Mahābhārata · Adhyāya 8.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.88.1
स पीत्वा रुधिरं तस्य चरणौ गृह्य भारत ।
इत्युच्चैर्वचनं प्राह प्रतिनृत्यन्वृकोदरः ॥ ८.८८.१ ॥
Habiendo bebido su sangre y asido sus pies, oh Bhārata, Vṛkodara, bailando de regocijo, dijo en voz alta estas palabras.
8.88.2
एष ते रुधिरं तीव्रं पिबामि पुरुषादवत् ।
वदेदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.२ ॥
Aquí, bebo tu sangre caliente como un demonio devorador de hombres. Ahora, muy enfurecido, di de nuevo: '¡Vaca, vaca!'
8.88.3
ये चास्मान्प्रतिनृत्यन्ति तदा गौरिति गौरिति ।
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.३ ॥
A quienes entonces bailaron sobre nosotros diciendo '¡Vaca, vaca!', a ellos a nuestra vez bailamos sobre ellos: otra vez, '¡Vaca, vaca!'
8.88.4
प्रमाणकोट्यां शयने कालकूटकभोजनम् ।
दंशनं चाहिभिस्तीक्ष्णैर्दाहं जतुगृहे च यत् ॥ ८.८८.४ ॥
En Pramāṇakoṭi, en el lecho, el comer del veneno Kālakūṭa; la mordedura de serpientes afiladas; y la quema en la casa de laca—
8.88.5
द्यूते च दोषभूयस्त्वमरण्ये वसतिश्च या ।
इष्वस्त्राणि च सङ्ग्रामे अनिलानिलवेश्मसु ॥ ८.८८.५ ॥
La gran falta en el juego de dados, la morada en el bosque, las flechas y armas en la batalla, y el habitar en las moradas de los dioses del viento—
8.88.6
दुःखान्येवाभिजानीमो न सुखानि कदाचन ।
धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्यात्सपुत्रस्य वयं सदा ॥ ८.८८.६ ॥
Solo hemos conocido el sufrimiento, nunca la felicidad, siempre, por la maldad de Dhṛtarāṣṭra y de sus hijos.
8.88.7
इत्युच्चैर्वचनं प्रोच्य जयं प्राप्य वृकोदरः ।
पुनरेव महाराज तव सैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.८८.७ ॥
Tras proclamar estas palabras en voz alta y obtener la victoria, Vṛkodara (Bhīma), oh gran rey, volvió a arremeter contra vuestro ejército.
8.88.8
रक्तार्द्रपाणिस्तु ततो महात्मा ।
गदापाणिः काल इवान्तकाले।
विभीषयंस्तव पुत्रस्य सैन्य… ।
मितस्ततो धावति वाहिनीं ते ॥ ८.८८.८ ॥
Con las manos empapadas de sangre, el magnánimo, con la maza en la mano como la Muerte en la hora final, aterrorizando al ejército de vuestro hijo, corre de un lado a otro hacia vuestro ejército…
8.88.9
ततः क्षणाद्भारत शून्यमासी… ।
दायोधनं घोरतरं कुरूणाम्।
यत्राजिमध्ये प्रापिबद्भीमसेनो ।
दुःशासनस्य रुधिरं क्रोधदीप्तः ॥ ८.८८.९ ॥
Entonces, en un instante, oh Bhārata, … el terrible campo de batalla de los Kurus quedó vacío; allí Bhīmasena, ardiendo de ira, bebió la sangre de Duḥśāsana en medio del combate.
8.88.10
स हत्वा समरे राजन्राजपुत्रं महाबलम् ।
पूर्णकामो मदोदग्रः सिंहो रुरुमिवोत्कटः ॥ ८.८८.१० ॥
Tras matar en batalla, oh rey, a aquel poderoso príncipe real, con sus deseos cumplidos y altivo de orgullo, se volvió feroz como un león que se abalanza sobre un ciervo ruru.
8.88.11
रुधिरार्द्रो महाराज व्यशोभत परन्तपः ।
सपुष्पः किंशुक इव रक्तरक्ततरो बभौ ॥ ८.८८.११ ॥
Empapado de sangre, oh gran rey, el abrasador de enemigos resplandecía; como un árbol kiṃśuka en flor, más rojo que lo rojo, brillaba.
8.88.12
रुधिराक्तो घोरवेषः क्रुद्धो राजन्वचोऽब्रवीत् ।
ब्रूहीदानीं पापमते नृशंस पतितो ह्यसि ॥ ८.८८.१२ ॥
Untado de sangre, de aspecto terrible y airado, habló estas palabras, oh rey: 'Habla ahora, oh malvado cruel; en verdad has caído.'
8.88.13
दुःशासने यादृशं संश्रुतं न… ।
स्तदवाप्तं पाण्डवैः सर्वमेव।
अत्रैवमाप्स्याम्यपरं द्वितीयं ।
दुर्योधनं यज्ञपशुं विशस्य ॥ ८.८८.१३ ॥
Tal como se juró respecto a Duḥśāsana… (…) los Pāṇḍavas obtuvieron todo aquello. Aquí, de la misma manera, obtendré otro más: habiendo sacrificado a Duryodhana, la víctima del sacrificio.
8.88.14
शिरो मृदित्वाऽस्य पुनश्च शान्तिं ।
यास्याम्यहं कौरवाणां समक्षम्।
या साऽपतिः सा सपतिर्हि जाता ।
यास्ताः सपत्योऽपतयस्तु जाताः ॥ ८.८८.१४ ॥
Habiendo aplastado su cabeza, alcanzaré de nuevo la paz, en presencia de los Kurus. La que no tenía esposo ha tenido uno; y las que eran co-esposas han quedado sin esposo.
8.88.15
पश्यन्तु चित्रं विविधं हि लोके ।
ये वै तिलाः षण्डतिला बभूवुः।
ते चेत्संसिद्धा निधनं गताः परे ।
किं चित्ररूपं बत जीवलोके ॥ ८.८८.१५ ॥
Que contemplen las muchas maravillas del mundo: los granos de sésamo que se han vuelto estériles. Si aquellos, habiendo alcanzado la perfección, han ido a la muerte, ¿qué forma más extraña podría haber en el mundo de los vivos?
8.88.16
एतावदुक्त्वा वचनं प्रहृष्टः ।
प्राक्रोशदुच्चै रुधिरार्द्रवक्रः।
ननर्त चैवातिबलो महात्मा ।
वृत्रं निहत्येव सहस्रनेत्रः ॥ ८.८८.१६ ॥
Habiendo dicho esto, exultante, gritó con fuerza, con la boca empapada de sangre. Aquel muy poderoso magnánimo danzó, como el de los mil ojos (Indra) tras haber matado a Vṛtra.
8.88.17
दृष्ट्वा तु नृत्यन्तमुदग्रवीर्यं ।
कालं यथा त्वन्तकाले प्रजानाम्।
महद्भयं चाधिरथिं विवेश ।
जये निराशाश्च सुतास्त्वदीयाः ॥ ८.८८.१७ ॥
Al ver a aquel de valor feroz danzando, como la Muerte en el fin de los seres, un gran temor entró en el hijo de Adhiratha (Karṇa); y tus hijos perdieron la esperanza de la victoria.
8.88.18
दुःशासने तु निहते पुत्रास्तव महारथाः ।
महत्क्रोधविषं वीरा धारयन्तो महाबलाः।
ते तु राजन्महावीर्या भीमं प्राच्छादयञ्छरैः ॥ ८.८८.१८ ॥
Cuando Duḥśāsana fue muerto, tus hijos, grandes guerreros de carro, portando el gran veneno de la ira, héroes y de gran fuerza, oh rey, aquellos de gran valor cubrieron a Bhīma con flechas.
8.88.19
निषङ्गी कवची खङ्गी दण्डधारो धनुर्धरः ।
अलम्बुर्जलसन्धश्च वातवेगसुवर्चसौ ॥ ८.८८.१९ ॥
Alambuṣa y Jalasandha, portando carcaj, armados, con espada, con maza, con arco, veloces como el viento y radiantes.
8.88.20
एते समेत्य सहिता भ्रातृव्यसनकर्शिताः ।
भीमसेनं महाबाहुं पीडयामासुरञ्जसा ॥ ८.८८.२० ॥
Reunidos y unidos, consumidos por la desgracia de su hermano, atormentaron de inmediato a Bhīmasena, el de brazos poderosos.
8.88.21
स वध्यमानो विशिखैः समन्तात्तैर्महारथैः ।
भीमः क्रोधाभिरक्ताक्षः क्रुद्धः काल इवाबभौ ॥ ८.८८.२१ ॥
Bhīma, golpeado por todos lados con flechas por aquellos grandes guerreros de carro, con los ojos enrojecidos por la ira, enfurecido, resplandeció como la Muerte.
8.88.22
ततः परिवृतो राजन्नवभिः शत्रुतापनैः ।
दुःशासनादवरजैः पुत्रैस्तव वृकोदरः ॥ ८.८८.२२ ॥
Entonces, oh rey, rodeado por nueve de tus hijos, los hermanos menores de Duḥśāsana, atormentadores de enemigos, Vṛkodara (Bhīma) quedó cercado.
8.88.23
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्नवभिर्नव भारत ।
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैः पार्थो निन्ये यमक्षयम् ॥ ८.८८.२३ ॥
Oh descendiente de Bharata, Pārtha (Arjuna), con flechas de cabeza ancha de gran velocidad y plumas doradas, nueve para cada uno, los envió a la morada de Yama.
8.88.24
हतेषु तव पुत्रेषु बलं तद्विप्रदुद्रुवे ।
पश्यतः सूतपुत्रस्य पाण्डवस्य भयार्दितम् ॥ ८.८८.२४ ॥
Cuando tus hijos fueron abatidos, aquel ejército huyó en desbandada, atormentado por el temor al Pāṇḍava, mientras Karṇa, el hijo del auriga, lo contemplaba.
8.88.25
ततः कर्णं महाराज प्रविवेश महद्भयम् ।
दृष्ट्वा भीमस्य विक्रान्तमन्तकस्य प्रजास्विव ॥ ८.८८.२५ ॥
Entonces, gran rey, un gran temor entró en Karṇa, al ver el valor de Bhīma, como la Muerte entre las criaturas.
8.88.26
तस्य त्वाकारभावज्ञः शल्यः समितिशोभनः। ॥ ८.८८.२६ ॥
Pero Śalya, que conocía la apariencia exterior y el estado interior de Karṇa, glorioso en la batalla.
8.88.27
उवाच वचनं कर्णं प्राप्तकालं हितं तदा ॥ ८.८८.२७ ॥
Entonces le habló a Karṇa palabras oportunas y beneficiosas.
8.88.28
एते द्रवन्ति राजानो भीमसेनभयार्दिताः ।
दुर्योधनश्च सम्मूढो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ८.८८.२८ ॥
Estos reyes huyen, atormentados por el temor a Bhīmasena; y también Duryodhana está confundido, consumido por la desgracia de sus hermanos.
8.88.29
दुःशासनस्य रुधिरे पीयमाने महात्मना ।
व्यापन्नचेताः सहसा शोकोपहतचेतनः ॥ ८.८८.२९ ॥
Mientras el de alma grande bebía la sangre de Duḥśāsana, con la mente destrozada y la conciencia de pronto herida por el dolor.
8.88.30
उपासते त्वामेते हि परिवार्य महारथाः ।
कृपप्रभृतयः कर्ण हतशेषाः सहोदराः ॥ ८.८८.३० ॥
Karṇa, estos grandes guerreros encabezados por Kṛpa y los hermanos que sobrevivieron a la matanza te rodean y te atienden.
8.88.31
पाण्डवा लब्धलक्षाश्च धनञ्जयपुरोगमाः ।
त्वामेवाभिमुखाः शूरा युद्धाय समुपस्थिताः ॥ ८.८८.३१ ॥
Los Pāṇḍava, que han alcanzado su objetivo, con Dhanañjaya a la cabeza, los héroes, se han presentado frente a ti solo para la batalla.
8.88.32
स त्वं पुरुषशार्दूल पौरुषे महति स्थितः ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८८.३२ ॥
Tú, tigre entre los hombres, firme en gran valor varonil, poniendo ante ti el deber del guerrero, sal al encuentro de Dhanañjaya.
8.88.33
भारो हि धार्तराष्ट्रेण त्वयि सर्वः समाहितः ।
तमुद्वह महाबाहो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ ८.८८.३३ ॥
En verdad, toda la carga del hijo de Dhṛtarāṣṭra ha sido puesta sobre ti. Cárgala, oh de brazos poderosos, según tu fuerza y tu poder.
8.88.34
जये स्याद्विपुला कीर्तिर्ध्रुवः स्वर्गः पराजये ।
वृषसेनश्च राधेय सङ्क्रुद्धस्तनयस्तव।
त्वयि मोहं समापन्ने पाण्डवानभिधावति ॥ ८.८८.३४ ॥
En la victoria habrá gran fama; en la derrota, el cielo es seguro. Oh hijo de Rādhā, mientras tú has caído en la confusión, tu hijo Vṛṣasena, enfurecido, arremete contra los Pāṇḍava.
8.88.35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं शल्यस्यामिततोजसः ।
हृदि मानुष्यकं भावं कृत्वा युद्वाय सुस्थिरम् ॥ ८.८८.३५ ॥
Tras oír estas palabras de Śalya, de esplendor inmensurable, y habiendo puesto en su corazón un sentimiento humano, se mostró muy firme para la batalla.
8.88.36
ततः क्रुद्धो वृषसेनोऽभ्यधाव… ।
द्भीमं समायान्तममित्रसाहम्।
बाणैः किरन्तं प्रतियाति चोग्रं ।
व्यात्ताननं कालमिवापतन्तम् ॥ ८.८८.३६ ॥
Entonces el iracundo Vṛṣasena se lanzó contra (…) Bhīma, el vencedor de enemigos que avanzaba; y, lanzando una lluvia de flechas, salió al encuentro del feroz, como la Muerte que se abalanza con la boca abierta.
8.88.37
तमभ्यधावन्नकुलः प्रवीर… ।
मारादमित्रं प्रतुदन्पृषत्कैः।
कर्णस्य पुत्रं समरे प्रहृष्टं ।
जिष्णुर्जिघांसुर्मघवेव जम्भम् ॥ ८.८८.३७ ॥
Entonces el héroe Nakula se lanzó contra él, para matar y traspasar al enemigo, golpeando con flechas al hijo de Karṇa, exultante en la batalla, como el vencedor Arjuna, deseoso de matar, cayó sobre el demonio Jambha como Indra.
8.88.38
ततो ध्वजं स्फाटिकहेमचित्रं ।
चिच्छेद धैर्यान्नकुलः क्षुरेण।
कर्णात्मजस्येष्वसनं च चित्रं ।
भल्लेन जाम्बूनदचित्रनद्धम् ॥ ८.८८.३८ ॥
Entonces Nakula, con firmeza, con una flecha de cabeza de navaja derribó el estandarte del hijo de Karṇa, adornado con cristal y oro; y con una flecha de cabeza ancha cortó su maravilloso arco, ceñido con oro jāmbūnada de vivos colores.
8.88.39
अथान्यदादाय धनुः स शीघ्रं ।
कर्णात्मजः पाण्डवमभ्यविध्यत्।
दिव्यैरस्त्रैरभ्यवर्षत्तदैनं ।
कर्णस्य पुत्रो नकुलं कृतास्त्रम् ॥ ८.८८.३९ ॥
Entonces, tomando rápidamente otro arco, el hijo de Karṇa hirió al Pāṇḍava; y el hijo de Karṇa cubrió con armas divinas a Nakula, diestro en las armas.
8.88.40
ततः क्रुद्धो नकुलः कर्णपुत्रं ।
शरैर्महोल्काभिरिवाभ्यपीडयत्।
स कर्णपुत्रो नकुलस्य राज… ।
न्सर्वानस्त्रान्वारयदुत्तमास्त्रैः ॥ ८.८८.४० ॥
Entonces el iracundo Nakula acosó al hijo de Karṇa con flechas como grandes meteoros; y el hijo de Karṇa, del rey (…) Nakula, repelía todas sus armas con armas supremas.
8.88.41
आसीत्सुघोरं भरतप्रवीर ।
युद्धं तदा कर्णजपाण्डवाभ्याम् ॥ ८.८८.४१ ॥
Oh, mejor de los Bhāratas, entonces se libró una batalla terriblemente feroz entre el hijo de Karṇa y los Pāṇḍavas.
8.88.42
वनायुजान्सुकुमारान्सुशुभ्रा… ।
नलङ्कृताञ्जातरूपेण चित्रान्।
जघान चाश्वान्नकुलस्य वीरो ।
रणाजिरे सूतपुत्रस्य पुत्रः ॥ ८.८८.४२ ॥
En el campo de batalla, el héroe de Nakula mató a los caballos delicados, muy brillantes, adornados con oro y de variados colores, criados en el bosque, del hijo del auriga.
8.88.43
ततो हताश्वादवरुह्य याना… ।
च्चर्माऽऽददे रुचिरं बर्हिचित्रम्।
आकाशसङ्काशमसिं प्रगृह्य ।
प्रकाशमानः खगवच्चचार ॥ ८.८८.४३ ॥
Entonces, muertos sus caballos, descendió del carro, tomó un hermoso escudo variado como plumas de pavo real, y empuñando una espada semejante al cielo, se movió resplandeciendo como un pájaro.
8.88.44
ततोऽस्य पक्षाननयद्यमाय ।
द्विसाहस्रान्नकुलः क्षिप्रकारी।
ते प्रापतन्नसिना वै विशस्ता ।
यथाऽश्वमेधे पशवः शमित्रा ॥ ८.८८.४४ ॥
Entonces Nakula, rápido en sus acciones, envió a dos mil de sus hombres a Yama; heridos por la espada cayeron, como caen los animales sacrificados en el sacrificio del caballo.
8.88.45
ततस्ततो विजिता युद्धशौण्डा ।
नानादेश्याः सुहृदः सत्यसन्धाः।
एकेन शीघ्रं नकुलेन नुन्नाः ।
सारेप्सुनेवोत्तमचन्दनस्य ॥ ८.८८.४५ ॥
Entonces los amigos, orgullosos en la batalla, de diversas tierras, fieles a sus juramentos, fueron derrotados; solo por Nakula fueron rápidamente expulsados, como quien, deseando la madera del sándalo fino, aparta los árboles.
8.88.46
भूमौ चरन्तं नकुलं रथौघाः ।
समन्ततः सायकैः प्रत्यगृह्णन्।
स तुद्यमानो नकुलो विहङ्गै… ।
श्चचार सङ्ख्ये द्विषतो विनिघ्नन् ॥ ८.८८.४६ ॥
Nakula, moviéndose por el suelo, fue recibido por todas partes por multitudes de carros con flechas. Atormentado por las flechas, Nakula se movía en la batalla abatiendo a sus enemigos…
8.88.47
तं कर्णपुत्रोऽपि चरन्तमाजौ ।
नराश्वमातङ्गरथप्रवीरान्।
निघ्नन्तमष्टादशभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध वीरः स चुकोप विद्धः ॥ ८.८८.४७ ॥
Aquel Nakula, que se movía en la batalla y abatía a los héroes de hombres, caballos, elefantes y carros, fue herido con dieciocho flechas por el heroico hijo de Karṇa. Herido, se enfureció…
8.88.48
ततोऽभ्यधावत्समरे जिघांसुः ।
कर्णात्मजं पाण्डुसुतो नृवीरम्।
तस्येषुभिर्वधमत्सूतपुत्रो ।
महारणे वर्म सहस्रभारम् ॥ ८.८८.४८ ॥
Entonces el hijo de Pāṇḍu, deseando matar, se lanzó contra el hijo de Karṇa, aquel héroe entre los hombres. Por las flechas del hijo del auriga, en aquella gran batalla, la armadura de mil pesos fue destruida…
8.88.49
तस्याथ कांस्यं सुशितं सुपीत… ।
मसिप्रवीरं गुरुभारासाहम्।
द्विषच्छरीरापहरं सुघोर… ।
माधून्वतः सर्पमिवात्तकोशम् ॥ ८.८८.४९ ॥
Entonces su escudo de bronce, bien afilado y bien pulido… el héroe de la espada, capaz de soportar gran peso, arrebatador de los cuerpos de los enemigos, sumamente terrible… agitándolo, como una serpiente con la vaina desenvainada…
8.88.50
क्षिप्रं शरैः षङ्भिरमित्रसाह… ।
श्चकर्त खङ्गं निशितैः सुधारैः।
पुनश्च पार्थं निशितैः पृषत्कैः ।
स्तनान्तरे क्षिप्रमिवात्यविध्यत् ॥ ८.८८.५० ॥
Rápidamente, con seis flechas, aquel domador de enemigos… cortó su espada con flechas afiladas de buen filo. De nuevo, con flechas agudas, perforó con rapidez a Pārtha en medio del pecho…
8.88.51
स भीमसेनस्य रथं च गत्वा ।
ववर्ष वै शरवर्षं सुघोरम् ॥ ८.८८.५१ ॥
Llegó al carro de Bhīmasena y en verdad descargó una lluvia de flechas muy terrible.
8.88.52
नकुलमथ विदित्वा छिन्नबाणासनासिं ।
विरथमरिभिरार्तं कर्णपुत्रास्त्रमग्नम्।
पवनचलपताका ह्लादिनो वल्गिताश्वाः ।
परपुरुषनियुक्ताः स्वै रथैः शीघ्रमीयुः ॥ ८.८८.५२ ॥
Entonces, al ver a Nakula con el arco y la espada rotos, sin carro, acosado por los enemigos y hundido en las armas de los hijos de Karṇa, se apresuraron en sus propios carros, con banderas ondeando al viento y caballos encabritados.
8.88.53
द्रुपदसुतवरिष्ठाः पञ्च शैनेयषष्ठा ।
द्रुपददुहितृपुत्राः पञ्च चामित्रसाहाः।
द्विरदरथनराश्वान्सूदयन्तस्त्वदीयान् ।
भगवत इव रुद्राः सङ्ख्यया हेतिमन्तः ॥ ८.८८.५३ ॥
Los cinco mejores hijos de Drupada, con Śaineya como sexto, y los cinco hijos de la hija de Drupada, dominadores de enemigos, masacrando elefantes, carros, hombres y caballos, cayeron sobre tus hombres, como los Rudras del venerable, armados y en número.
8.88.54
अथ तव रथमुख्यास्तान्प्रतीयुस्त्वरन्तः ।
कृपहृदिकसुतौ च द्रौणिदुर्योधनौ च।
शकुनिशुकवृकाश्च क्राथदेवावृधौ च ।
द्विरदजलदघौषैः स्यन्दनैः कार्मुकैश्च ॥ ८.८८.५४ ॥
Entonces tus principales aurigas avanzaron presurosos para enfrentarlos: los hijos de Kṛpa y de Hṛdika, Drauṇi (Aśvatthāman) y Duryodhana, Śakuni, Śuka y Vṛka, y Krātha y Devāvṛdha, con carros que rugían como nubes de elefantes y con arcos.
8.88.55
अथ तव रथवर्यास्तान्दशैकप्रवीरा… ।
निषुभिरशनिकल्पैस्ताडयन्तो न्यरुन्धन्।
नवजलदसवर्णैर्हस्तिभिस्तान्स्म वव्रु… ।
र्गिरिशिखरनिकाशैर्भीमवेगैः कुणिन्दाः ॥ ८.८८.५५ ॥
Entonces tus principales aurigas, once héroes, los golpearon con flechas como rayos y los contuvieron; los rodearon con elefantes oscuros como nubes nuevas… los Kuṇindas, semejantes a picos de montaña, de terrible velocidad.