Mahābhārata · Adhyāya 8.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.85.1
तमायान्तं महावेगैरश्वैः कपिवरध्वजम् ।
युद्धायाभ्यद्रवन्दीराः कुरूणां नवतीं रथाः ॥ ८.८५.१ ॥
Cuando él avanzaba con caballos de veloz carrera, Arjuna, cuyo estandarte llevaba al mejor de los monos, los noventa valientes guerreros en carro de los Kurus se lanzaron contra él para la batalla.
8.85.2
कृत्वा संशप्तका घोरं शपथं पारलौकिकम् ।
परिवव्रुर्नरव्याघ्रा नरव्याघ्रं रणेऽर्जुनम् ॥ ८.८५.२ ॥
Tras pronunciar el terrible juramento sobre el otro mundo, aquellos tigres entre los hombres rodearon en la batalla a Arjuna, el tigre entre los hombres.
8.85.3
कृष्णः श्वेतान्महावेगानश्वान्काञ्चनभूषणान् ।
मुक्ताजालप्रतिच्छन्नान्प्रैषीत्कर्णरथं प्रति ॥ ८.८५.३ ॥
Kṛṣṇa envió hacia el carro de Karṇa los caballos blancos, de veloz carrera, adornados de oro y cubiertos con redes de perlas.
8.85.4
प्रेक्ष्य कर्णरथं यान्तमरिघ्नं तं धनञ्जयम् ।
बाणवर्षैरभिघ्नन्तः संशप्तकगणा ययुः ॥ ८.८५.४ ॥
Al ver a Dhanañjaya, matador de enemigos, dirigirse hacia el carro de Karṇa, las bandas de Saṃśaptakas avanzaron golpeándolo con lluvias de flechas.
8.85.5
त्वरमाणांस्तु तान्सर्वान्ससूतेष्वसनध्वजान् ।
जघान नवतिं वीरानर्जुनो निशितैः शरैः ॥ ८.८५.५ ॥
Pero Arjuna derribó a todos aquellos guerreros que se apresuraban, junto con sus aurigas, arcos y estandartes, a los noventa héroes, con flechas afiladas.
8.85.6
तेऽपतन्त हता बाणैर्नानारूपैः किरीटिना ।
विमानेभ्यः सुकृतिनः स्वर्गात्पुण्यक्षये यथा ॥ ८.८५.६ ॥
Heridos de muerte por las flechas de múltiples formas del coronado, cayeron, como los virtuosos caen de los vehículos celestiales y del cielo cuando se agota su mérito.
8.85.7
ततः सरथनागाश्वाः कुरवः कुरुसत्तमम् ।
निर्भया भरतश्रेष्ठमभ्यवर्तन्त फल्गुनम् ॥ ८.८५.७ ॥
Entonces los kurus, con carros, elefantes y caballos, sin temor, avanzaron contra Phalguna (Arjuna), el mejor de los kurus, el primero de los bharatas.
8.85.8
तदायस्तमनुष्याश्वमुदीर्णवरवारणम् ।
पुत्राणां ते महासैन्यं समरौत्सीद्धनञ्जयम् ॥ ८.८५.८ ॥
Entonces el gran ejército de tus hijos, con hombres blindados, caballos y excelentes elefantes en plena formación, intentó aplastar a Dhanañjaya (Arjuna) en batalla.
8.85.9
शक्त्यृष्टितोमरप्रासैर्गदानिस्त्रिंशसायकैः ।
प्राच्छादयन्महेष्वासाः कुरवः कुरुनन्दनम् ॥ ८.८५.९ ॥
Los grandes arqueros kurus cubrieron al hijo de los kurus con lanzas, picas, jabalinas, dardos, mazas, espadas y flechas.
8.85.10
तामन्तरिक्षे विततां शस्त्रवृष्टिं समन्ततः ।
व्यधमत्पाण्डवो बाणैस्तमः सूर्य इवांशुभिः ॥ ८.८५.१० ॥
Como el sol disipa la oscuridad con sus rayos, el hijo de Pāṇḍu dispersó con sus flechas aquella lluvia de armas extendida por el cielo en todas direcciones.
8.85.11
ततो म्लेच्छाः स्थिता मत्तैस्त्रयोदशशतैर्गजैः ।
पार्श्वतो व्यहनन्पार्थं तव पुत्रस्य शासनात् ॥ ८.८५.११ ॥
Entonces los mlecchas, situados con mil trescientos elefantes enloquecidos, por orden de tu hijo golpearon a Pārtha (Arjuna) desde el flanco.
8.85.12
कर्णिनालीकनाराचैस्तोमरप्रासशक्तिभिः ।
कर्पणैर्भिण्डिपालैश्च रथस्थं पार्थमार्दयन् ॥ ८.८५.१२ ॥
Atormentando a Pārtha (Arjuna), que estaba en su carro, con flechas dentadas, flechas de cabeza creciente, flechas nārāca, jabalinas, picas, lanzas, cizallas y bhiṇḍipālas.
8.85.13
तां शस्त्रवृष्टिमतुलां द्विपस्थैः प्रेषितां प्रभुः ।
चिच्छेद निशितैर्भल्लैरर्धचन्द्रैश्च फल्गुनः ॥ ८.८५.१३ ॥
El poderoso Phālguna (Arjuna) cortó aquella incomparable lluvia de armas lanzada por los que estaban sobre los elefantes, con flechas bhalla afiladas y flechas de media luna.
8.85.14
अथ तान्द्विरदान्सर्वान्नानालिङ्गैः शरोत्तमैः ।
सपताकध्वजारोहान्गिरीन्वज्रैरिवाभिनत् ॥ ८.८५.१४ ॥
Entonces partió a todos aquellos elefantes, con sus banderas, estandartes y jinetes, con excelentes flechas de diversas marcas, como si rompiera montañas con rayos.
8.85.15
ते हेमपुङ्खैरिषुभिरर्दिता हेममालिनः ।
हताः पेतुर्महानागाः साग्रिज्वाला इवाद्रयः ॥ ८.८५.१५ ॥
Heridos por flechas de astiles dorados, aquellos grandes elefantes adornados con guirnaldas de oro fueron abatidos y cayeron, como montañas con llamas de fuego.
8.85.16
ततो गाण्डीवनिर्घोषो महानासीद्विशाम्पते ।
स्तनतां कूजतां चैव मनुष्यगजवाजिनाम् ॥ ८.८५.१६ ॥
Entonces, oh señor de los pueblos, se alzó el gran estruendo del Gāṇḍīva, junto con los rugidos y gritos de hombres, elefantes y caballos.
8.85.17
कुञ्चराश्च हता राजन्दद्रुवुस्ते समन्ततः ।
अश्वाश्च पर्यधावन्त हतारोहा दिशो दश ॥ ८.८५.१७ ॥
Y los elefantes, tanto los muertos como los supervivientes, huyeron en todas direcciones, oh rey; y los caballos, con sus jinetes muertos, corrieron por las diez direcciones.
8.85.18
रथा हीना नहाराज रथिभिर्वाजिभिस्तथा ।
गन्धर्वनगराकारा दृश्यन्ते स्म सहस्रशः ॥ ८.८५.१८ ॥
Oh rey de hombres, carros privados de sus aurigas y sus caballos aparecían por miles, como ciudades de los gandharvas.
8.85.19
अश्वारोहा महाराज धावमाना इतस्ततः ।
तत्रतत्रैव दृश्यन्ते निहताः पार्थसायकैः ॥ ८.८५.१९ ॥
Oh gran rey, jinetes que corren de un lado a otro se ven muertos aquí y allá por las flechas de Pārtha.
8.85.20
तस्मिन्क्षणे पाण्डवस्य बाह्वोर्बलमदृश्यत ।
यत्सादिनो वारणांश्च रथांश्चैकोऽजयद्युधि ॥ ८.८५.२० ॥
En aquel momento se hizo visible el poder de los brazos del Pāṇḍava, pues solo él venció en batalla a los jinetes, los elefantes y los carros.
8.85.21
असंयुक्ताश्च ते राजन्परिवृत्ता रणं प्रति ।
नरा नागा रथाश्चैव नदन्तोऽर्जुनमभ्ययुः ॥ ८.८५.२१ ॥
Oh rey, dispersos como estaban, regresaron hacia la batalla; hombres, elefantes y carros, rugiendo, se lanzaron contra Arjuna.
8.85.22
ततस्त्र्येङ्गेण महता बलेन भरतर्षभ ।
दृष्ट्वा परिवृतं राजन्भीमसेनः किरीटिनम् ॥ ८.८५.२२ ॥
Entonces, oh toro de los Bharatas, oh rey, Bhīmasena vio a Arjuna el coronado rodeado por un gran ejército de tres cuerpos.
8.85.23
हतावशेषानुत्सृज्य त्वदीयान्कतिचिद्रथान् ।
जवेनाभ्यद्रवद्भीमो धनञ्जयरथं प्रति ॥ ८.८५.२३ ॥
Abandonando algunos de sus carros que quedaron sin ser destruidos, Bhīma se lanzó velozmente hacia el carro de Dhanañjaya.
8.85.24
ततस्तत्प्राद्रवत्सैन्यं हतभूयिष्ठमातुरम् ।
दृष्ट्वाऽर्जुनं तदा भीममागतं भ्रातरं प्रति ॥ ८.८५.२४ ॥
Entonces aquel ejército, en gran parte destruido y angustiado, huyó al ver que Bhīma venía hacia su hermano Arjuna.
8.85.25
हतावशिष्टांस्तुरगानर्जुनेन महाबलः ।
भीमो व्यधमदश्रान्तो गदापाणिर्महाहवे ॥ ८.८५.२५ ॥
Bhīma, el de gran fuerza, con la maza en la mano y sin cansarse, aplastó en aquella gran batalla a los caballos que Arjuna había dejado con vida.
8.85.26
गदापाणिं तदा दृष्ट्वा भीमं भारत भारताः ।
मेनिरे तमनुप्राप्तं दण्डपाणिमिवान्तकम् ॥ ८.८५.२६ ॥
¡Oh Bhārata! Al ver a Bhīma con la maza en la mano, los bhāratas lo tomaron por la Muerte misma que se acercaba con el bastón en la mano.
8.85.27
कालरात्रिमिवात्युग्रां नरनागाश्वभोजनाम् ।
प्राकाराट्टपुरद्वारदारणीमतिदारुणाम् ॥ ८.८५.२७ ॥
Aquella maza, como la noche de la destrucción, era extremadamente feroz, devoradora de hombres, elefantes y caballos, que quebraba murallas, atalayas y puertas de la ciudad, espantosa en extremo.
8.85.28
गदां तुरगनाशाय त्वरन्भीमो व्यवासृजत् ।
सा जघान बहूनश्वानश्वारोहांश्च मारिष ॥ ८.८५.२८ ॥
Apresurándose a destruir los caballos, Bhīma arrojó la maza; y ella golpeó a muchos caballos y a sus jinetes, ¡oh señor!
8.85.29
कांस्यायसतनुत्रांश्च नरानश्वांश्च पाण्डवः ।
पोथयामास गदया सशब्दं तेऽपतन्हताः ॥ ८.८५.२९ ॥
El hijo de Pāṇḍu machacó con su maza, con estrépito, a hombres con armaduras de bronce y de hierro y a caballos; heridos de muerte, cayeron.
8.85.30
दन्तैर्दशन्तो वसुधां शेरते क्षतजोक्षिताः ।
भग्नमूर्धास्थिचरणाः क्रव्यादगणभोजनाः ॥ ८.८५.३० ॥
Mordiendo la tierra con los dientes, untados de sangre, con cabezas, huesos y pies rotos, yacen como alimento de las huestes carnívoras.
8.85.31
असृङ्मांसवसाभिश्च तृप्तिमभ्यागता गदा ।
अस्थीन्यप्यश्नती तस्थौ कालरात्रीव दुर्दृशा ॥ ८.८५.३१ ॥
Saciada de sangre, carne y tuétano, la maza permanecía de pie devorando incluso los huesos, como la terrible Noche de la Muerte.
8.85.32
सहस्राणि दशाश्वानां हत्वा पत्तींश्च भूयसः ।
भीमोऽभ्यधावत्सङ्क्रुद्धो गदापाणिरितस्ततः ॥ ८.८५.३२ ॥
Tras matar diez mil caballos y muchos más soldados de a pie, el furioso Bhīma, maza en mano, corrió de un lado a otro.
8.85.33
गदापाणिं ततो भीमं दृष्ट्वा भारत तावकाः ।
मेनिरे समनुप्राप्तं कालदण्डोद्यतं यमम् ॥ ८.८५.३३ ॥
Oh Bhārata, al ver a Bhīma con la maza en la mano, tus hombres pensaron que el mismo Yama había llegado, con el bastón del Tiempo en alto.
8.85.34
स मत्त इव मातङ्गः सङ्क्रुद्धः पाण्डुनन्दनः ।
प्रविवेश गजानीकं मकरः सागरं यथा ॥ ८.८५.३४ ॥
Aquel hijo de Pāṇḍu enfurecido, como un elefante enloquecido, se lanzó en la hueste de elefantes como un makara entra en el océano.
8.85.35
विगाह्य च गजानीकं प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
क्षणेन भीमः सङ्क्रुद्धस्तन्निन्ये यमसादनम् ॥ ८.८५.३५ ॥
Lanzándose en la hueste de elefantes y empuñando su gran maza, el enfurecido Bhīma en un instante envió aquella hueste a la morada de Yama.
8.85.36
गजान्सकङ्कटान्मत्तान्सारोहान्सपताकिनः ।
पततः समपश्याम सपक्षान्पर्वतानिव ॥ ८.८५.३६ ॥
Vimos caer a los elefantes enloquecidos, con sus armaduras, sus jinetes y sus banderas, como montañas aladas.
8.85.37
हत्वा तु तद्गजानीकं भीमसेनो महाबलः ।
पुनः स्वरथमास्थाय पृष्ठतोऽर्जुनमभ्ययात् ॥ ८.८५.३७ ॥
Tras aniquilar aquel ejército de elefantes, el poderoso Bhīmasena volvió a subir a su carro y avanzó por detrás hacia Arjuna.
8.85.38
ततः पराङ्मुखीभूतं निरुत्साहं बलं तव ।
तदानीं तु महाराज प्रायशः शस्त्रवेष्टितम् ॥ ८.८५.३८ ॥
Entonces, oh gran rey, vuestro ejército, vuelto de espaldas y sin ánimo, estaba en su mayor parte rodeado de armas.
8.85.39
विलम्बमानं तत्सैन्यभप्रगल्भमवस्थितम् ।
दृष्ट्वा प्राच्छादयद्बाणैरर्जुनः शस्त्रवृष्टिभिः ॥ ८.८५.३९ ॥
Al ver aquel ejército vacilante y sin audacia, Arjuna lo cubrió con flechas y lluvias de armas.
8.85.40
नराश्वरथमातङ्गा युधि गाण्डीवधन्वना ।
शरव्रातैश्चिता रेजुः कदम्बा इव केसरैः ॥ ८.८५.४० ॥
En la batalla, hombres, caballos, carros y elefantes, cubiertos por masas de flechas del portador del arco Gāṇḍīva, brillaban como árboles kadamba cuajados de estambres.
8.85.41
ततः कुरुणामभवदार्तनादो महान्नृप ।
नराश्वनागासुहनान्दृष्ट्वा बाणान्किरीटिनः ॥ ८.८५.४१ ॥
Entonces, oh rey, se alzó entre los Kuru un gran clamor de angustia al ver las flechas del portador de diadema, que quitaban la vida a hombres, caballos y elefantes.
8.85.42
हाहाकृतं भृशं त्रस्तं लीयमानं परस्परम् ।
अलातचक्रवत्सैन्यं तदा बभ्राम तावकम् ॥ ८.८५.४२ ॥
Clamando «¡ay, ay!», aterrorizado y aferrándose unos a otros, vuestro ejército giró entonces como una rueda de antorchas ardientes.
8.85.43
ततोऽर्जुनशरध्वस्तं कुरूणां सुमहद्बलम् ।
न ह्यत्रासीदनिर्भिन्नो रथः सादी हयो गजः ॥ ८.८५.४३ ॥
Entonces el gran ejército de los Kurus, destrozado por las flechas de Arjuna, no tenía ningún carro, auriga, caballo ni elefante que no hubiera sido atravesado.
8.85.44
आदीप्तमिव तत्सैन्यं शरैश्छिन्नतनुच्छदम् ।
आसीत्स्वशोणितक्लिन्नं रौद्रं नष्टं विशाम्पते ॥ ८.८५.४४ ॥
Aquel ejército, con sus armaduras y cuerpos cortados por las flechas, parecía arder; empapado en su propia sangre, quedó terriblemente destruido, oh señor de los hombres.
8.85.45
तत्सैन्यं हतभूयिष्ठमाहतं निशितैः शरैः ।
न जहौ समरं प्राप्य फल्गुनं शत्रुतापनम् ॥ ८.८५.४५ ॥
Aquel ejército, en su mayoría muerto y herido por agudas flechas, no abandonó la batalla aun al llegar ante Phalguna (Arjuna), el atormentador de enemigos.
8.85.46
तत्राद्भुतमपश्याम कौरवाणां पराक्रमम् ।
वध्यमानोऽपि यत्पार्थं न जहौ भरतर्षभ ॥ ८.८५.४६ ॥
Allí vimos el asombroso valor de los Kauravas, oh toro de los Bharatas: aunque eran muertos, no abandonaron al hijo de Pṛthā (Arjuna).
8.85.47
तं दृष्ट्वा विक्रमं तस्य कुरवः सव्यसाचिनः ।
निराशाः समपद्यन्त सर्वे कर्णस्य जीविते ॥ ८.८५.४७ ॥
Al ver aquella proeza de Savyasācin (Arjuna), todos los Kurus se desesperaron por la vida de Karṇa.
8.85.48
अविषह्यं तु पार्थस्य शरसंस्पर्शमाहवे ।
मत्वा न्यवर्तन्कुरवो जिता गाण्डीवधन्वना ॥ ८.८५.४८ ॥
Considerando insoportable el contacto de las flechas de Pārtha (Arjuna) en la batalla, los Kurus se retiraron, pues habían sido vencidos por el portador del Gāṇḍīva.
8.85.49
ते हित्वा समरे पार्थं वध्यमानाश्च सायकैः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीताश्चुक्रुशुश्चापि सूतजम् ॥ ८.८५.४९ ॥
Abandonando a Pārtha en la batalla, heridos por las flechas, aterrorizados huyeron en todas direcciones y clamaron también al hijo del auriga (Karṇa).
8.85.50
तान्विद्रावयते पार्थः किरञ्शरशतान्बहून् ।
हर्षयन्पाण्डवीं सेनां राजानं च युधिष्ठिरम् ॥ ८.८५.५० ॥
Pārtha, derramando cientos de flechas, los hizo huir y alegró al ejército pandava y al rey Yudhiṣṭhira.
8.85.51
पुत्रास्तव महाराज जग्मुः कर्णरथं प्रति ।
अगाधे मज्जतां तेषां द्वीपः कर्णोऽभवत्तदा ॥ ८.८५.५१ ॥
Oh gran rey, tus hijos fueron hacia el carro de Karṇa; para ellos, que se hundían en aguas insondables, Karṇa se convirtió entonces en la isla.
8.85.52
कुरवो हि महाराज निर्विषाः पन्नगा इव ।
कर्णमेवोपलीयन्त भयाद्गाण्डीवघन्वनः ॥ ८.८५.५२ ॥
Oh gran rey, los kurus, como serpientes sin veneno, se refugiaron solo en Karṇa por temor al arquero del Gāṇḍīva (Arjuna).
8.85.53
यथा सर्वाणि भूतानि मृत्योर्भीतानि मारिष ।
उपलीयन्ति सन्त्रासाद्धर्मं लोकपरायणम् ॥ ८.८५.५३ ॥
Oh señor, así como todos los seres temerosos de la muerte se acogen, por terror, al Dharma, el supremo refugio de los mundos.
8.85.54
तथा कर्णं महेष्वासं पुत्रास्तव नराधिप ।
उपालीयन्त सन्त्रासात्पाण्डवस्य महात्मनः ॥ ८.८५.५४ ॥
Oh señor de los hombres, de la misma manera tus hijos se refugiaron en el gran arquero Karṇa, por terror al magnánimo Pāṇḍava (Arjuna).
8.85.55
ताञ्शोणितपरिक्लिन्नान्विषमस्थाञ्शरातुरान् ।
मा भैष्टेत्यब्रवीत्कर्णो भीतानाविष्टचेतसः ॥ ८.८५.५५ ॥
A ellos, empapados en sangre, tendidos en lugares desiguales, afligidos por flechas, Karṇa dijo: "No temáis", a aquellos asustados y con la mente turbada.
8.85.56
सम्भग्नं हि बलं दृष्ट्वा बलात्पार्थेन तावकम् ।
धनुर्विस्फारयन्कर्णस्तस्थौ शत्रुजिघांसया ॥ ८.८५.५६ ॥
Al ver tu ejército quebrantado a la fuerza por Pārtha, Karṇa se mantuvo en pie, tensando su arco, con deseo de matar al enemigo.
8.85.57
तान्प्रद्रुतान्कुरून्दृष्ट्वा कर्णः शस्त्रभृतां वरः ।
सञ्चिन्तयित्वा पार्थस्य वधे दध्रे मनः श्वसन् ॥ ८.८५.५७ ॥
Al ver a los Kurus huyendo, Karṇa, el mejor de los portadores de armas, reflexionó y fijó su mente en matar a Pārtha, respirando con fuerza.
8.85.58
विस्फार्य सुमहच्चापं ततश्चाधिरथिर्वृषः ।
पाञ्चालान्पुनराधावत्पश्यतः सव्यसाचिनः ॥ ८.८५.५८ ॥
Tras tensar su gran arco, entonces el hijo de Adhiratha, el toro Karṇa, se lanzó de nuevo contra los Pāñcālas mientras Savyasācin miraba.
8.85.59
ततः क्षणेन क्षितिपाः क्षतजप्रतिमेक्षणाः ।
शरौघैश्छादयामासुर्महामेघा इवाचलम् ॥ ८.८५.५९ ॥
Entonces, en un instante, los reyes, de ojos como sangre, lo cubrieron con lluvias de flechas, como grandes nubes cubren una montaña.
8.85.60
ततः शरसहस्राणि कर्णमुक्तानि मारिष ।
पाञ्चालानां हरत्प्राणांस्तमांसीव तमोनुदः ॥ ८.८५.६० ॥
Entonces miles de flechas lanzadas por Karṇa, oh noble, arrebataron las vidas de los Pāñcālas, como el sol, disipador de tinieblas, disipa las oscuridades.
8.85.61
महदासीत्तदा युद्धं पाञ्चालानां महामते ।
वध्यतां सूतपुत्रेण मित्रार्थे मित्रगृद्धिना ॥ ८.८५.६१ ॥
Oh sabio, entonces se libró una gran batalla contra los Pāñcālas, que eran abatidos por el hijo del auriga, ansioso por la causa de su amigo, movido por la amistad.