มหาภารตะ · อัธยายะ 8.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.9.1
ते सेनेऽन्योन्यमासाद्य प्रहृष्टाश्वनरद्विपे ।
बृहत्यौ सम्प्रजहाते देवासुरचमूसमे ॥ ८.९.१ ॥
สองกองทัพนั้นประจันหน้ากัน ทั้งม้า คน และช้างต่างปีติยินดี ปะทะกันอย่างดุเดือด ใหญ่โตเท่ากับกองทัพของเทพและอสูร
8.9.2
ततो नानारथाश्वेभाः पत्तयश्चोग्रविक्रमाः ।
सम्प्रहारान्भृशं चक्रुर्देहपाप्मविनाशनान् ॥ ८.९.२ ॥
จากนั้น รถศึก ม้า และช้างนานาชนิด กับพลเดินเท้าผู้มีวิกรมอันดุร้าย ก็โถมเข้าปะทะกันอย่างหนาแน่น เป็นการปะทะที่ชำระบาปในกายให้สิ้นไป
8.9.3
पूर्णचन्द्रार्कपद्मानां कान्तित्विङ्गन्धतः समैः ।
उत्तमाङ्गैर्नृसिंहानां नृसिंहास्तस्तरुर्महीम् ॥ ८.९.३ ॥
ศีรษะของวีรบุรุษทั้งหลาย ที่มีความงาม ความเรืองรอง และกลิ่นหอมเทียบเท่าพระจันทร์เพ็ญ พระอาทิตย์ และดอกบัว ถูกตัดขาดด้วยดาบจากบรรดาวีรบุรุษผู้เป็นเสือในหมู่คน ปกคลุมพื้นดิน
8.9.4
अर्धचन्द्रैस्तथा भल्लैः क्षुरप्रैरसिपट्टसैः ।
परश्वथैश्चापहृतान्युत्तमाङ्गानि युध्यताम् ॥ ८.९.४ ॥
ศีรษะของนักรบที่กำลังต่อสู้ ถูกตัดขาดด้วยลูกศรรูปจันทร์เสี้ยว ลูกศรมีเงี่ยง ลูกศรคมดุจมีด ดาบ ดาบใหญ่ และขวานรบ
8.9.5
व्यायतायतबाहूनां व्यायतायतबाहुभिः ।
वाहवः पातिता रेजुर्धरण्यां सायुधाङ्गदैः ॥ ८.९.५ ॥
แขนของนักรบแขนยาวและกว้าง ถูกฟันขาดด้วยแขนที่ยาวและกว้างเช่นกัน แขนเหล่านั้นนอนอยู่บนพื้นดิน ส่องประกายด้วยอาวุธและกำไลต้นแขน
8.9.6
तैः स्फुरद्भिर्मही भाति रक्ताङ्गुलितलैस्तथा ।
गरुडप्रहितैरुग्रैः पञ्चास्यैरुरगैरिव ॥ ८.९.६ ॥
ด้วยมือที่สั่นกระตุก ปลายนิ้วและฝ่ามือแดงฉาน พื้นดินจึงดูราวกับเต็มไปด้วยงูห้าเศียรอันดุร้ายที่พระครุฑส่งมา
8.9.7
द्विरदस्यन्दनाश्वेभ्यः पेतुर्वीरा द्विषद्धताः ।
विमानेभ्यो यथा क्षीणे पुण्ये स्वर्गदस्तथा ॥ ८.९.७ ॥
วีรบุรุษที่ศัตรูสังหารล้มลงจากช้าง รถศึก และม้า ดุจเดียวกับที่ผู้มีบุญจากวิมานบนสวรรค์ตกลงมาจากฟ้า เมื่อบุญของตนหมดสิ้นลง
8.9.8
गदाभिरन्ये गुर्वीभिः परिधैर्मुसलैरपि ।
पोथिताः शतशः पेतुर्वीरा वीरतरै रणे ॥ ८.९.८ ॥
อีกหลายร้อยนายถูกตีด้วยตะบองหนัก ด้วยกระบองเหล็ก และด้วยสากตำข้าว แล้วล้มลงในสนามรบ ถูกวีรบุรุษที่กล้าหาญยิ่งกว่าสังหาร
8.9.9
रथा रथैर्विमथिता मत्ता मत्तैर्द्विपा द्विपैः ।
सादिनः सादिभिश्चैव तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ८.९.९ ॥
รถศึกถูกรถศึกบดขยี้ ช้างตกมันถูกช้างตกมันบดขยี้ ผู้ขี่ม้าถูกผู้ขี่ม้าบดขยี้ ในความอลหม่านอันน่าสะพรึงกลัวที่สุดนั้น
8.9.10
रथैर्नरा रथा नागैरश्वारोहाश्च पत्तिभिः ।
अश्वारोहैः पदाताश्च निहता युधि शेरते ॥ ८.९.१० ॥
ผู้ขับรถศึกถูกรถศึกสังหาร ผู้ขี่ม้าถูกช้างสังหาร และผู้ขี่ม้ากับพลเดินเท้าถูกพลเดินเท้าและผู้ขี่ม้าสังหาร นอนตายอยู่ในสนามรบ
8.9.11
रथाश्वपत्तयो नागै रथाश्वेभाश्च पत्तिभिः ।
रथपत्तिद्विपाश्चाश्चै रथैश्चापि नरद्विपाः ॥ ८.९.११ ॥
รถศึก ม้า และพลเดินเท้าถูกช้างสังหาร รถศึก ม้า และช้างถูกพลเดินเท้าสังหาร ผู้ขับรถศึก พลเดินเท้า และช้างถูกม้าสังหาร และคนกับช้างก็ถูกรถศึกสังหารด้วย
8.9.12
रथाश्वेभनराणां तु नराश्वेभरथैः कृतम् ।
पाणिपादैश्च शस्त्रैश्च रथैश्च कदनं महत् ॥ ८.९.१२ ॥
การสังหารอย่างยิ่งใหญ่เกิดขึ้นกับรถศึก ม้า ช้าง และคน ซึ่งกระทำโดยคน ม้า ช้าง และรถศึก ด้วยมือและเท้า ด้วยอาวุธ และด้วยรถศึก
8.9.13
तथा तस्मिन्बले शूरैर्वध्यमाने हतेऽपि च ।
अस्मानभ्याययुः पार्था वृकोदरपुरोगमाः ॥ ८.९.१३ ॥
ขณะที่วีรบุรุษในกองทัพนั้นถูกฆ่าฟันและล้มตายลง บรรดาโอรสของพระปฤถา มีวฤโกทระนำหน้า ก็บุกเข้ามาหาพวกเรา
8.9.14
वृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
सात्यकिश्चेकितानश्च द्राविडैः सैनिकैः सह ॥ ८.९.१४ ॥
ธฤษฏทยุมนะ ศิขัณฑิน โอรสของเทราปที พระปรภัทรกะ สาตยกิ และเอกิตานะ ได้มาพร้อมกับพลทหารทราวิฑะ
8.9.15
वृता व्यूहेन महता पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः ।
व्यूढोरस्का दीर्घभुजाः प्रांशवः पृथुलोचनाः ॥ ८.९.१५ ॥
มีกองทัพขนาดใหญ่ล้อมหน้า ได้แก่ พาณฑยะ โจละ และเกรละ ล้วนมีอกกว้าง แขนยาว ร่างสูงใหญ่ และดวงตาโต
8.9.16
आपीडिनो रक्तदन्ता मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
नानाविरागवसाना गन्धचूर्णावचूर्णिताः ॥ ८.९.१६ ॥
สวมพวงมาลัย มีงาแดงดุจช้างตกมัน มีวิกรมกล้าหาญ นุ่งห่มผ้าหลากสี และโรยตัวด้วยผงหอม
8.9.17
बद्धासयः पाशहस्ता वारणप्रतिवारणाः ।
समानमृत्यवो राजन्नात्यजन्त परस्परम् ॥ ८.९.१७ ॥
มีขอสับช้างผูกติดไว้และมีบ่วงอยู่ในมือ ช้างต่อสู้กับช้าง ข้าแต่พระราชา ทั้งสองต่างมีความตายเหมือนกัน จึงไม่ยอมปล่อยกันและกัน
8.9.18
कलापिनश्चापहस्ता दीर्घकेशाः प्रियंवदाः ।
पत्तयः सायकैर्विद्धा घोररूपपराक्रमाः ॥ ८.९.१८ ॥
มีหงอนประดับ ถืออยู่ในมือ ผมยาว และพูดจาไพเราะ พลเดินเท้าถูกลูกศรแทงทะลุ แม้มีรูปลักษณ์และวิกรมอันน่าสะพรึงกลัว ก็ล้มลง
8.9.19
अथापरे पुनः शूराश्चेदिपाञ्चालकेकयाः ।
कारूशाः कोसलाः काञ्च्या मागधाश्चापि दुद्रुवुः ॥ ८.९.१९ ॥
ต่อมา วีรบุรุษอื่นๆ คือเจทิ ปาญจาละ เกกยะ การูษะ โกศละ กาญจี และมคธ ก็พุ่งเข้ามาเช่นกัน
8.9.20
तेषां रथाश्वनागाश्च प्रवराश्चोग्रपत्तयः ।
नानाबाणरवैर्हृष्टा नृत्यन्ति च हसन्ति च ॥ ८.९.२० ॥
รถศึก ม้า และช้างที่ยอดเยี่ยมของพวกเขา รวมทั้งพลเดินเท้าผู้ดุร้ายของพวกเขา เมื่อได้ยินเสียงลูกศรนานาชนิดก็เกิดความยินดี จึงเต้นรำและหัวเราะ
8.9.21
तस्य सैन्यस्य महतो महामात्रवरैर्वृतः ।
मध्ये वृकोदरोऽभ्यायात्त्वदीयान्नागधूर्गतः ॥ ८.९.२१ ॥
ท่ามกลางกองทัพอันยิ่งใหญ่นั้น มีวฤโกทร (ภีมะ) ขี่อยู่บนหัวช้าง ล้อมรอบด้วยแม่ทัพผู้เลิศของกองทัพ เข้ามาต่อสู้กับไพร่พลของพระองค์
8.9.22
स नागप्रवरोऽत्युग्रो विधिवत्कल्पितो बभौ ।
उदयाग्राद्रिभवनं यथाऽभ्युदितभास्करम् ॥ ८.९.२२ ॥
ช้างผู้เลิศนั้นดุร้ายยิ่งนัก ตกแต่งไว้อย่างถูกต้องตามพิธี เปล่งรัศมีดุจดวงอาทิตย์ที่ขึ้นเหนือภูเขาทางทิศตะวันออก
8.9.23
तस्यायसं वर्मवरं वररत्नविभूषितम् ।
ताराव्याप्तस्य नभसः शारदस्य समं त्विषा ॥ ८.९.२३ ॥
เกราะเหล็กอันวิจิตรของเขา ประดับด้วยอัญมณีชั้นเลิศ มีความเจิดจ้าเทียบเท่าท้องฟ้าฤดูสารทที่เต็มไปด้วยดวงดาว
8.9.24
स तोमरव्यग्रकरश्चारुमौलिः स्वलङ्कृतः ।
शरन्मध्यन्दिनार्काभस्तेजया प्रदाहद्रिपून् ॥ ८.९.२४ ॥
เขามือถือหอกอยู่ สวมมงกุฎอันงดงามและประดับกายอย่างดี มีรัศมีดุจดวงอาทิตย์เที่ยงวันในฤดูสารท เขาเผาผลาญศัตรูด้วยความรุ่งโรจน์ของตน
8.9.25
तं दृष्ट्वा द्विरदं दूरात्क्षेमधूर्तिर्द्विपस्थित ।
आह्वयन्नभिदुद्राव प्रहसन्पृतनामुखे ॥ ८.९.२५ ॥
เมื่อเห็นเขาแต่ไกล กษมธูรติซึ่งยืนอยู่บนหลังช้าง พุ่งเข้าใส่หน้ากองทัพ ท้าทายและหัวเราะ
8.9.26
तयोः समभवद्युद्धं द्विपयोरुग्ररूपयोः ।
यदृच्छया द्रुतवतोर्महापर्वतयोरिव ॥ ८.९.२६ ॥
ระหว่างช้างทั้งสองซึ่งมีร่างน่าสะพรึงกลัว เกิดการต่อสู้ขึ้น ดุจภูเขาใหญ่สองลูกที่พุ่งชนกันโดยบังเอิญ
8.9.27
संसक्तनागौ तौ वीरौ तोमरैरितरेतरम् ।
बलवत्सूर्यरश्म्याभैर्भित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ॥ ८.९.२७ ॥
วีรบุรุษทั้งสองนั่งอยู่บนช้างที่พัวพันกัน ต่างแทงกันและกันด้วยหอกที่สว่างดุจแสงอาทิตย์อย่างรุนแรง แล้วคำรามลั่น
8.9.28
व्यपसृत्य तु नागाभ्यां मण्डलानि विचेरतुः ।
प्रगृह्य चोभौ धनुषी जघ्नतुर्वै परस्परम् ॥ ८.९.२८ ॥
ทั้งสองถอยห่างจากช้างของตน เดินวนเป็นวงรอบกัน แล้วต่างคว้าคันธนูของตนขึ้นมาและยิงใส่กันและกัน
8.9.29
क्ष्वेडितास्फोटितरवैर्बाणशब्दैस्तु सर्वतः ।
तौ जनं हर्षयन्तौ च सिंहनादं प्रचक्रतुः ॥ ८.९.२९ ॥
ท่ามกลางเสียงดีดและเสียงสายธนูดังลั่นรอบด้าน และเสียงลูกศรหวีดหวิวไปทุกทิศ ทั้งสองทำให้ฝูงชนชื่นชมยินดี และคำรามดุจเสียงราชสีห์
8.9.30
समुद्यतकराभ्यां तौ द्विपाभ्यां कृतिनावुभौ ।
वातोद्वूतपताकाभ्यां युयुधाते महाबलौ ॥ ८.९.३० ॥
วีรบุรุษผู้ชำนาญและทรงพลังทั้งสอง นั่งอยู่บนช้างของตน ยกมือขึ้น มีธงปลิวไสวตามลม ต่อสู้กันต่อไป
8.9.31
तावन्योन्यस्य धनुषी छित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ।
शक्तितोमरवर्षेण प्रावृण्मेघाविवाम्बुभिः ॥ ८.९.३१ ॥
ทั้งสองตัดคันธนูของกันและกัน แล้วคำรามใส่กัน ระดมยิงหอกและทวนดุจเมฆฝนในฤดูมรสุมที่เทน้ำลงมา
8.9.32
क्षेमधूर्तिस्तदा भीमं तोमरेण स्तनान्तरे ।
निर्बिभेदातिवेगेन षड्भिश्चाप्यपरैर्नदन् ॥ ८.९.३२ ॥
ครั้งนั้น กษมธูรติคำรามลั่น ใช้หอกแทงภีมะกลางอกด้วยความเร็วยิ่ง และยังยิงลูกศรอีกหกดอกด้วย
8.9.33
स भीमसेनः शुशुभे तोमरैरङ्गमाश्रितैः ।
क्रोधदीप्तवपुर्मेधैः सप्तसप्तिरिवांशमान् ॥ ८.९.३३ ॥
ภีมเสนะรุ่งโรจน์ด้วยหอกที่ปักอยู่ตามร่างกาย ดุจพระอาทิตย์ที่เทียมด้วยม้าเจ็ดตัว มีรัศมีส่องสว่าง ร่างกายลุกโพลงด้วยความโกรธ
8.9.34
ततो भास्करवर्णाभमञ्चोगतिमयस्मायम् ।
ससर्ज तोमरं भीमः प्रत्यमित्राय यत्नवान् ॥ ८.९.३४ ॥
จากนั้น ภีมะผู้ตั้งใจเพียรพยายาม ได้ขว้างหอกเล่มหนึ่งใส่ศัตรู หอกนั้นส่องประกายดุจดวงอาทิตย์ และพุ่งไปในวิถีคดโค้ง
8.9.35
ततः करूशाधिपतिश्चापमानम्य सायकैः ।
दशभिस्तोमरं भित्त्वा षष्ट्या विव्याध पाण्डवम् ॥ ८.९.३५ ॥
จากนั้น เจ้าผู้ครองแคว้นกรูษะ น้าวธนูจนสุด ตัดหอกด้วยลูกศรสิบดอก แล้วยิงปาณฑพด้วยหกสิบดอก
8.9.36
अथ कार्मुकमादाय भीमो जलदनिः स्वनम् ।
रिपोरभ्यर्दयन्नागमुन्नदन्पाण्डवाः शरैः ॥ ८.९.३६ ॥
ครั้งนั้น ภีมะหยิบคันธนูขึ้นมา ส่งเสียงดังดุจเมฆฝน และคำรามลั่น ระดมลูกศรกดดันช้างของศัตรู
8.9.37
स शरौघार्दितो नागो भीमसेनेन संयुगे ।
गृह्यमाणोऽपि नातिष्ठद्वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३७ ॥
ช้างนั้นถูกลูกศรนับไม่ถ้วนถล่มจนระส่ำ แม้ภีมเสนะจะจับมันไว้ในสงคราม มันก็ยืนไม่มั่น ดุจเมฆที่ลมพัดพาไปมา
8.9.38
तमभ्यधावद्द्विरदं भीमो भीमस्य नागराट् ।
महावातेरितं मेघं वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३८ ॥
ช้างจ่าฝูงของภีมะพุ่งเข้าใส่ช้างของภีมะอีกตัวหนึ่ง ดุจเมฆที่ถูกลมแรงพัดพา ดุจเมฆที่ถูกลมพัดขึ้นไป
8.9.39
सन्निवार्यात्मनो नागं क्षेमधूर्तिः प्रतापवान् ।
विव्याधाभिद्रुतं बाणैर्भीमसेनस्य कुञ्जरम् ॥ ८.९.३९ ॥
กษมธูรติผู้ทรงอานุภาพ ยับยั้งช้างของตนไว้ แล้วยิงลูกศรใส่ช้างของภีมเสนะที่พุ่งเข้ามา
8.9.40
ततः साधुविसृष्टेन क्षुरेणानतपर्वणा ।
छित्त्वा शरासनं शत्रोर्नागं चापि प्रमार्दयत् ॥ ८.९.४० ॥
จากนั้น เขาใช้ลูกศรหัวดาบโกนที่ปล่อยมาอย่างแม่นยำ มีข้อปลายงอ ตัดคันธนูของศัตรู และยังทำให้ช้างของศัตรูบาดเจ็บย่อยยับด้วย
8.9.41
ततः क्रुद्धो रणे भीमं क्षेमधूर्तिः पराभिनत् ।
जघान चास्य द्विरदं नाराचैः सर्वमर्मसु ॥ ८.९.४१ ॥
จากนั้น เกษมธูรติผู้โกรธเกรี้ยวในการรบ ได้ตอบโต้ภีมะ และใช้ลูกศรเหล็กยิงช้างของภีมะจนพรุนไปทั่วจุดสำคัญทุกแห่ง
8.9.42
स पपात महानागो भीमसेनस्य भारत ।
पुरा नागस्य पतनादवप्लुत्य स्थितो महीम् ॥ ८.९.४२ ॥
ข้าแต่ภารตะ ช้างใหญ่ของภีมเสนะล้มลง ก่อนช้างจะล้มลง ภีมเสนะได้กระโดดลงมายืนบนพื้นดิน
8.9.43
भीमसेनोऽपि तन्नागं गदया समपोथयत् ।
तस्मात्प्रमथितान्नागात्क्षेमधूर्तिरवप्लुतः ॥ ८.९.४३ ॥
ภีมเสนะก็ฟาดช้างตัวนั้นอย่างหนักด้วยกระบองของตน เมื่อช้างที่ถูกทุบจนแหลกนั้นล้มลง เกษมธูรติก็กระโดดลงมาจากช้าง
8.9.44
उद्धृत्य स्वङ्गं निशितमभ्यधावत्स पाण्डवम् ।
उद्यतायुधमायान्तं सदयाऽहन्वृकोदरः ॥ ८.९.४४ ॥
เขาชักดาบคมกริบออกมาแล้วพุ่งเข้าใส่ปาณฑพผู้นั้น เมื่อเขาพุ่งเข้ามาพร้อมยกอาวุธขึ้น วฤโกทรก็ฟาดเขาล้มลงด้วยความเมตตา
8.9.45
स पपात हतः सासिर्व्यसुस्तमभितो द्विपम् ।
वज्रप्रभग्नमचलं सिंहो वज्रहतो यथा ॥ ८.९.४५ ॥
เขาล้มลงพร้อมดาบ ถูกฟาดจนสิ้นชีวิตอยู่ข้างช้างตัวนั้น เหมือนภูเขาที่ถูกสายฟ้าผ่าแตกทลาย หรือราชสีห์ที่ถูกสายฟ้าฟาด
8.9.46
तं हतं नृपतिं दृष्ट्वा करूशानां यशस्करम् ।
प्राद्रावद्व्यथिता सेना त्वदीया भरतर्षभ ॥ ८.९.४६ ॥
เมื่อเห็นกษัตริย์ผู้ให้เกียรติแก่ชาวกุรุถูกฆ่าตาย กองทัพของท่านก็ตกใจกลัวและแตกหนี ข้าแต่วีรบุรุษแห่งภรตะ