మహాభారతం · అధ్యాయం 8.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.9.1
ते सेनेऽन्योन्यमासाद्य प्रहृष्टाश्वनरद्विपे ।
बृहत्यौ सम्प्रजहाते देवासुरचमूसमे ॥ ८.९.१ ॥
ఆ రెండు సేనలు ఒకదానినొకటి ఎదుర్కొని, ఉత్సాహంతో ఉన్న గుర్రాలు, మనుషులు, ఏనుగులతో, దేవాసుర సేనల వలె విశాలంగా తలపడ్డాయి.
8.9.2
ततो नानारथाश्वेभाः पत्तयश्चोग्रविक्रमाः ।
सम्प्रहारान्भृशं चक्रुर्देहपाप्मविनाशनान् ॥ ८.९.२ ॥
అప్పుడు అనేక రకాల రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, ఉగ్రపరాక్రమం కలిగిన కాలాళ్ళ సైనికులు, దేహపాపాలను నశింపజేసే తీవ్ర దెబ్బలను తీవ్రంగా కొట్టారు.
8.9.3
पूर्णचन्द्रार्कपद्मानां कान्तित्विङ्गन्धतः समैः ।
उत्तमाङ्गैर्नृसिंहानां नृसिंहास्तस्तरुर्महीम् ॥ ८.९.३ ॥
పూర్ణచంద్రుడు, సూర్యుడు, కమలంలా కాంతి, తేజస్సు, సువాసన కలిగిన నరసింహ వీరుల శిరస్సులతో, నరసింహులు భూమిని నింపారు.
8.9.4
अर्धचन्द्रैस्तथा भल्लैः क्षुरप्रैरसिपट्टसैः ।
परश्वथैश्चापहृतान्युत्तमाङ्गानि युध्यताम् ॥ ८.९.४ ॥
అర్ధచంద్రబాణాలు, భల్లాలు, క్షురప్రాలు, ఖడ్గాలు, పట్టసాలు, గండ్రగొడ్డళ్లతో, యుద్ధం చేస్తున్నవారి తలలు బాణాలతో నరకబడ్డాయి.
8.9.5
व्यायतायतबाहूनां व्यायतायतबाहुभिः ।
वाहवः पातिता रेजुर्धरण्यां सायुधाङ्गदैः ॥ ८.९.५ ॥
పొడవైన, విశాలమైన భుజాలు గల వీరులవి, పొడవైన విశాలమైన భుజాలతో నరకబడి, ఆయుధాలు, భుజకీర్తులతో నేలపై పడి మెరిసాయి.
8.9.6
तैः स्फुरद्भिर्मही भाति रक्ताङ्गुलितलैस्तथा ।
गरुडप्रहितैरुग्रैः पञ्चास्यैरुरगैरिव ॥ ८.९.६ ॥
ఆ కదులుతున్న, ఎర్రని వేళ్లు, అరచేతులు కలిగిన చేతులతో భూమి, గరుడుడు పంపిన ఉగ్రమైన ఐదుతలల సర్పాలతో ఉన్నట్లుగా ప్రకాశించింది.
8.9.7
द्विरदस्यन्दनाश्वेभ्यः पेतुर्वीरा द्विषद्धताः ।
विमानेभ्यो यथा क्षीणे पुण्ये स्वर्गदस्तथा ॥ ८.९.७ ॥
ఏనుగులు, రథాలు, గుర్రాల నుండి శత్రువులచే హతులైన వీరులు పడిపోయారు; పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు విమానాల నుండి స్వర్గం నుండి పడేవారిలా.
8.9.8
गदाभिरन्ये गुर्वीभिः परिधैर्मुसलैरपि ।
पोथिताः शतशः पेतुर्वीरा वीरतरै रणे ॥ ८.९.८ ॥
ఇతర వీరులు భారీ గదలు, పరిఘలు, రోకళ్లతో నలిగి వందలుగా రణంలో పడిపోయారు, మరింత వీరులైన వారిచే.
8.9.9
रथा रथैर्विमथिता मत्ता मत्तैर्द्विपा द्विपैः ।
सादिनः सादिभिश्चैव तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ८.९.९ ॥
రథాలు రథాలచే నలగగొట్టబడ్డాయి, మదపు ఏనుగులు మదపు ఏనుగులచే, సవారులు సవారులచే; ఆ ఘోర సంకుల రణంలో.
8.9.10
रथैर्नरा रथा नागैरश्वारोहाश्च पत्तिभिः ।
अश्वारोहैः पदाताश्च निहता युधि शेरते ॥ ८.९.१० ॥
రథాలచే రథికులు, ఏనుగులచే అశ్వారోహులు, పదాతులచే అశ్వారోహులు మరియు పదాతులు; యుద్ధంలో హతులై పడి ఉన్నారు.
8.9.11
रथाश्वपत्तयो नागै रथाश्वेभाश्च पत्तिभिः ।
रथपत्तिद्विपाश्चाश्चै रथैश्चापि नरद्विपाः ॥ ८.९.११ ॥
రథ, అశ్వ, పదాతులు ఏనుగులచే; రథ, అశ్వ, ఏనుగులు పదాతులచే; రథికులు, పదాతులు, ఏనుగులు అశ్వాలచే; రథాలచే కూడా నరులు, ఏనుగులు (హతులయ్యారు).
8.9.12
रथाश्वेभनराणां तु नराश्वेभरथैः कृतम् ।
पाणिपादैश्च शस्त्रैश्च रथैश्च कदनं महत् ॥ ८.९.१२ ॥
రథ, అశ్వ, ఏనుగులు, నరుల సంహారం; నరులు, అశ్వాలు, ఏనుగులు, రథాలచే; చేతులతో, కాళ్లతో, ఆయుధాలతో, రథాలతో మహా వధ జరిగింది.
8.9.13
तथा तस्मिन्बले शूरैर्वध्यमाने हतेऽपि च ।
अस्मानभ्याययुः पार्था वृकोदरपुरोगमाः ॥ ८.९.१३ ॥
ఆ సైన్యంలో శూరులు చంపబడి, మరణించినప్పటికీ, వృకోదరుడు (భీముడు) ముందుండగా పార్థులు మా మీదకు వచ్చారు.
8.9.14
वृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
सात्यकिश्चेकितानश्च द्राविडैः सैनिकैः सह ॥ ८.९.१४ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి, ద్రౌపదీ పుత్రులు, ప్రభద్రకులు, సాత్యకి, ఏకితానుడు ద్రావిడ సైనికులతో కలిసి వచ్చారు.
8.9.15
वृता व्यूहेन महता पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः ।
व्यूढोरस्का दीर्घभुजाः प्रांशवः पृथुलोचनाः ॥ ८.९.१५ ॥
పాండ్యులు, చోళులు, కేరళులు గొప్ప వ్యూహంతో చుట్టుముట్టబడి వచ్చారు; విశాల వక్షులు, దీర్ఘ బాహువులు, ఎత్తైన శరీరాలు, పెద్ద కన్నులు గలవారు.
8.9.16
आपीडिनो रक्तदन्ता मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
नानाविरागवसाना गन्धचूर्णावचूर्णिताः ॥ ८.९.१६ ॥
పూలమాలలు ధరించినవారు, ఎర్రని దంతాలు గలవారు, మదించిన ఏనుగులవంటి పరాక్రమం గలవారు; నానారంగుల వస్త్రాలు ధరించి సుగంధ చూర్ణాలతో పూయబడినవారు.
8.9.17
बद्धासयः पाशहस्ता वारणप्रतिवारणाः ।
समानमृत्यवो राजन्नात्यजन्त परस्परम् ॥ ८.९.१७ ॥
అంకుశాలు కట్టినవారు, చేతిలో పాశాలు పట్టినవారు, ఏనుగులు ఏనుగులను ఎదుర్కొంటూ; రాజా, వారు మృత్యువుతో సమానులై ఒకరినొకరు విడిచిపెట్టలేదు.
8.9.18
कलापिनश्चापहस्ता दीर्घकेशाः प्रियंवदाः ।
पत्तयः सायकैर्विद्धा घोररूपपराक्रमाः ॥ ८.९.१८ ॥
తలపై పింఛాలు ధరించినవారు, చేతిలో విల్లు పట్టినవారు, పొడవైన జుట్టు గలవారు, మధురంగా మాట్లాడేవారు; బాణాలచే గుచ్చబడిన కాల్బలం, భయంకర రూపం పరాక్రమం గలవారు.
8.9.19
अथापरे पुनः शूराश्चेदिपाञ्चालकेकयाः ।
कारूशाः कोसलाः काञ्च्या मागधाश्चापि दुद्रुवुः ॥ ८.९.१९ ॥
తరువాత ఇతర శూరులు — చేదులు, పాంచాలులు, కేకయులు, కారూషులు, కోసలులు, కాంచీలు మరియు మాగధులు కూడా — ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
8.9.20
तेषां रथाश्वनागाश्च प्रवराश्चोग्रपत्तयः ।
नानाबाणरवैर्हृष्टा नृत्यन्ति च हसन्ति च ॥ ८.९.२० ॥
వారి శ్రేష్ఠ రథాలు, అశ్వాలు, గజాలు మరియు భయంకర పదాతులు వివిధ బాణాల ధ్వనులతో సంతోషించి నాట్యం చేశారు, నవ్వారు.
8.9.21
तस्य सैन्यस्य महतो महामात्रवरैर्वृतः ।
मध्ये वृकोदरोऽभ्यायात्त्वदीयान्नागधूर्गतः ॥ ८.९.२१ ॥
ఆ పెద్ద సైన్యం మధ్యలో, శ్రేష్ఠ మావటీలచే చుట్టబడి, వృకోదరుడు (భీముడు) మీ యోధుల వైపు ఏనుగు నెత్తిపై ఎక్కి వచ్చాడు.
8.9.22
स नागप्रवरोऽत्युग्रो विधिवत्कल्पितो बभौ ।
उदयाग्राद्रिभवनं यथाऽभ्युदितभास्करम् ॥ ८.९.२२ ॥
ఆ శ్రేష్ఠమైన, అత్యంత భయంకరమైన గజం విధిగా అలంకరించబడి, ఉదయాచలంపై ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రకాశించింది.
8.9.23
तस्यायसं वर्मवरं वररत्नविभूषितम् ।
ताराव्याप्तस्य नभसः शारदस्य समं त्विषा ॥ ८.९.२३ ॥
అతని ఇనుప శ్రేష్ఠ కవచం, ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించబడి, నక్షత్రాలతో నిండిన శరదృతువు ఆకాశంతో సమానమైన కాంతితో ప్రకాశించింది.
8.9.24
स तोमरव्यग्रकरश्चारुमौलिः स्वलङ्कृतः ।
शरन्मध्यन्दिनार्काभस्तेजया प्रदाहद्रिपून् ॥ ८.९.२४ ॥
ఈటెలతో బిజీగా ఉన్న చేతులు కలవాడు, అందమైన కిరీటం ధరించినవాడు, చక్కగా అలంకరించబడినవాడు, శరదృతువు మధ్యాహ్న సూర్యునిలా తన తేజస్సుతో శత్రువులను దహించాడు.
8.9.25
तं दृष्ट्वा द्विरदं दूरात्क्षेमधूर्तिर्द्विपस्थित ।
आह्वयन्नभिदुद्राव प्रहसन्पृतनामुखे ॥ ८.९.२५ ॥
దూరం నుండి అతన్ని ఏనుగుపై నిలిచిన క్షేమధూర్తి చూసి, సవాలు విసురుతూ, నవ్వుతూ సేన ముందు భాగంలో అతని మీదకు దూకాడు.
8.9.26
तयोः समभवद्युद्धं द्विपयोरुग्ररूपयोः ।
यदृच्छया द्रुतवतोर्महापर्वतयोरिव ॥ ८.९.२६ ॥
వారి మధ్య భయంకరమైన రూపం గల రెండు ఏనుగుల యుద్ధం జరిగింది; రెండు పెద్ద పర్వతాలు యాదృచ్ఛికంగా పరుగెత్తి ఢీకొన్నట్లు.
8.9.27
संसक्तनागौ तौ वीरौ तोमरैरितरेतरम् ।
बलवत्सूर्यरश्म्याभैर्भित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ॥ ८.९.२७ ॥
ఒకదానితో ఒకటి చిక్కుకున్న ఏనుగులపై ఉన్న ఆ ఇద్దరు వీరులు సూర్యకిరణాల వంటి ఈటెలతో ఒకరినొకరు బలంగా పొడిచి గర్జించారు.
8.9.28
व्यपसृत्य तु नागाभ्यां मण्डलानि विचेरतुः ।
प्रगृह्य चोभौ धनुषी जघ्नतुर्वै परस्परम् ॥ ८.९.२८ ॥
ఏనుగుల నుండి తప్పుకుని ఇద్దరూ వృత్తాకారంగా తిరిగారు; ఇద్దరూ ధనుస్సులు పట్టి ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
8.9.29
क्ष्वेडितास्फोटितरवैर्बाणशब्दैस्तु सर्वतः ।
तौ जनं हर्षयन्तौ च सिंहनादं प्रचक्रतुः ॥ ८.९.२९ ॥
అన్నివైపులా ధనుస్సు ఆర్భాటాలు, చప్పట్లు, బాణాల శబ్దాలతో ఆ ఇద్దరూ ప్రజలను సంతోషపెడుతూ సింహనాదం చేశారు.
8.9.30
समुद्यतकराभ्यां तौ द्विपाभ्यां कृतिनावुभौ ।
वातोद्वूतपताकाभ्यां युयुधाते महाबलौ ॥ ८.९.३० ॥
చేతులు ఎత్తి, ఏనుగులపై కూర్చుని, గాలికి రెపరెపలాడే జెండాలతో ఆ ఇద్దరు నిపుణులైన మహాబలులు పోరాడారు.
8.9.31
तावन्योन्यस्य धनुषी छित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ।
शक्तितोमरवर्षेण प्रावृण्मेघाविवाम्बुभिः ॥ ८.९.३१ ॥
వారిద్దరూ ఒకరి విల్లును మరొకరు తెగ్గొట్టి, వర్షాకాల మేఘాలు నీటితో గర్జించినట్లు శక్తులు, తోమరాల వర్షంతో ఒకరినొకరు గర్జించారు.
8.9.32
क्षेमधूर्तिस्तदा भीमं तोमरेण स्तनान्तरे ।
निर्बिभेदातिवेगेन षड्भिश्चाप्यपरैर्नदन् ॥ ८.९.३२ ॥
అప్పుడు క్షేమధూర్తి గర్జిస్తూ భీముని వక్షస్థలం మధ్యలో తోమరంతో అతివేగంగా గుచ్చాడు, మరియు ఆరు ఇతర బాణాలతో కూడా గుచ్చాడు.
8.9.33
स भीमसेनः शुशुभे तोमरैरङ्गमाश्रितैः ।
क्रोधदीप्तवपुर्मेधैः सप्तसप्तिरिवांशमान् ॥ ८.९.३३ ॥
ఆ భీమసేనుడు తన అవయవాలకు తగిలిన తోమరాలతో ప్రకాశించాడు; కోపంతో ప్రజ్వలించే శరీరంతో, ఏడు గుర్రాల సూర్యుడు తన కిరణాలతో మెరిసినట్లు.
8.9.34
ततो भास्करवर्णाभमञ्चोगतिमयस्मायम् ।
ससर्ज तोमरं भीमः प्रत्यमित्राय यत्नवान् ॥ ८.९.३४ ॥
అప్పుడు భీముడు సూర్యుని కాంతిలా మెరిసే, వంకరగా సాగే తోమరాన్ని శత్రువుపైకి ప్రయత్నపూర్వకంగా విసిరాడు.
8.9.35
ततः करूशाधिपतिश्चापमानम्य सायकैः ।
दशभिस्तोमरं भित्त्वा षष्ट्या विव्याध पाण्डवम् ॥ ८.९.३५ ॥
అప్పుడు కరూషుల అధిపతి విల్లును వంచి, పది బాణాలతో తోమరాన్ని ఛేదించి, అరవై బాణాలతో పాండవుని గుచ్చాడు.
8.9.36
अथ कार्मुकमादाय भीमो जलदनिः स्वनम् ।
रिपोरभ्यर्दयन्नागमुन्नदन्पाण्डवाः शरैः ॥ ८.९.३६ ॥
అప్పుడు భీముడు మేఘంలా గర్జించే విల్లును తీసుకుని, బాణాలతో గర్జిస్తూ శత్రువు ఏనుగును బాధించాడు.
8.9.37
स शरौघार्दितो नागो भीमसेनेन संयुगे ।
गृह्यमाणोऽपि नातिष्ठद्वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३७ ॥
బాణాల వర్షంతో పీడితమైన ఆ ఏనుగు, యుద్ధంలో భీమసేనుని చేత పట్టుబడినా నిలవలేకపోయింది; గాలికి ఎగిరిపోయిన మేఘంలా.
8.9.38
तमभ्यधावद्द्विरदं भीमो भीमस्य नागराट् ।
महावातेरितं मेघं वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३८ ॥
భీముని ఆ గజరాజు, భీముని ఏనుగుపై దూసుకెళ్ళింది; మహావాయువుచే నడిపించబడిన మేఘంలా, గాలికి ఎగిరిన మేఘంలా.
8.9.39
सन्निवार्यात्मनो नागं क्षेमधूर्तिः प्रतापवान् ।
विव्याधाभिद्रुतं बाणैर्भीमसेनस्य कुञ्जरम् ॥ ८.९.३९ ॥
తన ఏనుగును నిలిపి, ప్రతాపవంతుడైన క్షేమధూర్తి భీమసేనుని ఏనుగును ముందుకు దూకుతుండగా బాణాలతో గుచ్చాడు.
8.9.40
ततः साधुविसृष्टेन क्षुरेणानतपर्वणा ।
छित्त्वा शरासनं शत्रोर्नागं चापि प्रमार्दयत् ॥ ८.९.४० ॥
అప్పుడు చక్కగా ప్రయోగించిన, వంగిన కొనగల క్షుర బాణంతో శత్రువు విల్లును ఖండించి, అతని ఏనుగునూ నలిపివేశాడు.
8.9.41
ततः क्रुद्धो रणे भीमं क्षेमधूर्तिः पराभिनत् ।
जघान चास्य द्विरदं नाराचैः सर्वमर्मसु ॥ ८.९.४१ ॥
అప్పుడు రణంలో కోపించిన క్షేమధూర్తి భీముని ఎదిరించి, ఇనుప బాణాలతో అతని ఏనుగును దాని మర్మస్థానాలన్నిటిలో కొట్టాడు.
8.9.42
स पपात महानागो भीमसेनस्य भारत ।
पुरा नागस्य पतनादवप्लुत्य स्थितो महीम् ॥ ८.९.४२ ॥
ఓ భారతా, భీమసేనుని ఆ మహాగజం పడిపోయింది; ఏనుగు పడక ముందే భీమసేనుడు దూకి నేలపై నిలిచాడు.
8.9.43
भीमसेनोऽपि तन्नागं गदया समपोथयत् ।
तस्मात्प्रमथितान्नागात्क्षेमधूर्तिरवप्लुतः ॥ ८.९.४३ ॥
భీమసేనుడు కూడా ఆ ఏనుగును గదతో పూర్తిగా కొట్టి పడగొట్టాడు. నలిగిపోయిన ఆ ఏనుగు నుండి క్షేమధూర్తి దూకి దిగాడు.
8.9.44
उद्धृत्य स्वङ्गं निशितमभ्यधावत्स पाण्डवम् ।
उद्यतायुधमायान्तं सदयाऽहन्वृकोदरः ॥ ८.९.४४ ॥
అతడు తన పదునైన కత్తిని ఎత్తి ఆ పాండవుని వైపు పరుగెత్తాడు. ఆయుధాన్ని ఎత్తి వస్తున్న అతనిని వృకోదరుడు దయతో కొట్టాడు.
8.9.45
स पपात हतः सासिर्व्यसुस्तमभितो द्विपम् ।
वज्रप्रभग्नमचलं सिंहो वज्रहतो यथा ॥ ८.९.४५ ॥
అతడు హతుడై, ఖడ్గంతో సహా ప్రాణం లేక ఆ ఏనుగు పక్కన పడిపోయాడు; వజ్రంతో విరిగిన పర్వతంలా, వజ్రంతో కొట్టబడిన సింహంలా.
8.9.46
तं हतं नृपतिं दृष्ट्वा करूशानां यशस्करम् ।
प्राद्रावद्व्यथिता सेना त्वदीया भरतर्षभ ॥ ८.९.४६ ॥
కురువులకు కీర్తినిచ్చిన ఆ రాజు హతుడవడం చూసి, భరతశ్రేష్ఠా, నీ సేన కలత చెంది పారిపోయింది.