ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.88.1
स पीत्वा रुधिरं तस्य चरणौ गृह्य भारत ।
इत्युच्चैर्वचनं प्राह प्रतिनृत्यन्वृकोदरः ॥ ८.८८.१ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାର ରକ୍ତ ପାନ କରି ଓ ତାର ଚରଣ ଧରି, ନାଚୁ ନାଚୁ ବୃକୋଦର ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
8.88.2
एष ते रुधिरं तीव्रं पिबामि पुरुषादवत् ।
वदेदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.२ ॥
ଦେଖ, ତୁମ ଉଷ୍ଣ ରକ୍ତ ନରଭକ୍ଷୀ ରାକ୍ଷସ ପରି ମୁଁ ପାନ କରୁଛି। ଏବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ପୁଣି 'ଗୌଃ, ଗୌଃ' କହ।
8.88.3
ये चास्मान्प्रतिनृत्यन्ति तदा गौरिति गौरिति ।
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.३ ॥
ଯେଉଁମାନେ ସେତେବେଳେ 'ଗୌଃ, ଗୌଃ' କହି ଆମ ଉପରେ ନାଚିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିନାଚ କରୁ—ପୁଣି 'ଗୌଃ, ଗୌଃ'।
8.88.4
प्रमाणकोट्यां शयने कालकूटकभोजनम् ।
दंशनं चाहिभिस्तीक्ष्णैर्दाहं जतुगृहे च यत् ॥ ८.८८.४ ॥
ପ୍ରମାଣକୋଟିରେ ଶଯ୍ୟାରେ କାଳକୂଟ ବିଷ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସର୍ପଙ୍କ ଦଂଶନ, ଏବଂ ଜତୁଗୃହରେ ଦାହ—ଏସବୁ।
8.88.5
द्यूते च दोषभूयस्त्वमरण्ये वसतिश्च या ।
इष्वस्त्राणि च सङ्ग्रामे अनिलानिलवेश्मसु ॥ ८.८८.५ ॥
ପାଶା ଖେଳରେ ଅଧିକ ଦୋଷ, ବନରେ ବାସ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣ ଓ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ପବନଙ୍କ ଗୃହ ପରି ସ୍ଥାନରେ ବାସ—ଏସବୁ।
8.88.6
दुःखान्येवाभिजानीमो न सुखानि कदाचन ।
धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्यात्सपुत्रस्य वयं सदा ॥ ८.८८.६ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତା ହେତୁ ଆମେ ସଦା ଦୁଃଖ ହିଁ ଜାଣିଛୁ, କେବେ ସୁଖ ନୁହେଁ।
8.88.7
इत्युच्चैर्वचनं प्रोच्य जयं प्राप्य वृकोदरः ।
पुनरेव महाराज तव सैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.८८.७ ॥
ଏହିପରି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହି, ବିଜୟ ଲାଭ କରି ବୃକୋଦର (ଭୀମ), ହେ ମହାରାଜ, ପୁନର୍ବାର ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
8.88.8
रक्तार्द्रपाणिस्तु ततो महात्मा ।
गदापाणिः काल इवान्तकाले।
विभीषयंस्तव पुत्रस्य सैन्य… ।
मितस्ततो धावति वाहिनीं ते ॥ ८.८८.८ ॥
ରକ୍ତରେ ତିନ୍ତା ହାତ ଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମା, ହାତରେ ଗଦା ଧରି, ଅନ୍ତକାଳର କାଳ ପରି, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରର ସୈନ୍ୟକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଏଣିତେଣି ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି…
8.88.9
ततः क्षणाद्भारत शून्यमासी… ।
दायोधनं घोरतरं कुरूणाम्।
यत्राजिमध्ये प्रापिबद्भीमसेनो ।
दुःशासनस्य रुधिरं क्रोधदीप्तः ॥ ८.८८.९ ॥
ତା'ପରେ କ୍ଷଣକରେ, ହେ ଭାରତ, … କୌରବଙ୍କ ଅତି ଭୟଙ୍କର ରଣଭୂମି ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା; ଯେଉଁଠାରେ କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ଭୀମସେନ ରଣମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲେ।
8.88.10
स हत्वा समरे राजन्राजपुत्रं महाबलम् ।
पूर्णकामो मदोदग्रः सिंहो रुरुमिवोत्कटः ॥ ८.८८.१० ॥
ସେ, ହେ ରାଜନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ମହାବଳ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନା ଓ ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ, ରୁରୁ ହରିଣ ଉପରେ ଝାସିଥିବା ସିଂହ ପରି ଉଗ୍ର ହେଲେ।
8.88.11
रुधिरार्द्रो महाराज व्यशोभत परन्तपः ।
सपुष्पः किंशुक इव रक्तरक्ततरो बभौ ॥ ८.८८.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ରକ୍ତରେ ତିନ୍ତା ସେ ଶତ୍ରୁତାପନ ଶୋଭା ପାଇଲେ; ଫୁଲସହିତ କିଂଶୁକ ବୃକ୍ଷ ପରି, ରକ୍ତଠାରୁ ଅଧିକ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
8.88.12
रुधिराक्तो घोरवेषः क्रुद्धो राजन्वचोऽब्रवीत् ।
ब्रूहीदानीं पापमते नृशंस पतितो ह्यसि ॥ ८.८८.१२ ॥
ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ରୂପର, କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେ, ହେ ରାଜନ, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — 'ହେ ପାପବୁଦ୍ଧି, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ଏବେ କୁହ; ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ ପତିତ ହୋଇଛ।'
8.88.13
दुःशासने यादृशं संश्रुतं न… ।
स्तदवाप्तं पाण्डवैः सर्वमेव।
अत्रैवमाप्स्याम्यपरं द्वितीयं ।
दुर्योधनं यज्ञपशुं विशस्य ॥ ८.८८.१३ ॥
ଦୁଃଶାସନ ବିଷୟରେ ଯେପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଇଥିଲା ସେପରି… (…) ପାଣ୍ଡବମାନେ ସବୁ ପାଇଲେ। ଏଠାରେ ସେହିପରି ଆଉ ଗୋଟିଏ ପାଇବି, ଯଜ୍ଞପଶୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନକୁ ବଧ କରି।
8.88.14
शिरो मृदित्वाऽस्य पुनश्च शान्तिं ।
यास्याम्यहं कौरवाणां समक्षम्।
या साऽपतिः सा सपतिर्हि जाता ।
यास्ताः सपत्योऽपतयस्तु जाताः ॥ ८.८८.१४ ॥
ଏହାର ମସ୍ତକ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୁଣି ଶାନ୍ତି ପାଇବି, କୌରବମାନଙ୍କ ସାମନାରେ। ଯେ ସ୍ୱାମୀହୀନା ଥିଲା ସେ ସ୍ୱାମୀଯୁକ୍ତା ହେଲା; ଓ ଯେଉଁମାନେ ସପତ୍ନୀ ଥିଲେ ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀହୀନା ହେଲେ।
8.88.15
पश्यन्तु चित्रं विविधं हि लोके ।
ये वै तिलाः षण्डतिला बभूवुः।
ते चेत्संसिद्धा निधनं गताः परे ।
किं चित्ररूपं बत जीवलोके ॥ ८.८८.१५ ॥
ଜଗତରେ ନାନାବିଧ ବିଚିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ — ଯେଉଁ ତିଳ ଷଣ୍ଢତିଳ ହେଲା; ସେମାନେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ, ତେବେ ଜୀବଲୋକରେ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ବିଚିତ୍ର ରୂପ କ'ଣ?
8.88.16
एतावदुक्त्वा वचनं प्रहृष्टः ।
प्राक्रोशदुच्चै रुधिरार्द्रवक्रः।
ननर्त चैवातिबलो महात्मा ।
वृत्रं निहत्येव सहस्रनेत्रः ॥ ८.८८.१६ ॥
ଏତିକି କହି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲା, ତାହାର ମୁଖ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା। ଅତି ବଳଶାଳୀ ସେ ମହାତ୍ମା ନାଚିଲା, ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କରି ସହସ୍ରନେତ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି।
8.88.17
दृष्ट्वा तु नृत्यन्तमुदग्रवीर्यं ।
कालं यथा त्वन्तकाले प्रजानाम्।
महद्भयं चाधिरथिं विवेश ।
जये निराशाश्च सुतास्त्वदीयाः ॥ ८.८८.१७ ॥
ନାଚୁଥିବା ସେହି ଉଗ୍ର ପରାକ୍ରମୀକୁ ଦେଖି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଅନ୍ତକାଳରେ କାଳ ପରି, ଅଧିରଥପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ) ଭିତରେ ମହାଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଜୟରେ ନିରାଶ ହେଲେ।
8.88.18
दुःशासने तु निहते पुत्रास्तव महारथाः ।
महत्क्रोधविषं वीरा धारयन्तो महाबलाः।
ते तु राजन्महावीर्या भीमं प्राच्छादयञ्छरैः ॥ ८.८८.१८ ॥
ଦୁଃଶାସନ ନିହତ ହେବା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ମହାରଥୀ ପୁତ୍ରମାନେ, ମହାକ୍ରୋଧବିଷ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବୀର ଓ ମହାବଳୀମାନେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନମାନେ ବାଣରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
8.88.19
निषङ्गी कवची खङ्गी दण्डधारो धनुर्धरः ।
अलम्बुर्जलसन्धश्च वातवेगसुवर्चसौ ॥ ८.८८.१९ ॥
ତୂଣୀର, କବଚ, ଖଡ଼୍ଗ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଅଲମ୍ବୁଷ ଓ ଜଲସନ୍ଧ, ବାୟୁବେଗ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ।
8.88.20
एते समेत्य सहिता भ्रातृव्यसनकर्शिताः ।
भीमसेनं महाबाहुं पीडयामासुरञ्जसा ॥ ८.८८.२० ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଭ୍ରାତାର ବିପଦରେ କ୍ଲିଷ୍ଟ ହୋଇ, ମହାବାହୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ପୀଡ଼ା ଦେଲେ।
8.88.21
स वध्यमानो विशिखैः समन्तात्तैर्महारथैः ।
भीमः क्रोधाभिरक्ताक्षः क्रुद्धः काल इवाबभौ ॥ ८.८८.२१ ॥
ସେହି ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଆଡ଼ୁ ବାଣରେ ଆହତ ଭୀମ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିରେ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, କାଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
8.88.22
ततः परिवृतो राजन्नवभिः शत्रुतापनैः ।
दुःशासनादवरजैः पुत्रैस्तव वृकोदरः ॥ ८.८८.२२ ॥
ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦୁଃଶାସନଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା, ଶତ୍ରୁତାପନ ଆପଣଙ୍କ ନଅ ପୁତ୍ର ବୃକୋଦର (ଭୀମ)ଙ୍କୁ ଘେରିଗଲେ।
8.88.23
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्नवभिर्नव भारत ।
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैः पार्थो निन्ये यमक्षयम् ॥ ८.८८.२३ ॥
ହେ ଭାରତ, ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସେମାନଙ୍କୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ନଅ ନଅ, ସୁନା ପକ୍ଷ ଥିବା ବେଗବାନ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
8.88.24
हतेषु तव पुत्रेषु बलं तद्विप्रदुद्रुवे ।
पश्यतः सूतपुत्रस्य पाण्डवस्य भयार्दितम् ॥ ८.८८.२४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ହତ ହେବାରୁ ସେ ସେନା ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ପଳାଇଲା; ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ତାହା ପଳାଇଲା।
8.88.25
ततः कर्णं महाराज प्रविवेश महद्भयम् ।
दृष्ट्वा भीमस्य विक्रान्तमन्तकस्य प्रजास्विव ॥ ८.८८.२५ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ସଦୃଶ ଭୀମଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଦେଖି।
8.88.26
तस्य त्वाकारभावज्ञः शल्यः समितिशोभनः। ॥ ८.८८.२६ ॥
କିନ୍ତୁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ଅନ୍ତର ଭାବ ଜାଣୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଭାମୟ ଶଲ୍ୟ।
8.88.27
उवाच वचनं कर्णं प्राप्तकालं हितं तदा ॥ ८.८८.२७ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସମୟୋଚିତ ଓ ହିତକର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
8.88.28
एते द्रवन्ति राजानो भीमसेनभयार्दिताः ।
दुर्योधनश्च सम्मूढो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ८.८८.२८ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ରାଜାମାନେ ପଳାଉଛନ୍ତି; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ, ଭାଇମାନଙ୍କ ବିପଦରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛନ୍ତି।
8.88.29
दुःशासनस्य रुधिरे पीयमाने महात्मना ।
व्यापन्नचेताः सहसा शोकोपहतचेतनः ॥ ८.८८.२९ ॥
ମହାତ୍ମା (ଭୀମ) ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଶୋକରେ ଚେତନା ଆହତ ହୋଇ, ମନ ବିକଳ ହୋଇ ହଠାତ୍।
8.88.30
उपासते त्वामेते हि परिवार्य महारथाः ।
कृपप्रभृतयः कर्ण हतशेषाः सहोदराः ॥ ८.८८.३० ॥
ହେ କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ ପ୍ରମୁଖ ଏହି ମହାରଥୀମାନେ ଏବଂ ହତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଭାଇମାନେ ତୁମକୁ ଘେରି ତୁମର ସେବାରେ ଅଛନ୍ତି।
8.88.31
पाण्डवा लब्धलक्षाश्च धनञ्जयपुरोगमाः ।
त्वामेवाभिमुखाः शूरा युद्धाय समुपस्थिताः ॥ ८.८८.३१ ॥
ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖିଥିବା ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
8.88.32
स त्वं पुरुषशार्दूल पौरुषे महति स्थितः ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८८.३२ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ମହାପୌରୁଷରେ ସ୍ଥିତ ତୁମେ, କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖି ଧନଞ୍ଜୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅ।
8.88.33
भारो हि धार्तराष्ट्रेण त्वयि सर्वः समाहितः ।
तमुद्वह महाबाहो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ ८.८८.३३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାର ତୁମ ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି। ହେ ମହାବାହୋ, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ବଳ ଅନୁସାରେ ତାହା ବହନ କର।
8.88.34
जये स्याद्विपुला कीर्तिर्ध्रुवः स्वर्गः पराजये ।
वृषसेनश्च राधेय सङ्क्रुद्धस्तनयस्तव।
त्वयि मोहं समापन्ने पाण्डवानभिधावति ॥ ८.८८.३४ ॥
ବିଜୟରେ ବିପୁଳ କୀର୍ତ୍ତି ହେବ, ପରାଜୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ୱର୍ଗ। ହେ ରାଧେୟ, ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ତୁମ ପୁତ୍ର ବୃଷସେନ କ୍ରୋଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁ ଯାଉଛି।
8.88.35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं शल्यस्यामिततोजसः ।
हृदि मानुष्यकं भावं कृत्वा युद्वाय सुस्थिरम् ॥ ८.८८.३५ ॥
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ହୃଦୟରେ ମାନବିକ ଭାବ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିର ହେଲା।
8.88.36
ततः क्रुद्धो वृषसेनोऽभ्यधाव… ।
द्भीमं समायान्तममित्रसाहम्।
बाणैः किरन्तं प्रतियाति चोग्रं ।
व्यात्ताननं कालमिवापतन्तम् ॥ ८.८८.३६ ॥
ଏବେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବୃଷସେନ (…) ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି, ମୁଖ ମେଲାଇ ଝାସି ପଡ଼ୁଥିବା କାଳ ପରି ଉଗ୍ର ଭୀମଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
8.88.37
तमभ्यधावन्नकुलः प्रवीर… ।
मारादमित्रं प्रतुदन्पृषत्कैः।
कर्णस्य पुत्रं समरे प्रहृष्टं ।
जिष्णुर्जिघांसुर्मघवेव जम्भम् ॥ ८.८८.३७ ॥
ବୀର ନକୁଳ (…) ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ; ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ ଓ ବିଦ୍ଧ କରିବାକୁ, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ହର୍ଷିତ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଡ଼କୁ; ଜମ୍ଭକୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ଝାସି ପଡ଼ିଥିବା ପରି।
8.88.38
ततो ध्वजं स्फाटिकहेमचित्रं ।
चिच्छेद धैर्यान्नकुलः क्षुरेण।
कर्णात्मजस्येष्वसनं च चित्रं ।
भल्लेन जाम्बूनदचित्रनद्धम् ॥ ८.८८.३८ ॥
ତା'ପରେ ନକୁଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହ କ୍ଷୁର ବାଣ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କର ସ୍ଫଟିକ ଓ ସୁନାରେ ଚିତ୍ରିତ ଧ୍ୱଜ କାଟିଦେଲେ; ଭଲ୍ଲ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଚିତ୍ରରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ତାଙ୍କ ବିଚିତ୍ର ଧନୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
8.88.39
अथान्यदादाय धनुः स शीघ्रं ।
कर्णात्मजः पाण्डवमभ्यविध्यत्।
दिव्यैरस्त्रैरभ्यवर्षत्तदैनं ।
कर्णस्य पुत्रो नकुलं कृतास्त्रम् ॥ ८.८८.३९ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ନକୁଳଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଷଣ କଲେ।
8.88.40
ततः क्रुद्धो नकुलः कर्णपुत्रं ।
शरैर्महोल्काभिरिवाभ्यपीडयत्।
स कर्णपुत्रो नकुलस्य राज… ।
न्सर्वानस्त्रान्वारयदुत्तमास्त्रैः ॥ ८.८८.४० ॥
ତା'ପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ନକୁଳ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମହା ଉଲ୍କା ପରି ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ କଲେ; ସେହି କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ନକୁଳଙ୍କ (…) ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିବାରଣ କରିଲେ।
8.88.41
आसीत्सुघोरं भरतप्रवीर ।
युद्धं तदा कर्णजपाण्डवाभ्याम् ॥ ८.८८.४१ ॥
ହେ ଭରତବୀର, ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
8.88.42
वनायुजान्सुकुमारान्सुशुभ्रा… ।
नलङ्कृताञ्जातरूपेण चित्रान्।
जघान चाश्वान्नकुलस्य वीरो ।
रणाजिरे सूतपुत्रस्य पुत्रः ॥ ८.८८.४२ ॥
ରଣାଙ୍ଗନରେ ନକୁଳର ବୀର ସୂତପୁତ୍ରର ପୁତ୍ରର ବନରେ ପାଳିତ, ସୁକୁମାର, ଅତି ଶୁଭ୍ର, ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ବିଚିତ୍ର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲା।
8.88.43
ततो हताश्वादवरुह्य याना… ।
च्चर्माऽऽददे रुचिरं बर्हिचित्रम्।
आकाशसङ्काशमसिं प्रगृह्य ।
प्रकाशमानः खगवच्चचार ॥ ८.८८.४३ ॥
ତା'ପରେ ଅଶ୍ୱମାନେ ହତ ହେଲେ ସେ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇଲା, ମୟୂରପୁଚ୍ଛ ପରି ଚିତ୍ରିତ ସୁନ୍ଦର ଢାଲ ନେଲା; ଆକାଶ ପରି ଖଡ୍ଗ ଧରି ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବିଚରଣ କଲା।
8.88.44
ततोऽस्य पक्षाननयद्यमाय ।
द्विसाहस्रान्नकुलः क्षिप्रकारी।
ते प्रापतन्नसिना वै विशस्ता ।
यथाऽश्वमेधे पशवः शमित्रा ॥ ८.८८.४४ ॥
ତା'ପରେ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ନକୁଳ ତାର ଦୁଇ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଲା; ସେମାନେ ଖଡ୍ଗରେ ଛେଦିତ ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧରେ ବଳି ପଶୁଙ୍କ ପରି ପଡ଼ିଲେ।
8.88.45
ततस्ततो विजिता युद्धशौण्डा ।
नानादेश्याः सुहृदः सत्यसन्धाः।
एकेन शीघ्रं नकुलेन नुन्नाः ।
सारेप्सुनेवोत्तमचन्दनस्य ॥ ८.८८.४५ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବୀ, ନାନା ଦେଶର, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ମିତ୍ରମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ; ଏକା ନକୁଳ ଶୀଘ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଚନ୍ଦନର ସାର ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପରି ତଡ଼ି ଦେଲା।
8.88.46
भूमौ चरन्तं नकुलं रथौघाः ।
समन्ततः सायकैः प्रत्यगृह्णन्।
स तुद्यमानो नकुलो विहङ्गै… ।
श्चचार सङ्ख्ये द्विषतो विनिघ्नन् ॥ ८.८८.४६ ॥
ଭୂମିରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ନକୁଳକୁ ରଥସମୂହ ଚାରିପଟରୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ। ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ନକୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ବିଚରଣ କଲେ…
8.88.47
तं कर्णपुत्रोऽपि चरन्तमाजौ ।
नराश्वमातङ्गरथप्रवीरान्।
निघ्नन्तमष्टादशभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध वीरः स चुकोप विद्धः ॥ ८.८८.४७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚରଣ କରି ନର, ଅଶ୍ୱ, ହାତୀ, ରଥ ବୀରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ବୀରଙ୍କ ଅଠର ବାଣ ବିଦ୍ଧ କଲା। ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ…
8.88.48
ततोऽभ्यधावत्समरे जिघांसुः ।
कर्णात्मजं पाण्डुसुतो नृवीरम्।
तस्येषुभिर्वधमत्सूतपुत्रो ।
महारणे वर्म सहस्रभारम् ॥ ८.८८.४८ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ନରବୀର ଉପରେ ଧାଇଁଲେ। ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣରେ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସହସ୍ର ଭାରର କବଚ ନଷ୍ଟ ହେଲା…
8.88.49
तस्याथ कांस्यं सुशितं सुपीत… ।
मसिप्रवीरं गुरुभारासाहम्।
द्विषच्छरीरापहरं सुघोर… ।
माधून्वतः सर्पमिवात्तकोशम् ॥ ८.८८.४९ ॥
ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଭଲ ଭାବେ ପଲିସ୍ କରାଯାଇଥିବା କାଂସା (ଢାଲ)… ଖଡ୍ଗବୀର, ଭାରୀ ଭାର ସହିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶରୀର ହରଣକାରୀ, ଅତି ଭୟଙ୍କର… ଦୋହଲାଇବା ବେଳେ, ଖୋଳରୁ କାଢ଼ା ସାପ ପରି…
8.88.50
क्षिप्रं शरैः षङ्भिरमित्रसाह… ।
श्चकर्त खङ्गं निशितैः सुधारैः।
पुनश्च पार्थं निशितैः पृषत्कैः ।
स्तनान्तरे क्षिप्रमिवात्यविध्यत् ॥ ८.८८.५० ॥
ଶୀଘ୍ର ଛଅ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସେ… ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁଧାରଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଖଡ୍ଗ କାଟିଦେଲେ। ପୁଣି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ବିନ୍ଧିଲେ…
8.88.51
स भीमसेनस्य रथं च गत्वा ।
ववर्ष वै शरवर्षं सुघोरम् ॥ ८.८८.५१ ॥
ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପ୍ରକୃତରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶରବର୍ଷଣ କଲା।
8.88.52
नकुलमथ विदित्वा छिन्नबाणासनासिं ।
विरथमरिभिरार्तं कर्णपुत्रास्त्रमग्नम्।
पवनचलपताका ह्लादिनो वल्गिताश्वाः ।
परपुरुषनियुक्ताः स्वै रथैः शीघ्रमीयुः ॥ ८.८८.५२ ॥
ତା'ପରେ ନକୁଳଙ୍କୁ ଧନୁ-ଖଡ୍ଗ ଛିନ୍ନ, ରଥହୀନ, ଶତ୍ରୁ-ପୀଡ଼ିତ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମଗ୍ନ ଦେଖି, ପବନରେ ଦୋଳୁଥିବା ପତାକା ଓ ଡେଇଁଥିବା ଘୋଡ଼ାଯୁକ୍ତ ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
8.88.53
द्रुपदसुतवरिष्ठाः पञ्च शैनेयषष्ठा ।
द्रुपददुहितृपुत्राः पञ्च चामित्रसाहाः।
द्विरदरथनराश्वान्सूदयन्तस्त्वदीयान् ।
भगवत इव रुद्राः सङ्ख्यया हेतिमन्तः ॥ ८.८८.५३ ॥
ଦ୍ରୁପଦ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଞ୍ଚ ଜଣ, ଶୈନେୟ (ସାତ୍ୟକି) ଷଷ୍ଠ, ଏବଂ ଦ୍ରୁପଦ କନ୍ୟାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର—ଶତ୍ରୁ-ଜୟୀ ସେମାନେ ହାତୀ, ରଥ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ା ସଂହାର କରି ଆପଣଙ୍କ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲେ; ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ରୁଦ୍ରଗଣ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ସଂଖ୍ୟାରେ ଆସିଛନ୍ତି।
8.88.54
अथ तव रथमुख्यास्तान्प्रतीयुस्त्वरन्तः ।
कृपहृदिकसुतौ च द्रौणिदुर्योधनौ च।
शकुनिशुकवृकाश्च क्राथदेवावृधौ च ।
द्विरदजलदघौषैः स्यन्दनैः कार्मुकैश्च ॥ ८.८८.५४ ॥
ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ରଥୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ତ୍ୱରିତ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ—କୃପ ଓ ହୃଦିକଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଦ୍ରୌଣି (ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା) ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶକୁନି, ଶୁକ ଓ ବୃକ, ଏବଂ କ୍ରାଥ ଓ ଦେବାବୃଧ—ହାତୀ-ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ରଥ ଓ ଧନୁ ସହିତ।
8.88.55
अथ तव रथवर्यास्तान्दशैकप्रवीरा… ।
निषुभिरशनिकल्पैस्ताडयन्तो न्यरुन्धन्।
नवजलदसवर्णैर्हस्तिभिस्तान्स्म वव्रु… ।
र्गिरिशिखरनिकाशैर्भीमवेगैः कुणिन्दाः ॥ ८.८८.५५ ॥
ସେତେବେଳେ ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ, ଏଗାର ଜଣ ବୀର, ବଜ୍ରସମ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ରୋକିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ନୂତନ ମେଘ ସଦୃଶ କଳା ହାତୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରିଲେ… ପର୍ବତଶିଖର ସଦୃଶ, ଭୀଷଣ ବେଗ ବିଶିଷ୍ଟ କୁଣିନ୍ଦମାନେ।