มหาภารตะ · อัธยายะ 8.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.98.1
अथाब्रवीद्वासुदेवो महात्मा ।
राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्।
धर्मे हि बद्धा सततं हि पार्था… ।
स्तेभ्यस्ततो वृद्धिसौ ददाति ॥ ८.९८.१ ॥
ครั้งนั้น วาสุเทพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ตรัสว่า ราธเตยะเอ๋ย โชคดีที่ท่านยังระลึกถึงธรรมอยู่ที่นี่ บรรดาบุตรของปฤถาผูกพันอยู่กับธรรมเสมอ จึงประทานความเจริญรุ่งเรืองแก่พวกเขา
8.98.2
धर्मादपेताः परिपन्थिनस्ते ।
तस्माद्गता वै कुरवो विनाशम्।
प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना ।
निन्दन्ति दैवं न तु दुष्कृतं स्वम् ॥ ८.९८.२ ॥
ผู้ที่ละทิ้งธรรมย่อมเป็นศัตรูขวางทาง ด้วยเหตุนั้นเหล่ากุรุจึงถึงความพินาศ คนต่ำช้าส่วนมากจมอยู่ในความวิบัติ ย่อมโทษโชคชะตาและไม่โทษการกระทำชั่วของตนเอง
8.98.3
कृष्णां सभां कर्ण यदेकवस्त्रा… ।
मानीतवांस्त्वं च सुयोधनश्च।
दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च ।
धर्मस्तदा ते रुचितो न कस्मात् ॥ ८.९८.३ ॥
กรรณะเอ๋ย เมื่อท่าน สุยโชธนะ ทุศศาสนะ ศกุนิ และบุตรของสุพละ พาเทวีกฤษณาผู้มีเพียงผ้าผืนเดียวเข้ามาในที่ประชุม... เหตุใดธรรมจึงไม่เป็นที่พอใจของท่านในเวลานั้น
8.98.4
यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम् ।
आनीय जितवन्तो वै क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.४ ॥
เมื่อพวกท่านพายุธิษฐิระผู้เป็นพระราชาซึ่งไม่รู้การเล่นลูกเต๋าเข้ามาในที่ประชุมแล้วเอาชนะได้ ธรรมของท่านได้หายไปที่ใดในเวลานั้น
8.98.5
वनवासे व्यतीते च कर्ण वर्षे त्रयोदशे ।
न प्रयच्छसि यद्राज्यं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.५ ॥
กรรณะเอ๋ย เมื่อปีที่สิบสามของการเนรเทศในป่าผ่านไปแล้ว ท่านไม่คืนราชอาณาจักร ธรรมของท่านได้หายไปที่ใดในเวลานั้น
8.98.6
यद्भीमसेनं सर्पैश्च विषयुक्तैश्च भोजनैः ।
आचरत्त्वन्मते राजा क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.६ ॥
เมื่อพระราชาทรงกระทำต่อภีมเสนด้วยงูและอาหารที่ผสมยาพิษ ตามคำแนะนำของท่าน ธรรมของท่านได้หายไปที่ใดในเวลานั้น
8.98.7
यद्वारणावते पार्थान्सुप्ताञ्जतुगृहे तदा ।
हन्तुकामास्तदा यूयं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.७ ॥
เมื่อพวกท่านปรารถนาจะฆ่าบุตรของปฤถาซึ่งกำลังหลับอยู่ในเรือนชาดที่วารณาวต ธรรมของพวกท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.8
यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम् ।
सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.८ ॥
กรรณะเอ๋ย เมื่อเทวีกฤษณาผู้มีระดูยืนอยู่ในที่ประชุมภายใต้อำนาจของทุศศาสนะ ท่านหัวเราะเยาะ ธรรมของท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.9
यदनार्यैः पुरा कृष्णां क्लिश्यमानामनागसम् ।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.९ ॥
ราธเตยะเอ๋ย เมื่อก่อนคนชั่วทรมานเทวีกฤษณาผู้ไม่มีความผิด และท่านได้แต่มองดู ธรรมของท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.10
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति वदंस्त्वं गजगामिनीम्।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१० ॥
ปาณฑพพินาศแล้ว ตกนรกนิรันดร์ ผู้มีท่วงท่าดุจช้างเอ๋ย จงเลือกสามีคนอื่นเถิด ท่านกล่าวดังนี้แล้วได้แต่มองดู ราธเตยะเอ๋ย ธรรมของท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.11
राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवान् ।
यदा शकुनिमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.११ ॥
กรรณะเอ๋ย ท่านโลภในราชอาณาจักรจึงท้าปาณฑพอีกครั้ง เมื่อท่านท้าพวกเขาโดยอาศัยศกุนิ ธรรมของท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.12
यदाऽभिमन्युं बहवो युद्धे जघ्नुर्महारथाः ।
परिवार्य रणे बालं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१२ ॥
เมื่อนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่หลายคนล้อมและฆ่าอภิมันยุผู้เป็นเด็กหนุ่มในการรบ ธรรมของท่านอยู่ที่ใดในเวลานั้น
8.98.13
यद्येष धर्मस्तत्र न विद्यते हि ।
किं सर्वथा तालुविशोषणेन।
अद्येह धर्म्याणि विधत्स्व सूत ।
तथापि जीवन्न विमोक्ष्यसे हि ॥ ८.९८.१३ ॥
หากธรรมไม่มีอยู่ที่นั่น จะทรมานคอให้แห้งไปทำไมทุกวิถีทาง สารถีเอ๋ย บัดนี้ในที่นี้จงทำการอันชอบธรรมเถิด ถึงกระนั้นท่านก็จะไม่รอดชีวิตไปได้
8.98.14
नलो ह्यक्षैर्निर्जितः पुष्करेण ।
पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात्।
प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्या… ।
त्सर्वैः समेताः परिवृत्तलोभाः ॥ ८.९८.१४ ॥
แม้นละก็ถูกปุษกรเอาชนะในการเล่นลูกเต๋า ภายหลังด้วยความกล้าหาญจึงได้คืนเกียรติยศและราชอาณาจักร ปาณฑพผู้มีแขนเข้มแข็งก็เช่นกัน เมื่อได้รวมกับพวกท่านทั้งหมด และความโลภถูกขับไปแล้ว ย่อมได้รับ (ราชอาณาจักร)
8.98.15
निहत्य शत्रून्समरे प्रवृद्धा… ।
न्ससोमका राज्यमवाप्नुयुस्ते।
तथा गता धार्तराष्ट्रा विनाशं ।
धर्माभिगुप्तैः सततं नृसिंहैः ॥ ८.९८.१५ ॥
เมื่อสังหารศัตรูในสนามรบและเติบใหญ่ขึ้น... พร้อมด้วยโสมกะ พวกเขาย่อมได้ราชอาณาจักร ส่วนบุตรของธฤตราษฎร์ก็ถึงความพินาศเช่นกัน ถูกบุรุษราชสีห์ผู้มีธรรมคุ้มครองอยู่เสมอ ปราบลงแล้ว
8.98.16
एवमुक्तस्तदा कर्णो वासुदेवेन भारत ।
लज्जयावनतो भूत्वा नोत्तरं किञ्चिदुक्तवान् ॥ ८.९८.१६ ॥
ภารตะเอ๋ย เมื่อวาสุเทพกล่าวดังนี้ กรรณะก้มศีรษะด้วยความละอาย ไม่กล่าวตอบสิ่งใดเลย
8.98.17
क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठो धनुरुद्यम्य भारत ।
योधयामास वै पार्थं महावेगपराक्रमः ॥ ८.९८.१७ ॥
ภารตะเอ๋ย ด้วยความโกรธ ริมฝีปากสั่นระริก เขาชักคันธนู ผู้มีความเร็วและความกล้าหาญยิ่งใหญ่ ได้ต่อสู้กับปารถะ (อรชุน)
8.98.18
ततोऽब्रवीद्वासुदेवः फल्गुनं पुरुषर्षभम् ।
दिव्यास्त्रेणैव निर्भिद्य पातयस्व महाबल ॥ ८.९८.१८ ॥
ครั้งนั้นวาสุเทพตรัสแก่ผลคุนะ บุรุษผู้ประเสริฐว่า ผู้มีกำลังมหาศาลเอ๋ย จงแทงเขาด้วยทิพยาวุธแล้วทำให้เขาล้มลงเถิด
8.98.19
एवमुक्तस्तु देवेन क्रोधमागात्तदाऽर्जुनः ।
मन्युमभ्याविशद्धोरं स्मृत्वा तत्तु धनञ्जयः ॥ ८.९८.१९ ॥
เมื่อพระเจ้าทรงตรัสดังนี้ อรชุนจึงพลุ่งความโกรธขึ้นในเวลานั้น ระลึกถึงคำนั้นแล้ว ธนัญชัยก็ถูกความโกรธอันน่าสะพรึงกลัวครอบงำ
8.98.20
तस्य क्रुद्धस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
प्रादुरासंस्तदा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९८.२० ॥
ข้าแต่พระราชา จากช่องทางทั้งหมดของผู้ที่กำลังโกรธนั้น ได้พวยพุ่งแสงเพลิงแห่งเดชานุภาพออกมาในเวลานั้น และสิ่งนั้นก็กลายเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์
8.98.21
तत्समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनञ्जयम् ।
अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जने ॥ ८.९८.२१ ॥
เมื่อเห็นเช่นนั้น กรรณะจึงระดมพรหมาสตร์ใส่ธนัญชัยอีกครั้ง และพยายามอย่างยิ่งในการปล่อยรถศึก
8.98.22
ब्रह्मास्त्रेणव तं पार्थो कवर्ष शरवृष्टिभिः ।
तदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहार च पाण्डवः ॥ ८.९८.२२ ॥
ปารถะก็ระดมพรหมาสตร์ใส่กรรณะด้วยฝนลูกศรเช่นกัน แล้วปาณฑพก็ยับยั้งอาวุธนั้นด้วยอาวุธและทำลายมันเสีย
8.98.23
ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः ।
मुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल तेजसा ॥ ८.९८.२३ ॥
จากนั้นบุตรแห่งกุนตีได้ปล่อยอาวุธอีกชนิดหนึ่ง อันเป็นที่รักของชาตเวทัส (พระอัคนี) มุ่งไปยังกรรณะ อาวุธนั้นลุกโพลงด้วยรัศมีของมัน
8.98.24
वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावक्रम् ।
जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः ॥ ८.९८.२४ ॥
จากนั้นกรรณะได้ดับไฟนั้นด้วยวารุณาสตร์ และทำให้ทุกทิศมืดมิดและพายุคะนองด้วยเมฆฝน
8.98.25
पाण्डवेयस्त्वसम्भ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान् ।
अपोवाह तदाऽभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः ॥ ८.९८.२५ ॥
ส่วนอรชุนบุตรแห่งปาณฑุผู้ไม่หวั่นไหวและทรงพลัง ได้ใช้วายวัสตร์พัดเมฆเหล่านั้นให้ปลิวไป ขณะที่บุตรแห่งราธาเฝ้ามอง
8.98.26
ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तिमिव पावकम् ।
आददे पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रो जिघांसया ॥ ८.९८.२६ ॥
จากนั้น สูตบุตรกรรณะต้องการสังหารบุตรแห่งปาณฑุ จึงหยิบลูกศรอันน่ากลัวยิ่งที่ลุกโชนดุจไฟขึ้นมา
8.98.27
योज्यमाने ततस्तस्मिन्बाणे धनुषि पूजिते ।
चचाल पृथिवी राजन्सशैलवनकानना ॥ ८.९८.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อลูกศรนั้นถูกประกอบเข้ากับคันธนูอันได้รับการบูชาแล้ว แผ่นดินพร้อมด้วยภูเขา ป่าไม้ และดงไม้ก็สั่นสะเทือน
8.98.28
ववौ सशर्करो वायुर्दिशश्च रजसा वृताः ।
हाहाकारश्च संवज्ञे सुराणां दिवि भारत ॥ ८.९८.२८ ॥
ลมพัดพาทรายมาด้วย และทิศทั้งหลายก็ถูกฝุ่นปกคลุม ข้าแต่ภารตะ บนท้องฟ้าก็เกิดเสียงโอดครวญว่า "วิบัติแล้ว" ดังขึ้นในหมู่เทพ
8.98.29
तमिगुं सन्धितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
विषादं परमं जग्मुः पाण्डवा दीनचेतसः ॥ ८.९८.२९ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เคารพ เมื่อปาณฑพเห็นลูกศรนั้นถูกบุตรแห่งสูตประกอบแล้ว ต่างก็เศร้าโศกอย่างยิ่ง ใจหดหู่
8.98.30
स सायकः कर्णभुजप्रमुक्तः ।
शक्राशनिग्रख्यरुचिः शिताग्रः।
मुलान्तरं प्राप्य धनञ्जयस्य ।
विवेश वल्मीकमिवोरमोत्तमः ॥ ८.९८.३० ॥
ลูกศรนั้นถูกยิงออกจากแขนของกรรณะ มีรัศมีดุจสายฟ้าของพระอินทร์ ปลายแหลมคม เมื่อไปถึงช่องว่างระหว่างข้อต่อของเกราะของธนัญชัย ก็แทรกเข้าไปดุจงูชั้นยอดเข้าไปในรังปลวก
8.98.31
स राढविद्धः समरे महात्मा ।
विधूर्णमानः श्लथहस्तगाण्डिवः।
चचाल वीभत्सुरमित्रमर्दनः ।
क्षितेः प्रकम्पे च यथाऽचलोत्तमः ॥ ८.९८.३१ ॥
มหาตมาผู้ถูกยิงอย่างแรงในการรบ ถึงกับโซเซ มือของท่านอ่อนแรงจนคันธิวะหลุดร่วง วีภัตสุ (อรชุน) ผู้ทำลายศัตรูก็สั่นสะท้าน ดุจภูเขาอันยิ่งใหญ่สั่นไหวเมื่อแผ่นดินสะเทือน
8.98.32
तदन्तरं प्राप्य वृषो महारथो ।
रथाङ्गसुर्वीगतमुज्जिहीर्षुः।
रथादवप्लुत्य निगृह्य दोर्भ्यां ।
शशाक दैवान्न महाबलोऽपि ॥ ८.९८.३२ ॥
วฤษะ (กรรณะ) มหารถผู้นั้นได้โอกาสนั้น จึงกระโดดลงจากรถศึกด้วยตั้งใจจะยกล้อรถที่จมอยู่ในดินขึ้น เขาใช้สองแขนจับไว้ แต่ด้วยชะตากรรม แม้ผู้มีกำลังมหาศาลเช่นนั้นก็ไม่อาจยกขึ้นได้
8.98.33
ततः किरीटि प्रतिलभ्य संज्ञां ।
जग्राह बाणं यमदण्डकल्पम्।
ततोऽर्जुनः प्राञ्जलिकं महात्मा ।
ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽपि पार्थम् ॥ ८.९८.३३ ॥
จากนั้น กิรีฏี (อรชุน) ได้สติกลับคืนมา จึงหยิบลูกศรดุจคทาของยมขึ้นมา ต่อจากนั้น อรชุนผู้มหาตมาพนมมือ และแม้วาสุเทพก็ตรัสกับปารถะ
8.98.34
महारथे रथचक्रे विमग्ने ॥ ८.९८.३४ ॥
ล้อรถศึกของมหารถผู้นั้นได้จมลงแล้ว
8.98.35
तं हस्तिकक्षाप्रवरं सुकेतुं ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रजुष्टम्।
कलाप्रकृष्टोत्तमशिल्पियत्नैः ।
कृतं सुरूपं तपनीयचित्रम् ॥ ८.९८.३५ ॥
ธงอันเลิศแห่งฮาวดาห์นั้น ประดับงดงามด้วยทอง ไข่มุก อัญมณี และเพชร ประณีตด้วยความพยายามอย่างยอดเยี่ยมของช่างฝีมือชั้นเลิศ สวยงามรูปทรง และมีลวดลายทองอันวิจิตร
8.98.36
जयास्पदं तव सैन्यस्य नित्य… ।
ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम्।
विख्यातमादित्यसुतस्य लोके ।
त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः ॥ ८.९८.३६ ॥
ธงนี้เป็นที่ตั้งแห่งชัยชนะของกองทัพของท่านเสมอ น่าสะพรึงแก่ศัตรู มีรูปทรงน่าสรรเสริญ เลื่องชื่อในโลกว่าเป็นของบุตรแห่งพระอาทิตย์ มีรัศมีเทียบเท่าไฟ พระอาทิตย์ และพระจันทร์
8.98.37
ततः क्षुरप्रेण सुसंशितेन ।
सुवर्णपुङ्खेन हुताग्निवर्चसा।
श्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ ।
महारथस्याधिरथेः किरीटी ॥ ८.९८.३७ ॥
จากนั้น กิรีฏินผู้ทรงพลัง ได้ใช้ลูกศรหัวรูปพระจันทร์เสี้ยวที่ลับคมอย่างดี มีขนปีกทองคำ เปล่งรัศมีดุจไฟบูชายัญ ตัดธงอันลุกโชนด้วยความรุ่งโรจน์ของมหารถ คืออธิรถบุตรกรรณะให้ล้มลง
8.98.38
यशश्च दर्पश्च तथा प्रियाणि ।
सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना।
साकं कुरूणां हृदयानि चापतन् ।
बभूव हाहेति च निःस्वनो महान् ॥ ८.९८.३८ ॥
พร้อมกับธงนั้น ชื่อเสียง ความภาคภูมิใจ สิ่งอันเป็นที่รักทั้งหลาย และกิจการทั้งปวงก็ร่วงหล่นไป หัวใจของชาวกุรุก็พลอยร่วงหล่นไปด้วย และเสียงร้องครวญครางอันดังว่า "วิบัติแล้ว วิบัติแล้ว" ก็ดังขึ้น
8.98.39
द्वष्ट्वा ध्वजं पातितमाशुकारिणा ।
कुरुप्रवीरेण निकृत्तमाहवे।
नाशंसिरे सूतपुत्रस्य सर्वे ।
जयं तदा भारत ये त्वदीयाः ॥ ८.९८.३९ ॥
เมื่อเห็นธงถูกตัดและล้มลงในการรบโดยผู้วีรบุรุษแห่งกุรุผู้ว่องไว ข้าแต่ภารตะ บรรดาไพร่พลของท่านทั้งหมดก็สิ้นหวังในชัยชนะของบุตรแห่งสารถีในขณะนั้น
8.98.40
अथ त्वरन्कर्णवधाय पार्थो ।
महेद्रवज्रानलदण्डसन्निभम्।
आदत्त चाथाञ्जलिकं निषङ्गा… ।
त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम् ॥ ८.९८.४० ॥
จากนั้น ปารถะ (อรชุน) รีบร้อนจะสังหารกรรณะ จึงหยิบลูกศรมีปลายเป็นเงี่ยงจากปลอกลูกศรออกมา ลูกศรนั้นดุจสายฟ้าของพระอินทร์และคทาแห่งไฟ เป็นดุจรังสีอันยอดเยี่ยมของพระอาทิตย์ผู้มีพันรัศมี
8.98.41
मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं ।
वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्।
नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं ।
षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम् ॥ ८.९८.४१ ॥
ลูกศรนั้นเจาะจุดสำคัญของร่างกาย เปื้อนเลือดและเนื้อ เหมือนไฟและดวงอาทิตย์ มีค่ามหาศาล มันคร่าชีวิตของมนุษย์ ม้า และช้าง ยาวสามศอก มีขนนกหกเส้น พุ่งไปอย่างตรงและเร็วรุนแรง
8.98.42
सहस्रनेत्राशनितुल्यवीर्यं ।
कालानलं व्यात्तमिवातिघोरम्।
पिनाकनारायणचक्रसन्निभं ।
भयङ्करं प्राणभृतां विनाशनम् ॥ ८.९८.४२ ॥
มีกำลังเทียบเท่าสายฟ้าของพระอินทร์ผู้มีพันตา อ้าปากเหมือนไฟแห่งกาลเวลา น่าสะพรึงยิ่งนัก คล้ายคลึงกับธนูปินากะและจักรของพระนารายณ์ น่ากลัว เป็นผู้ทำลายสิ่งมีชีวิต
8.98.43
जग्राह पार्थः स शरं प्रहृष्टो ।
यो देवसङ्घैरपि दुर्निवार्यः।
सम्पूजितो यः सततं महात्मा ।
देवासुरान्यो विजयेन्महेषुः ॥ ८.९८.४३ ॥
ปารถะด้วยความปีติยินดีจับลูกศรนั้นไว้ ลูกศรที่แม้หมู่เทพก็ไม่อาจขัดขวางได้ ลูกศรอันยิ่งใหญ่ที่ผู้มีจิตใจสูงส่งผู้ได้รับการบูชาเสมอ เป็นลูกศรใหญ่ที่สามารถเอาชนะทั้งเทพและอสูรได้
8.98.44
तं वै प्रमृष्टं प्रसमीक्ष्य युद्धे ।
चचाल सर्वं सचराचरं जगत्।
कृत्स्नं जगत्स्वस्त्यृषयोऽभिचक्रु… ।
स्तमुद्यतं प्रेक्ष्य महाहवेषुम् ॥ ८.९८.४४ ॥
เมื่อเห็นลูกศรนั้นถูกเช็ดจนสะอาดและเปล่งประกายในการรบ โลกทั้งหมดพร้อมทั้งสิ่งที่เคลื่อนที่และไม่เคลื่อนที่ก็สั่นสะเทือน ฤๅษีทั้งหลายสวดภาวนาเพื่อความเป็นสิริมงคลของโลกทั้งสิ้น… เมื่อเห็นลูกศรศึกใหญ่ยกขึ้นแล้ว
8.98.45
ततस्तु तं वै शरमप्रमेयं ।
गाण्डीवधन्वा धनुषि व्ययोजयत्।
युक्त्वा महास्त्रेण परेण चापं ।
विकृष्य गाण्डीवमुवाच सत्वरम् ॥ ८.९८.४५ ॥
จากนั้น ผู้มีคันธนูคาณฑีวะได้ประกอบลูกศรอันประมาณมิได้นั้นเข้ากับคันธนู ผสานคันธนูเข้ากับอาวุธทิพย์อันยิ่งใหญ่และสูงสุด ดึงคันคาณฑีวะแล้วกล่าวอย่างรวดเร็ว
8.98.46
अयं हास्त्रप्रहितो महाशरः ।
शरीरहृच्चासुहरश्च दुर्हृदः।
तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता ।
मया यदीष्टं सुहुतं यदि श्रुतम् ॥ ८.९८.४६ ॥
ลูกศรใหญ่นี้ที่ถูกส่งไปด้วยอาวุธทิพย์ ทะลุร่างกายและคร่าชีวิตของผู้มีจิตชั่วร้าย หากข้าพเจ้าได้บำเพ็ญตบะ ทำให้ครูอาจารย์พอพระทัย บูชายัญอย่างดี และได้สดับคัมภีร์ ขอให้ลูกศรนี้ประสบชัยเถิด
8.98.47
अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः ।
सुसंहितः कर्णमरिं ममोर्जितम्।
इत्यूचिवांस्तं प्रमुमोच बाणं ।
धनञ्जयः कर्णवधाय घोरम् ॥ ८.९८.४७ ॥
ด้วยสัจจะนี้ ขอให้ลูกศรนี้ซึ่งเล็งไว้อย่างดีสังหารกรรณะ ศัตรูผู้ทรงพลังของข้าพเจ้า
8.98.48
कृत्या ह्यथर्वाङ्गिरसी प्रचोदिता ।
यथा तथा त्वं जहि शात्रवं मम।
ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो… ।
ऽसृजद्देवानां जयहेतुं महेषुम् ॥ ८.९८.४८ ॥
เหมือนกฤตยาที่ถูกเร่งเร้าด้วยมนตร์แห่งอถรรพังคิรส เจ้าก็จงสังหารศัตรูของข้าพเจ้าฉันนั้น ผู้สวมมงกุฎกล่าวดังนี้ด้วยความปีติยินดียิ่ง แล้วปล่อยลูกศรใหญ่อันเป็นเหตุแห่งชัยชนะของเหล่าเทพ
8.98.49
जिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः ।
कर्णं वशी पाण्डवः क्षिप्रकारी।
ततो विमुक्तो बलिना महेषुः ।
प्रज्वालयामास नभो दिशश्च ॥ ८.९८.४९ ॥
ปาณฑพผู้มีอำนาจเทียบเท่าดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ ผู้ปรารถนาจะสังหารกรรณะ ผู้ข่มใจได้และว่องไวในการกระทำ จากนั้น ลูกศรใหญ่ที่ถูกปล่อยโดยผู้ทรงพลังได้เผาท้องฟ้าและทิศทั้งหลายให้ลุกโชน
8.98.50
सैन्यान्यनेकानि च विप्रमोह्य ।
गाण्डीवमुक्तेन ततो महात्मा।
तेनार्जुनस्तन्महनीयमस्य ।
शिरोऽहरत्सूतपुत्रस्य राजन् ॥ ८.९८.५० ॥
หลังจากทำให้กองทัพจำนวนมากงุนงงสับสนไปแล้ว ผู้มีจิตใจสูงส่งอรชุน ด้วยลูกศรที่ปล่อยจากคาณฑีวะนั้น ได้ตัดเอาศีรษะอันทรงเกียรติของบุตรแห่งสารถีนั้นไป ข้าแต่พระราชา
8.98.51
कायश्च पश्चाद्धरणीं जगाम ॥ ८.९८.५१ ॥
ส่วนร่างนั้นก็ล้มลงสู่พื้นแผ่นดินภายหลัง
8.98.52
तदुद्यतादित्यसमानतेजसं ।
शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्।
वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमुमूखे ।
दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः ॥ ८.९८.५२ ॥
ร่างอันประเสริฐนั้น ส่องประกายเหมือนดวงอาทิตย์ยามขึ้น เหมือนดวงตะวันกลางท้องฟ้าฤดูใบไม้ร่วง ล้มลงต่อหน้ากองทัพบนพื้นดิน เหมือนดวงอาทิตย์ที่มีวงกลมสีแดงตกลงเมื่อยามอัสดง
8.98.53
ततोऽस्य देहं सततं सुखैधितं ।
सुरूपमत्यर्थसुखं सुगन्धि च।
परेण कृच्छ्रेण शिरः समत्यज… ।
द्गृहं महर्धीन्निवसन्निवेश्वरः ॥ ८.९८.५३ ॥
จากนั้น ร่างของเขาซึ่งเคยได้รับการบำรุงด้วยความสุขสบายเสมอ งดงามรูปโฉม น่าสุขยิ่ง และหอมกรุ่น ก็ปล่อยศีรษะออกไปด้วยความยากลำบากยิ่ง เหมือนเจ้าผู้ครองนครที่อยู่ในความมั่งคั่งอันยิ่งใหญ่
8.98.54
शरैर्विभिन्नं व्यसु तत्सुवर्चसः ।
पपात कर्णस्य शरीमुच्छ्रितम्।
स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं ।
गिरेर्यथा वज्रहतं महाशिरः ॥ ८.९८.५४ ॥
ร่างอันรุ่งเรืองนั้น ถูกลูกศรเจาะจนสิ้นลมหายใจ ล้มลงไป ร่างอันสูงใหญ่ของกรรณะ มีบาดแผลไหลหลั่ง น้ำสีเกาลดินไหลออกมา เหมือนยอดเขาใหญ่ที่ถูกสายฟ้าฟาด
8.98.55
देहाच्च कर्णस्य निपातितस्य ।
तेजः सूर्यं खं वितत्याविवेश।
तदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः ।
संदृष्टवन्तो निहते स्म कर्णे ॥ ८.९८.५५ ॥
เมื่อร่างของกรรณะล้มลงแล้ว แสงของเขาแผ่ไปทั่วท้องฟ้าและเข้าไปในดวงอาทิตย์ นักรบมนุษย์ทั้งหลายได้เห็นปาฏิหาริย์นั้นเมื่อกรรณะถูกสังหาร
8.98.56
ततः शङ्खान्पाण्डवा दध्मुरुच्चै… ।
र्दृष्ट्वा कर्णं पातितं फल्गुनेन।
तथैव कृष्णश्च धनञ्जयश्च ।
हष्टौ यमौ दध्मतुर्वारिजातौ ॥ ८.९८.५६ ॥
จากนั้น ปาณฑพทั้งหลายได้เป่าสังข์ดังลั่น เมื่อเห็นกรรณะถูกฟาลคุนะล้มลง กฤษณะและธนัญชัยก็เช่นกัน และฝาแฝดผู้ยินดีได้เป่าสังข์ที่เกิดจากน้ำ
8.98.57
तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं ।
सैन्यैः सार्धं सिंहनादान्प्रचक्रुः।
तूर्याणि सञ्जघ्नुरतीव हृष्टा ।
वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च ॥ ८.९८.५७ ॥
เมื่อโสมกะทั้งหลายเห็นเขานอนตายอยู่ ก็พร้อมด้วยกองทัพส่งเสียงคำรามเหมือนราชสีห์ ด้วยความปีติอย่างยิ่ง พวกเขาตีเครื่องดนตรี และโบกผ้าและแขนไปมา
8.98.58
संवर्धयन्तश्च नरेन्द्र योधाः ।
पार्थं समाजग्मुरतीव हृष्टाः।
बलान्विताश्चापरे ह्यप्यनृत्य… ।
न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः ॥ ८.९८.५८ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ เหล่านักรบต่างสรรเสริญปารถะ มาหาปารถะด้วยความปีติยินดียิ่ง ส่วนนักรบผู้มีกำลังอื่นๆ ก็เต้นรำ โอบกอดกันและกันพลางคำรามและกล่าวขึ้น
8.98.59
दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि वा विपन्नं ।
कृत्तं रथात्सायकैरर्जुनस्य।
महानिलेनाद्रिमिवापविद्वं ।
यज्ञावसानेऽग्निमिव प्रशान्तम् ॥ ८.९८.५९ ॥
เมื่อเห็นกรรณะล้มลงบนพื้น ถูกลูกศรของอรชุนตัดจากรถ เหมือนภูเขาที่ถูกลมใหญ่พัดถล่มลง หรือเหมือนไฟที่สงบลงเมื่อพิธียัญสิ้นสุด
8.98.60
तदाननं सूर्यसुतस्य राज… ।
न्विभ्राजते पद्मिवावनालम्।
रराज कर्णस्य शिरो निकृत्त… ।
मस्तंगतं भास्करस्येव बिम्बम् ॥ ८.९८.६० ॥
ใบหน้านั้นของบุตรแห่งพระอาทิตย์ ส่องประกายเหมือนดอกบัวที่ถูกตัดพร้อมก้าน ศีรษะที่ถูกตัดของกรรณะเปล่งแสงเหมือนดวงอาทิตย์ที่กำลังตกดิน
8.98.61
शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः ।
रराज देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान् ॥ ८.९८.६१ ॥
ร่างของกรรณะ ทุกอวัยวะเต็มไปด้วยลูกศร และชุ่มด้วยกระแสเลือด ส่องประกายดุจพระอาทิตย์ด้วยรัศมีของตนเอง
8.98.62
प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
बलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः ॥ ८.९८.६२ ॥
กรรณะผู้เป็นดั่งดวงอาทิตย์ได้แผดเผากองทัพของศัตรูด้วยรัศมีลูกศรอันร้อนแรง แล้วก็ถูกอรชุนผู้ทรงพลังนำไปสู่การอัสดงเหมือนดั่งกาลเวลา
8.98.63
अस्तं गच्छन्यथाऽदित्यः प्रभामादाय गच्छति ।
तथा जीवितमाहाय कर्णस्येषुर्जगाम सः ॥ ८.९८.६३ ॥
ดังที่พระอาทิตย์เมื่อจะอัสดงก็รับเอาแสงของตนกลับไปแล้วจากไป ลูกศรนั้นก็เช่นกันได้พรากชีวิตของกรรณะไปแล้วจากไป
8.98.64
अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष ।
छिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः ॥ ८.९८.६४ ॥
ข้าแต่ผู้ทรงเกียรติ ในเวลาบ่ายแก่ ศีรษะของกรรณะ บุตรของสารถี ถูกลูกศรปลายรูปพระจันทร์เสี้ยวตัดขาดในการรบ และร่วงหล่นลงจากที่สูง
8.98.65
उपर्युपरि सैन्यानां विनिघ्नन्नितराञ्जनान् ।
शिरः कर्णस्य सोऽत्सेधमिषुः सोप्यहरद्द्रुतम् ॥ ८.९८.६५ ॥
ลูกศรนั้นพุ่งสูงขึ้นเหนือเหล่าทหาร ฟาดฟันผู้อื่นไปพลาง แล้วก็พาเอาศีรษะที่ยกสูงของกรรณะไปอย่างรวดเร็วด้วยเช่นกัน
8.98.66
कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां ।
शराचितं शोणितदिग्धगात्रम्।
दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज… ।
श्छिन्नध्वजेनाथ ययौ रथेन ॥ ८.९८.६६ ॥
เมื่อเห็นกรรณะผู้กล้าหาญนอนลงบนแผ่นดิน ร่างกายเต็มไปด้วยลูกศรและเปื้อนเลือด พระราชาแห่งมัทระ… จึงขับรถศึกที่ธงขาดไปด้วยพระองค์เอง
8.98.67
हते कर्णे कुरवः प्राद्रवन्त ।
भयार्दिता गाढविद्धाश्च सङ्ख्ये।
अवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य ।
ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम् ॥ ८.९८.६७ ॥
เมื่อกรรณะถูกสังหาร เหล่าเการพก็วิ่งหนีไป ถูกความหวาดกลัวบีบคั้น และบาดเจ็บสาหัสในการรบ พลางหันมองธงใหญ่ที่ส่องแสงเจิดจ้าของอรชุนซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.98.68
तच्छिरो भरतश्रेष्ठ शोभयामास मेदिनीम् ।
यदृच्छयेव पतितं मण्डलं चाण्डदीधितेः ॥ ८.९८.६८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ศีรษะนั้นได้ประดับแผ่นดิน ดั่งวงกลมของดวงอาทิตย์ที่ร่วงลงมาโดยบังเอิญ
8.98.69
तं दृष्ट्वा समरविमर्द लब्धनिद्रं ।
दष्टोष्ठं रुधिरपीरतकातराक्षम्।
राधेयं रथवरपृष्ठसन्निषण्णं ।
हीनांशुर्दिवसकरो मुहूर्तमासीत् ॥ ८.९८.६९ ॥
เมื่อเห็นเขา ผู้ถูกทำลายในการรบ หลับไปแล้ว ริมฝีปากถูกกัดแน่น ดวงตาหวาดกลัวและแดงด้วยเลือด คือราเธยะนั่งอยู่บนหลังรถศึกอันประเสริฐ ดวงอาทิตย์ก็ไร้รัศมีไปชั่วขณะหนึ่ง
8.98.70
निःशब्दतूर्यं हतयोधमुख्यं ।
प्रशान्तदर्पं धृतराष्ट्रसैन्यम्।
न शोभते सूर्यसुतेन हीनं ।
वृन्दं ग्रहाणामिव चन्द्रहीनम् ॥ ८.९८.७० ॥
กลองศึกและสังข์เงียบเสียงลง พลนักรบเอกล้มตาย และความทะนงของกองทัพของท้าวธฤตราษฎร์ก็สงบลง กองทัพนั้นเมื่อปราศจากบุตรแห่งพระอาทิตย์ (กรรณะ) ก็ไม่รุ่งเรืองอีกต่อไป เหมือนกลุ่มดาวเคราะห์ที่ปราศจากพระจันทร์
8.98.71
सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः ।
सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम्।
सहस्ररश्मिर्दिवसक्षये यथा ।
तथाऽपतत्कर्णशिरो वसुन्धराम् ॥ ८.९८.७१ ॥
ศีรษะของกรรณะ ผู้มีการกระทำดุจพระอินทร์ผู้มีพันตา มีพระพักตร์งดงามดุจดอกบัวพันกลีบ ได้ร่วงลงสู่พื้นแผ่นดิน ดั่งพระอาทิตย์พันรัศมีที่ร่วงลงในเวลาสิ้นวัน
8.98.72
व्यूढोरस्कं कमलवदनं तप्तहेमावभासं ।
कर्णं दृष्ट्वा भुवि निपतितं पार्थबाणाभितप्तम्।
पांसुग्रस्तं मलिनमसकृत्पुत्रमन्वीक्षमाणो ।
मन्दम्मन्दं व्रजति सविता मन्दिरं मन्दरश्मिः ॥ ८.९८.७२ ॥
เมื่อเห็นกรรณะ ผู้มีอกกว้าง มีพระพักตร์ดุจดอกบัว เปล่งประกายดุจทองคำที่ถูกหลอม ล้มลงบนพื้นดิน ถูกลูกศรของปารถะเผาผลาญ ดวงอาทิตย์ที่มีรัศมีอ่อนลง ก็เคลื่อนไปช้าๆ สู่ที่อยู่ของตน พลางมองดูบุตรของตนซ้ำแล้วซ้ำเล่า ซึ่งเปื้อนและมอมแมมด้วยฝุ่น