Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.98

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

8.98.1

अथाब्रवीद्वासुदेवो महात्मा ।
राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्।
धर्मे हि बद्धा सततं हि पार्था… ।
स्तेभ्यस्ततो वृद्धिसौ ददाति ॥ ८.९८.१ ॥

ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ବାସୁଦେବ କହିଲେ — ହେ ରାଧେୟ, ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାରେ ଧର୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛ। ପାର୍ଥମାନେ ସର୍ବଦା ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା… ତା'ପରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

8.98.2

धर्मादपेताः परिपन्थिनस्ते ।
तस्माद्गता वै कुरवो विनाशम्।
प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना ।
निन्दन्ति दैवं न तु दुष्कृतं स्वम् ॥ ८.९८.२ ॥

ଧର୍ମରୁ ବିମୁଖ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଶତ୍ରୁ। ସେଥିପାଇଁ କୁରୁମାନେ ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ପ୍ରାୟେ ନୀଚମାନେ ବିପଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଦୈବକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ନିଜର ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ନୁହେଁ।

8.98.3

कृष्णां सभां कर्ण यदेकवस्त्रा… ।
मानीतवांस्त्वं च सुयोधनश्च।
दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च ।
धर्मस्तदा ते रुचितो न कस्मात् ॥ ८.९८.३ ॥

ହେ କର୍ଣ୍ଣ, ଏକବସ୍ତ୍ରା କୃଷ୍ଣାକୁ ସଭାକୁ… ତୁମେ, ସୁଯୋଧନ, ଦୁଃଶାସନ, ଶକୁନି ଓ ସୌବଳ ଆଣିଥିଲ ସେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଧର୍ମ କାହିଁକି ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ?

8.98.4

यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम् ।
आनीय जितवन्तो वै क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.४ ॥

ସଭାରେ ପାଶା ଖେଳିବାରେ ଅଜ୍ଞ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଆଣି ସେମାନେ ଜିତିଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଚାଲିଯାଇଥିଲା?

8.98.5

वनवासे व्यतीते च कर्ण वर्षे त्रयोदशे ।
न प्रयच्छसि यद्राज्यं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.५ ॥

ହେ କର୍ଣ୍ଣ, ବନବାସର ତ୍ରୟୋଦଶ ବର୍ଷ ବିତିଗଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଉନ ନାହଁ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଚାଲିଯାଇଥିଲା?

8.98.6

यद्भीमसेनं सर्पैश्च विषयुक्तैश्च भोजनैः ।
आचरत्त्वन्मते राजा क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.६ ॥

ତୁମ ପରାମର୍ଶରେ ରାଜା ଭୀମସେନଙ୍କ ସହ ସର୍ପ ଓ ବିଷମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ସହ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତୁମର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଚାଲିଯାଇଥିଲା?

8.98.7

यद्वारणावते पार्थान्सुप्ताञ्जतुगृहे तदा ।
हन्तुकामास्तदा यूयं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.७ ॥

ବାରଣାବତରେ ଜତୁଗୃହରେ ଶୋଇଥିବା ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲ ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଚାଲିଯାଇଥିଲା?

8.98.8

यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम् ।
सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.८ ॥

ରଜସ୍ୱଳା କୃଷ୍ଣା ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ବଶରେ ସଭାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତୁମେ ହସିଥିଲ, କର୍ଣ; ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଗଲା?

8.98.9

यदनार्यैः पुरा कृष्णां क्लिश्यमानामनागसम् ।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.९ ॥

ପୂର୍ବରେ ଅନାର୍ଯ୍ୟମାନେ ନିରପରାଧ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଚାହିଁ ରହିଥିଲ, ରାଧେୟ; ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଗଲା?

8.98.10

विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति वदंस्त्वं गजगामिनीम्।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१० ॥

'ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ, ଶାଶ୍ୱତ ନରକକୁ ଗଲେ; ଗଜଗାମିନୀ, ଅନ୍ୟ ପତି ବାଛ' ଏହା କହି ତୁମେ ଚାହିଁ ରହିଥିଲ, ରାଧେୟ; ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଗଲା?

8.98.11

राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवान् ।
यदा शकुनिमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.११ ॥

ରାଜ୍ୟଲୋଭୀ କର୍ଣ, ତୁମେ ପୁଣି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛ; ଶକୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲବେଳେ ତୁମ୍ଭର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଗଲା?

8.98.12

यदाऽभिमन्युं बहवो युद्धे जघ्नुर्महारथाः ।
परिवार्य रणे बालं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१२ ॥

ଅନେକ ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଳକ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଘେରି ମାରିଦେଲେ ସେତେବେଳେ ତୁମ୍ଭର ଧର୍ମ କୁଆଡ଼େ ଗଲା?

8.98.13

यद्येष धर्मस्तत्र न विद्यते हि ।
किं सर्वथा तालुविशोषणेन।
अद्येह धर्म्याणि विधत्स्व सूत ।
तथापि जीवन्न विमोक्ष्यसे हि ॥ ८.९८.१३ ॥

ସେଠାରେ ଧର୍ମ ନଥିଲେ, ତାଲୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଖାଇବାରେ କ'ଣ ଲାଭ? ହେ ସୂତ, ଏବେ ଏଠାରେ ଧର୍ମ୍ୟ କର୍ମ କର; ତଥାପି ତୁମେ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।

8.98.14

नलो ह्यक्षैर्निर्जितः पुष्करेण ।
पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात्।
प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्या… ।
त्सर्वैः समेताः परिवृत्तलोभाः ॥ ८.९८.१४ ॥

ନଳ ମଧ୍ୟ ପାଶାରେ ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ; ପରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବଳରେ ସେ ଯଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଲେ। ସେହିପରି ବାହୁବୀର୍ଯ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ… ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ, ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ କରି (ରାଜ୍ୟ) ପାଇବେ।

8.98.15

निहत्य शत्रून्समरे प्रवृद्धा… ।
न्ससोमका राज्यमवाप्नुयुस्ते।
तथा गता धार्तराष्ट्रा विनाशं ।
धर्माभिगुप्तैः सततं नृसिंहैः ॥ ८.९८.१५ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା… ସୋମକମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ପାଇବେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସେହିପରି ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଧର୍ମରକ୍ଷିତ ନୃସିଂହମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (ପରାଜିତ ହେଲେ)।

8.98.16

एवमुक्तस्तदा कर्णो वासुदेवेन भारत ।
लज्जयावनतो भूत्वा नोत्तरं किञ्चिदुक्तवान् ॥ ८.९८.१६ ॥

ହେ ଭାରତ, ତେବେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ କର୍ଣ୍ଣ ଲଜ୍ଜାରେ ଅବନତ ହୋଇ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।

8.98.17

क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठो धनुरुद्यम्य भारत ।
योधयामास वै पार्थं महावेगपराक्रमः ॥ ८.९८.१७ ॥

ହେ ଭାରତ, କ୍ରୋଧରେ ଓଠ କମ୍ପୁଥିବାବେଳେ, ଧନୁ ଉଠାଇ, ମହାବେଗ ଓ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ସେ ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

8.98.18

ततोऽब्रवीद्वासुदेवः फल्गुनं पुरुषर्षभम् ।
दिव्यास्त्रेणैव निर्भिद्य पातयस्व महाबल ॥ ८.९८.१८ ॥

ତେବେ ବାସୁଦେବ ପୁରୁଷର୍ଷଭ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ କହିଲେ— ହେ ମହାବଳ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ତାକୁ ବିଦ୍ଧ କରି ପକାଅ।

8.98.19

एवमुक्तस्तु देवेन क्रोधमागात्तदाऽर्जुनः ।
मन्युमभ्याविशद्धोरं स्मृत्वा तत्तु धनञ्जयः ॥ ८.९८.१९ ॥

ଦେବତା ଏପରି କହିବାରୁ ସେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ଆସିଲା। ସେ କଥା ସ୍ମରଣ କରି ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।

8.98.20

तस्य क्रुद्धस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
प्रादुरासंस्तदा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९८.२० ॥

ହେ ରାଜନ୍, କ୍ରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଛିଦ୍ରରୁ ସେତେବେଳେ ତେଜର ଶିଖା ପ୍ରକଟ ହେଲା; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା।

8.98.21

तत्समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनञ्जयम् ।
अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जने ॥ ८.९८.२१ ॥

ତାହା ଦେଖି କର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଧନଞ୍ଜୟ ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ବର୍ଷଣ କଲେ; ରଥ-ସଂଗ୍ରାମରେ ପୁନଃ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

8.98.22

ब्रह्मास्त्रेणव तं पार्थो कवर्ष शरवृष्टिभिः ।
तदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहार च पाण्डवः ॥ ८.९८.२२ ॥

ପାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରରେ ହିଁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଶରବର୍ଷଣ କଲେ; ପାଣ୍ଡବ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି ନଷ୍ଟ କଲେ।

8.98.23

ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः ।
मुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल तेजसा ॥ ८.९८.२३ ॥

ତା'ପରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଜାତବେଦସ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଆଉ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତାହା ନିଜ ତେଜରେ ଜଳି ଉଠିଲା।

8.98.24

वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावक्रम् ।
जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः ॥ ८.९८.२४ ॥

ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣ ବରୁଣାସ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ; ମେଘରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅନ୍ଧାର ଝଡ଼ିଆ ଦିନ ପରି କଲେ।

8.98.25

पाण्डवेयस्त्वसम्भ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान् ।
अपोवाह तदाऽभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः ॥ ८.९८.२५ ॥

ଅବିଚଳିତ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ବୀର ଅର୍ଜୁନ ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ, ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେହି ମେଘସବୁ ଉଡ଼ାଇ ନେଲେ।

8.98.26

ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तिमिव पावकम् ।
आददे पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रो जिघांसया ॥ ८.९८.२६ ॥

ତା'ପରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରକୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶର ଉଠାଇଲେ।

8.98.27

योज्यमाने ततस्तस्मिन्बाणे धनुषि पूजिते ।
चचाल पृथिवी राजन्सशैलवनकानना ॥ ८.९८.२७ ॥

ହେ ରାଜନ୍! ସେହି ଶରକୁ ପୂଜିତ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ାଯିବା ବେଳେ, ପର୍ବତ, ବନ ଓ କାନନ ସହିତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା।

8.98.28

ववौ सशर्करो वायुर्दिशश्च रजसा वृताः ।
हाहाकारश्च संवज्ञे सुराणां दिवि भारत ॥ ८.९८.२८ ॥

ବାଲିସହିତ ପବନ ବହିଲା; ଦିଗସବୁ ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ହେଲା। ହେ ଭାରତ! ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କର 'ହାହାକାର' ଉଠିଲା।

8.98.29

तमिगुं सन्धितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
विषादं परमं जग्मुः पाण्डवा दीनचेतसः ॥ ८.९८.२९ ॥

ହେ ମାନ୍ୟ! ସୂତପୁତ୍ର ସେହି ଶର ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିବା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷାଦରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଦୀନମନା ହେଲେ।

8.98.30

स सायकः कर्णभुजप्रमुक्तः ।
शक्राशनिग्रख्यरुचिः शिताग्रः।
मुलान्तरं प्राप्य धनञ्जयस्य ।
विवेश वल्मीकमिवोरमोत्तमः ॥ ८.९८.३० ॥

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁରୁ ମୁକ୍ତ ସେ ଶର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରସମ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ଥିଲା; ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) କବଚ-ସନ୍ଧିରେ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ପ ବଲ୍ମୀକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରି ପ୍ରବେଶ କଲା।

8.98.31

स राढविद्धः समरे महात्मा ।
विधूर्णमानः श्लथहस्तगाण्डिवः।
चचाल वीभत्सुरमित्रमर्दनः ।
क्षितेः प्रकम्पे च यथाऽचलोत्तमः ॥ ८.९८.३१ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ ସେ ମହାତ୍ମା ଟଳମଳ ହେଲେ; ହାତ ଶିଥିଳ ହୋଇ ଗାଣ୍ଡୀବ ଖସିଗଲା, ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) କମ୍ପିଲେ; ଭୂକମ୍ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଯେପରି କମ୍ପେ।

8.98.32

तदन्तरं प्राप्य वृषो महारथो ।
रथाङ्गसुर्वीगतमुज्जिहीर्षुः।
रथादवप्लुत्य निगृह्य दोर्भ्यां ।
शशाक दैवान्न महाबलोऽपि ॥ ८.९८.३२ ॥

ସେହି ସୁଯୋଗ ପାଇ ମହାରଥୀ ବୃଷ (କର୍ଣ୍ଣ) ରଥରୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ି, ମାଟିରେ ବସିଯାଇଥିବା ରଥଚକ୍ରକୁ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଧରି ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୈବବଶତଃ ସେହି ମହାବଳୀ ମଧ୍ୟ ତାହା ଉଠାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।

8.98.33

ततः किरीटि प्रतिलभ्य संज्ञां ।
जग्राह बाणं यमदण्डकल्पम्।
ततोऽर्जुनः प्राञ्जलिकं महात्मा ।
ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽपि पार्थम् ॥ ८.९८.३३ ॥

ତା'ପରେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଚେତନା ଫେରି ପାଇ ଯମଦଣ୍ଡ ସମାନ ଏକ ବାଣ ଉଠାଇଲେ। ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ କରଯୋଡ଼ି ରହିଲେ; ସେତେବେଳେ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ।

8.98.34

महारथे रथचक्रे विमग्ने ॥ ८.९८.३४ ॥

ମହାରଥୀ (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ରଥଚକ୍ର ବସିଯାଇଥିଲା।

8.98.35

तं हस्तिकक्षाप्रवरं सुकेतुं ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रजुष्टम्।
कलाप्रकृष्टोत्तमशिल्पियत्नैः ।
कृतं सुरूपं तपनीयचित्रम् ॥ ८.९८.३५ ॥

ହାତୀ-ଅମ୍ବାରିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୱଜା, ସୁନା, ମୁକ୍ତା, ମଣି ଓ ହୀରାରେ ସଜ୍ଜିତ, କଳାନିପୁଣ ଉତ୍ତମ କାରିଗରଙ୍କ ଯତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ସୁନାର ଚିତ୍ରିତ ଥିଲା।

8.98.36

जयास्पदं तव सैन्यस्य नित्य… ।
ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम्।
विख्यातमादित्यसुतस्य लोके ।
त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः ॥ ८.९८.३६ ॥

ଆପଣଙ୍କ ସେନାର ବିଜୟର ସର୍ବଦା ଆସ୍ପଦ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ପ୍ରଶଂସନୀୟ ରୂପର, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ବିଖ୍ୟାତ ସେହି ଧ୍ୱଜା, ନିଜ ତେଜରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା।

8.98.37

ततः क्षुरप्रेण सुसंशितेन ।
सुवर्णपुङ्खेन हुताग्निवर्चसा।
श्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ ।
महारथस्याधिरथेः किरीटी ॥ ८.९८.३७ ॥

ସେତେବେଳେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଖାଥିବା କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ, ହୋମାଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶୋଭାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମହାରଥୀ ଅଧିରଥପୁତ୍ରଙ୍କ (କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ) ଧ୍ୱଜକୁ କାଟି ପକାଇଲେ।

8.98.38

यशश्च दर्पश्च तथा प्रियाणि ।
सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना।
साकं कुरूणां हृदयानि चापतन् ।
बभूव हाहेति च निःस्वनो महान् ॥ ८.९८.३८ ॥

ସେହି ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଯଶ, ଦର୍ପ, ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ଓ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲା; କୌରବମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସେତେବେଳେ 'ହାୟ! ହାୟ!' ର ମହା କୋଳାହଳ ଉଠିଲା।

8.98.39

द्वष्ट्वा ध्वजं पातितमाशुकारिणा ।
कुरुप्रवीरेण निकृत्तमाहवे।
नाशंसिरे सूतपुत्रस्य सर्वे ।
जयं तदा भारत ये त्वदीयाः ॥ ८.९८.३९ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁବୀର (ଅର୍ଜୁନ) ଶୀଘ୍ର କାଟି ପକାଇଥିବା ଧ୍ୱଜକୁ ଦେଖି, ହେ ଭାରତ, ଆପଣଙ୍କର ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେତେବେଳେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ (କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ) ଜୟର ଆଶା ତ୍ୟାଗ କଲେ।

8.98.40

अथ त्वरन्कर्णवधाय पार्थो ।
महेद्रवज्रानलदण्डसन्निभम्।
आदत्त चाथाञ्जलिकं निषङ्गा… ।
त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम् ॥ ८.९८.४० ॥

ତେବେ କର୍ଣ୍ଣବଧ ପାଇଁ ତ୍ୱରା କରୁଥିବା ପାର୍ଥ (ଅର୍ଜୁନ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡ ସମାନ, ସହସ୍ରରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତମ କିରଣ ଭଳି ଅଞ୍ଜଳିକ ବାଣ ତୂଣୀରରୁ ନେଲେ।

8.98.41

मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं ।
वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्।
नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं ।
षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम् ॥ ८.९८.४१ ॥

ସେହି ବାଣ ମର୍ମସ୍ଥାନ ବିନ୍ଧୁଥିବା, ରକ୍ତ-ମାଂସରେ ଲିପ୍ତ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଥିଲା; ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ହରଣ କରୁଥିବା, ତିନି ହାତ ଲମ୍ବା, ଛଅ ପଖାଥିବା, ସିଧା ଓ ଦ୍ରୁତ ଗତିବିଶିଷ୍ଟ, ଉଗ୍ର ବେଗବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା।

8.98.42

सहस्रनेत्राशनितुल्यवीर्यं ।
कालानलं व्यात्तमिवातिघोरम्।
पिनाकनारायणचक्रसन्निभं ।
भयङ्करं प्राणभृतां विनाशनम् ॥ ८.९८.४२ ॥

ସହସ୍ରନେତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସମାନ ପରାକ୍ରମ; ଖୋଲା ମୁଖ କାଳାଗ୍ନି ପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର; ପିନାକ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଚକ୍ର ସଦୃଶ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଓ ବିନାଶକାରୀ।

8.98.43

जग्राह पार्थः स शरं प्रहृष्टो ।
यो देवसङ्घैरपि दुर्निवार्यः।
सम्पूजितो यः सततं महात्मा ।
देवासुरान्यो विजयेन्महेषुः ॥ ८.९८.४३ ॥

ପାର୍ଥ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେହି ଶରକୁ ଧରିଲେ; ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯାହା ନିବାରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯାହା ସର୍ବଦା ପୂଜିତ ମହାତ୍ମା, ଦେବାସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ବି ଜିତିପାରେ ସେହି ମହାଶର।

8.98.44

तं वै प्रमृष्टं प्रसमीक्ष्य युद्धे ।
चचाल सर्वं सचराचरं जगत्।
कृत्स्नं जगत्स्वस्त्यृषयोऽभिचक्रु… ।
स्तमुद्यतं प्रेक्ष्य महाहवेषुम् ॥ ८.९८.४४ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ପୋଛି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ସେଇକୁ ଦେଖି ଚରାଚର ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତ କମ୍ପିତ ହେଲା; ଋଷିମାନେ ସମଗ୍ର ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ କାମନା କଲେ… ଉଠାଯାଇଥିବା ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧ ଶରକୁ ଦେଖି।

8.98.45

ततस्तु तं वै शरमप्रमेयं ।
गाण्डीवधन्वा धनुषि व्ययोजयत्।
युक्त्वा महास्त्रेण परेण चापं ।
विकृष्य गाण्डीवमुवाच सत्वरम् ॥ ८.९८.४५ ॥

ତା'ପରେ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ସେଇ ଅପ୍ରମେୟ ଶରକୁ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିଲେ; ପରମ ମହାସ୍ତ୍ରରେ ଧନୁ ଯୋଗ କରି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଟାଣି ଶୀଘ୍ର କହିଲେ।

8.98.46

अयं हास्त्रप्रहितो महाशरः ।
शरीरहृच्चासुहरश्च दुर्हृदः।
तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता ।
मया यदीष्टं सुहुतं यदि श्रुतम् ॥ ८.९८.४६ ॥

ଏହି ମହାଶର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରେରିତ, ଶରୀର ବିଦାରଣ କରୁଥିବା ଓ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପ୍ରାଣ ହରଣ କରୁଥିବା। ମୁଁ ଯଦି ତପସ୍ୟା କରିଥିବି, ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିବି, ଯଜ୍ଞ କରି ସୁହୁତ ଦେଇଥିବି, ଯଦି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଥିବି (ତେବେ ଏହି ଶର ସଫଳ ହେଉ)।

8.98.47

अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः ।
सुसंहितः कर्णमरिं ममोर्जितम्।
इत्यूचिवांस्तं प्रमुमोच बाणं ।
धनञ्जयः कर्णवधाय घोरम् ॥ ८.९८.४७ ॥

ଏହି ସତ୍ୟର ବଳରେ ଏହି ବାଣ ମୋ ବଳବାନ ଶତ୍ରୁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରୁ, ଭଲ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଏହା କହି ଧନଞ୍ଜୟ କର୍ଣ୍ଣବଧ ପାଇଁ ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।

8.98.48

कृत्या ह्यथर्वाङ्गिरसी प्रचोदिता ।
यथा तथा त्वं जहि शात्रवं मम।
ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो… ।
ऽसृजद्देवानां जयहेतुं महेषुम् ॥ ८.९८.४८ ॥

ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରେରିତ କୃତ୍ୟା ପରି, ତୁମେ ମୋ ଶତ୍ରୁକୁ ନାଶ କର ବୋଲି କହି କିରୀଟୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ… ଦେବତାଙ୍କ ବିଜୟର କାରଣ ସେହି ମହାବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।

8.98.49

जिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः ।
कर्णं वशी पाण्डवः क्षिप्रकारी।
ततो विमुक्तो बलिना महेषुः ।
प्रज्वालयामास नभो दिशश्च ॥ ८.९८.४९ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ସଂଯମୀ ଓ କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ପାଣ୍ଡବ। ତା ପରେ ବଳବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିତ ସେହି ମହାବାଣ ଆକାଶ ଓ ଦିଗ୍ ସମୂହକୁ ଜ୍ୱଳାଇଲା।

8.98.50

सैन्यान्यनेकानि च विप्रमोह्य ।
गाण्डीवमुक्तेन ततो महात्मा।
तेनार्जुनस्तन्महनीयमस्य ।
शिरोऽहरत्सूतपुत्रस्य राजन् ॥ ८.९८.५० ॥

ଅନେକ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରି, ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛାଡ଼ିତ ସେହି ବାଣରେ ମହାତ୍ମା ଅର୍ଜୁନ, ହେ ରାଜନ୍, ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ସେହି ପୂଜନୀୟ ମସ୍ତକ କାଟି ନେଲେ।

8.98.51

कायश्च पश्चाद्धरणीं जगाम ॥ ८.९८.५१ ॥

ଏବଂ ଧଡ଼ଟି ପରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା।

8.98.52

तदुद्यतादित्यसमानतेजसं ।
शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्।
वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमुमूखे ।
दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः ॥ ८.९८.५२ ॥

ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଶରତ ଆକାଶର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରୀର ସୈନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା, ଅସ୍ତ ଯାଉଥିବା ରକ୍ତ ମଣ୍ଡଳର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।

8.98.53

ततोऽस्य देहं सततं सुखैधितं ।
सुरूपमत्यर्थसुखं सुगन्धि च।
परेण कृच्छ्रेण शिरः समत्यज… ।
द्गृहं महर्धीन्निवसन्निवेश्वरः ॥ ८.९८.५३ ॥

ସର୍ବଦା ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିବା ତାଙ୍କ ଦେହ, ସୁନ୍ଦର ରୂପ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖକର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ଅତି କଷ୍ଟରେ ମସ୍ତକ ତ୍ୟାଗ କଲା; ମହାସମୃଦ୍ଧିରେ ବାସ କରୁଥିବା ନଗରାଧିପତି ପରି।

8.98.54

शरैर्विभिन्नं व्यसु तत्सुवर्चसः ।
पपात कर्णस्य शरीमुच्छ्रितम्।
स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं ।
गिरेर्यथा वज्रहतं महाशिरः ॥ ८.९८.५४ ॥

ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ଦେହ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ କର୍ଣ୍ଣର ଉଚ୍ଚ ଦେହ ପଡ଼ିଲା; ବହୁଥିବା କ୍ଷତରୁ ଗୈରିକ ଜଳ ବହୁଥିଲା, ବଜ୍ରାହତ ପର୍ବତର ମହାଶିଖର ପରି।

8.98.55

देहाच्च कर्णस्य निपातितस्य ।
तेजः सूर्यं खं वितत्याविवेश।
तदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः ।
संदृष्टवन्तो निहते स्म कर्णे ॥ ८.९८.५५ ॥

ପଡ଼ିଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦେହରୁ ତେଜ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ବିସ୍ତାର ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କଲା; କର୍ଣ୍ଣ ନିହତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ମାନବ ଯୋଦ୍ଧା ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖିଲେ।

8.98.56

ततः शङ्खान्पाण्डवा दध्मुरुच्चै… ।
र्दृष्ट्वा कर्णं पातितं फल्गुनेन।
तथैव कृष्णश्च धनञ्जयश्च ।
हष्टौ यमौ दध्मतुर्वारिजातौ ॥ ८.९८.५६ ॥

ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି; ସେହିପରି କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏବଂ ହୃଷ୍ଟ ଯମଜ ଭାଇମାନେ ଜଳଜ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।

8.98.57

तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं ।
सैन्यैः सार्धं सिंहनादान्प्रचक्रुः।
तूर्याणि सञ्जघ्नुरतीव हृष्टा ।
वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च ॥ ८.९८.५७ ॥

ନିହତ ହୋଇ ଶୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୋମକମାନେ ନିଜ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ସିଂହନାଦ କଲେ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇଲେ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବାହୁ ଦୋଳାଇଲେ।

8.98.58

संवर्धयन्तश्च नरेन्द्र योधाः ।
पार्थं समाजग्मुरतीव हृष्टाः।
बलान्विताश्चापरे ह्यप्यनृत्य… ।
न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः ॥ ८.९८.५८ ॥

ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ବଳବାନ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଗର୍ଜନ କରି ସେମାନେ କହିଲେ।

8.98.59

दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि वा विपन्नं ।
कृत्तं रथात्सायकैरर्जुनस्य।
महानिलेनाद्रिमिवापविद्वं ।
यज्ञावसानेऽग्निमिव प्रशान्तम् ॥ ८.९८.५९ ॥

ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ରଥରୁ କଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ମହାବାୟୁରେ ଉଡ଼ାଯାଇଥିବା ପର୍ବତ ପରି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି।

8.98.60

तदाननं सूर्यसुतस्य राज… ।
न्विभ्राजते पद्मिवावनालम्।
रराज कर्णस्य शिरो निकृत्त… ।
मस्तंगतं भास्करस्येव बिम्बम् ॥ ८.९८.६० ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କର ସେହି ମୁଖ…… ଡାଳ ସହିତ କଟାଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କଟା ଶିର ଅସ୍ତ ଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଶୋଭିଲା।

8.98.61

शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः ।
रराज देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान् ॥ ८.९८.६१ ॥

ବାଣରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଆବୃତ, ରକ୍ତସ୍ରୋତରେ ଭିଜିଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦେହ ନିଜ କିରଣ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭିଲା।

8.98.62

प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
बलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः ॥ ८.९८.६२ ॥

ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ନିଜ ଦୀପ୍ତ ବାଣ-କିରଣରେ ତପାଇଥିବା କର୍ଣ୍ଣରୂପୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବଳବାନ ଅର୍ଜୁନରୂପ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ ଆଡ଼କୁ ନିଆଗଲେ।

8.98.63

अस्तं गच्छन्यथाऽदित्यः प्रभामादाय गच्छति ।
तथा जीवितमाहाय कर्णस्येषुर्जगाम सः ॥ ८.९८.६३ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସମୟରେ ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରଭା ନେଇ ଚାଲିଯାଏ, ସେହିପରି ସେ ବାଣ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇ ଚାଲିଗଲା।

8.98.64

अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष ।
छिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः ॥ ८.९८.६४ ॥

ହେ ମାନ୍ୟ, ଅପରାହ୍ନରେ ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମସ୍ତକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଞ୍ଜଳିକ ବାଣରେ କଟି ଉଚ୍ଚରୁ ପଡ଼ିଗଲା।

8.98.65

उपर्युपरि सैन्यानां विनिघ्नन्नितराञ्जनान् ।
शिरः कर्णस्य सोऽत्सेधमिषुः सोप्यहरद्द्रुतम् ॥ ८.९८.६५ ॥

ସେନାମାନଙ୍କ ଉପର ଦେଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମାରି ସେହି ବାଣ ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ମସ୍ତକକୁ ଶୀଘ୍ର ନେଇଗଲା।

8.98.66

कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां ।
शराचितं शोणितदिग्धगात्रम्।
दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज… ।
श्छिन्नध्वजेनाथ ययौ रथेन ॥ ८.९८.६६ ॥

ଶୂର କର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା, ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀରରେ ଶୋଇଥିବା ଦେଖି ମଦ୍ରରାଜ… ପରେ ଭାଙ୍ଗା ଧ୍ୱଜା ବିଶିଷ୍ଟ ରଥରେ ଚାଲିଗଲେ।

8.98.67

हते कर्णे कुरवः प्राद्रवन्त ।
भयार्दिता गाढविद्धाश्च सङ्ख्ये।
अवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य ।
ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम् ॥ ८.९८.६७ ॥

କର୍ଣ୍ଣ ନିହତ ହେବାରୁ କୌରବମାନେ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଭୀର ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ; ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ବଡ଼, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧ୍ୱଜାକୁ ବାରମ୍ବାର ଚାହୁଁଚାହୁଁ।

8.98.68

तच्छिरो भरतश्रेष्ठ शोभयामास मेदिनीम् ।
यदृच्छयेव पतितं मण्डलं चाण्डदीधितेः ॥ ८.९८.६८ ॥

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ମସ୍ତକ ପୃଥିବୀକୁ ଶୋଭାଦେଲା, ଯେପରି ଦୈବାତ୍ ପଡ଼ିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ।

8.98.69

तं दृष्ट्वा समरविमर्द लब्धनिद्रं ।
दष्टोष्ठं रुधिरपीरतकातराक्षम्।
राधेयं रथवरपृष्ठसन्निषण्णं ।
हीनांशुर्दिवसकरो मुहूर्तमासीत् ॥ ८.९८.६९ ॥

ଯୁଦ୍ଧରେ ଚିପିହୋଇଥିବା, ନିଦ୍ରା ପାଇଥିବା, ଓଠ ଦାନ୍ତରେ ଦାବିଥିବା, ରକ୍ତରେ ପୀତ ଭୟାର୍ତ୍ତ ଆଖିର ରାଧେୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ରଥର ପଛପଟେ ବସିଥିବା ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ କିରଣହୀନ ହେଲେ।

8.98.70

निःशब्दतूर्यं हतयोधमुख्यं ।
प्रशान्तदर्पं धृतराष्ट्रसैन्यम्।
न शोभते सूर्यसुतेन हीनं ।
वृन्दं ग्रहाणामिव चन्द्रहीनम् ॥ ८.९८.७० ॥

ଯୁଦ୍ଧର ଢ଼ୋଲ ଓ ଶଙ୍ଖ ନୀରବ ହେଲା; ପ୍ରଧାନ ବୀରମାନେ ହତ ହେଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ଦର୍ପ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ) ବିନା ସେ ସେନା ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ଗ୍ରହମଣ୍ଡଳୀ ପରି ଶୋଭାହୀନ ଦିଶେ।

8.98.71

सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः ।
सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम्।
सहस्ररश्मिर्दिवसक्षये यथा ।
तथाऽपतत्कर्णशिरो वसुन्धराम् ॥ ८.९८.७१ ॥

ସହସ୍ର ନେତ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମାନ କର୍ମ କରୁଥିବା, ସହସ୍ରଦଳ ପଦ୍ମ ପରି ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଥିବା (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ମସ୍ତକ, ଦିନ ଶେଷରେ ସହସ୍ର-ରଶ୍ମି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଡ଼ିବା ପରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।

8.98.72

व्यूढोरस्कं कमलवदनं तप्तहेमावभासं ।
कर्णं दृष्ट्वा भुवि निपतितं पार्थबाणाभितप्तम्।
पांसुग्रस्तं मलिनमसकृत्पुत्रमन्वीक्षमाणो ।
मन्दम्मन्दं व्रजति सविता मन्दिरं मन्दरश्मिः ॥ ८.९८.७२ ॥

ବିଶାଳ ବକ୍ଷ, କମଳ ପରି ମୁଖ ଓ ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତି ଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ଝଲସି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଧୂଳିରେ ଆବୃତ ଓ ମଳିନ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ବାରମ୍ବାର ଚାହିଁ, ମନ୍ଦ ରଶ୍ମିର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜ ଗୃହ ଆଡ଼େ ଯାଉଛନ୍ତି।