మహాభారతం · అధ్యాయం 8.87
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.87.1
सर राजपुत्रेण समार्च्छदुग्र… ।
दुःशासनेन निकृतो निकृत्या ॥ ८.८७.१ ॥
రాజకుమారుడు ఉగ్రమైన బాణాలతో కొట్టాడు… దుఃశాసనుని చేత గాయపడి (భీముడు) ఛేదించాడు.
8.87.2
तत्राकरोद्दुष्करं राजपुत्रो ।
दुःशासनः कुरुवीरो महात्मा।
यद्भीमसेनं प्रतियोधयद्रणे ।
जम्भो यथा शक्रमुदारवीर्यम् ॥ ८.८७.२ ॥
అక్కడ రాజపుత్రుడు దుఃశాసనుడు, కురువీరుడు మహాత్ముడు, కష్టమైన పని చేశాడు; యుద్ధంలో భీమసేనుని ఎదిరించాడు, జంభుడు ఉదార వీర్యుడైన ఇంద్రుని ఎదిరించినట్టు.
8.87.3
धनुच्छित्त्वा भीमसेनस्य सङ्ख्ये ।
षड्भिः शरैः सारथिमभ्यविध्यत्।
ततोऽविध्यत्त्रिंशता भीमसेनं ।
वरेषुभिर्वन्यमिव द्विपेन्द्रम् ॥ ८.८७.३ ॥
యుద్ధంలో భీమసేనుని విల్లును ఛేదించి, ఆరు బాణాలతో సారథిని కొట్టాడు. తరువాత ముప్పై ఉత్తమ బాణాలతో భీమసేనుని, అడవి గజరాజును వలె, గుచ్చాడు.
8.87.4
स कार्मुकं गृह्य तु भारसाधनं ।
भीमस्तदा राजपुत्रं ह्यविध्यत्।
पञ्चाशतैर्बाणगणैः स्तनानन्तरे ।
तोत्रैर्यथा तीव्रवेगं द्विपेन्द्रम् ॥ ८.८७.४ ॥
అప్పుడు భీముడు భారాన్ని మోయగల విల్లును పట్టి, రాజపుత్రుని ఛాతీ మధ్య యాభై బాణాల గుంపులతో గుచ్చాడు; వేగంగా దూసుకొచ్చే గజరాజును అంకుశాలతో పొడిచినట్టు.
8.87.5
ततस्तु राजन्विरथं महात्मा ।
दुःशासनो भीमसेनं चकार।
निहत्य सङ्ख्ये चतुरोऽस्य बाहा… ।
ञ्छित्त्वा रथेषां पुनरेव चाक्षिपत् ॥ ८.८७.५ ॥
అప్పుడు ఓ రాజా, మహాత్ముడైన దుఃశాసనుడు భీమసేనుని రథం లేకుండా చేశాడు. యుద్ధంలో అతని నాలుగు… (గుర్రాలను) చంపి, రథాశ్వాలను ఛేదించి మళ్ళీ విసిరాడు.
8.87.6
ततः क्षितिस्वो ह्यबरुह्य याना… ।
द्वृकोदरो मदया तस्य वाहान्।
यमक्षयं प्रेषयित्वा महात्मा ।
रथं समाकर्पत राजसूनोः ॥ ८.८७.६ ॥
అప్పుడు భూపతి భీముడు రథం దిగాడు. మహాత్ముడైన ద్వృకోదరుడు తన గదతో అతని గుర్రాలను యమలోకానికి పంపి, రాజపుత్రుని రథాన్ని తన వైపు లాగాడు.
8.87.7
तस्मादवप्लुत्य रथात्ससर्ज ।
दुःशासनस्तोमरमुग्रवेगम्।
स तेन विद्धो ह्युरसि ह्यप्रमेयो ।
गदां तस्मै विससर्जाप्रमेयाम् ॥ ८.८७.७ ॥
అప్పుడు రథం నుండి దూకి దుఃశాసనుడు భయంకర వేగంగల ఈటెను విసిరాడు. అది అతని ఛాతీలో తగిలింది; అప్రమేయుడైన భీముడు అతనిపై అప్రమేయమైన గదను ప్రయోగించాడు.
8.87.8
ततः क्रोधाद्भीमसेनः कृतानि ।
सर्वाणि दुःखान्यनुसंस्मरन्वै।
संस्मृत्य संस्मृत्य तथा प्रतिज्ञा… ।
मुग्रामसौ राजपुत्रौ व्यषीदत् ॥ ८.८७.८ ॥
అప్పుడు కోపంతో భీమసేనుడు తనపై జరిగిన సమస్త దుఃఖాలను గుర్తుచేసుకున్నాడు. మళ్ళీ మళ్ళీ స్మరించి, తన ప్రతిజ్ఞను కూడా తలచుకుని, ఆ రాజపుత్రులపై తీవ్ర వ్యథ చెందాడు.
8.87.9
सञ्चिन्तितं रोषमतीव वेगा-
त्त्रयोदशाब्दं पुरुषप्रवीरः।
प्रगृह्य वज्राशनितुल्यवेगां ।
गदां करेणाथ वृकोदरो रुषा ॥ ८.८७.९ ॥
పదమూడు సంవత్సరాలుగా మనసులో పేరుకుపోయిన తీవ్రమైన కోపం వేగంగా ఉప్పొంగింది. పురుషోత్తముడైన వృకోదరుడు వజ్రం, అశని వంటి వేగం గల గదను చేతపట్టి కోపంతో నిండిపోయాడు.
8.87.10
निपातयित्वा पृथिवीतले भृशं ।
स ताजयामा वृकोदरो बली।
अतीव सन्ताडितभिन्नगात्रो ।
दुःशासनो वै निपपात भूमौ ॥ ८.८७.१० ॥
భూమిపై తీవ్రంగా కూలదోసి, బలవంతుడైన వృకోదరుడు అతన్ని కొట్టాడు. అత్యధిక దెబ్బలతో అవయవాలు విరిగిన దుఃశాసనుడు నిజంగానే నేలపై కూలిపోయాడు.
8.87.11
आक्रम्य कण्ठे युधि राजपुत्रं ।
संरक्तनेत्रो ह्यब्रवीद्धार्तराष्ट्रम्।
तद्ब्रूहि किं त्वं परिमार्गमाणो ।
ह्यस्मान्पराभूय इहागतः पुनः ॥ ८.८७.११ ॥
యుద్ధంలో రాజకుమారుని కంఠాన్ని అదిమి, ఎర్రని కన్నులతో అతడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో ఇలా అన్నాడు: "చెప్పు, నీవు ఏమి వెదుకుతూ మమ్మల్ని మళ్ళీ ఓడించడానికి ఇక్కడికి వచ్చావు?"
8.87.12
दिदीपयंस्तद्भृशदीपितं मे ।
चिरार्जितं रोषमतिप्रदीप्तम्।
मधु प्रपास्ये तव कोष्टभाजना… ।
दित्यब्रवीद्भीमसेनस्तरस्वी ॥ ८.८७.१२ ॥
"చిరకాలంగా పేరుకున్న నా కోపాన్ని, ఇప్పటికే మండుతున్నదాన్ని మరింత రగిలిస్తూ, నీ కడుపు పాత్ర నుండి తేనె తాగుతాను…" అని వేగవంతుడైన భీమసేనుడు అన్నాడు.
8.87.13
दुःशासनं कण्ठदेशे प्रमृद्रं… ।
स्ततः क्रूरं भीमसेनश्चकार।
कतं व्यंसयित्वा सहसा ससार ।
बलादसौ धार्तराष्ट्रस्तरस्वी ॥ ८.८७.१३ ॥
దుశ్శాసనుని కంఠంపై నొక్కుతూ… అప్పుడు భీమసేనుడు క్రూరంగా చేశాడు; అకస్మాత్తుగా అతడిని లాగి బలవంతంగా వెళ్ళిపోయాడు — ధృతరాష్ట్రుని వేగవంతుడైన ఆ కుమారుడు.
8.87.14
भीमोऽभिदुद्राव सुतं त्वदीयं ।
सपत्रतां दर्शयन्धार्तराष्ट्रे।
मृगं मुहुः सिंहशिशुर्यथा वने ।
तथाश्वभिद्रुत्य महाबलं बली ॥ ८.८७.१४ ॥
భీముడు నీ కుమారునిపై దాడి చేశాడు; ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని పట్ల శత్రుత్వాన్ని చూపుతూ — అడవిలో సింహపు పిల్ల లేడిని మళ్ళీ మళ్ళీ వెంటాడినట్లు, ఆ బలవంతుడు గుర్రాలతో ఆ మహాబలుని పై దూకాడు.
8.87.15
निगृह्य चैनं परमेण कर्मणा ।
उत्क्षिप्य चोत्क्षिप्य च तूर्णमेनम्।
भूमौ तदा निष्पिपेषाथ वीर ।
असिं विकोशं विमलं चकार ॥ ८.८७.१५ ॥
అతడిని పట్టుకొని, ఉత్తమ కార్యంతో, మళ్ళీ మళ్ళీ ఎత్తి, వెంటనే అతడిని నేలపై ఆ వీరుడు నలిపివేశాడు; తరువాత ఒరలోనుండి నిర్మలమైన ఖడ్గాన్ని బయటకు తీశాడు.
8.87.16
तं पातयित्वा तु वृकोदरोऽथ ।
जगर्ज हर्षेण विनादयन्दिशः।
नादेन तेनाखिलपार्श्ववर्तिनो ।
मूर्च्छाकुलाः पतितास्त्वाजमीढ ॥ ८.८७.१६ ॥
అతన్ని పడగొట్టి వృకోదరుడు ఆనందంతో గర్జించి దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేశాడు. ఆ ధ్వనికి పక్కల ఉన్నవారందరూ మూర్ఛతో కూలిపోయారు, ఓ అజమీఢా.
8.87.17
दुःशासनं तत्र समीक्ष्य राज… ।
न्भीमो महाबाहुरचिन्त्यकर्मा।
स्मृत्वा च केशग्रहणं च देव्या ।
वस्त्रापहारं च रजस्वलायाः ॥ ८.८७.१७ ॥
అక్కడ దుఃశాసనుణ్ణి చూసి, రా… మహాబాహువు, అచింత్యకర్మ అయిన భీముడు, దేవి (ద్రౌపది) జుట్టు పట్టుకోబడిన విషయాన్ని, రజస్వలగా ఉండగా ఆమె వస్త్రం అపహరించబడిన విషయాన్ని స్మరించాడు.
8.87.18
अनागसो भर्तृपराङ्मुखाया ।
दुःखानि दत्तान्यपि विप्रचिन्त्या।
जज्वाल कोपादथ भीमसेन ।
आज्यप्रसिक्तो हि यथा हुताशः ॥ ८.८७.१८ ॥
ఏ తప్పూ చేయని, భర్తలకు దూరం కాని స్త్రీకి కలిగించిన కష్టాలను లోతుగా ఆలోచించి, భీమసేనుడు నెయ్యిపోసిన అగ్నిలా కోపంతో మండిపడ్డాడు.
8.87.19
तत्राह कर्णं च सुयोधनं च ।
कृपं द्रौणिं कृतवर्माणमेव।
निहन्मि दुःशासनमद्य पापं ।
संरक्ष्यतामद्य समस्तयोधाः ॥ ८.८७.१९ ॥
అక్కడ అతడు కర్ణునితో, సుయోధనునితో, కృపునితో, ద్రోణపుత్రుడు అశ్వత్థామతో, కృతవర్మతో కూడా ఇలా అన్నాడు — "ఈ రోజు నేను ఈ పాపి దుఃశాసనుణ్ణి చంపుతాను; ఈ రోజు యోధులందరూ రక్షించబడాలి."
8.87.20
सुयोधनस्याधिरथेः समक्षम् ॥ ८.८७.२० ॥
సుయోధనుని మరియు అధిరథుని కుమారుని (కర్ణుని) సమక్షంలో.
8.87.21
असिं समुद्यम्य सितं सुधारं ।
कण्ठे पदाक्रम्य च वेपमानम्।
उवाच तद्गौरिति यद्ब्रुवाणो ।
हृष्टोऽवदः कर्णसुयोधनाभ्याम् ॥ ८.८७.२१ ॥
ప్రకాశించే, పదునైన కత్తిని ఎత్తి, వణుకుతున్న అతని మెడపై కాలు ఉంచి, అతడు — "ఆ గౌ..." అని అంటూ సంతోషంతో కర్ణునితో, సుయోధనునితో మాట్లాడాడు.
8.87.22
ये राजसूयावभृथे पवित्रा ।
जाताः कछा याज्ञसेन्या दुरात्मन्।
ते पाणिना कतरेणावकृष्टा… ।
स्तद्ब्रूहि त्वां पृच्छति भीमसेनः ॥ ८.८७.२२ ॥
రాజసూయ అవభృథ స్నానంలో పవిత్రమైన యాజ్ఞసేని (ద్రౌపది) జుట్టును ఏ చేతితో లాగావో, ఓ దుర్మార్గుడా, అది చెప్పు. భీమసేనుడు నిన్ను అడుగుతున్నాడు.
8.87.23
जगाद भीमं परिवृत्तनेत्रः ॥ ८.८७.२३ ॥
కోపంతో కళ్ళు తిప్పుతూ అతడు భీముడితో అన్నాడు.
8.87.24
अयं करिकराकारः पीनस्तनविमर्दनः ।
गोसहस्रप्रदाता च क्षत्रियान्तकरः करः ॥ ८.८७.२४ ॥
ఏనుగు తొండం వంటి ఈ చేయి, నిండైన స్తనాలను నలిపినది, వేయి గోవులను దానమిచ్చినది, క్షత్రియులను నాశనం చేసినది.
8.87.25
अनेन याज्ञसेन्या मे भीम केशा विकर्षिताः ।
पश्यतां कुरुमुख्यानां युष्माकं च सभासदाम् ॥ ८.८७.२५ ॥
ఓ భీమా, ఈ చేతితోనే నా యాజ్ఞసేని జుట్టు లాగబడింది; కురు ప్రముఖులు, మీరు, సభికులు చూస్తుండగా.
8.87.26
एवं त्वसौ राजसुतं निशम्य ।
ब्रुवन्तमाजौ विनिपीड्य वक्षः।
भीमो बलात्तं प्रतिगृह्य दोर्भ्या… ।
मुच्चैर्ननादाथ समस्तयोधान् ॥ ८.८७.२६ ॥
రాజకుమారుని మాటలు విని, యుద్ధంలో అతని రొమ్మును అదిమి, బలవంతంగా అతడిని రెండు చేతులతో పట్టుకుని, యోధులందరూ వినేలా గట్టిగా గర్జించాడు.
8.87.27
उवाच यस्यास्ति बलं स रक्ष… ।
त्वसौ भवेदद्य निरस्तबाहुः।
दुःशानं जीवितं प्रोत्सृजन्त… ।
माक्षिप्य योधांस्तरसा महाबलः ॥ ८.८७.२७ ॥
"ఎవరికి బలం ఉందో, అతడు రక్షించుకోవచ్చు; ఈ రోజు ఇతడు బాహువులు లేనివాడవుతాడు" అన్నాడు. దుఃశాసనుడు ప్రాణం విడుస్తుండగా, మహాబలుడు వేగంగా యోధులను విసిరివేశాడు.
8.87.28
एवं क्रुद्धो भीमसेनः करेण ।
उत्पाटयामास भुजं महात्मा।
दुःशासनं तेन स वीरमध्ये ।
जघान वज्राशनिसन्निभेन ॥ ८.८७.२८ ॥
ఈ విధంగా కోపించిన భీమసేనుడు తన చేత్తో మహాత్ముడైన దుఃశాసనుని బాహువును పెకిలించాడు; ఆ బాహువుతోనే వీరుల మధ్య వజ్రాశని సమానమైన దెబ్బతో అతడిని చంపాడు.
8.87.29
कण्ठे समाक्रम्य च वेपमानं ।
कृत्वाऽनु रूपं परमं सुघोरम्।
कालान्तकाभ्यां सदृशं तदानीं ।
विदार्य वक्षश्च महारथस्य ॥ ८.८७.२९ ॥
వణుకుతున్న అతని కంఠాన్ని అదుముకుని, పరమమైన అత్యంత భయంకర రూపం ధరించి, ఆ సమయంలో కాలాంతకులతో సమానంగా అయి, మహారథుని వక్షస్థలాన్ని చీల్చాడు.
8.87.30
दुःशासनस्य निपुशासनस्य ।
उद्धृत्य वक्षः पतितस्य भूमौ।
ततोऽपिबच्छोणितमस्य कोष्ण… ।
मास्वाद्य चास्वाद्य च वीक्षमाणः ॥ ८.८७.३० ॥
నేలపై పడి ఉన్న దుఃశాసనుని వక్షస్థలాన్ని పైకెత్తి, తరువాత అతని వేడి రక్తాన్ని తాగాడు; రుచి చూస్తూ, మళ్ళీ మళ్ళీ చూస్తూ.
8.87.31
क्रुद्धः प्रहृष्टो निजगाद वाक्यं ।
स्तन्यस्य मातुः पयसोऽमृतस्य।
माध्वीकजस्येव रसस्य तस्य ।
मधोश्च पानाद्यवकस्य पानात् ॥ ८.८७.३१ ॥
కోపంతో, ఆనందంతో అతడు ఈ మాటలు చెప్పాడు: తల్లి పాలవలె, అమృతమువలె, మధ్వీక-రసమువలె, తేనె మరియు యవక పానముల వలె ఆ రసం ఉంది.
8.87.32
पयोदधिभ्यां मथिताच्च मुख्या… ।
त्तथेक्षुसारस्य मनोहरस्य।
सर्वेभ्य एवाभ्यधिको रसोऽस्य ।
मतो ममाद्याहितलोहितस्य ॥ ८.८७.३२ ॥
పాలు, పెరుగులతో మథించిన, ప్రధానమైన… చెరకు సారంలోని మనోహరమైన రసం కంటెను, అన్నిటికంటెను ఇతడి రసం అధికంగా ఉంది; నేడు రక్తం కార్చబడిన వీడి రసం నాకు ఉత్తమమని భావించబడుతోంది.
8.87.33
एवं ब्रुवाणं पुनरुत्थितं त… ।
मास्फोट्य वल्गन्तमतिप्रहृष्टम्।
ये भीमसेनं ददृशुस्तदानीं ।
प्रायेण तेऽपि व्यथिता निपेतुः ॥ ८.८७.३३ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూ మళ్ళీ లేచి, భుజాలు చరుస్తూ, అత్యంత సంతోషంతో దూకుతున్న భీమసేనుడిని ఆ సమయంలో చూసినవారు చాలావరకు వ్యథ చెంది కూలిపోయారు.
8.87.34
ये चापि नासन्पतिता मनुष्या… ।
स्तेषां करेभ्यः पतितं तु शस्त्रम्।
भयाच्च सञ्चुक्रुशुरस्वरैस्तदा ।
निमीलिताक्षा मुमुहुश्च तत्र ॥ ८.८७.३४ ॥
కూలిపోని మనుషుల చేతుల నుంచి కూడా ఆయుధాలు జారిపడ్డాయి; భయంతో వారు అప్పుడు గట్టిగా అరిచి, కళ్ళు మూసుకుని అక్కడే మూర్ఛపోయారు.
8.87.35
ये तत्र भीमं रुधिरं पिबन्तं ।
दुःशासनस्य ददृशुः प्रपन्नाः।
नायं मनुष्यस्त्विति भाषमाणाः ।
सर्वेऽपलायन्त भयाभिपन्नाः ॥ ८.८७.३५ ॥
అక్కడ దగ్గరకు వచ్చి దుఃశాసనుడి రక్తం తాగుతున్న భీముడిని చూసినవారు, 'ఇతడు మనిషి కాదు' అని అంటూ భయంతో ఆవరించబడి అందరూ పారిపోయారు.