മഹാഭാരതം · അധ്യായം 8.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.9.1
ते सेनेऽन्योन्यमासाद्य प्रहृष्टाश्वनरद्विपे ।
बृहत्यौ सम्प्रजहाते देवासुरचमूसमे ॥ ८.९.१ ॥
ആ രണ്ടു സേനകളും പരസ്പരം എതിരിട്ട്, സന്തുഷ്ടരായ കുതിരകളും മനുഷ്യരും ആനകളുമായി, ദേവാസുരസേനകൾ പോലെ വലുതായി ഘോരമായി ഏറ്റുമുട്ടി.
8.9.2
ततो नानारथाश्वेभाः पत्तयश्चोग्रविक्रमाः ।
सम्प्रहारान्भृशं चक्रुर्देहपाप्मविनाशनान् ॥ ८.९.२ ॥
അപ്പോൾ പലതരം രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും ഉഗ്രവിക്രമികളായ കാലാൾപ്പടയും ശരീരപാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന കഠിനമായ പ്രഹരങ്ങൾ കനത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.
8.9.3
पूर्णचन्द्रार्कपद्मानां कान्तित्विङ्गन्धतः समैः ।
उत्तमाङ्गैर्नृसिंहानां नृसिंहास्तस्तरुर्महीम् ॥ ८.९.३ ॥
പൂർണചന്ദ്രനും സൂര്യനും താമരയ്ക്കും സമമായ കാന്തിയും തേജസ്സും സുഗന്ധവുമുള്ള നരസിംഹവീരന്മാരുടെ ശിരസ്സുകളാൽ നരസിംഹന്മാർ ഭൂമിയെ നിറച്ചു.
8.9.4
अर्धचन्द्रैस्तथा भल्लैः क्षुरप्रैरसिपट्टसैः ।
परश्वथैश्चापहृतान्युत्तमाङ्गानि युध्यताम् ॥ ८.९.४ ॥
അർധചന്ദ്രബാണങ്ങളാലും ഭല്ലങ്ങളാലും ക്ഷുരപ്രങ്ങളാലും വാളുകളാലും പട്ടസങ്ങളാലും മഴുക്കളാലും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരുടെ തലകൾ അമ്പുകളാൽ വെട്ടിമാറ്റപ്പെട്ടു.
8.9.5
व्यायतायतबाहूनां व्यायतायतबाहुभिः ।
वाहवः पातिता रेजुर्धरण्यां सायुधाङ्गदैः ॥ ८.९.५ ॥
നീണ്ടുവിശാലമായ തോളുകളുള്ള വീരന്മാരുടെ, നീണ്ടുവിശാലമായ തോളുകളാൽ വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെട്ട കൈകൾ ആയുധങ്ങളോടും തോൾവളകളോടും കൂടി നിലത്ത് തിളങ്ങി.
8.9.6
तैः स्फुरद्भिर्मही भाति रक्ताङ्गुलितलैस्तथा ।
गरुडप्रहितैरुग्रैः पञ्चास्यैरुरगैरिव ॥ ८.९.६ ॥
ആ വിറയ്ക്കുന്ന, ചുവന്ന വിരലുകളും ഉള്ളംകൈകളുമുള്ള കൈകളാൽ ഭൂമി ഗരുഡൻ അയച്ച ഉഗ്രമായ പഞ്ചമുഖ സർപ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ തിളങ്ങി.
8.9.7
द्विरदस्यन्दनाश्वेभ्यः पेतुर्वीरा द्विषद्धताः ।
विमानेभ्यो यथा क्षीणे पुण्ये स्वर्गदस्तथा ॥ ८.९.७ ॥
ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ എന്നിവയിൽനിന്ന് ശത്രുക്കളാൽ വധിക്കപ്പെട്ട വീരന്മാർ വീണു; പുണ്യം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ വിമാനങ്ങളിൽനിന്ന് സ്വർഗം വിട്ടുവീഴുന്നവരെപ്പോലെ.
8.9.8
गदाभिरन्ये गुर्वीभिः परिधैर्मुसलैरपि ।
पोथिताः शतशः पेतुर्वीरा वीरतरै रणे ॥ ८.९.८ ॥
മറ്റു വീരന്മാർ ഭാരമേറിയ ഗദകളാലും പരിഘങ്ങളാലും ഉലക്കകളാലും ചതയ്ക്കപ്പെട്ട് നൂറുകണക്കിന് യുദ്ധത്തിൽ വീണു; കൂടുതൽ വീരന്മാരാൽ.
8.9.9
रथा रथैर्विमथिता मत्ता मत्तैर्द्विपा द्विपैः ।
सादिनः सादिभिश्चैव तस्मिन्परमसङ्कुले ॥ ८.९.९ ॥
രഥങ്ങൾ രഥങ്ങളാൽ തകർക്കപ്പെട്ടു, മദയാനകൾ മദയാനകളാൽ, അശ്വാരൂഢർ അശ്വാരൂഢരാൽ; ആ അതിഘോര കലഹത്തിൽ.
8.9.10
रथैर्नरा रथा नागैरश्वारोहाश्च पत्तिभिः ।
अश्वारोहैः पदाताश्च निहता युधि शेरते ॥ ८.९.१० ॥
രഥങ്ങളാൽ രഥികൾ, ആനകളാൽ അശ്വാരൂഢർ, കാലാൾപ്പടയാൽ അശ്വാരൂഢരും കാലാളുകളും; യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നു.
8.9.11
रथाश्वपत्तयो नागै रथाश्वेभाश्च पत्तिभिः ।
रथपत्तिद्विपाश्चाश्चै रथैश्चापि नरद्विपाः ॥ ८.९.११ ॥
രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, കാലാളുകൾ ആനകളാൽ; രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ കാലാളുകളാൽ; രഥികൾ, കാലാളുകൾ, ആനകൾ കുതിരകളാൽ; രഥങ്ങളാലും മനുഷ്യരും ആനകളും (വധിക്കപ്പെട്ടു).
8.9.12
रथाश्वेभनराणां तु नराश्वेभरथैः कृतम् ।
पाणिपादैश्च शस्त्रैश्च रथैश्च कदनं महत् ॥ ८.९.१२ ॥
രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, മനുഷ്യർ എന്നിവരുടെ സംഹാരം; മനുഷ്യരും കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളും ചേർന്ന്; കൈകാലുകളാലും ആയുധങ്ങളാലും രഥങ്ങളാലും വലിയ കൂട്ടക്കൊല നടന്നു.
8.9.13
तथा तस्मिन्बले शूरैर्वध्यमाने हतेऽपि च ।
अस्मानभ्याययुः पार्था वृकोदरपुरोगमाः ॥ ८.९.१३ ॥
ആ സേനയിലെ വീരന്മാർ വധിക്കപ്പെടുകയും മരിച്ചു വീഴുകയും ചെയ്തപ്പോഴും, വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) മുൻനിർത്തിയ പാർത്ഥന്മാർ ഞങ്ങളുടെ നേർക്ക് വന്നു.
8.9.14
वृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः ।
सात्यकिश्चेकितानश्च द्राविडैः सैनिकैः सह ॥ ८.९.१४ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ശിഖണ്ഡി, ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാർ, പ്രഭദ്രകർ, സാത്യകി, ഏകിതാനൻ എന്നിവർ ദ്രാവിഡ സൈനികരോടൊപ്പം വന്നു.
8.9.15
वृता व्यूहेन महता पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः ।
व्यूढोरस्का दीर्घभुजाः प्रांशवः पृथुलोचनाः ॥ ८.९.१५ ॥
മഹത്തായ വ്യൂഹത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് പാണ്ഡ്യരും ചോളരും കേരളരും വന്നു; വിശാല മാറും നീണ്ട ഭുജങ്ങളും ഉയർന്ന ശരീരവും വലിയ കണ്ണുകളുമുള്ളവർ.
8.9.16
आपीडिनो रक्तदन्ता मत्तमातङ्गविक्रमाः ।
नानाविरागवसाना गन्धचूर्णावचूर्णिताः ॥ ८.९.१६ ॥
മാല ധരിച്ചവർ, ചുവന്ന കൊമ്പുള്ളവർ, മദിച്ച ആനകളെപ്പോലെ വീര്യമുള്ളവർ; നാനാവർണ വസ്ത്രമണിഞ്ഞ്, സുഗന്ധ പൊടികൾ പൂശിയവർ.
8.9.17
बद्धासयः पाशहस्ता वारणप्रतिवारणाः ।
समानमृत्यवो राजन्नात्यजन्त परस्परम् ॥ ८.९.१७ ॥
അങ്കുശം കെട്ടിയവരും കയ്യിൽ പാശം പിടിച്ചവരുമായി ആനകൾ ആനകളെ എതിർത്തു; രാജാവേ, മരണത്തിന് തുല്യരായി അവർ പരസ്പരം വിട്ടുകൊടുത്തില്ല.
8.9.18
कलापिनश्चापहस्ता दीर्घकेशाः प्रियंवदाः ।
पत्तयः सायकैर्विद्धा घोररूपपराक्रमाः ॥ ८.९.१८ ॥
തലയിൽ തൂവൽ ചൂടിയവർ, കയ്യിൽ വില്ലേന്തിയവർ, നീണ്ട മുടിയുള്ളവർ, മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവർ; അമ്പുകളാൽ തുളയ്ക്കപ്പെട്ട കാലാൾ, ഭയങ്കര രൂപവും വീര്യവുമുള്ളവർ.
8.9.19
अथापरे पुनः शूराश्चेदिपाञ्चालकेकयाः ।
कारूशाः कोसलाः काञ्च्या मागधाश्चापि दुद्रुवुः ॥ ८.९.१९ ॥
പിന്നീട് മറ്റ് വീരന്മാരായ ചേദികളും പാഞ്ചാലരും കേകയരും കാരൂഷരും കോസലരും കാഞ്ചികളും മാഗധരും മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.
8.9.20
तेषां रथाश्वनागाश्च प्रवराश्चोग्रपत्तयः ।
नानाबाणरवैर्हृष्टा नृत्यन्ति च हसन्ति च ॥ ८.९.२० ॥
അവരുടെ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥങ്ങളും കുതിരകളും ആനകളും ഉഗ്രരായ കാലാൾപ്പടയും വിവിധ അമ്പുകളുടെ ശബ്ദത്താൽ ആഹ്ലാദിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
8.9.21
तस्य सैन्यस्य महतो महामात्रवरैर्वृतः ।
मध्ये वृकोदरोऽभ्यायात्त्वदीयान्नागधूर्गतः ॥ ८.९.२१ ॥
ആ മഹാസൈന്യത്തിന്റെ നടുവിൽ, ശ്രേഷ്ഠരായ പാപ്പാന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) നിങ്ങളുടെ യോദ്ധാക്കൾക്കു നേരെ ആനയുടെ തലയിൽ കയറി വന്നു.
8.9.22
स नागप्रवरोऽत्युग्रो विधिवत्कल्पितो बभौ ।
उदयाग्राद्रिभवनं यथाऽभ्युदितभास्करम् ॥ ८.९.२२ ॥
ആ ശ്രേഷ്ഠവും അത്യുഗ്രവുമായ ആന വിധിപ്രകാരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ഉദയപർവതത്തിൽ ഉദിച്ചുയർന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
8.9.23
तस्यायसं वर्मवरं वररत्नविभूषितम् ।
ताराव्याप्तस्य नभसः शारदस्य समं त्विषा ॥ ८.९.२३ ॥
അവന്റെ ഇരുമ്പുകവചം ശ്രേഷ്ഠരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ശരത്കാല ആകാശത്തിന് തുല്യമായ തേജസ്സോടെ പ്രകാശിച്ചു.
8.9.24
स तोमरव्यग्रकरश्चारुमौलिः स्वलङ्कृतः ।
शरन्मध्यन्दिनार्काभस्तेजया प्रदाहद्रिपून् ॥ ८.९.२४ ॥
കുന്തങ്ങളിൽ വ്യാപൃതമായ കൈകളുള്ള, മനോഹരമായ കിരീടം ധരിച്ച, നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവൻ, ശരത്കാല മധ്യാഹ്നസൂര്യനെപ്പോലെ തന്റെ തേജസ്സാൽ ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിച്ചു.
8.9.25
तं दृष्ट्वा द्विरदं दूरात्क्षेमधूर्तिर्द्विपस्थित ।
आह्वयन्नभिदुद्राव प्रहसन्पृतनामुखे ॥ ८.९.२५ ॥
ദൂരെനിന്ന് അവനെ ആനപ്പുറത്ത് നിന്നിരുന്ന ക്ഷേമധൂർത്തി കണ്ടു; വെല്ലുവിളിച്ചും ചിരിച്ചുകൊണ്ടും സേനയുടെ മുൻനിരയിൽ അവന്റെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.
8.9.26
तयोः समभवद्युद्धं द्विपयोरुग्ररूपयोः ।
यदृच्छया द्रुतवतोर्महापर्वतयोरिव ॥ ८.९.२६ ॥
അവർ തമ്മിൽ ഭയങ്കര രൂപമുള്ള രണ്ട് ആനകളുടെ യുദ്ധം നടന്നു; രണ്ടു മഹാപർവതങ്ങൾ യാദൃച്ഛികമായി ഓടി കൂട്ടിയിടിച്ചതുപോലെ.
8.9.27
संसक्तनागौ तौ वीरौ तोमरैरितरेतरम् ।
बलवत्सूर्यरश्म्याभैर्भित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ॥ ८.९.२७ ॥
പരസ്പരം കുടുങ്ങിയ ആനകളുടെ പുറത്തുള്ള ആ രണ്ടു വീരന്മാരും സൂര്യരശ്മിപോലെ തിളങ്ങുന്ന കുന്തങ്ങളാൽ പരസ്പരം ശക്തിയോടെ തുളച്ച് ഗർജിച്ചു.
8.9.28
व्यपसृत्य तु नागाभ्यां मण्डलानि विचेरतुः ।
प्रगृह्य चोभौ धनुषी जघ्नतुर्वै परस्परम् ॥ ८.९.२८ ॥
ആനകളിൽനിന്ന് മാറി ഇരുവരും വൃത്താകൃതിയിൽ ചുറ്റിസഞ്ചരിച്ചു; ഇരുവരും വില്ലുകളെടുത്ത് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
8.9.29
क्ष्वेडितास्फोटितरवैर्बाणशब्दैस्तु सर्वतः ।
तौ जनं हर्षयन्तौ च सिंहनादं प्रचक्रतुः ॥ ८.९.२९ ॥
ചുറ്റും വില്ലിന്റെ മുഴക്കവും കൈയടിയും അമ്പുകളുടെ ശബ്ദവും കേൾപ്പിച്ച് ആ ഇരുവരും ജനങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സിംഹഗർജനം ചെയ്തു.
8.9.30
समुद्यतकराभ्यां तौ द्विपाभ्यां कृतिनावुभौ ।
वातोद्वूतपताकाभ्यां युयुधाते महाबलौ ॥ ८.९.३० ॥
കൈകൾ ഉയർത്തി, ആനപ്പുറത്തിരുന്ന്, കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന കൊടികളോടെ ആ രണ്ടു വിദഗ്ധരായ മഹാബലന്മാരും യുദ്ധം ചെയ്തു.
8.9.31
तावन्योन्यस्य धनुषी छित्त्वाऽन्योन्यं विनेदतुः ।
शक्तितोमरवर्षेण प्रावृण्मेघाविवाम्बुभिः ॥ ८.९.३१ ॥
അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം വില്ലുകൾ മുറിച്ച്, മഴക്കാല മേഘങ്ങൾ വെള്ളം പെയ്യുന്നതുപോലെ ശക്തികളും തോമരങ്ങളും വർഷിച്ച് പരസ്പരം ഗർജിച്ചു.
8.9.32
क्षेमधूर्तिस्तदा भीमं तोमरेण स्तनान्तरे ।
निर्बिभेदातिवेगेन षड्भिश्चाप्यपरैर्नदन् ॥ ८.९.३२ ॥
അപ്പോൾ ക്ഷേമധൂർത്തി ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് ഭീമന്റെ മാറിന്റെ മധ്യത്തിൽ തോമരംകൊണ്ട് അതിവേഗത്തിൽ തുളച്ചു; മറ്റ് ആറ് അമ്പുകൾകൊണ്ടും അവനെ തുളച്ചു.
8.9.33
स भीमसेनः शुशुभे तोमरैरङ्गमाश्रितैः ।
क्रोधदीप्तवपुर्मेधैः सप्तसप्तिरिवांशमान् ॥ ८.९.३३ ॥
ആ ഭീമസേനൻ തന്റെ അവയവങ്ങളിൽ തറച്ച തോമരങ്ങളോടെ പ്രകാശിച്ചു; കോപംകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്ന ശരീരത്തോടെ, ഏഴു കുതിരകളുള്ള സൂര്യൻ കിരണങ്ങളോടെ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ.
8.9.34
ततो भास्करवर्णाभमञ्चोगतिमयस्मायम् ।
ससर्ज तोमरं भीमः प्रत्यमित्राय यत्नवान् ॥ ८.९.३४ ॥
പിന്നീട് ഭീമൻ സൂര്യന്റെ പ്രഭപോലെ തിളങ്ങുന്ന, വളഞ്ഞ ഗതിയിൽ പോകുന്ന തോമരം ശത്രുവിന് നേരെ ശ്രമപൂർവ്വം എറിഞ്ഞു.
8.9.35
ततः करूशाधिपतिश्चापमानम्य सायकैः ।
दशभिस्तोमरं भित्त्वा षष्ट्या विव्याध पाण्डवम् ॥ ८.९.३५ ॥
പിന്നീട് കരൂഷാധിപതി വില്ലു വളച്ച്, പത്ത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് തോമരം തകർത്ത്, അറുപത് അമ്പുകൾകൊണ്ട് പാണ്ഡവനെ തുളച്ചു.
8.9.36
अथ कार्मुकमादाय भीमो जलदनिः स्वनम् ।
रिपोरभ्यर्दयन्नागमुन्नदन्पाण्डवाः शरैः ॥ ८.९.३६ ॥
പിന്നീട് ഭീമൻ മേഘമുഴക്കംപോലെ ശബ്ദിക്കുന്ന വില്ല് എടുത്ത്, ഗർജിച്ചുകൊണ്ട് ശത്രുവിന്റെ ആനയെ അമ്പുകളാൽ പീഡിപ്പിച്ചു.
8.9.37
स शरौघार्दितो नागो भीमसेनेन संयुगे ।
गृह्यमाणोऽपि नातिष्ठद्वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३७ ॥
അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്താൽ പീഡിതനായ ആ ആന, യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനൻ പിടിച്ചിട്ടും നിൽക്കാനായില്ല; കാറ്റിൽ പറന്ന മേഘം പോലെ.
8.9.38
तमभ्यधावद्द्विरदं भीमो भीमस्य नागराट् ।
महावातेरितं मेघं वातोद्धूत इवाम्बुदः ॥ ८.९.३८ ॥
ഭീമന്റെ ആ ഗജരാജൻ ഭീമന്റെ ആനയെ നേരിട്ടു പാഞ്ഞു; മഹാവാതം തള്ളിയ മേഘം പോലെ, കാറ്റിൽ പറന്ന മേഘം പോലെ.
8.9.39
सन्निवार्यात्मनो नागं क्षेमधूर्तिः प्रतापवान् ।
विव्याधाभिद्रुतं बाणैर्भीमसेनस्य कुञ्जरम् ॥ ८.९.३९ ॥
സ്വന്തം ആനയെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, പ്രതാപവാനായ ക്ഷേമധൂർത്തി ഭീമസേനന്റെ ആനയെ പാഞ്ഞടുക്കുമ്പോൾ അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
8.9.40
ततः साधुविसृष्टेन क्षुरेणानतपर्वणा ।
छित्त्वा शरासनं शत्रोर्नागं चापि प्रमार्दयत् ॥ ८.९.४० ॥
പിന്നെ നന്നായി തൊടുത്ത, വളഞ്ഞ മുനയുള്ള ക്ഷുരമ്പ് കൊണ്ട് ശത്രുവിന്റെ വില്ല് മുറിച്ച്, അവന്റെ ആനയെയും ഞെരിച്ചു.
8.9.41
ततः क्रुद्धो रणे भीमं क्षेमधूर्तिः पराभिनत् ।
जघान चास्य द्विरदं नाराचैः सर्वमर्मसु ॥ ८.९.४१ ॥
പിന്നെ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച ക്ഷേമധൂർത്തി ഭീമനെ എതിർത്തു; ഇരുമ്പമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ ആനയുടെ എല്ലാ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിലും അടിച്ചു.
8.9.42
स पपात महानागो भीमसेनस्य भारत ।
पुरा नागस्य पतनादवप्लुत्य स्थितो महीम् ॥ ८.९.४२ ॥
ഓ ഭാരതാ, ഭീമസേനന്റെ ആ മഹാഗജം വീണു; ആന വീഴുന്നതിനു മുൻപേ ഭീമസേനൻ ചാടി നിലത്ത് നിന്നു.
8.9.43
भीमसेनोऽपि तन्नागं गदया समपोथयत् ।
तस्मात्प्रमथितान्नागात्क्षेमधूर्तिरवप्लुतः ॥ ८.९.४३ ॥
ഭീമസേനനും ആ ആനയെ ഗദകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി അടിച്ചുവീഴ്ത്തി. തകർക്കപ്പെട്ട ആ ആനയിൽ നിന്ന് ക്ഷേമധൂർത്തി ചാടിയിറങ്ങി.
8.9.44
उद्धृत्य स्वङ्गं निशितमभ्यधावत्स पाण्डवम् ।
उद्यतायुधमायान्तं सदयाऽहन्वृकोदरः ॥ ८.९.४४ ॥
അവൻ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ ഉയർത്തി ആ പാണ്ഡവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഓടി. ആയുധമുയർത്തി വരുന്ന അവനെ വൃകോദരൻ ദയയോടെ അടിച്ചു.
8.9.45
स पपात हतः सासिर्व्यसुस्तमभितो द्विपम् ।
वज्रप्रभग्नमचलं सिंहो वज्रहतो यथा ॥ ८.९.४५ ॥
അവൻ വധിക്കപ്പെട്ട് വാളോടുകൂടി പ്രാണനറ്റവനായി ആ ആനയുടെ അരികിൽ വീണു; വജ്രംകൊണ്ട് തകർന്ന പർവതംപോലെയും വജ്രമേറ്റ സിംഹംപോലെയും.
8.9.46
तं हतं नृपतिं दृष्ट्वा करूशानां यशस्करम् ।
प्राद्रावद्व्यथिता सेना त्वदीया भरतर्षभ ॥ ८.९.४६ ॥
കുരുക്കൾക്ക് യശസ്സു നൽകിയ ആ രാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട്, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ സൈന്യം വ്യഥിതരായി ഓടി.