ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.88.1
स पीत्वा रुधिरं तस्य चरणौ गृह्य भारत ।
इत्युच्चैर्वचनं प्राह प्रतिनृत्यन्वृकोदरः ॥ ८.८८.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
8.88.2
एष ते रुधिरं तीव्रं पिबामि पुरुषादवत् ।
वदेदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.२ ॥
ਵੇਖ, ਤੇਰਾ ਤੱਤਾ ਲਹੂ ਮੈਂ ਨਰਭੱਖੀ ਰਾਖਸ਼ ਵਾਂਗ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਫਿਰ 'ਗੌਃ, ਗੌਃ' ਕਹਿ।
8.88.3
ये चास्मान्प्रतिनृत्यन्ति तदा गौरिति गौरिति ।
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦੋਂ 'ਗੌਃ, ਗੌਃ' ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨੱਚਿਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ ਹਾਂ—ਫਿਰ 'ਗੌਃ, ਗੌਃ'।
8.88.4
प्रमाणकोट्यां शयने कालकूटकभोजनम् ।
दंशनं चाहिभिस्तीक्ष्णैर्दाहं जतुगृहे च यत् ॥ ८.८८.४ ॥
ਪ੍ਰਮਾਣਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਭੋਜਨ, ਤਿੱਖੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਡੰਗਣਾ, ਅਤੇ ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਣਾ—ਇਹ ਵੀ।
8.88.5
द्यूते च दोषभूयस्त्वमरण्ये वसतिश्च या ।
इष्वस्त्राणि च सङ्ग्रामे अनिलानिलवेश्मसु ॥ ८.८८.५ ॥
ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੋਸ਼, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਤੇ ਅਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਰਗੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ—ਇਹ ਵੀ।
8.88.6
दुःखान्येवाभिजानीमो न सुखानि कदाचन ।
धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्यात्सपुत्रस्य वयं सदा ॥ ८.८८.६ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਟਤਾ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
8.88.7
इत्युच्चैर्वचनं प्रोच्य जयं प्राप्य वृकोदरः ।
पुनरेव महाराज तव सैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.८८.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
8.88.8
रक्तार्द्रपाणिस्तु ततो महात्मा ।
गदापाणिः काल इवान्तकाले।
विभीषयंस्तव पुत्रस्य सैन्य… ।
मितस्ततो धावति वाहिनीं ते ॥ ८.८८.८ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਤਕਾਲ ਦੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ…
8.88.9
ततः क्षणाद्भारत शून्यमासी… ।
दायोधनं घोरतरं कुरूणाम्।
यत्राजिमध्ये प्रापिबद्भीमसेनो ।
दुःशासनस्य रुधिरं क्रोधदीप्तः ॥ ८.८८.९ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਾਰਤ, … ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰਣਭੂਮੀ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਗਈ; ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਤਾ।
8.88.10
स हत्वा समरे राजन्राजपुत्रं महाबलम् ।
पूर्णकामो मदोदग्रः सिंहो रुरुमिवोत्कटः ॥ ८.८८.१० ॥
ਉਸ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਪੂਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਦ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਰੂ ਹਿਰਨ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ।
8.88.11
रुधिरार्द्रो महाराज व्यशोभत परन्तपः ।
सपुष्पः किंशुक इव रक्तरक्ततरो बभौ ॥ ८.८८.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਿਆ।
8.88.12
रुधिराक्तो घोरवेषः क्रुद्धो राजन्वचोऽब्रवीत् ।
ब्रूहीदानीं पापमते नृशंस पतितो ह्यसि ॥ ८.८८.१२ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਹ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ — 'ਹੇ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਨਿਰਦਈ, ਹੁਣ ਬੋਲ; ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈਂ।'
8.88.13
दुःशासने यादृशं संश्रुतं न… ।
स्तदवाप्तं पाण्डवैः सर्वमेव।
अत्रैवमाप्स्याम्यपरं द्वितीयं ।
दुर्योधनं यज्ञपशुं विशस्य ॥ ८.८८.१३ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਵੇਂ… (…) ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਯੱਗ-ਪਸ਼ੂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।
8.88.14
शिरो मृदित्वाऽस्य पुनश्च शान्तिं ।
यास्याम्यहं कौरवाणां समक्षम्।
या साऽपतिः सा सपतिर्हि जाता ।
यास्ताः सपत्योऽपतयस्तु जाताः ॥ ८.८८.१४ ॥
ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਵਾਂਗਾ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਜੋ ਪਤੀਹੀਣ ਸੀ ਉਹ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੌਕਣਾਂ ਸਨ ਉਹ ਪਤੀਹੀਣ ਹੋ ਗਈਆਂ।
8.88.15
पश्यन्तु चित्रं विविधं हि लोके ।
ये वै तिलाः षण्डतिला बभूवुः।
ते चेत्संसिद्धा निधनं गताः परे ।
किं चित्ररूपं बत जीवलोके ॥ ८.८८.१५ ॥
ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਜੂਬੇ ਵੇਖਣ — ਜੋ ਤਿਲ ਸ਼ੰਡ ਤਿਲ ਬਣੇ; ਜੇ ਉਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮੌਤ ਪਾ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੀਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਕਿਹੜਾ?
8.88.16
एतावदुक्त्वा वचनं प्रहृष्टः ।
प्राक्रोशदुच्चै रुधिरार्द्रवक्रः।
ननर्त चैवातिबलो महात्मा ।
वृत्रं निहत्येव सहस्रनेत्रः ॥ ८.८८.१६ ॥
ਏਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਚੀਕਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਤਿ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੱਚਿਆ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ।
8.88.17
दृष्ट्वा तु नृत्यन्तमुदग्रवीर्यं ।
कालं यथा त्वन्तकाले प्रजानाम्।
महद्भयं चाधिरथिं विवेश ।
जये निराशाश्च सुतास्त्वदीयाः ॥ ८.८८.१७ ॥
ਨੱਚਦੇ ਉਸ ਉਗਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਵਾਂਗ, ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਡਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਜਿੱਤ ਬਾਰੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
8.88.18
दुःशासने तु निहते पुत्रास्तव महारथाः ।
महत्क्रोधविषं वीरा धारयन्तो महाबलाः।
ते तु राजन्महावीर्या भीमं प्राच्छादयञ्छरैः ॥ ८.८८.१८ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਵਿਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਵੀਰਜਾਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
8.88.19
निषङ्गी कवची खङ्गी दण्डधारो धनुर्धरः ।
अलम्बुर्जलसन्धश्च वातवेगसुवर्चसौ ॥ ८.८८.१९ ॥
ਤਰਕਸ਼, ਕਵਚ, ਤਲਵਾਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਲੰਬੁਸ਼ ਅਤੇ ਜਲਸੰਧ, ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ।
8.88.20
एते समेत्य सहिता भ्रातृव्यसनकर्शिताः ।
भीमसेनं महाबाहुं पीडयामासुरञ्जसा ॥ ८.८८.२० ॥
ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਾ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੀੜਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
8.88.21
स वध्यमानो विशिखैः समन्तात्तैर्महारथैः ।
भीमः क्रोधाभिरक्ताक्षः क्रुद्धः काल इवाबभौ ॥ ८.८८.२१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਭੀਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠਿਆ।
8.88.22
ततः परिवृतो राजन्नवभिः शत्रुतापनैः ।
दुःशासनादवरजैः पुत्रैस्तव वृकोदरः ॥ ८.८८.२२ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨੌਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
8.88.23
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्नवभिर्नव भारत ।
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैः पार्थो निन्ये यमक्षयम् ॥ ८.८८.२३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਨੌਂ-ਨੌਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
8.88.24
हतेषु तव पुत्रेषु बलं तद्विप्रदुद्रुवे ।
पश्यतः सूतपुत्रस्य पाण्डवस्य भयार्दितम् ॥ ८.८८.२४ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸੈਨਾ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ; ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਭੱਜ ਗਈ।
8.88.25
ततः कर्णं महाराज प्रविवेश महद्भयम् ।
दृष्ट्वा भीमस्य विक्रान्तमन्तकस्य प्रजास्विव ॥ ८.८८.२५ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵੜ ਗਿਆ; ਪਰਜਾ ਵਿੱਚ ਯਮ ਵਾਂਗ ਭੀਮ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ।
8.88.26
तस्य त्वाकारभावज्ञः शल्यः समितिशोभनः। ॥ ८.८८.२६ ॥
ਪਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸ਼ਲ੍ਯ।
8.88.27
उवाच वचनं कर्णं प्राप्तकालं हितं तदा ॥ ८.८८.२७ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਖੇ।
8.88.28
एते द्रवन्ति राजानो भीमसेनभयार्दिताः ।
दुर्योधनश्च सम्मूढो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ८.८८.२८ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਹ ਰਾਜੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੈ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ।
8.88.29
दुःशासनस्य रुधिरे पीयमाने महात्मना ।
व्यापन्नचेताः सहसा शोकोपहतचेतनः ॥ ८.८८.२९ ॥
ਮਹਾਤਮਾ (ਭੀਮ) ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਚੇਤਨਾ ਠੇਸ ਖਾ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਗੜ ਕੇ ਅਚਾਨਕ।
8.88.30
उपासते त्वामेते हि परिवार्य महारथाः ।
कृपप्रभृतयः कर्ण हतशेषाः सहोदराः ॥ ८.८८.३० ॥
ਹੇ ਕਰਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਇਹ ਮਹਾਰਥੀ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੇ ਭਰਾ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
8.88.31
पाण्डवा लब्धलक्षाश्च धनञ्जयपुरोगमाः ।
त्वामेवाभिमुखाः शूरा युद्धाय समुपस्थिताः ॥ ८.८८.३१ ॥
ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।
8.88.32
स त्वं पुरुषशार्दूल पौरुषे महति स्थितः ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८८.३२ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਵੱਡੇ ਪੌਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਤੂੰ, ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ।
8.88.33
भारो हि धार्तराष्ट्रेण त्वयि सर्वः समाहितः ।
तमुद्वह महाबाहो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ ८.८८.३३ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਲ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ।
8.88.34
जये स्याद्विपुला कीर्तिर्ध्रुवः स्वर्गः पराजये ।
वृषसेनश्च राधेय सङ्क्रुद्धस्तनयस्तव।
त्वयि मोहं समापन्ने पाण्डवानभिधावति ॥ ८.८८.३४ ॥
ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਵਰਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
8.88.35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं शल्यस्यामिततोजसः ।
हृदि मानुष्यकं भावं कृत्वा युद्वाय सुस्थिरम् ॥ ८.८८.३५ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ੱਲ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋ ਗਿਆ।
8.88.36
ततः क्रुद्धो वृषसेनोऽभ्यधाव… ।
द्भीमं समायान्तममित्रसाहम्।
बाणैः किरन्तं प्रतियाति चोग्रं ।
व्यात्ताननं कालमिवापतन्तम् ॥ ८.८८.३६ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵ੍ਰਿਸ਼ਸੇਨ (…) ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਝਪਟਦੇ ਕਾਲ ਵਰਗੇ ਉਸ ਉਗਰ ਭੀਮ ਦਾ ਉਸਨੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
8.88.37
तमभ्यधावन्नकुलः प्रवीर… ।
मारादमित्रं प्रतुदन्पृषत्कैः।
कर्णस्य पुत्रं समरे प्रहृष्टं ।
जिष्णुर्जिघांसुर्मघवेव जम्भम् ॥ ८.८८.३७ ॥
ਵੀਰ ਨਕੁਲ (…) ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਅਤੇ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ; ਜੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਜੇਤਾ ਅਰਜੁਨ ਜਿਵੇਂ ਝਪਟਿਆ ਹੋਵੇ।
8.88.38
ततो ध्वजं स्फाटिकहेमचित्रं ।
चिच्छेद धैर्यान्नकुलः क्षुरेण।
कर्णात्मजस्येष्वसनं च चित्रं ।
भल्लेन जाम्बूनदचित्रनद्धम् ॥ ८.८८.३८ ॥
ਫਿਰ ਨਕੁਲ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਖੁਰਪੇ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਫ਼ਟਿਕ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਆ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਜਾਂਬੂਨਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਉਸਦਾ ਵਿਚਿੱਤਰ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.88.39
अथान्यदादाय धनुः स शीघ्रं ।
कर्णात्मजः पाण्डवमभ्यविध्यत्।
दिव्यैरस्त्रैरभ्यवर्षत्तदैनं ।
कर्णस्य पुत्रो नकुलं कृतास्त्रम् ॥ ८.८८.३९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦਿਵ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਕੁਲ ਉੱਤੇ ਬਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
8.88.40
ततः क्रुद्धो नकुलः कर्णपुत्रं ।
शरैर्महोल्काभिरिवाभ्यपीडयत्।
स कर्णपुत्रो नकुलस्य राज… ।
न्सर्वानस्त्रान्वारयदुत्तमास्त्रैः ॥ ८.८८.४० ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਕੁਲ ਨੇ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਕਰਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਕੁਲ ਦੇ (…) ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਣ ਲੱਗਾ।
8.88.41
आसीत्सुघोरं भरतप्रवीर ।
युद्धं तदा कर्णजपाण्डवाभ्याम् ॥ ८.८८.४१ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਤਦ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
8.88.42
वनायुजान्सुकुमारान्सुशुभ्रा… ।
नलङ्कृताञ्जातरूपेण चित्रान्।
जघान चाश्वान्नकुलस्य वीरो ।
रणाजिरे सूतपुत्रस्य पुत्रः ॥ ८.८८.४२ ॥
ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਕੁਲ ਦੇ ਵੀਰ ਨੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਲੇ, ਕੋਮਲ, ਅਤਿ ਚਿੱਟੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
8.88.43
ततो हताश्वादवरुह्य याना… ।
च्चर्माऽऽददे रुचिरं बर्हिचित्रम्।
आकाशसङ्काशमसिं प्रगृह्य ।
प्रकाशमानः खगवच्चचार ॥ ८.८८.४३ ॥
ਫਿਰ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭ ਵਰਗੀ ਚਿੱਤਰੀ ਸੁੰਦਰ ਢਾਲ ਲਈ; ਅਸਮਾਨ ਵਰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਵਿਚਰਿਆ।
8.88.44
ततोऽस्य पक्षाननयद्यमाय ।
द्विसाहस्रान्नकुलः क्षिप्रकारी।
ते प्रापतन्नसिना वै विशस्ता ।
यथाऽश्वमेधे पशवः शमित्रा ॥ ८.८८.४४ ॥
ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਢੇ ਜਾ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਿੱਚ ਬਲੀ ਦਿੱਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.88.45
ततस्ततो विजिता युद्धशौण्डा ।
नानादेश्याः सुहृदः सत्यसन्धाः।
एकेन शीघ्रं नकुलेन नुन्नाः ।
सारेप्सुनेवोत्तमचन्दनस्य ॥ ८.८८.४५ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਤਰ ਹਾਰ ਗਏ; ਇਕੱਲੇ ਨਕੁਲ ਨੇ ਉੱਤਮ ਚੰਦਨ ਦਾ ਸਾਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਹਕਾ ਦਿੱਤਾ।
8.88.46
भूमौ चरन्तं नकुलं रथौघाः ।
समन्ततः सायकैः प्रत्यगृह्णन्।
स तुद्यमानो नकुलो विहङ्गै… ।
श्चचार सङ्ख्ये द्विषतो विनिघ्नन् ॥ ८.८८.४६ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ। ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਨਕੁਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਵਿਚਰਿਆ…
8.88.47
तं कर्णपुत्रोऽपि चरन्तमाजौ ।
नराश्वमातङ्गरथप्रवीरान्।
निघ्नन्तमष्टादशभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध वीरः स चुकोप विद्धः ॥ ८.८८.४७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰ ਨੇ ਵੀ ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ। ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ…
8.88.48
ततोऽभ्यधावत्समरे जिघांसुः ।
कर्णात्मजं पाण्डुसुतो नृवीरम्।
तस्येषुभिर्वधमत्सूतपुत्रो ।
महारणे वर्म सहस्रभारम् ॥ ८.८८.४८ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਨਰਵੀਰ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਿਆ। ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰ ਦੇ ਕਵਚ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ…
8.88.49
तस्याथ कांस्यं सुशितं सुपीत… ।
मसिप्रवीरं गुरुभारासाहम्।
द्विषच्छरीरापहरं सुघोर… ।
माधून्वतः सर्पमिवात्तकोशम् ॥ ८.८८.४९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਤਿੱਖੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਾਈ ਹੋਈ ਕਾਂਸੀ ਦੀ (ਢਾਲ)… ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਵੀਰ, ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਸਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ… ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਆਨ ਤੋਂ ਕੱਢੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ…
8.88.50
क्षिप्रं शरैः षङ्भिरमित्रसाह… ।
श्चकर्त खङ्गं निशितैः सुधारैः।
पुनश्च पार्थं निशितैः पृषत्कैः ।
स्तनान्तरे क्षिप्रमिवात्यविध्यत् ॥ ८.८८.५० ॥
ਛੇਤੀ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ… ਤਿੱਖੇ, ਚੰਗੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇਤੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ…
8.88.51
स भीमसेनस्य रथं च गत्वा ।
ववर्ष वै शरवर्षं सुघोरम् ॥ ८.८८.५१ ॥
ਉਹ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਰਥ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
8.88.52
नकुलमथ विदित्वा छिन्नबाणासनासिं ।
विरथमरिभिरार्तं कर्णपुत्रास्त्रमग्नम्।
पवनचलपताका ह्लादिनो वल्गिताश्वाः ।
परपुरुषनियुक्ताः स्वै रथैः शीघ्रमीयुः ॥ ८.८८.५२ ॥
ਫਿਰ ਨਕੁਲ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼-ਤਲਵਾਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਰੱਥੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਕਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਉਛਲਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਰੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇਤੀ ਆ ਗਏ।
8.88.53
द्रुपदसुतवरिष्ठाः पञ्च शैनेयषष्ठा ।
द्रुपददुहितृपुत्राः पञ्च चामित्रसाहाः।
द्विरदरथनराश्वान्सूदयन्तस्त्वदीयान् ।
भगवत इव रुद्राः सङ्ख्यया हेतिमन्तः ॥ ८.८८.५३ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੰਜ, ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ) ਛੇਵਾਂ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ—ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਹਾਥੀਆਂ, ਰੱਥਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੰਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ; ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰੁਦਰ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਣ।
8.88.54
अथ तव रथमुख्यास्तान्प्रतीयुस्त्वरन्तः ।
कृपहृदिकसुतौ च द्रौणिदुर्योधनौ च।
शकुनिशुकवृकाश्च क्राथदेवावृधौ च ।
द्विरदजलदघौषैः स्यन्दनैः कार्मुकैश्च ॥ ८.८८.५४ ॥
ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਥੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਛੇਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ—ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦ੍ਰੌਣਿ (ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ) ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਸ਼ਕੁਨਿ, ਸ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕ, ਕ੍ਰਾਥ ਅਤੇ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ—ਹਾਥੀ-ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੇ ਰੱਥਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨਾਲ।
8.88.55
अथ तव रथवर्यास्तान्दशैकप्रवीरा… ।
निषुभिरशनिकल्पैस्ताडयन्तो न्यरुन्धन्।
नवजलदसवर्णैर्हस्तिभिस्तान्स्म वव्रु… ।
र्गिरिशिखरनिकाशैर्भीमवेगैः कुणिन्दाः ॥ ८.८८.५५ ॥
ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ, ਗਿਆਰਾਂ ਵੀਰ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰੋਕਣ ਲੱਗੇ; ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ… ਪਰਬਤ-ਸਿਖਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਕੁਣਿੰਦ।