महाभारत · अध्याय 8.91
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.91.1
वृषसेनं हतं दृष्ट्वा क्रोधामर्षसमन्वितः ।
पुत्रशोकोद्भवं वारि नेत्राभ्यां समवासृजत् ॥ ८.९१.१ ॥
वृषसेन मारला गेलेला पाहून क्रोध आणि असहिष्णुतेने भरलेल्या (कर्णाने) पुत्रशोकातून उद्भवलेले अश्रू आपल्या डोळ्यांतून ओघळू दिले.
8.91.2
रथेन कर्णस्तेजस्वी जगामाभिमुखो रिपुम् ।
युद्धायामर्पताम्राक्षः समाहूय धनञ्जयम् ॥ ८.९१.२ ॥
तेजस्वी कर्ण रथात बसून शत्रूच्या समोर गेला; असहिष्णुतेने लाल डोळे असलेला तो, युद्धासाठी धनंजयाला आव्हान देत.
8.91.3
तौ रथौ सूर्यसङ्काशौ वैयाघ्रपरिवारितौ ।
समेतौ ददृशुस्तत्र द्वाविवार्कौ समुद्गतौ ॥ ८.९१.३ ॥
सूर्यासारखे ते दोन्ही रथ, वाघांनी (वीरांनी) वेढलेले, तेथे एकत्र येताना दिसले; जणू दोन सूर्य उगवले आहेत.
8.91.4
श्वेताश्वौ पुरुषादित्यावास्थितावरिमर्दनौ ।
शुशुभाते महात्मानौ चन्द्रादित्यौ यथा दिवि।
रथौ चतुर्भिर्जलदैर्भगमित्राविवाम्बरे ॥ ८.९१.४ ॥
पांढऱ्या घोड्यांसह, मानवांत सूर्यासारखे, शत्रूंचा चुराडा करणारे ते दोन्ही महात्मे शोभले; आकाशात चंद्र-सूर्यासारखे; चार मेघांनी वेढलेल्या आकाशात भग आणि मित्रासारखे ते दोन रथ.
8.91.5
तौ दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः सर्वसैन्यानि मारिष ।
त्रैलोक्यविजये यत्ताविन्द्रवैरोचनाविव ॥ ८.९१.५ ॥
हे मारिष! त्या दोघांना पाहून सर्व सैन्ये आश्चर्यचकित झाली; त्रैलोक्यविजयासाठी प्रयत्नशील इंद्र आणि विरोचनासारखे.
8.91.6
रथज्यातलनिर्हादैर्बाणशङ्खरवैस्तथा ।
तौ रथावभ्यधावन्त क्षत्रियाः सर्व एव हि ॥ ८.९१.६ ॥
धनुष्याच्या दोरीचा टणत्कार, रथांचा गडगडाट, बाणांचा आणि शंखांचा नाद यांसह सर्व क्षत्रिय त्या दोन रथांकडे धावले.
8.91.7
ध्वजावालोक्य वीराणां विस्मयः समपद्यत ।
हस्तिकक्ष्यां च कर्णस्य वानरं च किरीटिनः ॥ ८.९१.७ ॥
ध्वज पाहून वीरांमध्ये विस्मय उत्पन्न झाला — कर्णाची हत्तीच्या कमरपट्ट्याची खूण आणि किरीटीची वानराची खूण पाहून.
8.91.8
तौ रथौ सम्प्रसक्तौ तु दृष्ट्वा भारत पार्थिवाः ।
सिंहनादरवांश्चक्रुः साधुवादांश्च पुष्कलान् ॥ ८.९१.८ ॥
ते दोन्ही रथ एकमेकांशी भिडलेले पाहून, हे भारता, राजांनी सिंहनाद केला आणि भरपूर साधुवाद दिले.
8.91.9
श्रुत्वा तयोर्द्वैरथं च तत्र योधाः सहस्रशः ।
चक्रुर्बाहुस्वनांश्चैव तथा बाणरवं महत् ॥ ८.९१.९ ॥
त्या दोघांचे द्वंद्वयुद्ध ऐकून, तेथील हजारो योद्ध्यांनी दंड थोपटण्याचे आवाज आणि बाणांचा मोठा आवाज केला.
8.91.10
आजघ्नुः कुरवस्तत्र वादित्राणि समन्ततः ।
राधेयमभितो दध्मुः शङ्खाञ्शतसहस्रशः ॥ ८.९१.१० ॥
तेथे कौरवांनी चहूबाजूंनी वाद्ये वाजवली; राधेयाभोवती शेकडो हजारो शंख फुंकले.
8.91.11
तथैव पाण्डवाः सर्वे हर्षयन्तो धनञ्जयम् ।
तूर्यशङ्खनिनादेन दिशः सर्वा व्यनादयन् ॥ ८.९१.११ ॥
तसेच सर्व पाण्डवांनी धनंजयाला हर्ष देत, तुतारी आणि शंखांच्या नादाने सर्व दिशा निनादवल्या.
8.91.12
क्ष्वेलितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतोऽभवत् ।
बाहुशब्दैश्च शूराणां कर्णार्जुनसमागमे ॥ ८.९१.१२ ॥
कर्ण व अर्जुन यांच्या समागमात, गर्जना, टाळ्या आणि आरोळ्या तसेच शूरांच्या दंडांच्या आवाजांनी सर्वत्र मोठा गोंधळ झाला.
8.91.13
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ रथस्थौ रथिनां वरौ ।
प्रगृहीतमहाचापौ शरशक्तिध्वजायुतौ ॥ ८.९१.१३ ॥
रथांवर उभे असलेल्या, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ, पुरुषव्याघ्र अशा त्या दोघांना पाहून; उचललेली महाधनुष्ये, बाण, शक्ती व ध्वजांनी युक्त त्यांना.
8.91.14
वर्मिणौ बद्धनिस्त्रिंशौ श्वेताश्वौ शङ्खशोभितौ ।
तूणीरवसम्पन्नौ द्वावप्येतौ सुदर्शनौ ॥ ८.९१.१४ ॥
चिलखत घातलेले, तलवार बांधलेले, पांढऱ्या घोड्यांचे, शंखांनी शोभणारे, भात्यांनी संपन्न, दोघेही सुंदर दिसणारे.
8.91.15
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गौ समदौ गोवृषाविव ।
चापविद्युद्ध्वजोपेतौ शस्त्रसम्पत्तियोधिनौ ॥ ८.९१.१५ ॥
लाल चंदनाने लिंपलेल्या देहांचे, मदोन्मत्त गोवळ्यांसारखे, विजेसारख्या धनुष्यांनी व ध्वजांनी युक्त, शस्त्रसंपत्तीने समृद्ध योद्धे.
8.91.16
चामरव्यजनोपैतौ श्वेतच्छत्रोपशोभितौ ।
कृष्णशल्यरथोपेतौ तुल्यरूपौ महारथौ ॥ ८.९१.१६ ॥
चामरे व व्यजने असलेले, पांढऱ्या छत्राने शोभणारे, काळ्या घोड्यांचे रथ असलेले, सारख्या रूपाचे महारथी.
8.91.17
सिंहस्कन्धौ दीर्घभुजौ रक्ताक्षौ हेममालिनौ ।
सिंहस्कन्धप्रतीकाशौ व्यूढोरस्कौ महाबलौ।
अन्योन्यवधमिच्छन्तावन्योन्यजयकाङ्क्षिणौ ॥ ८.९१.१७ ॥
सिंहासारखे खांदे, लांब बाहू, लाल डोळे, सोन्याच्या माळा घातलेले, सिंहस्कंधांसारखे, विशाल छातीचे, महाबली, एकमेकांचा वध इच्छिणारे, एकमेकांवर विजय इच्छिणारे.
8.91.18
अन्योन्यमभिधावन्तौ गोष्ठे गोवृषभाविव ।
प्रभिन्नाविव मातङ्गौ सुसंरब्धाविवाचलौ ॥ ८.९१.१८ ॥
एकमेकांवर धावणारे, गोठ्यातील गोवळ्यांसारखे, मदोन्मत्त हत्तींसारखे, अत्यंत संतापलेल्या पर्वतांसारखे.
8.91.19
आशीविषशिशुप्रख्यौ यमकालान्तकोपमौ ।
इन्द्रवृत्राविव क्रुद्धौ सूर्यचन्द्रसमप्रभौ ॥ ८.९१.१९ ॥
ते दोघे विषारी सर्पांच्या पिल्लांसारखे, यम आणि कालासारखे, क्रुद्ध इंद्र आणि वृत्रासारखे, सूर्य आणि चंद्रासारख्या तेजाने चमकणारे होते.
8.91.20
महाग्रहाविव क्रुद्धौ युगान्ताय समुत्थितौ ।
देवगर्भौ देवसमौ देवतुल्यौ च रूपतः ॥ ८.९१.२० ॥
ते दोघे युगांतासाठी उठलेल्या क्रुद्ध महाग्रहांसारखे, देवगर्भातून जन्मलेले, देवांसमान आणि रूपाने देवतुल्य होते.
8.91.21
यदृच्छया समायातौ सूर्याचन्द्रमसौ यथा ।
बलिनौ समरे दृप्तौ नानाशस्त्रधरौ युधि ॥ ८.९१.२१ ॥
योगायोगाने सूर्य आणि चंद्र एकत्र आल्याप्रमाणे, बलवान, गर्विष्ठ, युद्धात विविध शस्त्रे धारण करणारे ते दोघे रणात आले.
8.91.22
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ शार्दूलाविव धिष्ठितौ ।
बभूव परमो हर्षस्तावकानां विशाम्पते ॥ ८.९१.२२ ॥
त्या दोन पुरुषव्याघ्रांना वाघांप्रमाणे उभे असलेले पाहून, हे राजा, तुमच्या लोकांना परम हर्ष झाला.
8.91.23
संशयः सर्वभूतानां विजये समपद्यत ।
समेतौ पुरुषव्याघ्रौ प्रेक्ष्य कर्णधनञ्जयौ ॥ ८.९१.२३ ॥
कर्ण आणि धनंजय, त्या दोन पुरुषव्याघ्रांना एकत्र पाहून, विजयाविषयी सर्व प्राण्यांना संशय निर्माण झाला.
8.91.24
उभौ वरायुधधरावुभौ रणकृतश्रमौ ।
उभौ च बाहुशब्देन नादयन्तौ नभस्तलम् ॥ ८.९१.२४ ॥
दोघेही उत्तम शस्त्रे धारण करणारे, युद्धाने थकलेले, आणि आपल्या बाहूंच्या आवाजाने आकाश दुमदुमवणारे होते.
8.91.25
उभौ विश्रुतकर्माणौ पौरुषेण बलेन च ।
उभौ च सदृशौ युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥ ८.९१.२५ ॥
दोघेही पौरुष आणि बलाने प्रसिद्ध कर्मे करणारे होते; युद्धात दोघेही शंबर आणि देवराजाइतके समान होते.
8.91.26
कार्तवीर्यसमौ चोभावुभौ दाशरथेः समौ ।
विष्णुवीर्यसमौ चोभावुभौ भवसमौ युधि ॥ ८.९१.२६ ॥
दोघेही कार्तवीर्यासमान होते; दोघेही दशरथपुत्र (राम) यांच्यासमान होते; दोघेही विष्णूच्या वीर्यासमान होते; युद्धात दोघेही भव (शिव) यांच्यासमान होते.
8.91.27
उभौ श्वेतहयौ राजन्रथप्रवरवाहिनौ ।
सारथिप्रवरौ चापि उभौ मद्रजनार्दनौ ॥ ८.९१.२७ ॥
हे राजन्, दोघेही पांढऱ्या घोड्यांचे, उत्तम रथ वाहणारे होते; दोघेही उत्तम सारथी होते — मद्रराज आणि जनार्दन.
8.91.28
ततो दृष्ट्वा महाराज राजमानौ महारथौ ।
सिद्धचारणसङ्घानां विस्मयः समपद्यत ॥ ८.९१.२८ ॥
तेव्हा हे महाराज, त्या तेजस्वी दोन महारथींना पाहून सिद्ध व चारण यांच्या समूहांना आश्चर्य वाटले.
8.91.29
धार्तराष्ट्रास्ततस्तूर्णं सबला भरतर्षभ ।
परिवव्रुर्महात्मानं कर्णमाहवशोभिनम् ॥ ८.९१.२९ ॥
तेव्हा हे भरतर्षभा, धृतराष्ट्राचे पुत्र आपल्या सेनेसह तत्काळ युद्धशोभी महात्मा कर्णाला वेढा घालून उभे राहिले.
8.91.30
तथैव पाण्डवा दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
यमौ च चेकितानश्च प्रहृष्टाश्च प्रभद्रकाः ॥ ८.९१.३० ॥
तसेच धृष्टद्युम्नाला पुढे ठेवलेले पांडव, यमळ (नकुल-सहदेव), चेकितान आणि प्रभद्रक आनंदित झाले.
8.91.31
नानादेश्याश्च ये शूराः शिष्टा युद्धाभिनन्दिनः ।
ते सर्वे सहिता हृष्टाः परिवव्रुर्धनञ्जयम् ॥ ८.९१.३१ ॥
नाना देशांतील जे श्रेष्ठ शूर, युद्धात आनंद मानणारे होते, ते सर्व एकत्र होऊन हर्षाने धनंजयाला वेढून उभे राहिले.
8.91.32
रिरक्षिषन्तः शथ्रुघ्नाः पत्त्यश्वरथकुञ्जराः ।
धनञ्जयस्य विजये धृताः कर्णवधेऽपि च ॥ ८.९१.३२ ॥
धनंजयाचा विजय राखण्याच्या इच्छेने शत्रुघ्न असे पायदळ, घोडेस्वार, रथी व गजारोही, कर्णवधातही दृढ होते.
8.91.33
तथैव तावकाः सर्वे यत्ताः सेनाप्रहारिणः ।
दुर्योधनमुखा राजन्कर्णं जुगुपुराहवे ॥ ८.९१.३३ ॥
त्याचप्रमाणे आपले सर्व योद्धे, सिद्ध असलेले व सेनेवर प्रहार करणारे, दुर्योधनाच्या नेतृत्वाखाली, हे राजन्, युद्धात कर्णाचे रक्षण करू लागले.
8.91.34
तावकानां रणे कर्णो ग्लहो ह्यासीद्विशाम्पते ।
तथैव पाण्डवेयानां ग्लहः पार्थोऽभवत्तदा ॥ ८.९१.३४ ॥
हे प्रजापते, आपल्या पक्षात युद्धात कर्णच दाव होता; त्याचप्रमाणे पांडवांच्या बाजूने तेव्हा पार्थच दाव झाला.
8.91.35
तयोस्तु सभ्यास्तत्रासन्प्रेक्षकाश्चाभवन्युधि ।
तत्रैषां ग्लहमानानां ध्रुवौ जयपराजयौ ॥ ८.९१.३५ ॥
त्या दोघांसाठी तेथे युद्धात सभासद आणि प्रेक्षकही होते; दाव लावणाऱ्या या दोघांसाठी जय आणि पराजय निश्चित होते.
8.91.36
ताभ्यां द्यतं समासक्तं विजयायेतराय वा ।
अस्माकं पाण्डवानां च स्थितानां रणमूर्धनि ॥ ८.९१.३६ ॥
त्या दोघांनी विजयासाठी किंवा त्याच्या विरुद्धासाठी हा जुगार चालू केला; रणभूमीच्या अग्रभागी उभ्या असलेल्या आमच्या आणि पांडवांच्या लोकांसाठी.
8.91.37
तौ तु स्थितौ महाराज समरे युद्धशालिनौ ।
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ॥ ८.९१.३७ ॥
हे महाराजा, युद्धात उभे असलेले ते दोघे युद्धाभिमानी होते; एकमेकांवर अत्यंत क्रुद्ध होऊन एकमेकांच्या वधाची इच्छा करीत होते.
8.91.38
तावुमौ प्रजिहीर्षन्ताविन्द्रवृत्राविव प्रभो ।
भीमरूपधरावास्तां महाधूमाविव ग्रहौ ॥ ८.९१.३८ ॥
हे प्रभो, ते दोघे इंद्र आणि वृत्रासारखे एकमेकांना मारण्याची इच्छा धरून भयंकर रूप धारण करून होते; धुराने भरलेल्या दोन ग्रहांसारखे होते.
8.91.39
ततोऽन्तरिक्षे सञ्जज्ञे विवादो भरतर्षभ ।
मिथो भेदाश्च भूतानामासन्कर्णार्जुनान्तरे ॥ ८.९१.३९ ॥
हे भरतर्षभा, मग आकाशात वाद उत्पन्न झाला; कर्ण आणि अर्जुन यांच्यामध्ये प्राण्यांमध्ये परस्पर फूट पडली.
8.91.40
व्याश्रयन्त द्विधा भिन्नाः सर्वे लोकास्तु मारिष ।
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः।
प्रतिपक्षग्रहं चक्रुः कर्णार्जुनसमागमे ॥ ८.९१.४० ॥
हे मारिष, सर्व लोक दोन भागांत विभागले गेले; देव, दानव, गंधर्व, पिशाच, उरग आणि राक्षस यांनी कर्ण-अर्जुन समागमात प्रतिपक्षाची बाजू घेतली.
8.91.41
द्यौरासीत्कर्णपक्षेऽत्र सनक्षत्रा विशाम्पते ।
भूर्विशाला पार्थमाता पुत्रस्य जयकाङ्क्षिणी ॥ ८.९१.४१ ॥
हे विशांपते, येथे कर्णाच्या पक्षात नक्षत्रांसह आकाश होते; आणि पार्थाची माता विशाल पृथ्वी आपल्या पुत्राच्या विजयाची इच्छा करीत होती.
8.91.42
सागराश्चैव गिरयः सरितश्च नरोत्तम ।
महीजा जलजाश्चैव व्याश्रयन्त किरीटिनम् ॥ ८.९१.४२ ॥
हे नरोत्तमा, सागर, पर्वत आणि नद्या, भूमीत जन्मलेले आणि पाण्यात जन्मलेले सर्व किरीटी (अर्जुना)चा आश्रय घेऊ लागले.
8.91.43
असुरा यातुधानाश्च गुह्यकाश्च परन्तप ।
कर्णः समभवद्यत्र खेचराणि वयांसि च ॥ ८.९१.४३ ॥
असुर, यातुधान आणि गुह्यकही, हे परंतपा, कर्णाच्या बाजूने झाले; जिथे आकाशात विहरणारे पक्षीही होते.
8.91.44
रत्नानि निधयः सर्वे वेदाश्चाख्यानपञ्चमाः ।
सोपवेदोपनिषदो व्याश्रयन्त किरीटिनम् ॥ ८.९१.४४ ॥
सर्व रत्ने आणि निधी, आख्यान ज्यात पाचवे आहे ते वेद, उपवेद आणि उपनिषदे हीसुद्धा किरीटीधारी (अर्जुना) च्या आश्रयाला गेली.
8.91.45
वासुकिश्चित्रसेनश्च तक्षकश्चोपतक्षकः ।
महीवियज्जलचराः काद्रवेयाश्च सान्वयाः।
विषवन्तो महानागा वेगिनश्चार्जुनेऽभवन् ॥ ८.९१.४५ ॥
वासुकी, चित्रसेन, तक्षक आणि उपतक्षक, पृथ्वी, आकाश व जलात संचार करणारे कद्रूचे पुत्र आपल्या वंशासह, विषारी महानाग आणि वेगवान सर्प—हे सर्व अर्जुनाच्या बाजूने झाले.
8.91.46
ऐरावताः सौरभेया वैशालेयाश्च भोगिनः ।
एतेऽभवन्नर्जुनस्य पापाः सर्पाश्च कर्णतः ॥ ८.९१.४६ ॥
ऐरावत, सौरभेय, वैशालेय आणि फणाधारी नाग—हे पापी सर्प कर्णाकडून अर्जुनाचे झाले.
8.91.47
ईहामृगा व्यालमृगा मङ्गला मृगपक्षिणः ।
मङ्गलाः पशवश्चैव सिंहव्याघ्रास्तथैव च।
पार्थस्य विजये राजन्सर्व एव समाश्रिताः ॥ ८.९१.४७ ॥
ईहामृग, व्यालमृग, मंगल मृग आणि पक्षी, मंगल पशू, सिंह व व्याघ्र—हे राजा, पार्थाच्या विजयात हे सर्व त्याच्या आश्रयाला गेले.
8.91.48
वसवो मरुतः साध्या रुद्रा देवाश्विनावपि ।
अग्नी रुद्रश्च सोमश्च पन्नगाश्च दिशो दश।
कर्णतः समपद्यन्त श्वसृगालवयांसि च ॥ ८.९१.४८ ॥
वसू, मरुत, साध्य, रुद्र, अश्विनीदेव हे देवसुद्धा, अग्नी, रुद्र आणि सोम, सर्प आणि दहा दिशा कर्णाकडून वळल्या; कुत्रे, कोल्हे आणि पक्षीही.
8.91.49
वसवश्च महेन्द्रेण मरुतश्च सहाग्निना ।
धनञ्जयस्य ते वर्गा आदित्याः कर्णतोऽभवन् ॥ ८.९१.४९ ॥
वसू महेंद्रासह, मरुत् अग्नीसह, धनंजयाचे ते गण आणि आदित्य कर्णापासून उत्पन्न झाले.
8.91.50
देवताः पितृभिः सार्धमृषिभिश्च परन्तप ।
तुम्बुरुप्रमुखाः सर्वे गन्धर्वा भरतर्षभ।
यमौ वैश्रवणश्चैव वरुणश्च यतोऽर्जुनः ॥ ८.९१.५० ॥
हे परंतप, पितरांसह देव, तुंबुरु प्रमुख सर्व गंधर्व, हे भरतर्षभा, दोन्ही यम, वैश्रवण आणि वरुण — हे सर्व अर्जुनापासून उत्पन्न झाले.
8.91.51
देवर्षिब्रह्मर्षिगणाः सर्वे च खचराश्च ये ।
प्रालेयाः सहमौनेयाः शुभाश्चाप्सरसां गणाः ॥ ८.९१.५१ ॥
देवर्षी व ब्रह्मर्षींचे सर्व गण, आकाशचारी जे आहेत ते, प्रालेय आणि मौनेयांसह, आणि शुभ अप्सरांचे गण.
8.91.52
सहाप्सरोभिः शुभ्राभिर्देवदूताश्च गुह्यकाः ।
किरीटिनं संश्रिताः स्म पुण्यगन्धा मनोरमाः ॥ ८.९१.५२ ॥
शुभ्र अप्सरांसह, देवदूत आणि गुह्यक किरीटीचा (अर्जुनाचा) आश्रय घेऊन राहिले — पुण्य सुगंधाने युक्त आणि मनोहर.
8.91.53
अमनोज्ञाश्च ये गन्धास्ते सर्वे कर्णमाश्रिताः ।
विपरीतान्यनिष्टानि भवन्ति विनशिष्यताम् ॥ ८.९१.५३ ॥
जे अमनोज्ञ गंध होते ते सर्व कर्णाचा आश्रय घेऊन राहिले; नाश पावणाऱ्यांना विपरीत आणि अनिष्ट गोष्टी घडतात.
8.91.54
ये त्वन्तकाले पुरुषं विपरीतमुपाश्रितम् ।
प्रविशन्ति नरं क्षिप्रं मृत्युकालेऽभ्युपागते।
ते भावाः सहिताः कर्णं प्रविष्टाः सूतनन्दनम् ॥ ८.९१.५४ ॥
अंतकाळी विपरीत झालेल्या माणसात मृत्युकाळ जवळ आल्यावर जे भाव लवकर प्रवेश करतात, तेच भाव सूतपुत्र कर्णात एकत्र होऊन शिरले.
8.91.55
ओजस्तेजश्च सिद्धिश्च प्रहर्षः सत्यविक्रमौ ।
मनस्तुष्टिर्जयश्चापि तथाऽऽनन्दो नृपोत्तम ॥ ८.९१.५५ ॥
ओज, तेज, सिद्धी, हर्ष, सत्यपराक्रम, मनाची तृप्ती, विजय आणि आनंदही — हे नृपोत्तमा.
8.91.56
ईदृशार्नि नरव्याघ् तस्मिन्सङ्ग्रामसागरे ।
निमित्तानि च शुभ्राणि विविशुर्जिष्णुमाहवे ॥ ८.९१.५६ ॥
हे नरव्याघ्रा! त्या युद्धसागरात अशी शुभ निमित्ते जिष्णू अर्जुनात प्रविष्ट झाली.
8.91.57
ऋषयो ब्राह्मणैः सार्धमभजन्त किरीटिनम् ॥ ८.९१.५७ ॥
ऋषी ब्राह्मणांसह किरीटी अर्जुनाला शरण गेले.
8.91.58
ततो देवगणैः सार्धं सिद्धाश्च सह चारणैः ।
द्विधा भूता महाराज व्याश्रयन्त नरोत्तमौ ॥ ८.९१.५८ ॥
नंतर देवगणांसह सिद्ध आणि चारण दोन भागांत विभागून, हे महाराजा, त्या दोन नरोत्तमांना शरण गेले.
8.91.59
विमानानि विचित्राणि गुणवन्ति च सर्वशः ।
समारुह्य समाजग्मुर्द्वैरथं कर्णपार्थयोः।
अन्तरिक्षे महाराज देवगन्धर्वराक्षसाः ॥ ८.९१.५९ ॥
विचित्र आणि सर्व प्रकारे उत्तम विमानांवर आरूढ होऊन कर्ण आणि पार्थ यांचे द्वंद्वयुद्ध पाहण्यासाठी देव, गंधर्व आणि राक्षस आकाशात जमले, हे महाराजा.
8.91.60
एवं सर्वेषु भूतेषु द्विधा भूतेषु भारत ।
आशंसमानेषु जयं राधेयस्यार्जुनस्य च।
विमानायुतसम्बाधमाकाशमभवत्तदा ॥ ८.९१.६० ॥
हे भारता, अशा प्रकारे सर्व प्राणी दोन भागांत विभागले गेले आणि राधेय कर्ण व अर्जुन यांच्या विजयाची आशा करू लागले; तेव्हा आकाश दहा हजार विमानांनी भरून गेले.
8.91.61
ईहामृगव्यालमृगैर्दिपाश्वरथपङ्क्तिभिः ।
ऊह्यमानाः परे मेघैर्वायुना च मनीषिणः।
दिदृक्षवः समाजग्मुः कर्णार्जुनसमागमम् ॥ ८.९१.६१ ॥
लांडगे, हिंस्र प्राणी आणि हरणे, हत्ती, घोडे व रथांच्या रांगांसह, मेघ आणि वाऱ्याने वाहून नेलेले मनीषी कर्ण व अर्जुन यांचे समागम पाहण्यासाठी एकत्र आले.
8.91.62
देवदानवगन्धर्वा नागयक्षपतत्रिणः ।
महर्षयो देवगणाः पितरश्च स्वधाभुजः ॥ ८.९१.६२ ॥
देव, दानव, गंधर्व, नाग, यक्ष व पक्षी, महर्षी, देवगण आणि स्वधा-भोजी पितर.
8.91.63
तपोविद्यौषधीसिदधा नानारूपाम्बरत्विषः ।
अन्तरिक्षे महाराज विवदन्तोऽवतस्थिरे ॥ ८.९१.६३ ॥
तप, विद्या व औषधींनी सिद्ध झालेले, विविध रूपे व वस्त्रांच्या तेजाने युक्त, हे महाराजा, आकाशात वाद घालत उभे राहिले.
8.91.64
ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सार्धं प्रजापतिभिरेव च ।
आस्थितो यानमाकाशे दिव्यं तेजः समागताः ॥ ८.९१.६४ ॥
ब्रह्मा ब्रह्मर्षी व प्रजापतींसह आकाशात दिव्य यानावर आरूढ होऊन, दिव्य तेजासह तेथे एकत्र आले.
8.91.65
ततः प्रजापतिस्तूर्णमाजगाम महामते ।
द्वैरथं युधि तं द्रुष्टं कर्णपाण्डवयोस्तदा ॥ ८.९१.६५ ॥
तेव्हा प्रजापती त्वरेने आले, हे महामते, कर्ण व पांडव यांचे युद्धातील द्वैरथ पाहण्यासाठी.
8.91.66
विजित्य कर्णः स्विदिमां वसुन्धरा… ।
मथार्जुनः स्वित्प्रतिपद्यतेऽखिलाम्।
इतीश्वरस्यापि बभूव संशयः ।
प्रजापतेः प्रेक्ष्य तयोर्महद्बलम् ॥ ८.९१.६६ ॥
कर्ण ही पृथ्वी जिंकेल का… किंवा अर्जुन संपूर्ण पृथ्वी मिळवेल का? — असा ईश्वराला (प्रजापतीला) देखील संशय निर्माण झाला, त्या दोघांचे महाबल पाहून.