ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.98
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.98.1
अथाब्रवीद्वासुदेवो महात्मा ।
राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्।
धर्मे हि बद्धा सततं हि पार्था… ।
स्तेभ्यस्ततो वृद्धिसौ ददाति ॥ ८.९८.१ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਰਾਧੇਯ, ਭਾਗ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਪਾਰਥ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ… ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
8.98.2
धर्मादपेताः परिपन्थिनस्ते ।
तस्माद्गता वै कुरवो विनाशम्।
प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना ।
निन्दन्ति दैवं न तु दुष्कृतं स्वम् ॥ ८.९८.२ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਏ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਕੌਰਵ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਅਕਸਰ ਨੀਚ ਲੋਕ ਵਿਪਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਦੈਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ।
8.98.3
कृष्णां सभां कर्ण यदेकवस्त्रा… ।
मानीतवांस्त्वं च सुयोधनश्च।
दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च ।
धर्मस्तदा ते रुचितो न कस्मात् ॥ ८.९८.३ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਇੱਕ ਵਸਤਰ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ… ਜਦੋਂ ਤੂੰ, ਸੁਯੋਧਨ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਸੌਬਲ ਲਿਆਏ ਸੀ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭਾਇਆ?
8.98.4
यदा सभायां राजानमनक्षज्ञं युधिष्ठिरम् ।
आनीय जितवन्तो वै क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.४ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸੇ ਖੇਡਣੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਾਜੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤਿਆ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.5
वनवासे व्यतीते च कर्ण वर्षे त्रयोदशे ।
न प्रयच्छसि यद्राज्यं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.५ ॥
ਹੇ ਕਰਨ, ਬਨਵਾਸ ਦਾ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮੋੜਦਾ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.6
यद्भीमसेनं सर्पैश्च विषयुक्तैश्च भोजनैः ।
आचरत्त्वन्मते राजा क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.६ ॥
ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.7
यद्वारणावते पार्थान्सुप्ताञ्जतुगृहे तदा ।
हन्तुकामास्तदा यूयं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.७ ॥
ਵਾਰਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਲਾਖ ਦੇ ਘਰ ਸੁੱਤੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਤਦ ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.8
यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम् ।
सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.८ ॥
ਰਜਸਵਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਵੱਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੱਸਿਆ ਸੀ, ਕਰਣ; ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.9
यदनार्यैः पुरा कृष्णां क्लिश्यमानामनागसम् ।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.९ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਅਨਾਰਿਆਂ ਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਾਧੇਯ; ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.10
विनष्टाः पाण्डवाः कृष्णे शाश्वतं नरकं गताः ।
पतिमन्यं वृणीष्वेति वदंस्त्वं गजगामिनीम्।
उपप्रेक्षसि राधेय क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१० ॥
'ਪਾਂਡਵ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਸਦੀਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਏ; ਗਜਗਾਮਿਨੀ, ਹੋਰ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲੈ' ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਾਧੇਯ; ਤਦ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.11
राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवान् ।
यदा शकुनिमाश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.११ ॥
ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਭੀ ਕਰਣ, ਤੂੰ ਫੇਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈਂ; ਸ਼ਕੁਨੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਲਲਕਾਰਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.12
यदाऽभिमन्युं बहवो युद्धे जघ्नुर्महारथाः ।
परिवार्य रणे बालं क्व ते धर्मस्तदा गतः ॥ ८.९८.१२ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ?
8.98.13
यद्येष धर्मस्तत्र न विद्यते हि ।
किं सर्वथा तालुविशोषणेन।
अद्येह धर्म्याणि विधत्स्व सूत ।
तथापि जीवन्न विमोक्ष्यसे हि ॥ ८.९८.१३ ॥
ਜੇ ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਾਲੂ ਸੁਕਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਹੇ ਸੂਤ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਧਰਮਸੰਮਤ ਕਰਮ ਕਰ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛੁੱਟੇਂਗਾ।
8.98.14
नलो ह्यक्षैर्निर्जितः पुष्करेण ।
पुनर्यशो राज्यमवाप वीर्यात्।
प्राप्तास्तथा पाण्डवा बाहुवीर्या… ।
त्सर्वैः समेताः परिवृत्तलोभाः ॥ ८.९८.१४ ॥
ਨਲ ਵੀ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹੂਬਲੀ ਪਾਂਡਵ ਵੀ… ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੋਭ ਛੱਡ ਕੇ (ਰਾਜ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।
8.98.15
निहत्य शत्रून्समरे प्रवृद्धा… ।
न्ससोमका राज्यमवाप्नुयुस्ते।
तथा गता धार्तराष्ट्रा विनाशं ।
धर्माभिगुप्तैः सततं नृसिंहैः ॥ ८.९८.१५ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ… ਸੋਮਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ; ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਰਸਿੰਘਾਂ ਦੁਆਰਾ (ਹਰਾਏ ਗਏ)।
8.98.16
एवमुक्तस्तदा कर्णो वासुदेवेन भारत ।
लज्जयावनतो भूत्वा नोत्तरं किञ्चिदुक्तवान् ॥ ८.९८.१६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕਰਨ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
8.98.17
क्रोधात्प्रस्फुरमाणौष्ठो धनुरुद्यम्य भारत ।
योधयामास वै पार्थं महावेगपराक्रमः ॥ ८.९८.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਹਾਵੇਗ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
8.98.18
ततोऽब्रवीद्वासुदेवः फल्गुनं पुरुषर्षभम् ।
दिव्यास्त्रेणैव निर्भिद्य पातयस्व महाबल ॥ ८.९८.१८ ॥
ਤਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਿਸ਼ਭ ਫਲਗੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਮਹਾਬਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੇਗ ਦੇ।
8.98.19
एवमुक्तस्तु देवेन क्रोधमागात्तदाऽर्जुनः ।
मन्युमभ्याविशद्धोरं स्मृत्वा तत्तु धनञ्जयः ॥ ८.९८.१९ ॥
ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਨੰਜਯ ਭਿਆਨਕ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
8.98.20
तस्य क्रुद्धस्य सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसोऽर्चिषः ।
प्रादुरासंस्तदा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९८.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ; ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਲੱਗਾ।
8.98.21
तत्समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनञ्जयम् ।
अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नमकरोद्रथसर्जने ॥ ८.९८.२१ ॥
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕਰਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਧਨੰਜਯ ਉੱਤੇ ਫਿਰ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਰਥ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
8.98.22
ब्रह्मास्त्रेणव तं पार्थो कवर्ष शरवृष्टिभिः ।
तदस्त्रमस्त्रेणावार्य प्रजहार च पाण्डवः ॥ ८.९८.२२ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
8.98.23
ततोऽन्यदस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः ।
मुमोच कर्णमुद्दिश्य तत्प्रजज्वाल तेजसा ॥ ८.९८.२३ ॥
ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਾਤਵੇਦਸ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਸਤਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉੱਠਿਆ।
8.98.24
वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावक्रम् ।
जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः ॥ ८.९८.२४ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਵਰੁਣ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਦਿਨਾਂ ਵਰਗਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
8.98.25
पाण्डवेयस्त्वसम्भ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान् ।
अपोवाह तदाऽभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः ॥ ८.९८.२५ ॥
ਪਰ ਨਿਰਭੈ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਾਯਵਯ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਰਾਧੇਯ ਕਰਣ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ।
8.98.26
ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तिमिव पावकम् ।
आददे पाण्डुपुत्रस्य सूतपुत्रो जिघांसया ॥ ८.९८.२६ ॥
ਫਿਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਣ ਨੇ ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਚੁੱਕਿਆ।
8.98.27
योज्यमाने ततस्तस्मिन्बाणे धनुषि पूजिते ।
चचाल पृथिवी राजन्सशैलवनकानना ॥ ८.९८.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਬਾਣ ਨੂੰ ਪੂਜਿਤ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਪਰਬਤਾਂ, ਬਨਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
8.98.28
ववौ सशर्करो वायुर्दिशश्च रजसा वृताः ।
हाहाकारश्च संवज्ञे सुराणां दिवि भारत ॥ ८.९८.२८ ॥
ਰੇਤ ਸਮੇਤ ਹਵਾ ਚੱਲੀ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ! ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ 'ਹਾਹਾਕਾਰ' ਹੋਇਆ।
8.98.29
तमिगुं सन्धितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष ।
विषादं परमं जग्मुः पाण्डवा दीनचेतसः ॥ ८.९८.२९ ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ! ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਬਾਣ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਜੋੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਅਤੇ ਦੀਨ-ਮਨ ਹੋ ਗਏ।
8.98.30
स सायकः कर्णभुजप्रमुक्तः ।
शक्राशनिग्रख्यरुचिः शिताग्रः।
मुलान्तरं प्राप्य धनञ्जयस्य ।
विवेश वल्मीकमिवोरमोत्तमः ॥ ८.९८.३० ॥
ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਬਾਣ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਕਵਚ ਦੇ ਜੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਸੱਪ ਜਿਵੇਂ ਬਮੀ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਵੜ ਗਿਆ।
8.98.31
स राढविद्धः समरे महात्मा ।
विधूर्णमानः श्लथहस्तगाण्डिवः।
चचाल वीभत्सुरमित्रमर्दनः ।
क्षितेः प्रकम्पे च यथाऽचलोत्तमः ॥ ८.९८.३१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੱਟ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਡੋਲ ਗਿਆ; ਹੱਥ ਢਿੱਲੇ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵ ਖਿਸਕ ਗਿਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਵੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ; ਧਰਤੀ ਕੰਬਣ ਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ।
8.98.32
तदन्तरं प्राप्य वृषो महारथो ।
रथाङ्गसुर्वीगतमुज्जिहीर्षुः।
रथादवप्लुत्य निगृह्य दोर्भ्यां ।
शशाक दैवान्न महाबलोऽपि ॥ ८.९८.३२ ॥
ਉਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ (ਕਰਣ) ਰੱਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰਿਆ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸੇ ਰੱਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਦੈਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਚੁੱਕ ਸਕਿਆ।
8.98.33
ततः किरीटि प्रतिलभ्य संज्ञां ।
जग्राह बाणं यमदण्डकल्पम्।
ततोऽर्जुनः प्राञ्जलिकं महात्मा ।
ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽपि पार्थम् ॥ ८.९८.३३ ॥
ਫਿਰ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗਾ ਬਾਣ ਚੁੱਕਿਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ; ਤਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
8.98.34
महारथे रथचक्रे विमग्ने ॥ ८.९८.३४ ॥
ਮਹਾਰਥੀ (ਕਰਣ) ਦਾ ਰੱਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਧਸ ਗਿਆ ਸੀ।
8.98.35
तं हस्तिकक्षाप्रवरं सुकेतुं ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रजुष्टम्।
कलाप्रकृष्टोत्तमशिल्पियत्नैः ।
कृतं सुरूपं तपनीयचित्रम् ॥ ८.९८.३५ ॥
ਹਾਥੀ-ਅੰਬਾਰੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਧੁਜਾ, ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਮਣੀ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉੱਤਮ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।
8.98.36
जयास्पदं तव सैन्यस्य नित्य… ।
ममित्रवित्रासनमीड्यरूपम्।
विख्यातमादित्यसुतस्य लोके ।
त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः ॥ ८.९८.३६ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਧੁਜਾ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਅਗਨੀ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
8.98.37
ततः क्षुरप्रेण सुसंशितेन ।
सुवर्णपुङ्खेन हुताग्निवर्चसा।
श्रिया ज्वलन्तं ध्वजमुन्ममाथ ।
महारथस्याधिरथेः किरीटी ॥ ८.९८.३७ ॥
ਫਿਰ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ, ਹੋਮ-ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਅਧਿਰਥਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੇ ਧੁਜ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ।
8.98.38
यशश्च दर्पश्च तथा प्रियाणि ।
सर्वाणि कार्याणि च तेन केतुना।
साकं कुरूणां हृदयानि चापतन् ।
बभूव हाहेति च निःस्वनो महान् ॥ ८.९८.३८ ॥
ਉਸ ਧੁਜ ਦੇ ਨਾਲ ਯਸ਼, ਹੰਕਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਤਦ 'ਹਾਏ! ਹਾਏ!' ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੀਕ ਉੱਠੀ।
8.98.39
द्वष्ट्वा ध्वजं पातितमाशुकारिणा ।
कुरुप्रवीरेण निकृत्तमाहवे।
नाशंसिरे सूतपुत्रस्य सर्वे ।
जयं तदा भारत ये त्वदीयाः ॥ ८.९८.३९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਵੀਰ (ਅਰਜੁਨ) ਵੱਲੋਂ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਡੇਗੇ ਗਏ ਧੁਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੁਹਾਡੇ ਜੋ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਤਦ ਸੂਤਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
8.98.40
अथ त्वरन्कर्णवधाय पार्थो ।
महेद्रवज्रानलदण्डसन्निभम्।
आदत्त चाथाञ्जलिकं निषङ्गा… ।
त्सहस्ररश्मेरिव रश्मिमुत्तमम् ॥ ८.९८.४० ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਫੁਰਤੀ ਕਰਦੇ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ-ਦੰਡ ਵਰਗਾ, ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼ਮੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਿਰਨ ਵਰਗਾ ਅੰਜਲਿਕ ਬਾਣ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁੱਕਿਆ।
8.98.41
मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं ।
वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्।
नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं ।
षड्वाजमञ्जोगतिमुग्रवेगम् ॥ ८.९८.४१ ॥
ਉਹ ਬਾਣ ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਲਹੂ-ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜਿਆ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ, ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਸੀ; ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਲੰਮਾ, ਛੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਸੀ।
8.98.42
सहस्रनेत्राशनितुल्यवीर्यं ।
कालानलं व्यात्तमिवातिघोरम्।
पिनाकनारायणचक्रसन्निभं ।
भयङ्करं प्राणभृतां विनाशनम् ॥ ८.९८.४२ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਬਲ ਵਾਲਾ; ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਕਾਲ-ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ; ਪਿਨਾਕ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਰਗਾ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
8.98.43
जग्राह पार्थः स शरं प्रहृष्टो ।
यो देवसङ्घैरपि दुर्निवार्यः।
सम्पूजितो यः सततं महात्मा ।
देवासुरान्यो विजयेन्महेषुः ॥ ८.९८.४३ ॥
ਪਾਰਥ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਬਾਣ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਮਹਾਤਮਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ-ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਬਾਣ।
8.98.44
तं वै प्रमृष्टं प्रसमीक्ष्य युद्धे ।
चचाल सर्वं सचराचरं जगत्।
कृत्स्नं जगत्स्वस्त्यृषयोऽभिचक्रु… ।
स्तमुद्यतं प्रेक्ष्य महाहवेषुम् ॥ ८.९८.४४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂੰਝਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਹਿਤ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ… ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਯੁੱਧ ਬਾਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
8.98.45
ततस्तु तं वै शरमप्रमेयं ।
गाण्डीवधन्वा धनुषि व्ययोजयत्।
युक्त्वा महास्त्रेण परेण चापं ।
विकृष्य गाण्डीवमुवाच सत्वरम् ॥ ८.९८.४५ ॥
ਤਦ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਬਾਣ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ; ਪਰਮ ਮਹਾਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਝਟਪਟ ਬੋਲਿਆ।
8.98.46
अयं हास्त्रप्रहितो महाशरः ।
शरीरहृच्चासुहरश्च दुर्हृदः।
तपोऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता ।
मया यदीष्टं सुहुतं यदि श्रुतम् ॥ ८.९८.४६ ॥
ਇਹ ਮਹਾਬਾਣ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ (ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਣ ਸਫਲ ਹੋਵੇ)।
8.98.47
अनेन सत्येन निहन्त्वयं शरः ।
सुसंहितः कर्णमरिं ममोर्जितम्।
इत्यूचिवांस्तं प्रमुमोच बाणं ।
धनञ्जयः कर्णवधाय घोरम् ॥ ८.९८.४७ ॥
ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਣ ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਧਨੰਜੈ ਨੇ ਕਰਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ।
8.98.48
कृत्या ह्यथर्वाङ्गिरसी प्रचोदिता ।
यथा तथा त्वं जहि शात्रवं मम।
ब्रुवन्किरीटी तमतिप्रहृष्टो… ।
ऽसृजद्देवानां जयहेतुं महेषुम् ॥ ८.९८.४८ ॥
ਅਥਰਵਾਂਗਿਰਸ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਵਾਂਗ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਿਆਂ ਕਿਰੀਟੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ… ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਹਾਬਾਣ ਛੱਡਿਆ।
8.98.49
जिघांसुरर्केन्दुसमप्रभावः ।
कर्णं वशी पाण्डवः क्षिप्रकारी।
ततो विमुक्तो बलिना महेषुः ।
प्रज्वालयामास नभो दिशश्च ॥ ८.९८.४९ ॥
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ, ਸੰਜਮੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀਲਾ ਪਾਂਡਵ। ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਉਹ ਮਹਾਬਾਣ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਲਦਾ ਕਰ ਗਿਆ।
8.98.50
सैन्यान्यनेकानि च विप्रमोह्य ।
गाण्डीवमुक्तेन ततो महात्मा।
तेनार्जुनस्तन्महनीयमस्य ।
शिरोऽहरत्सूतपुत्रस्य राजन् ॥ ८.९८.५० ॥
ਅਨੇਕ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਉਸ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਪੂਜਨੀਕ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
8.98.51
कायश्च पश्चाद्धरणीं जगाम ॥ ८.९८.५१ ॥
ਅਤੇ ਧੜ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.98.52
तदुद्यतादित्यसमानतेजसं ।
शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्।
वराङ्गमुर्व्यामपतच्चमुमूखे ।
दिवाकरोऽस्तादिव रक्तमण्डलः ॥ ८.९८.५२ ॥
ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਸਰੀਰ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਤ ਹੁੰਦਾ ਲਾਲ ਮੰਡਲ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
8.98.53
ततोऽस्य देहं सततं सुखैधितं ।
सुरूपमत्यर्थसुखं सुगन्धि च।
परेण कृच्छ्रेण शिरः समत्यज… ।
द्गृहं महर्धीन्निवसन्निवेश्वरः ॥ ८.९८.५३ ॥
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸਿਰ ਛੱਡਿਆ; ਮਹਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨਗਰਪਤੀ ਵਾਂਗ।
8.98.54
शरैर्विभिन्नं व्यसु तत्सुवर्चसः ।
पपात कर्णस्य शरीमुच्छ्रितम्।
स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं ।
गिरेर्यथा वज्रहतं महाशिरः ॥ ८.९८.५४ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਹੋ ਕੇ ਕਰਣ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਵਗਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਤੋਂ ਗੈਰਿਕ ਜਲ ਵਹਿ ਰਿਹਾ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਹਤੇ ਪਰਬਤ ਦੇ ਮਹਾ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਂਗ।
8.98.55
देहाच्च कर्णस्य निपातितस्य ।
तेजः सूर्यं खं वितत्याविवेश।
तदद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः ।
संदृष्टवन्तो निहते स्म कर्णे ॥ ८.९८.५५ ॥
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਕਰਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤੇਜ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਫੈਲ ਕੇ ਸਮਾ ਗਿਆ; ਕਰਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਵੇਖਿਆ।
8.98.56
ततः शङ्खान्पाण्डवा दध्मुरुच्चै… ।
र्दृष्ट्वा कर्णं पातितं फल्गुनेन।
तथैव कृष्णश्च धनञ्जयश्च ।
हष्टौ यमौ दध्मतुर्वारिजातौ ॥ ८.९८.५६ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ, ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਣ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ, ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਲਜ ਸ਼ੰਖ ਫੂਕੇ।
8.98.57
तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं ।
सैन्यैः सार्धं सिंहनादान्प्रचक्रुः।
तूर्याणि सञ्जघ्नुरतीव हृष्टा ।
वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च ॥ ८.९८.५७ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਪਏ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਮਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕੀਤੇ; ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਏ, ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਹਿਲਾਈਆਂ।
8.98.58
संवर्धयन्तश्च नरेन्द्र योधाः ।
पार्थं समाजग्मुरतीव हृष्टाः।
बलान्विताश्चापरे ह्यप्यनृत्य… ।
न्नन्योन्यमाश्लिष्य नदन्त ऊचुः ॥ ८.९८.५८ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਯੋਧੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ। ਬਲਵਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਨੱਚੇ; ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਬੋਲੇ।
8.98.59
दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि वा विपन्नं ।
कृत्तं रथात्सायकैरर्जुनस्य।
महानिलेनाद्रिमिवापविद्वं ।
यज्ञावसानेऽग्निमिव प्रशान्तम् ॥ ८.९८.५९ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਥ ਤੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਮਹਾਂਵਾਯੂ ਨਾਲ ਢਾਹੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ, ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ।
8.98.60
तदाननं सूर्यसुतस्य राज… ।
न्विभ्राजते पद्मिवावनालम्।
रराज कर्णस्य शिरो निकृत्त… ।
मस्तंगतं भास्करस्येव बिम्बम् ॥ ८.९८.६० ॥
ਸੂਰਜ-ਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਦਾ ਉਹ ਮੂੰਹ…… ਡੰਡੀ ਸਮੇਤ ਕੱਟੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ। ਕਰਨ ਦਾ ਕੱਟਿਆ ਸਿਰ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਸੋਭਿਆ।
8.98.61
शरैराचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः ।
रराज देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिरिवांशुमान् ॥ ८.९८.६१ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਹੂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦੇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸੋਭਿਆ।
8.98.62
प्रताप्य सेनामामित्रीं दीप्तैः शरगभस्तिभिः ।
बलिनार्जुनकालेन नीतोऽस्तं कर्णभास्करः ॥ ८.९८.६२ ॥
ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ-ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਰਨ-ਰੂਪੀ ਸੂਰਜ, ਬਲਵਾਨ ਅਰਜੁਨ-ਰੂਪੀ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਅਸਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
8.98.63
अस्तं गच्छन्यथाऽदित्यः प्रभामादाय गच्छति ।
तथा जीवितमाहाय कर्णस्येषुर्जगाम सः ॥ ८.९८.६३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਬਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
8.98.64
अपराह्णेऽपराह्णस्य सूतपुत्रस्य मारिष ।
छिन्नमञ्जलिकेनाजौ सोत्सेधमपतच्छिरः ॥ ८.९८.६४ ॥
ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੰਜਲਿਕ ਬਾਣ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ ਉੱਚਾ ਉਛਲ ਕੇ ਡਿੱਗਿਆ।
8.98.65
उपर्युपरि सैन्यानां विनिघ्नन्नितराञ्जनान् ।
शिरः कर्णस्य सोऽत्सेधमिषुः सोप्यहरद्द्रुतम् ॥ ८.९८.६५ ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਬਾਣ ਨੇ ਵੀ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਚਾ ਸਿਰ ਝੱਟ ਲੈ ਲਿਆ।
8.98.66
कर्णं तु शूरं पतितं पृथिव्यां ।
शराचितं शोणितदिग्धगात्रम्।
दृष्ट्वा शयानं भुवि मद्रराज… ।
श्छिन्नध्वजेनाथ ययौ रथेन ॥ ८.९८.६६ ॥
ਸੂਰਮੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਅਤੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਲਿਬੜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮਦਰਾਜ… ਫਿਰ ਟੁੱਟੀ ਧੱਜੀ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
8.98.67
हते कर्णे कुरवः प्राद्रवन्त ।
भयार्दिता गाढविद्धाश्च सङ्ख्ये।
अवेक्षमाणा मुहुरर्जुनस्य ।
ध्वजं महान्तं वपुषा ज्वलन्तम् ॥ ८.९८.६७ ॥
ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕੌਰਵ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵੱਡੀ, ਚਮਕਦੀ ਧੱਜੀ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ।
8.98.68
तच्छिरो भरतश्रेष्ठ शोभयामास मेदिनीम् ।
यदृच्छयेव पतितं मण्डलं चाण्डदीधितेः ॥ ८.९८.६८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਸਿਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ।
8.98.69
तं दृष्ट्वा समरविमर्द लब्धनिद्रं ।
दष्टोष्ठं रुधिरपीरतकातराक्षम्।
राधेयं रथवरपृष्ठसन्निषण्णं ।
हीनांशुर्दिवसकरो मुहूर्तमासीत् ॥ ८.९८.६९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਨੀਂਦ ਆਏ ਹੋਏ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾਏ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਪੀਲੀਆਂ ਡਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਧੇਯ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਰਥ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋ ਗਿਆ।
8.98.70
निःशब्दतूर्यं हतयोधमुख्यं ।
प्रशान्तदर्पं धृतराष्ट्रसैन्यम्।
न शोभते सूर्यसुतेन हीनं ।
वृन्दं ग्रहाणामिव चन्द्रहीनम् ॥ ८.९८.७० ॥
ਜੰਗ ਦੇ ਢੋਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ; ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮਾਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੂਰਜਪੁੱਤਰ (ਕਰਨ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਸੈਨਾ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਾਂਗ ਫਿੱਕੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
8.98.71
सहस्रनेत्रप्रतिमानकर्मणः ।
सहस्रपत्रप्रतिमाननं शुभम्।
सहस्ररश्मिर्दिवसक्षये यथा ।
तथाऽपतत्कर्णशिरो वसुन्धराम् ॥ ८.९८.७१ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ (ਇੰਦਰ) ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੇ (ਕਰਨ) ਦਾ ਸਿਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਹਸ੍ਰ-ਕਿਰਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.98.72
व्यूढोरस्कं कमलवदनं तप्तहेमावभासं ।
कर्णं दृष्ट्वा भुवि निपतितं पार्थबाणाभितप्तम्।
पांसुग्रस्तं मलिनमसकृत्पुत्रमन्वीक्षमाणो ।
मन्दम्मन्दं व्रजति सविता मन्दिरं मन्दरश्मिः ॥ ८.९८.७२ ॥
ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਅਤੇ ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਝੁਲਸਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ ਅਤੇ ਮਲੀਨ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੱਧਮ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।