มหาภารตะ · อัธยายะ 8.88
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.88.1
स पीत्वा रुधिरं तस्य चरणौ गृह्य भारत ।
इत्युच्चैर्वचनं प्राह प्रतिनृत्यन्वृकोदरः ॥ ८.८८.१ ॥
ภีมะ ผู้เป็นเชื้อสายภรตะ ดื่มโลหิตของเขาแล้วจับเท้าของเขา แล้วเต้นรำตอบโต้ พลางกล่าววาจาดังลั่นเช่นนี้
8.88.2
एष ते रुधिरं तीव्रं पिबामि पुरुषादवत् ।
वदेदानीं सुसंरब्धः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.२ ॥
ดูเถิด ข้าดื่มโลหิตอันร้อนแรงของเจ้าดุจยักษ์กินคน บัดนี้ จงกล่าวอีกครั้งด้วยความโกรธแค้นเต็มที่ว่า 'วัว วัว'
8.88.3
ये चास्मान्प्रतिनृत्यन्ति तदा गौरिति गौरिति ।
तान्वयं प्रतिनृत्यामः पुनर्गौरिति गौरिति ॥ ८.८८.३ ॥
ผู้ใดที่เต้นรำเยาะเย้ยพวกเราในขณะนั้นว่า 'วัว วัว' พวกเราก็จะเต้นรำเยาะเย้ยผู้นั้นกลับ พร้อมกล่าวอีกครั้งว่า 'วัว วัว'
8.88.4
प्रमाणकोट्यां शयने कालकूटकभोजनम् ।
दंशनं चाहिभिस्तीक्ष्णैर्दाहं जतुगृहे च यत् ॥ ८.८८.४ ॥
ที่ปรมาณโกฏิ บนเตียงนอน การถูกบังคับให้กินยาพิษกาลกูฏ การถูกงูพิษกัดด้วยเขี้ยวคม และการถูกเผาในเรือนชาด
8.88.5
द्यूते च दोषभूयस्त्वमरण्ये वसतिश्च या ।
इष्वस्त्राणि च सङ्ग्रामे अनिलानिलवेश्मसु ॥ ८.८८.५ ॥
ความผิดใหญ่หลวงในการเล่นพนัน การอยู่อาศัยในป่า ลูกศรและอาวุธในการสงคราม และการอยู่ในเรือนของเทพแห่งลม
8.88.6
दुःखान्येवाभिजानीमो न सुखानि कदाचन ।
धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्यात्सपुत्रस्य वयं सदा ॥ ८.८८.६ ॥
เราทั้งหลายรู้จักแต่ความทุกข์ ไม่เคยรู้จักความสุขเลยสักครั้ง เพราะความชั่วร้ายของธฤตราษฎร์และบุตรชายของเขา เราต้องทนทุกข์อยู่เสมอ
8.88.7
इत्युच्चैर्वचनं प्रोच्य जयं प्राप्य वृकोदरः ।
पुनरेव महाराज तव सैन्यमभिद्रवत् ॥ ८.८८.७ ॥
ภีมะ ผู้ที่เรียกว่าวฤโกทร เมื่อกล่าววาจาดังลั่นเช่นนั้นแล้ว และได้ชัยชนะ ข้าแต่มหาราช ก็พุ่งเข้าโจมตีกองทัพของพระองค์อีกครั้ง
8.88.8
रक्तार्द्रपाणिस्तु ततो महात्मा ।
गदापाणिः काल इवान्तकाले।
विभीषयंस्तव पुत्रस्य सैन्य… ।
मितस्ततो धावति वाहिनीं ते ॥ ८.८८.८ ॥
มือของมหาบุรุษผู้นั้นเปียกชุ่มด้วยโลหิต ถือกระบองไว้ในมือ ดุจกาลมฤตยูในยามวินาศ ข่มขวัญกองทัพของบุตรชายพระองค์ วิ่งไปมาทั่วทิศไปยังกองทัพของพระองค์
8.88.9
ततः क्षणाद्भारत शून्यमासी… ।
दायोधनं घोरतरं कुरूणाम्।
यत्राजिमध्ये प्रापिबद्भीमसेनो ।
दुःशासनस्य रुधिरं क्रोधदीप्तः ॥ ८.८८.९ ॥
ครั้นแล้วในพริบตาเดียว ข้าแต่ภรตะ สนามรบอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งของเการพก็ว่างเปล่า ที่ซึ่งภีมเสนผู้ลุกโชนด้วยความโกรธ ดื่มโลหิตของทุะศาสนะกลางการรบ
8.88.10
स हत्वा समरे राजन्राजपुत्रं महाबलम् ।
पूर्णकामो मदोदग्रः सिंहो रुरुमिवोत्कटः ॥ ८.८८.१० ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อสังหารเจ้าชายผู้เป็นกษัตริย์ผู้มีพลังมหาศาลในสงคราม ผู้นั้นก็สมปรารถนา เย่อหยิ่งด้วยความลำพอง ดุร้ายดุจสิงโตที่โผเข้าจับกวางรุรุ
8.88.11
रुधिरार्द्रो महाराज व्यशोभत परन्तपः ।
सपुष्पः किंशुक इव रक्तरक्ततरो बभौ ॥ ८.८८.११ ॥
ข้าแต่มหาราช ผู้ข่มศัตรูนั้นเปียกชุ่มด้วยโลหิต เปล่งรัศมีงามสง่า ดุจต้นกิงศุกะที่บานดอก แดงยิ่งกว่าแดงเจิดจ้า
8.88.12
रुधिराक्तो घोरवेषः क्रुद्धो राजन्वचोऽब्रवीत् ।
ब्रूहीदानीं पापमते नृशंस पतितो ह्यसि ॥ ८.८८.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้นั้นเปื้อนโลหิต มีรูปลักษณ์น่าสะพรึง โกรธเกรี้ยวกล่าวถ้อยคำเช่นนี้ว่า 'บัดนี้ จงพูดเถิด ดูก่อนผู้มีใจชั่วช้าและโหดร้าย เจ้าตกต่ำลงแล้วแน่นอน'
8.88.13
दुःशासने यादृशं संश्रुतं न… ।
स्तदवाप्तं पाण्डवैः सर्वमेव।
अत्रैवमाप्स्याम्यपरं द्वितीयं ।
दुर्योधनं यज्ञपशुं विशस्य ॥ ८.८८.१३ ॥
สิ่งที่ได้ให้คำปฏิญาณไว้เกี่ยวกับทุะศาสนะฉันใด ปาณฑพทั้งหลายก็ได้บรรลุผลทั้งหมดฉันนั้น ที่นี่ เราก็จะบรรลุอีกอย่างหนึ่งเช่นกัน คือการฆ่าทุรโยธน์ผู้เป็นดุจสัตว์บูชายัญ
8.88.14
शिरो मृदित्वाऽस्य पुनश्च शान्तिं ।
यास्याम्यहं कौरवाणां समक्षम्।
या साऽपतिः सा सपतिर्हि जाता ।
यास्ताः सपत्योऽपतयस्तु जाताः ॥ ८.८८.१४ ॥
เมื่อบดหัวของเขาแล้ว เราจะบรรลุความสงบอีกครั้ง ต่อหน้าพวกเการทั้งหลาย นางที่เคยไร้สามี บัดนี้ก็มีสามี และนางทั้งหลายที่เคยเป็นภริยาร่วม บัดนี้ก็กลายเป็นผู้ไร้สามี
8.88.15
पश्यन्तु चित्रं विविधं हि लोके ।
ये वै तिलाः षण्डतिला बभूवुः।
ते चेत्संसिद्धा निधनं गताः परे ।
किं चित्ररूपं बत जीवलोके ॥ ८.८८.१५ ॥
ขอให้พวกเขาได้เห็นสิ่งอัศจรรย์นานาประการในโลก คือเมล็ดงาที่กลายเป็นงาที่ไร้ผล หากผู้เหล่านั้นสำเร็จแล้วแต่ต้องตายไป รูปลักษณ์ใดในโลกของผู้มีชีวิตจะแปลกประหลาดยิ่งกว่านี้
8.88.16
एतावदुक्त्वा वचनं प्रहृष्टः ।
प्राक्रोशदुच्चै रुधिरार्द्रवक्रः।
ननर्त चैवातिबलो महात्मा ।
वृत्रं निहत्येव सहस्रनेत्रः ॥ ८.८८.१६ ॥
ครั้นกล่าวถ้อยคำเพียงเท่านี้แล้ว ผู้นั้นเปี่ยมด้วยความปีติ ร้องเสียงดังด้วยปากเปียกชุ่มด้วยโลหิต และผู้มีพลังมหาศาลจิตใจยิ่งใหญ่ก็เต้นรำ ดุจพระอินทร์ผู้มีพันตา เมื่อสังหารวฤตรแล้ว
8.88.17
दृष्ट्वा तु नृत्यन्तमुदग्रवीर्यं ।
कालं यथा त्वन्तकाले प्रजानाम्।
महद्भयं चाधिरथिं विवेश ।
जये निराशाश्च सुतास्त्वदीयाः ॥ ८.८८.१७ ॥
เมื่อเห็นผู้มีพลังอันดุเดือดเต้นรำอยู่ ดุจกาลมฤตยูในยามที่สรรพสัตว์ถึงกาลสิ้นสุด ความหวาดกลัวยิ่งใหญ่ก็เข้าครอบงำบุตรของอธิรถะ (กรรณะ) และบรรดาบุตรของท่านต่างหมดหวังในชัยชนะ
8.88.18
दुःशासने तु निहते पुत्रास्तव महारथाः ।
महत्क्रोधविषं वीरा धारयन्तो महाबलाः।
ते तु राजन्महावीर्या भीमं प्राच्छादयञ्छरैः ॥ ८.८८.१८ ॥
เมื่อทุะศาสนะถูกสังหาร บรรดาบุตรของพระองค์ผู้เป็นมหารถีทั้งหลาย ผู้กล้าหาญและมีพลังมาก ทรงพิษแห่งความโกรธอันยิ่งใหญ่ ข้าแต่พระราชา บรรดาวีรบุรุษผู้มีกำลังอันยิ่งใหญ่นั้น ได้ปิดบังภีมะด้วยลูกศรทั้งหลาย
8.88.19
निषङ्गी कवची खङ्गी दण्डधारो धनुर्धरः ।
अलम्बुर्जलसन्धश्च वातवेगसुवर्चसौ ॥ ८.८८.१९ ॥
อลัมพุษะและชลสันธะ ผู้ถือแล่งธนู สวมเกราะ ถือดาบ ถือกระบอง และถือคันธนู มีความเร็วดุจลม และรุ่งเรืองงดงาม
8.88.20
एते समेत्य सहिता भ्रातृव्यसनकर्शिताः ।
भीमसेनं महाबाहुं पीडयामासुरञ्जसा ॥ ८.८८.२० ॥
ทั้งหมดนี้มาประชุมกันเป็นพวก ถูกความทุกข์เพราะความวิบัติของพี่น้องบีบคั้นจนซูบผอม จึงรีบเข้าบีบคั้นภีมเสนผู้มีแขนทรงพลัง
8.88.21
स वध्यमानो विशिखैः समन्तात्तैर्महारथैः ।
भीमः क्रोधाभिरक्ताक्षः क्रुद्धः काल इवाबभौ ॥ ८.८८.२१ ॥
ภีมะถูกศรจากนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้นยิงรอบทิศ ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ เดือดดาลอยู่ ส่องแสงดุจพระยม
8.88.22
ततः परिवृतो राजन्नवभिः शत्रुतापनैः ।
दुःशासनादवरजैः पुत्रैस्तव वृकोदरः ॥ ८.८८.२२ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา วฤโกทรถูกล้อมไว้ด้วยบุตรของท่านเก้าคน ซึ่งเป็นน้องชายของทุศศาสนและเป็นผู้เผาผลาญศัตรู
8.88.23
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्नवभिर्नव भारत ।
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैः पार्थो निन्ये यमक्षयम् ॥ ८.८८.२३ ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรตะ ปารถะ (อรชุน) ยิงลูกศรหัวกว้างด้วยความเร็วยิ่ง มีขนปีกสีทอง ยิงใส่บุตรเหล่านั้นคนละเก้าลูก ส่งไปสู่ที่อยู่ของพระยม
8.88.24
हतेषु तव पुत्रेषु बलं तद्विप्रदुद्रुवे ।
पश्यतः सूतपुत्रस्य पाण्डवस्य भयार्दितम् ॥ ८.८८.२४ ॥
เมื่อบุตรของท่านถูกสังหาร กองทัพนั้นก็แตกพ่ายกระจัดกระจาย ถูกความกลัวต่อปาณฑพบีบคั้น ขณะที่บุตรของสูตะมองดูอยู่
8.88.25
ततः कर्णं महाराज प्रविवेश महद्भयम् ।
दृष्ट्वा भीमस्य विक्रान्तमन्तकस्य प्रजास्विव ॥ ८.८८.२५ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่มหาราช ความกลัวอันยิ่งใหญ่ได้เข้าครอบงำกรรณะ เมื่อเห็นความกล้าหาญของภีมะ ดุจพระยมท่ามกลางสรรพสัตว์
8.88.26
तस्य त्वाकारभावज्ञः शल्यः समितिशोभनः। ॥ ८.८८.२६ ॥
ส่วนศัลยะผู้รู้ทั้งท่าทางภายนอกและภาวะภายในของกรรณะ ผู้รุ่งโรจน์ในการรบ
8.88.27
उवाच वचनं कर्णं प्राप्तकालं हितं तदा ॥ ८.८८.२७ ॥
ครั้งนั้น ท่านได้กล่าวถ้อยคำแก่กรรณะ ซึ่งทันเวลาและเป็นประโยชน์
8.88.28
एते द्रवन्ति राजानो भीमसेनभयार्दिताः ।
दुर्योधनश्च सम्मूढो भ्रातृव्यसनकर्शितः ॥ ८.८८.२८ ॥
กษัตริย์เหล่านี้กำลังหนีไป ถูกความกลัวต่อภีมเสนบีบคั้น ส่วนทุรโยธน์ก็หลงใหลสับสน ถูกความทุกข์จากความวิบัติของพี่น้องทำให้ซูบผอม
8.88.29
दुःशासनस्य रुधिरे पीयमाने महात्मना ।
व्यापन्नचेताः सहसा शोकोपहतचेतनः ॥ ८.८८.२९ ॥
ขณะที่ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่กำลังดื่มเลือดของทุศศาสน จิตใจของเขาพังทลายและสติสัมปชัญญะถูกความโศกพลันทำลาย
8.88.30
उपासते त्वामेते हि परिवार्य महारथाः ।
कृपप्रभृतयः कर्ण हतशेषाः सहोदराः ॥ ८.८८.३० ॥
กรรณะ ท่านเหล่านี้ ซึ่งเป็นนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ มีกฤปะเป็นต้น และพี่น้องที่รอดชีวิตจากการสังหาร ล้อมท่านไว้และคอยรับใช้ท่านอยู่
8.88.31
पाण्डवा लब्धलक्षाश्च धनञ्जयपुरोगमाः ।
त्वामेवाभिमुखाः शूरा युद्धाय समुपस्थिताः ॥ ८.८८.३१ ॥
ปาณฑพผู้พบเป้าหมายแล้ว มีธนัญชัยนำหน้า บรรดาวีรบุรุษ ได้หันหน้ามาเผชิญกับท่านเพียงผู้เดียว และยืนพร้อมเพื่อการรบ
8.88.32
स त्वं पुरुषशार्दूल पौरुषे महति स्थितः ।
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य प्रत्युद्याहि धनञ्जयम् ॥ ८.८८.३२ ॥
ท่านผู้เป็นยอดบุรุษ ผู้ตั้งมั่นอยู่ในความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ จงยึดถือธรรมของกษัตริย์เป็นที่ตั้ง แล้วออกไปเผชิญหน้าธนัญชัย
8.88.33
भारो हि धार्तराष्ट्रेण त्वयि सर्वः समाहितः ।
तमुद्वह महाबाहो यथाशक्ति यथाबलम् ॥ ८.८८.३३ ॥
แท้จริง ภาระทั้งหมดของบุตรแห่งธฤตราษฎร์ได้ถูกวางไว้บนตัวท่าน ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงแบกรับมันเท่าที่กำลังและพลังของท่านจะอำนวย
8.88.34
जये स्याद्विपुला कीर्तिर्ध्रुवः स्वर्गः पराजये ।
वृषसेनश्च राधेय सङ्क्रुद्धस्तनयस्तव।
त्वयि मोहं समापन्ने पाण्डवानभिधावति ॥ ८.८८.३४ ॥
หากชนะ จะได้เกียรติยศอันยิ่งใหญ่ หากพ่ายแพ้ ก็แน่นอนว่าจะได้สวรรค์ ข้าแต่บุตรแห่งราธา ขณะที่ท่านตกอยู่ในความหลงผิด วฤษเสนบุตรของท่านผู้โกรธเกรี้ยวกำลังพุ่งเข้าหาปาณฑพ
8.88.35
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं शल्यस्यामिततोजसः ।
हृदि मानुष्यकं भावं कृत्वा युद्वाय सुस्थिरम् ॥ ८.८८.३५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของศัลยะผู้มีพลังไร้ขอบเขตนั้นแล้ว เขาก็มีความรู้สึกแบบมนุษย์อยู่ในใจ และตั้งมั่นอย่างยิ่งเพื่อการรบ
8.88.36
ततः क्रुद्धो वृषसेनोऽभ्यधाव… ।
द्भीमं समायान्तममित्रसाहम्।
बाणैः किरन्तं प्रतियाति चोग्रं ।
व्यात्ताननं कालमिवापतन्तम् ॥ ८.८८.३६ ॥
ครั้งนั้น วฤษเสนผู้โกรธเกรี้ยวได้พุ่งเข้าใส่ภีมะ ผู้ปราบศัตรูที่กำลังเข้ามา และเขาก็รุดเข้าหาผู้ดุร้ายนั้น โปรยลูกศรดุจพระยมที่พุ่งเข้ามาด้วยปากอ้ากว้าง
8.88.37
तमभ्यधावन्नकुलः प्रवीर… ।
मारादमित्रं प्रतुदन्पृषत्कैः।
कर्णस्य पुत्रं समरे प्रहृष्टं ।
जिष्णुर्जिघांसुर्मघवेव जम्भम् ॥ ८.८८.३७ ॥
ครั้งนั้น นกุลวีรบุรุษได้พุ่งเข้าหาเขา เพื่อสังหารและแทงศัตรู ยิงลูกศรใส่บุตรของกรรณะผู้ปีติยินดีในการรบ ดุจธนัญชัยผู้มีชัยที่ปรารถนาจะสังหาร โจมตีอสูรชัมภะ ดุจพระอินทร์
8.88.38
ततो ध्वजं स्फाटिकहेमचित्रं ।
चिच्छेद धैर्यान्नकुलः क्षुरेण।
कर्णात्मजस्येष्वसनं च चित्रं ।
भल्लेन जाम्बूनदचित्रनद्धम् ॥ ८.८८.३८ ॥
ครั้งนั้น นกุลด้วยความมั่นคง ได้ตัดธงของบุตรกรรณะที่ประดับด้วยผลึกและทอง ด้วยลูกศรคมดุจมีด และด้วยลูกศรหัวกว้างได้ตัดคันธนูอันวิจิตรของเขา ซึ่งพันด้วยทองชมพูนุทอันงดงาม
8.88.39
अथान्यदादाय धनुः स शीघ्रं ।
कर्णात्मजः पाण्डवमभ्यविध्यत्।
दिव्यैरस्त्रैरभ्यवर्षत्तदैनं ।
कर्णस्य पुत्रो नकुलं कृतास्त्रम् ॥ ८.८८.३९ ॥
ครั้งนั้น บุตรของกรรณะหยิบธนูอีกคันขึ้นอย่างรวดเร็ว แล้วยิงปาณฑพ และบุตรของกรรณะก็ระดมอาวุธทิพย์ใส่นกุลผู้ชำนาญในศาสตราวุธ
8.88.40
ततः क्रुद्धो नकुलः कर्णपुत्रं ।
शरैर्महोल्काभिरिवाभ्यपीडयत्।
स कर्णपुत्रो नकुलस्य राज… ।
न्सर्वानस्त्रान्वारयदुत्तमास्त्रैः ॥ ८.८८.४० ॥
ครั้งนั้น นกุลผู้โกรธเกรี้ยวได้ทำร้ายบุตรกรรณะด้วยลูกศรดุจอุกกาบาตใหญ่ และบุตรกรรณะได้สกัดอาวุธทั้งหมดของนกุลด้วยอาวุธอันสูงสุด
8.88.41
आसीत्सुघोरं भरतप्रवीर ।
युद्धं तदा कर्णजपाण्डवाभ्याम् ॥ ८.८८.४१ ॥
ภารตวีรบุรุษ ครั้งนั้นได้เกิดการรบอันดุเดือดยิ่งระหว่างบุตรของกรรณะกับปาณฑพ
8.88.42
वनायुजान्सुकुमारान्सुशुभ्रा… ।
नलङ्कृताञ्जातरूपेण चित्रान्।
जघान चाश्वान्नकुलस्य वीरो ।
रणाजिरे सूतपुत्रस्य पुत्रः ॥ ८.८८.४२ ॥
บนสนามรบ วีรบุรุษแห่งนกุลได้ฟันม้าอันบอบบาง ขาวผ่อง ประดับด้วยทองคำ มีลวดลายหลากสี ซึ่งเกิดในป่า ของบุตรแห่งสารถีผู้เป็นบุตร
8.88.43
ततो हताश्वादवरुह्य याना… ।
च्चर्माऽऽददे रुचिरं बर्हिचित्रम्।
आकाशसङ्काशमसिं प्रगृह्य ।
प्रकाशमानः खगवच्चचार ॥ ८.८८.४३ ॥
เมื่อม้าถูกฆ่าแล้ว เขาก็ลงจากรถ ยกโล่อันงดงามมีลายดุจขนนกยูงขึ้นถือไว้ และชักดาบที่สว่างดุจท้องฟ้าออกมา เคลื่อนไปมาเปล่งประกายดุจนก
8.88.44
ततोऽस्य पक्षाननयद्यमाय ।
द्विसाहस्रान्नकुलः क्षिप्रकारी।
ते प्रापतन्नसिना वै विशस्ता ।
यथाऽश्वमेधे पशवः शमित्रा ॥ ८.८८.४४ ॥
จากนั้นนกุลผู้ว่องไวได้ส่งทหารของเขาสองพันคนไปสู่ยมโลก ถูกดาบฟันแล้วพวกเขาก็ล้มลง ดุจสัตว์ที่ถูกฆ่าในพิธีอัศวเมธ
8.88.45
ततस्ततो विजिता युद्धशौण्डा ।
नानादेश्याः सुहृदः सत्यसन्धाः।
एकेन शीघ्रं नकुलेन नुन्नाः ।
सारेप्सुनेवोत्तमचन्दनस्य ॥ ८.८८.४५ ॥
จากนั้นพวกพ้องผู้มีความกล้าในการรบ มาจากดินแดนต่าง ๆ และยึดมั่นในคำสัตย์ ก็พ่ายแพ้ ถูกนกุลผู้เดียวขับไล่ไปอย่างรวดเร็ว ดุจผู้ปรารถนาแก่นจันทน์อันประเสริฐ ที่ตัดต้นไม้ให้ล้มไป
8.88.46
भूमौ चरन्तं नकुलं रथौघाः ।
समन्ततः सायकैः प्रत्यगृह्णन्।
स तुद्यमानो नकुलो विहङ्गै… ।
श्चचार सङ्ख्ये द्विषतो विनिघ्नन् ॥ ८.८८.४६ ॥
นกุลเคลื่อนไปบนพื้นดิน ถูกกองรถทั้งหลายรุมล้อมจากทุกด้าน ด้วยลูกศรนานาชนิด ถูกลูกศรเหล่านั้นทิ่มแทง นกุลก็เคลื่อนไปในการรบ สังหารศัตรูทั้งหลาย
8.88.47
तं कर्णपुत्रोऽपि चरन्तमाजौ ।
नराश्वमातङ्गरथप्रवीरान्।
निघ्नन्तमष्टादशभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध वीरः स चुकोप विद्धः ॥ ८.८८.४७ ॥
บุตรของกรรณะก็ได้เข้าโจมตีนกุลผู้กำลังเคลื่อนไปในการรบ ผู้สังหารวีรบุรุษแห่งคน ม้า ช้าง และรถ ด้วยลูกศรสิบแปดดอก วีรบุรุษผู้นั้นถูกยิงทะลุ ก็โกรธจัดขึ้น
8.88.48
ततोऽभ्यधावत्समरे जिघांसुः ।
कर्णात्मजं पाण्डुसुतो नृवीरम्।
तस्येषुभिर्वधमत्सूतपुत्रो ।
महारणे वर्म सहस्रभारम् ॥ ८.८८.४८ ॥
จากนั้นบุตรของปาณฑุผู้ปรารถนาจะฆ่า ก็พุ่งเข้าใส่บุตรของกรรณะ วีรบุรุษแห่งมนุษย์ ในมหาสงคราม เกราะที่มีน้ำหนักพันหนักถูกทำลายด้วยลูกศรของบุตรแห่งสารถี
8.88.49
तस्याथ कांस्यं सुशितं सुपीत… ।
मसिप्रवीरं गुरुभारासाहम्।
द्विषच्छरीरापहरं सुघोर… ।
माधून्वतः सर्पमिवात्तकोशम् ॥ ८.८८.४९ ॥
จากนั้นโล่ทองสัมฤทธิ์ที่ลับคมและขัดเงาดีของเขา โล่และดาบอันเป็นวีรบุรุษ ซึ่งรับน้ำหนักมากได้ ผู้พรากร่างของศัตรูไปได้ น่าสะพรึงยิ่ง ... สั่นไหวดุจงูที่ชักเอาออกจากปลอกแล้ว
8.88.50
क्षिप्रं शरैः षङ्भिरमित्रसाह… ।
श्चकर्त खङ्गं निशितैः सुधारैः।
पुनश्च पार्थं निशितैः पृषत्कैः ।
स्तनान्तरे क्षिप्रमिवात्यविध्यत् ॥ ८.८८.५० ॥
อย่างรวดเร็ว ผู้ปราบศัตรู ด้วยลูกศรหกดอก ... ตัดดาบของเขาด้วยลูกศรคมกริบมีคมดี อีกครั้งหนึ่ง ด้วยลูกศรคม เขาได้ยิงปารถะอย่างรวดเร็วที่กลางอก ...
8.88.51
स भीमसेनस्य रथं च गत्वा ।
ववर्ष वै शरवर्षं सुघोरम् ॥ ८.८८.५१ ॥
เขาไปยังรถของภีมเสนแล้ว แท้จริงได้โปรยห่าลูกศรอันน่าสะพรึงยิ่งลงมา
8.88.52
नकुलमथ विदित्वा छिन्नबाणासनासिं ।
विरथमरिभिरार्तं कर्णपुत्रास्त्रमग्नम्।
पवनचलपताका ह्लादिनो वल्गिताश्वाः ।
परपुरुषनियुक्ताः स्वै रथैः शीघ्रमीयुः ॥ ८.८८.५२ ॥
ครั้งนั้นเมื่อเห็นนกุลที่คันธนูและดาบหักแล้ว ไร้รถ ถูกศัตรูรุมเร้า จมอยู่ในอาวุธของบุตรกรรณะ พวกเขาก็รีบไปยังนกุลด้วยรถของตน มีธงปลิวไสวตามลม ม้าวิ่งตะบึงและชื่นบาน ถูกส่งมาโดยบุรุษผู้อื่น
8.88.53
द्रुपदसुतवरिष्ठाः पञ्च शैनेयषष्ठा ।
द्रुपददुहितृपुत्राः पञ्च चामित्रसाहाः।
द्विरदरथनराश्वान्सूदयन्तस्त्वदीयान् ।
भगवत इव रुद्राः सङ्ख्यया हेतिमन्तः ॥ ८.८८.५३ ॥
ปาญจบุตรผู้ประเสริฐที่สุดของทรุปทะ มีไศเนยะเป็นคนที่หก และบุตรทั้งห้าของธิดาทรุปทะ ผู้ปราบศัตรู ได้เข้าโจมตีพลของท่านด้วยการสังหารช้าง รถ คน และม้า เหมือนรุทรทั้งหลายของพระภควัน ผู้ทรงอาวุธและมีจำนวนมาก
8.88.54
अथ तव रथमुख्यास्तान्प्रतीयुस्त्वरन्तः ।
कृपहृदिकसुतौ च द्रौणिदुर्योधनौ च।
शकुनिशुकवृकाश्च क्राथदेवावृधौ च ।
द्विरदजलदघौषैः स्यन्दनैः कार्मुकैश्च ॥ ८.८८.५४ ॥
ครั้งนั้นรถศึกชั้นเลิศของท่านรีบเข้าต้านทานพวกเขา ได้แก่บุตรของกฤปะและหฤทิกะ โทรณี (อัศวัตถามา) และทุรโยธน์ ศกุนี ศุกะ และวฤกะ กราถะและเทวาวฤธะ พร้อมรถที่คำรามดุจกลุ่มเมฆที่มีช้างอยู่ และพร้อมคันธนู
8.88.55
अथ तव रथवर्यास्तान्दशैकप्रवीरा… ।
निषुभिरशनिकल्पैस्ताडयन्तो न्यरुन्धन्।
नवजलदसवर्णैर्हस्तिभिस्तान्स्म वव्रु… ।
र्गिरिशिखरनिकाशैर्भीमवेगैः कुणिन्दाः ॥ ८.८८.५५ ॥
ครั้งนั้นรถศึกชั้นเลิศของท่าน วีรบุรุษสิบเอ็ดคน ได้ตีพวกเขาด้วยลูกศรดุจสายฟ้าฟาด และขัดขวางไว้ พวกเขาล้อมพวกนั้นด้วยช้างสีดำดุจเมฆฝนใหม่ ... กุณินทะทั้งหลาย ดุจยอดเขา มีความเร็วอันน่าสะพรึง