महाभारत · अध्याय 8.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.89.1
सुकल्पिता हैमवता महोत्कटा ।
रणाभिकामैः कृतिभिः समास्थिताः।
सुवर्णजालैर्वितता बभुर्गजा… ।
स्तथा यथा खे जलदाः सविद्युतः ॥ ८.८९.१ ॥
उत्तम सजवलेले, हिमालयातील उग्र हत्ती, युद्धोत्सुक कुशल स्वारांसह उभे होते; सोन्याच्या जाळ्यांनी आच्छादलेले ते शोभत होते… आकाशात विजांसह मेघांप्रमाणे.
8.89.2
कुणिन्दपुत्रो दशभिर्महायसैः ।
कृपं ससूताश्वमपीडयद्भृशम्।
ततः शरद्वत्सुतसायकैर्हतः ।
सहैव नागेन पपात भूतले ॥ ८.८९.२ ॥
कुणिंदाच्या पुत्राने दहा महालोह बाणांनी कृपाला, सारथी आणि घोड्यांसह, अत्यंत पीडिले. मग शरद्वानाच्या पुत्राच्या बाणांनी मारला जाऊन तो हत्तीसह भूमीवर कोसळला.
8.89.3
कुणिन्दपुत्रावरजस्तु तोमरै… ।
र्दिवाकरांशुप्रतिमैरयस्मयैः।
जघान भोजस्य हयानथापतन् ।
क्षणाद्विशस्ताः कृतवर्मणे हयाः ॥ ८.८९.३ ॥
कुणिंदपुत्राच्या धाकट्या भावाने सूर्यकिरणांसारख्या लोखंडी तोमरांनी… भोजाच्या (कृतवर्म्याच्या) घोड्यांना मारले; मग ते घोडे क्षणात जखमी होऊन कोसळले; कृतवर्म्याचे ते घोडे विशस्त झाले.
8.89.4
अथापरे द्रौणिहता महाद्विपा… ।
स्त्रयः ससर्वायुधयोधकेतनाः।
निपेतुरुर्व्यां व्यसवो विचेतना… ।
स्तथा यथा वज्रहता महाचलाः ॥ ८.८९.४ ॥
मग द्रोणपुत्राने मारलेले इतर महागज, तीन, सर्व शस्त्रे, योद्धे आणि ध्वजांसह… निर्जीव, चेतनाहीन होऊन भूमीवर कोसळले; वज्राने आदळलेल्या महापर्वतांप्रमाणे.
8.89.5
कुणिन्दराजावरजादनन्तरः ।
स्तनान्तरे पत्रिवरैरताडयत्।
तवात्मजं तस्य तवात्मजः शरैः ।
शितैः शरीरं व्यहनद्द्विपं च तम् ॥ ८.८९.५ ॥
कुणिंदराजाच्या धाकट्या भावानंतर, त्याने उत्तम पंखी बाणांनी तुमच्या पुत्राच्या छातीवर प्रहार केला. तेव्हा तुमच्या पुत्राने तीक्ष्ण बाणांनी त्याचे शरीर आणि तो हत्ती भेदले.
8.89.6
स नागराजः सह राजसूनुना ।
पपात रक्तं बहु सर्वतः क्षरन्।
महेन्द्रवज्रप्रहतोऽम्बुदागमे ।
यथा जलं गेरिकपर्वतस्तथा ॥ ८.८९.६ ॥
तो गजराज राजपुत्रासह पडला; पावसाळ्यात इंद्राच्या वज्राने आदळलेल्या गैरिक पर्वतातून जसे पाणी वाहते, तसे सर्व बाजूंनी पुष्कळ रक्त वाहू लागले.
8.89.7
कुणिन्दपुत्रप्रहितोऽपरो द्विपः ।
क्राथं ससूताश्वरथं व्यपोथयत्।
ततोऽपतत्क्राथसराभिघातितः ।
सहेश्वरो वज्रहतो यथा गिरिः ॥ ८.८९.७ ॥
कुणिंदपुत्राने पाठवलेल्या दुसऱ्या हत्तीने क्राथाला त्याचा सारथी, घोडे आणि रथासह तुडवून चिरडले.
8.89.8
रथी द्विपस्थेन हतोऽपतच्छरैः ।
क्राथाधिपः पर्वतजेन दुर्जयः।
सवाजिसूतेष्वसनध्वजस्तथा ।
यथा महावातहतो महाद्रुमः ॥ ८.८९.८ ॥
रथी हत्तीवर बसलेल्या योद्ध्याच्या बाणांनी आहत होऊन पडला; क्राथाधिपती, पर्वतजात तो दुर्जय आपले घोडे, सारथी, धनुष्य आणि ध्वजासह महावाताने उन्मळलेल्या मोठ्या वृक्षासारखा पडला.
8.89.9
वृको द्विपस्थं गिरिराजवासिनं ।
भृशं शरैर्द्वादशभिः पराभिनत्।
ततो वृकं साश्वरथं महाद्विपो ।
द्रुतं चतुर्भिरणैर्व्यपोथयत् ॥ ८.८९.९ ॥
वृकाने हत्तीवर बसलेल्या, गिरिराजवासी त्या वीराला बारा बाणांनी अत्यंत जोराने भेदले; मग महाहत्तीने वृकाला घोडे व रथासह चार पायांनी वेगाने तुडवून चिरडले.
8.89.10
स पोथितो नागरवेण वीर्यवा… ।
न्पराभिनद्द्वादशभिः शिलीमुखैः।
वृकेण बाणाभिहतोऽपतत्क्षितौ ।
सवारणो बभ्रुसुतेन सार्धम् ॥ ८.८९.१० ॥
तो वीर्यवान हत्तीने चिरडला गेला… बारा बाणांनी भेदला गेला; वृकाच्या बाणांनी आहत होऊन हत्तीसह बभ्रुपुत्राबरोबर जमिनीवर पडला.
8.89.11
कुणिन्दराजस्य सुतोऽपरस्तदा ।
स चापि शूरः सहसा समर्पितः।
पपात बाणैः सुबलस्य सूनुना ।
विषाणपुच्छापरगात्रपातिना ॥ ८.८९.११ ॥
तेव्हा कुणिन्दराजाचा आणखी एक पुत्रही शूर होता. तोही अचानक घायाळ होऊन पडला, सुबलाच्या पुत्राच्या बाणांनी, शिंगाच्या टोकांचे व पिसांच्या टोकांचे, इतर शरीरांना भेदणारे बाण.
8.89.12
गजेन वाहाञ्शकुनेः कुणिन्दजो ।
निनाय वैवस्वतमन्दिरं रणे।
रथं च संक्षुभ्य ननाद नर्दत… ।
स्ततोऽस्य गान्धारपतिः शिरोऽहरत् ॥ ८.८९.१२ ॥
कुणिन्दाच्या पुत्राने हत्तीसह शकुनीच्या घोड्यांना युद्धात वैवस्वताच्या घरी पाठवले; रथ हलवून गर्जना केली. … नंतर गांधारपतीने त्याचे मस्तक तोडले.
8.89.13
ततः कुणिन्देषु गतेषु तेषु ।
प्रहृष्टरूपास्तव ते महारथाः।
भृशं प्रदरध्मुर्लवणाम्बुसम्भवा… ।
न्वरांश्च बाणासनपाणयोऽभ्ययुः ॥ ८.८९.१३ ॥
तेव्हा ते कुणिन्द गेल्यावर आपले ते प्रसन्न रूप असलेले महारथी लवणसमुद्रात जन्मलेले शंख अतिशय जोरात फुंकू लागले … धनुष्य-बाण हाती घेऊन पुढे सरसावले.
8.89.14
तथाऽभवद्युद्धमतीव दारुणं ।
पुनः कुरूणां सह पाण्डुसृञ्जयैः।
शरासिशक्त्यृष्टिगदापरश्वथै… ।
र्नराश्वनागासुहरं भृशाकुलम् ॥ ८.८९.१४ ॥
याप्रमाणे कौरवांचे पाण्डव व सृंजयांशी पुन्हा अत्यंत भयानक युद्ध झाले; बाण, तलवार, शक्ती, ऋष्टी, गदा, परशू यांसह … मनुष्य, घोडे, हत्ती यांचे प्राण हरण करीत, अत्यंत व्याकुळ.
8.89.15
रथाश्वमातङ्गपदातयस्ततः ।
परस्परं विप्रहताः क्षितौ पतन्।
यथा सविद्युत्तटितो जलप्रदाः ।
समुत्थितैर्दिग्भ्य इवोग्रमारुतेः ॥ ८.८९.१५ ॥
मग रथ, घोडे, हत्ती व पायदळ एकमेकांवर आदळून जमिनीवर पडू लागले; दिशांतून उठलेल्या भयंकर वाऱ्यांनी विजेसह पाऊस देणारे मेघ तुटून पडावेत तसे.
8.89.16
ततः शतानीकहता महागजा ।
हया रथाः पत्तिगणाश्च तावकाः।
सुपर्णवातप्रहता यथोरगा… ।
स्तथा गता गां विवशा विचूर्णिताः ॥ ८.८९.१६ ॥
नंतर शतानीकाने मारलेले महागज, घोडे, रथ आणि तुमचे पायदळ, गरुडाच्या पंखवार्‍याने आदळलेल्या सर्पांप्रमाणे विवश होऊन भूमीवर पडून चूर्ण झाले.
8.89.17
ततोऽभ्यविद्ध्यद्बहुभिः शितैः शरैः ।
स विन्दपुत्रो नकुलात्मजं स्मयन्।
ततोऽस्य कोपाद्विचकर्त नाकुलिः ।
शिरः क्षुरेणाम्बुजसन्निभाननम् ॥ ८.८९.१७ ॥
नंतर विंदाचा पुत्र हसत हसत नकुलपुत्राला अनेक तीक्ष्ण बाणांनी विंधता झाला. तेव्हा नकुलपुत्राने रागाने कमलासारख्या मुखाचे त्याचे शिर क्षुरप्र बाणाने छाटले.
8.89.18
ततः शतानीकमविध्यदायसै… ।
स्त्रिभिः शरैः कर्णसुतोऽर्जुनं त्रिभिः।
त्रिभिश्च भीमं नकुलं च सप्तभि… ।
र्जनार्दनं द्वादशभिश्च सायकैः ॥ ८.८९.१८ ॥
नंतर कर्णाच्या पुत्राने शतानीकाला लोखंडी बाणांनी विंधले…; तीन बाणांनी अर्जुनाला, तीन बाणांनी भीम आणि नकुलाला, सात बाणांनी…, अर्जुन-कृष्णाला बारा बाणांनी प्रहार केला.
8.89.19
तदस्य कर्मातिमनुष्यकर्मणः ।
समीक्ष्य हृष्टाः कुरवोऽभ्यपूजयन्।
पराक्रमज्ञास्तु धनञ्जयस्य ये ।
हुतोऽयमग्नाविति ते तु मेनिरे ॥ ८.८९.१९ ॥
त्याचे ते अतिमानुष कर्म पाहून हर्षित झालेल्या कुरूंनी त्याचा सन्मान केला. परंतु धनंजयाचा पराक्रम जाणणारे मात्र, हा तर अग्नीत हुतलेला हविर्भाग झाला असे मानू लागले.