ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.89
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.89.1
सुकल्पिता हैमवता महोत्कटा ।
रणाभिकामैः कृतिभिः समास्थिताः।
सुवर्णजालैर्वितता बभुर्गजा… ।
स्तथा यथा खे जलदाः सविद्युतः ॥ ८.८९.१ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਗਰ ਹਾਥੀ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਨਿਪੁੰਨ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸ਼ੋਭਦੇ ਸਨ… ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਸਹਿਤ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ।
8.89.2
कुणिन्दपुत्रो दशभिर्महायसैः ।
कृपं ससूताश्वमपीडयद्भृशम्।
ततः शरद्वत्सुतसायकैर्हतः ।
सहैव नागेन पपात भूतले ॥ ८.८९.२ ॥
ਕੁਣਿੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦਸ ਮਹਾ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਦਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.89.3
कुणिन्दपुत्रावरजस्तु तोमरै… ।
र्दिवाकरांशुप्रतिमैरयस्मयैः।
जघान भोजस्य हयानथापतन् ।
क्षणाद्विशस्ताः कृतवर्मणे हयाः ॥ ८.८९.३ ॥
ਕੁਣਿੰਦ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਤੋਮਰਾਂ ਨਾਲ… ਭੋਜ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਵਿਸ਼ਸਤ ਹੋ ਗਏ।
8.89.4
अथापरे द्रौणिहता महाद्विपा… ।
स्त्रयः ससर्वायुधयोधकेतनाः।
निपेतुरुर्व्यां व्यसवो विचेतना… ।
स्तथा यथा वज्रहता महाचलाः ॥ ८.८९.४ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ, ਤਿੰਨ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ… ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ।
8.89.5
कुणिन्दराजावरजादनन्तरः ।
स्तनान्तरे पत्रिवरैरताडयत्।
तवात्मजं तस्य तवात्मजः शरैः ।
शितैः शरीरं व्यहनद्द्विपं च तम् ॥ ८.८९.५ ॥
ਕੁਣਿੰਦਰਾਜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉੱਤਮ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਸ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
8.89.6
स नागराजः सह राजसूनुना ।
पपात रक्तं बहु सर्वतः क्षरन्।
महेन्द्रवज्रप्रहतोऽम्बुदागमे ।
यथा जलं गेरिकपर्वतस्तथा ॥ ८.८९.६ ॥
ਉਹ ਗਜਰਾਜ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ।
8.89.7
कुणिन्दपुत्रप्रहितोऽपरो द्विपः ।
क्राथं ससूताश्वरथं व्यपोथयत्।
ततोऽपतत्क्राथसराभिघातितः ।
सहेश्वरो वज्रहतो यथा गिरिः ॥ ८.८९.७ ॥
ਕੁਣਿੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਾਥੀ ਨੇ ਕ੍ਰਾਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
8.89.8
रथी द्विपस्थेन हतोऽपतच्छरैः ।
क्राथाधिपः पर्वतजेन दुर्जयः।
सवाजिसूतेष्वसनध्वजस्तथा ।
यथा महावातहतो महाद्रुमः ॥ ८.८९.८ ॥
ਰਥੀ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਯੋਧੇ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਕ੍ਰਾਥ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਯੋਧਾ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਸਾਰਥੀ, ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਧੁਜਾ ਸਮੇਤ ਮਹਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਖੜੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.89.9
वृको द्विपस्थं गिरिराजवासिनं ।
भृशं शरैर्द्वादशभिः पराभिनत्।
ततो वृकं साश्वरथं महाद्विपो ।
द्रुतं चतुर्भिरणैर्व्यपोथयत् ॥ ८.८९.९ ॥
ਵ੍ਰਿਕ ਨੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਹਾਥੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿਕ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
8.89.10
स पोथितो नागरवेण वीर्यवा… ।
न्पराभिनद्द्वादशभिः शिलीमुखैः।
वृकेण बाणाभिहतोऽपतत्क्षितौ ।
सवारणो बभ्रुसुतेन सार्धम् ॥ ८.८९.१० ॥
ਉਹ ਵੀਰ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ… ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ; ਵ੍ਰਿਕ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਹਾਥੀ ਸਮੇਤ, ਬਭ੍ਰੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.89.11
कुणिन्दराजस्य सुतोऽपरस्तदा ।
स चापि शूरः सहसा समर्पितः।
पपात बाणैः सुबलस्य सूनुना ।
विषाणपुच्छापरगात्रपातिना ॥ ८.८९.११ ॥
ਉਦੋਂ ਕੁਣਿੰਦਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸੂਰਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਸਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਛੋਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ।
8.89.12
गजेन वाहाञ्शकुनेः कुणिन्दजो ।
निनाय वैवस्वतमन्दिरं रणे।
रथं च संक्षुभ्य ननाद नर्दत… ।
स्ततोऽस्य गान्धारपतिः शिरोऽहरत् ॥ ८.८९.१२ ॥
ਕੁਣਿੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ; ਰੱਥ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਗਰਜਿਆ। … ਫਿਰ ਗੰਧਾਰਪਤੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
8.89.13
ततः कुणिन्देषु गतेषु तेषु ।
प्रहृष्टरूपास्तव ते महारथाः।
भृशं प्रदरध्मुर्लवणाम्बुसम्भवा… ।
न्वरांश्च बाणासनपाणयोऽभ्ययुः ॥ ८.८९.१३ ॥
ਫਿਰ ਕੁਣਿੰਦਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਡੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਥੀ ਖਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਸ਼ੰਖ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਜਾਉਣ ਲੱਗੇ … ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
8.89.14
तथाऽभवद्युद्धमतीव दारुणं ।
पुनः कुरूणां सह पाण्डुसृञ्जयैः।
शरासिशक्त्यृष्टिगदापरश्वथै… ।
र्नराश्वनागासुहरं भृशाकुलम् ॥ ८.८९.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯਾਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਬਾਣ, ਤਲਵਾਰ, ਸ਼ਕਤੀ, ਰਿਸ਼ਟੀ, ਗਦਾ, ਫਰਸ਼ਾ ਨਾਲ … ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ।
8.89.15
रथाश्वमातङ्गपदातयस्ततः ।
परस्परं विप्रहताः क्षितौ पतन्।
यथा सविद्युत्तटितो जलप्रदाः ।
समुत्थितैर्दिग्भ्य इवोग्रमारुतेः ॥ ८.८९.१५ ॥
ਫਿਰ ਰੱਥ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਸਹਿਤ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ।
8.89.16
ततः शतानीकहता महागजा ।
हया रथाः पत्तिगणाश्च तावकाः।
सुपर्णवातप्रहता यथोरगा… ।
स्तथा गता गां विवशा विचूर्णिताः ॥ ८.८९.१६ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਬੇਬੱਸ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਏ।
8.89.17
ततोऽभ्यविद्ध्यद्बहुभिः शितैः शरैः ।
स विन्दपुत्रो नकुलात्मजं स्मयन्।
ततोऽस्य कोपाद्विचकर्त नाकुलिः ।
शिरः क्षुरेणाम्बुजसन्निभाननम् ॥ ८.८९.१७ ॥
ਫਿਰ ਵਿੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਨਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਖੁਰਪੇ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
8.89.18
ततः शतानीकमविध्यदायसै… ।
स्त्रिभिः शरैः कर्णसुतोऽर्जुनं त्रिभिः।
त्रिभिश्च भीमं नकुलं च सप्तभि… ।
र्जनार्दनं द्वादशभिश्च सायकैः ॥ ८.८९.१८ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ…; ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ, ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਨੂੰ, ਸੱਤਾਂ ਨਾਲ…, ਅਰਜੁਨ-ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
8.89.19
तदस्य कर्मातिमनुष्यकर्मणः ।
समीक्ष्य हृष्टाः कुरवोऽभ्यपूजयन्।
पराक्रमज्ञास्तु धनञ्जयस्य ये ।
हुतोऽयमग्नाविति ते तु मेनिरे ॥ ८.८९.१९ ॥
ਉਸਦੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ-ਤੋਂ-ਪਰੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕੁਰੂਆਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜੋ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਹੋ ਗਿਆ।