ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.94
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.94.1
तद्देतनागासुरसिद्धयक्षै… ।
र्गन्धर्वरक्षोप्सरसां च सङ्घैः।
ब्रह्मर्षिराजर्षिसुपर्णजुष्टं ।
बभौ वियद्विस्मयनीयरूपम् ॥ ८.९४.१ ॥
ਦੇਵਤੇ, ਨਾਗ, ਅਸੁਰ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼… ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗਰੁੜਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਿਆ।
8.94.2
नानद्यमानं निनदैर्मनोज्ञै… ।
र्वादित्रगीतस्तुतिनृत्यहासैः।
सर्वेऽन्तरिक्षं ददृशुर्मनुष्याः ।
खस्थाश्च तद्विस्मयनीयरूपम् ॥ ८.९४.२ ॥
ਮਧੁਰ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ… ਵਾਜੇ, ਗੀਤ, ਸਤੁਤੀਆਂ, ਨਾਚ, ਹਾਸੇ ਨਾਲ; ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਇਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ।
8.94.3
ततः प्रहृष्टाः कुरुपाण्डुयोधा ।
वादित्रशङ्खस्वनसिंहनादैः।
विनादयन्तो वसुधां दिशश्च ।
स्वनेन सर्वान्द्विषतो निजघ्नुः ॥ ८.९४.३ ॥
ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਕੌਰਵ-ਪਾਂਡਵ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਵਾਜਿਆਂ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਕੇ ਉਸ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.94.4
नराश्वमातङ्गरथैः समाकुलं ।
शरासिशक्त्यृष्टिनिपातदुःसहम्।
अभीरुजुष्टं हतदेहसङ्कुलं ।
रणाजिरं लोहितमाबभौ तदा ॥ ८.९४.४ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਬਾਣਾਂ, ਖੜਗਾਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਅਸਹਿ; ਨਿਡਰ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ; ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਉਦੋਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕੀ।
8.94.5
परस्परं प्रावृणुतां सुदंशितौ ॥ ८.९४.५ ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
8.94.6
ततस्त्वदीयाश्च परे च सायकैः ।
कृतेऽन्धकारे ददृशुर्न किञ्चन।
भयातुरा एकरथौ समाश्रयं… ।
स्ततोऽभवत्त्वद्भुतमेव सर्वतः ॥ ८.९४.६ ॥
ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲੱਗੇ… ਤਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਚੰਭਾ ਹੀ ਵਾਪਰਿਆ।
8.94.7
ततोऽस्त्रमस्त्रेण परस्परं तौ ।
विधूय वाताविव पूर्वपश्चिमौ।
घनान्धकारे वितते तमोनुदौ ।
यथोदितौ तद्वदतीव रेजतुः ॥ ८.९४.७ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਸੰਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਚੜ੍ਹੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਮਕੇ।
8.94.8
न चाभिसर्तव्यमिति प्रचोदिताः ।
परे त्वदीयाश्च तथाऽवतस्थिरे।
महारथौ तौ परिवार्य सर्वतः ।
सुरासुराः शम्बरवासवाविव ॥ ८.९४.८ ॥
"ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ" ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਹੋਰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦਮੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਸ਼ੰਬਰ ਅਤੇ ਵਾਸਵ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
8.94.9
मृदङ्गभेरीपणवानकस्वनै… ।
र्निनादिते वाहनशङ्खनिस्वनैः।
तौ सिंहनादैर्बभतुर्नरोत्तमौ ।
पतङ्गचन्द्राविव दुःसहावुभौ ॥ ८.९४.९ ॥
ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਭੇਰੀ, ਪਣਵ ਅਤੇ ਆਨਕ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਰੋਤਮ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਚਮਕੇ; ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਦੋਵੇਂ ਅਸਹਿ ਸਨ।
8.94.10
महाधनुर्मण्डुलमध्यगावुभौ ।
सुवर्चसौ बाणसहस्रदीधिती।
दिधक्षमाणौ सचराचरं जग… ।
द्युगान्तसूर्याविव दुःसहौ रणे ॥ ८.९४.१० ॥
ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ; ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਨ। ਚਰ-ਅਚਰ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸਹਿ ਸਨ।
8.94.11
उभावजेयावहितान्तकावुभा… ।
वुभौ जिघांसू कृतिनौ परस्परम्।
महाहवे वीतभयौ समीयतु… ।
र्महेन्द्रजम्भाविव कर्णपाण्डवौ ॥ ८.९४.११ ॥
ਦੋਵੇਂ ਅਜੇਯ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਯਮ; ਦੋਵੇਂ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਿੜ ਗਏ — ਇੰਦਰ ਦੇ ਜੰਭਾਸੁਰ-ਸੰਹਾਰਕ ਦੋ ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ: ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ।
8.94.12
ततो महास्त्राणि महाधनुर्धरौ ।
विमुञ्चमानाविषुभिर्भयानकैः।
नराश्वनागानमितान्निजघ्नतुः ।
परस्परं चापि महारथौ नृप ॥ ८.९४.१२ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਹਾਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ।
8.94.13
ततो विसस्रुः पुनरर्दिता नरा ।
नरोत्तमाभ्यां कुरुपाण्डवाश्रयाः।
सनागपत्त्यश्वरथा दिशो द्रुता… ।
स्तथा यथा सिंहहता वनौकसः ॥ ८.९४.१३ ॥
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਨਰੋਤਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਪੀੜਿਤ ਹੋਏ, ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਮਨੁੱਖ ਹਾਥੀਆਂ, ਪੈਦਲਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੇਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ।
8.94.14
ततस्तु दुर्योधनभोजसौबलाः ।
कृपो गुरोश्चापि सुतो महाहवे।
महारथाः पञ्च धनञ्जयाच्युतौ ।
शरैः शरीरार्तिकरैरताडयन् ॥ ८.९४.१४ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਭੋਜ ਅਤੇ ਸੌਬਲ, ਕ੍ਰਿਪ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਨੰਜੈ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.94.15
धनूंषि तेषामिषुधीन्ध्वजान्हया… ।
न्रथांश्च सूतांश्च धनञ्जयः शरैः।
समं प्रमध्याशु परान्समन्ततः ।
शरोत्तमैर्द्वादशभिन्न सूतजम् ॥ ८.९४.१५ ॥
ਧਨੰਜੈ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼, ਤਰਕਸ਼, ਝੰਡੇ, ਘੋੜੇ, ਮਨੁੱਖ, ਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
8.94.16
अथाभ्यधावंस्त्वरिताः शतं रथाः ।
शतं गजाश्चार्जुनमाततायिनः।
शकास्तुषारा यवनाश्च सादिनः ।
सहैव काम्भोजवरैर्जिघांसवः ॥ ८.९४.१६ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਕ, ਤੁਸ਼ਾਰ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੰਬੋਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸੌ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਹਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਤਤਾਈ ਬਣ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
8.94.17
वरायुधान्पाणिगतैः शरैः सह ।
क्षुरैर्न्यकृन्तत्प्रपतञ्शिरांसि च।
हयांश्च नागांश्च रथांश्च युध्यतो ।
धनञ्जयऋ शत्रुगणान्क्षितौ क्षिणौत् ॥ ८.९४.१७ ॥
ਹੱਥ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਰਪੇ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ; ਲੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰੱਥਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨੰਜੈ ਨੇ ਵੈਰੀ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
8.94.18
ततोऽन्तरिक्षे सुरतूर्यनिःस्वनाः ।
ससाधुवादा हृषितैः समीरिताः।
निपेतुरप्युत्तमपुष्पवृष्टयः ।
सुरूपगन्धाः पवनेरिताः शुभाः ॥ ८.९४.१८ ॥
ਫਿਰ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ 'ਸਾਧੂ ਸਾਧੂ' ਬੋਲ ਉੱਠੇ; ਉੱਤਮ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵੀ ਹੋਈ, ਸੁੰਦਰ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਡਿੱਗੇ।
8.94.19
तदद्भुतं देवमनुष्यसाक्षिकं ।
समीक्ष्य भूतानि विसिस्मियुस्तदा।
तवात्मजः सूतसुतश्च न व्यथां ।
न विस्मयं जग्मतुरेकनिश्चयौ ॥ ८.९४.१९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗਵਾਹੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੀਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਪਰ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਇਕ-ਨਿਸ਼ਚੈ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਪਾਇਆ ਨਾ ਹੈਰਾਨੀ।
8.94.20
अथाब्रवीद्द्रोणसुतस्तवात्मजं ।
करं करेण प्रतिपीड्य सान्त्वयन्।
प्रसीद दुर्योधन शाम्य पाण्डवै… ।
रलं विरोधेन धिगस्तु विग्रहम् ॥ ८.९४.२० ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਦੁਰਯੋਧਨ; ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ… ਵੈਰ ਨਾਲ ਰਤਨ (ਨਾਸ਼ ਨਾ ਕਰ); ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ।'
8.94.21
हतो गुरुर्ब्रह्मसमो महास्त्रवि… ।
त्तथैव भीष्मप्रमुखा महारथाः।
अहं त्ववध्यो मम चापि मातुलः ।
प्रशाधि राज्यं सह पाण्डवैश्चिरम् ॥ ८.९४.२१ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਮਹਾਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਗੁਰੂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਮੁਖੀ ਮਹਾਰਥੀ ਵੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਅਵਧ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਾਮਾ ਵੀ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰ।
8.94.22
धनञ्जयः स्यास्यति वारितो मया ।
जनार्दनो नैव विरोधमिच्छति।
युधिष्ठिरो भूतहिते रतः सदा ।
वृकोदरस्तद्वशगस्तथा यमौ ॥ ८.९४.२२ ॥
ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਧਨੰਜਯ ਰੁਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਨਾਰਦਨ ਵਿਰੋਧ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
8.94.23
ध्रुवं हि तप्तोऽसि हतोऽरिभिर्युधि ॥ ८.९४.२३ ॥
ਯਕੀਨਨ ਤੂੰ ਸੰਤਾਪਿਤ ਹੈਂ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ।
8.94.24
वृद्धं पितरमालोक्य गान्धारीं च यशस्विनीम् ।
कृपालुर्धर्मराजो हि याचितः शममेष्यति ॥ ८.९४.२४ ॥
ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਿਆਲੂ ਧਰਮਰਾਜ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਆਵੇਗਾ।
8.94.25
यथोचितं च वै राज्यमनुज्ञास्यति ते प्रभुः ।
विपश्चित्सुमतिर्वीरः सर्वशास्त्रार्थतत्त्ववित् ॥ ८.९४.२५ ॥
ਯੋਗ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ, ਸੁਮਤੀ, ਵੀਰ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
8.94.26
वैरं नेष्यति धर्मात्मा स्वजने नास्त्यतिक्रमः ।
न विग्रहमतिः कृष्णा स्वजने प्रतिनन्दति ॥ ८.९४.२६ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ; ਸੁਜਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕੋਈ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਦੀ ਮਤਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸੁਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
8.94.27
भीमसेनार्जुनौ चोभौ माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
वासुदेवमते चैव पाण्डवस्य च धीमतः।
स्थास्यन्ति पुरुषव्याघ्रास्तयोर्वचनगौरवात् ॥ ८.९४.२७ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੋਵੇਂ, ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਂਡਵ ਦੀ ਮਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਦੇ ਮਾਣ ਕਾਰਨ।
8.94.28
रक्ष दुर्योधनात्मानमात्मा सर्वस्य भाजनम् ।
जीवने यत्नमातिष्ठ जीवन्भद्राणि पश्यति ॥ ८.९४.२८ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰ; ਜੀਉਂਦਾ ਹੀ ਭਲਾਈਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
8.94.29
राज्यं श्रीश्चैव भद्रं ते जीवमाने च कल्पते ।
मृतस्य तु खलु कौरव्य नैव राज्यं कुतः सुखम् ॥ ८.९४.२९ ॥
ਰਾਜ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਵੀ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਵੇਂ ਤਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹਨ। ਪਰ ਹੇ ਕੌਰਵਯ, ਮੁਰਦੇ ਲਈ ਨਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਖ ਕਿੱਥੋਂ?
8.94.30
लोकवृत्तमिदं वृत्तं प्रवृत्तं पश्य भारत ।
शाम्य त्वं पाण्डवैः सार्धं शेषं रक्ष कुलस्य च ॥ ८.९४.३० ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵੇਖ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲਹ ਕਰ; ਕੁਲ ਦਾ ਜੋ ਬਾਕੀ ਹੈ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
8.94.31
मा भूत्स कालः कौरव्य यदाऽहमहितं वचः ।
ब्रूयां कामं महाबाहो माऽवमंस्था वचो मम ॥ ८.९४.३१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵਯ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹਿਣੇ ਪੈਣ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਾ ਕਰ।
8.94.32
धर्मिष्ठमिदमत्यर्थं राज्ञश्चैव कुलस्य च ।
एतद्धि परमं श्रेयः कुरुवंशस्य वृद्धये।
प्रयाहि तं च गान्धारे कुलस्य च सुखावहम् ॥ ८.९४.३२ ॥
ਇਹ ਬਹੁਤ ਧਰਮਸੰਗਤ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਕੁਲ ਦੋਵਾਂ ਲਈ। ਇਹੀ ਪਰਮ ਭਲਾਈ ਹੈ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਲਈ। ਹੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਲ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ।
8.94.33
पथ्यमायतिसंयुक्तं कर्णोऽप्यर्जुनमाहवे ।
न जेष्यति नरव्याघ्र इति मे निश्चिता मतिः ॥ ८.९४.३३ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇਗਾ, ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਰਾਇ ਹੈ; ਇਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
8.94.34
रोचतां ते नरश्रेष्ठ ममैतद्वचनं शुभम् ।
अतोऽन्यथा हि राजेन्द्र विनाशः सुमहान्भवेत् ॥ ८.९४.३४ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਵੇ; ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
8.94.35
इदं च दृष्टं जगता सह त्वया ।
कृतं यदेकेन किरीटमालिना।
यथा न कुर्याद्बलभिन्न चान्तको ।
न च प्रचेता भगवान्न यक्षराट् ॥ ८.९४.३५ ॥
ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੱਲੇ ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਬਲਭਿਤ ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰੁਣ ਜਾਂ ਯਕਸ਼ਰਾਜ ਵੀ ਇਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ।
8.94.36
अतोऽपि भूयान्स्वगुणैर्धनञ्जयो ।
न चातिवर्तिष्यति मे वचोऽखिलम्।
तवानुयात्रां च सदा करिष्यति ।
प्रसीद राजेन्द्र शमं त्वमाप्नुहि ॥ ८.९४.३६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਧਨੰਜਯ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਟੱਪੇਗਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਓ।
8.94.37
ममाभिमानः परमः सदा त्वयि ।
ब्रवीम्यतस्त्वां परमाच्च सौहृदात्।
निवारयिष्यामि च कर्णमाहवे ।
महान्हि मेऽस्ति प्रणयोऽथ सूतजे ॥ ८.९४.३७ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਮਾਣ ਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪਰਮ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ। ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪਿਆਰ ਹੈ।
8.94.38
वदन्ति मैत्रीं सहजां विचक्षणा… ।
स्तथैव साम्ना च धनेन चार्जिताम्।
प्रतापतश्चोपनतां चतुर्विधां ।
तदस्ति सर्वं तव पाण्डवेषु ॥ ८.९४.३८ ॥
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਸਹਿਜ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ… ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮ ਨਾਲ, ਧਨ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ—ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਉਹ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।
8.94.39
निसर्गतस्ते तव वीर बान्धवाः ।
पुनश्च साम्ना हितमाप्नुयुः प्रभो।
त्वयि प्रसन्ने यदि मित्रतां गते ।
हितं कृतं स्याज्जगतस्त्वयाऽतुलम् ॥ ८.९४.३९ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਤੇਰੇ ਬੰਧੂ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਹਿਤ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਜਗਤ ਦਾ ਅਤੁਲ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
8.94.40
इतीदमुक्तः सुहृदा वचो हितं ।
विचिन्त्य निःश्वस्य च दुर्मनाऽब्रवीत्।
यथा भवानाह सखे तथैव त… ।
न्ममापि विज्ञापयतो वचः शृणु ॥ ८.९४.४० ॥
ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਤ ਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਉਵੇਂ ਹੀ… ਮੇਰੇ ਵੀ ਬਚਨ ਸੁਣ ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
8.94.41
निहत्य दुःशासनमुक्तवान्बहु ।
प्रहस्य शार्दूलवदेष दुर्मतिः।
वृकोदरस्तद्वृदये मम स्थितं ।
न तत्परोक्षं भवतः कुतः शमः ॥ ८.९४.४१ ॥
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਦੁਰਮਤੀ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਹੱਸਿਆ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਟਿਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤੁਹਾਥੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?
8.94.42
न चापि कर्णं प्रसहेद्रणेऽर्जुनो ।
महागिरिं मेरुमिवोग्रमारुतः।
न चाश्वसिष्यन्ति पृथात्मजा मयि ।
प्रसह्य वैरं बहुशो विचिन्त्य ॥ ८.९४.४२ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕਰਣ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਗੇ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੈਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
8.94.43
न चापि कर्णं गुरुपुत्र संयुगा… ।
दुपारमेत्यर्हसि वीर भाषितुम्।
श्रमेण युक्तो महताद्य फल्गुन… ।
स्तमेष कर्णः प्रसभं हनिष्यति ॥ ८.९४.४३ ॥
ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਨੂੰ… ਹੇ ਵੀਰ, ਤੈਨੂੰ ਔਖੀ ਗੱਲ ਆਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਫਲਗੁਨ… ਇਹ ਕਰਣ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
8.94.44
वसुन्धरायाः परिवर्तनं भवे… ।
द्व्रजेच्च शोषं मकरालयोऽर्णवः।
प्लवेयुरप्यद्रिवरा महाम्बुधौ ।
न चार्जुनो जेष्यति कर्णमाहवे ॥ ८.९४.४४ ॥
ਧਰਤੀ ਉਲਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ… ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਰਬਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਨ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਵੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੇਗਾ।
8.94.45
अपां पृथिव्या नभसो नभस्वतः ।
सुतिग्मदीप्तेश्च हिरण्यरेतसः।
अभाव एषामपि सर्वतो भवे… ।
न्न चार्जुनो जेष्यति कर्णमाहवे ॥ ८.९४.४५ ॥
ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਰੇਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਭਾਵ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਕਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੇਗਾ।
8.94.46
तमेवमुक्त्वाऽप्यनुनीय चासकृ… ।
त्तवात्मजः स्वाननुशास्ति सैनिकान्।
द्रुतं घ्नताभिद्रवताहितानिमा… ।
नहीनसत्वाः किमु जोषमासते ॥ ८.९४.४६ ॥
ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: "ਛੇਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਵੋ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਬਲਹੀਣ ਹੋ ਜੋ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਹੋ?"