મહાભારત · અધ્યાય 9.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.12.1
पीडिते धर्मराजे तु मद्रराजेन मारिष ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ।
परिवार्य रथैः शल्यं पीडयामासुराहवे ॥ ९.१२.१ ॥
હે મારિષ, મદ્રરાજે ધર્મરાજને પીડિત કર્યા ત્યારે સાત્યકિ, ભીમસેન અને માદ્રીના બે પુત્ર પાંડવોએ રથો વડે શલ્યને ઘેરીને યુદ્ધમાં તેને પીડ્યો.
9.12.2
तमेकं बहुभिर्दृष्ट्वा पीड्यमानं महारथैः ।
साधुवादो महाञ्जज्ञे सिद्धाश्चासन्प्रहर्षिताः ॥ ९.१२.२ ॥
એકલા એવા તેને અનેક મહારથીઓ પીડતા જોઈને મોટો સાધુવાદ ઊઠ્યો અને સિદ્ધો હર્ષિત થયા.
9.12.3
आश्चर्यमित्यभाषन्त मुनयश्चापि सङ्गताः ॥ ९.१२.३ ॥
"આશ્ચર્ય!" એમ એકત્ર થયેલા મુનિઓએ પણ કહ્યું.
9.12.4
भीमसेनो रणे शल्यं शल्यभूतं पराक्रमे ।
एकेन विद्ध्वा बाणेन पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ९.१२.४ ॥
યુદ્ધમાં પરાક્રમમાં કાંટા સમાન શલ્યને ભીમસેને એક બાણથી વીંધ્યો, પછી ફરી સાત બાણોથી વીંધ્યો.
9.12.5
सात्यकिश्च शतेनैनं धर्मपुत्रपरीप्सया ।
मद्रेश्वरमवाकीर्य सिंहनादमथानदत् ॥ ९.१२.५ ॥
ધર્મપુત્રની રક્ષા કરવાની ઇચ્છાથી સાત્યકિએ સો બાણોથી મદ્રેશ્વરને ઢાંકી સિંહનાદ કર્યો.
9.12.6
नकुलः पञ्चभिश्चैनं सहदेवश्च प़ञ्चभिः ।
विद्ध्वा तं तु पुनस्तूर्णं ततो विव्याध सप्तभिः ॥ ९.१२.६ ॥
નકુલે પાંચ બાણોથી અને સહદેવે પણ પાંચ બાણોથી તેને વીંધ્યો; પછી તરત ફરી વીંધીને સાત બાણોથી વીંધ્યો.
9.12.7
स तु शूरो रणे यत्तः पीडितस्तैर्महारथैः ।
विकृष्य कार्मुकं घोरं भारघ्नं वेगवत्तरम् ॥ ९.१२.७ ॥
તે શૂરવીર યુદ્ધમાં સાવધ રહીને, તે મહારથીઓથી પીડિત થઈને, ભયંકર, ભારને સહન કરનાર અને અતિ વેગવાન ધનુષ્યને ખેંચીને...
9.12.8
सात्यकिं पञ्चविंशत्या शल्यो विव्याध मारिष ।
भीमसेनं तु सप्तत्या नकुलं सप्तभिस्तथा ॥ ९.१२.८ ॥
હે માનનીય, શલ્યે સાત્યકિને પચીસ બાણોથી, ભીમસેનને સિત્તેર બાણોથી અને નકુલને સાત બાણોથી એ રીતે પ્રહાર કર્યો.
9.12.9
ततः स विशिखं चापं सहदेवस्य धन्विनः ।
छित्त्वा भल्लेन समरे विव्याधैनं त्रिसप्तभिः ॥ ९.१२.९ ॥
પછી તેણે યુદ્ધમાં ભલ્લ બાણથી સહદેવનું ધનુષ્ય અને બાણ કાપીને તેને એકવીસ બાણોથી વીંધ્યો.
9.12.10
सहदेवस्तु समरे मातुलं भूरिवर्चसम् ।
सज्यमन्यद्धनुः कृत्वा पञ्चभिः समताडयत्।
शरैराशीविषाकारैर्ज्वलज्ज्वलनसन्निभैः ॥ ९.१२.१० ॥
પણ સહદેવે યુદ્ધમાં પોતાના મહાતેજસ્વી મામાને, બીજા ધનુષ્યમાં દોરી ચઢાવીને, સર્પ જેવા અને બળતી અગ્નિ સમાન પાંચ બાણોથી સારી રીતે પ્રહાર કર્યો.
9.12.11
सारथिं चास्य समरे शरेणानतपर्वणा ।
विव्याध भृशसङ्क्रुद्धस्तं वै भूयस्त्रिभिः शरैः ॥ ९.१२.११ ॥
યુદ્ધમાં અતિ ક્રોધિત થઈને તેણે તેના સારથિને પણ વાંકા ગાંઠવાળા એક બાણથી વીંધ્યો; ફરી તેને ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો.
9.12.12
भीमसेनस्तु सप्तत्या सात्यकिर्नवभिः शरैः ।
धर्मराजस्तथा षष्ट्या गात्रे शल्यं समार्पयत् ॥ ९.१२.१२ ॥
ભીમસેને સિત્તેર, સાત્યકિએ નવ અને ધર્મરાજે એ જ રીતે સાઠ બાણોથી શલ્યના શરીર પર પ્રહાર કર્યો.
9.12.13
ततः शल्यो महाराज निर्विद्धस्तैर्महारथैः ।
सुस्राव रुधिरं गात्रैर्गैरिकं पर्वतो यथा ॥ ९.१२.१३ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, એ મહારથીઓ વડે વીંધાયેલા શલ્યના અંગોમાંથી પર્વતમાંથી ગેરુ વહે તેમ લોહી વહ્યું.
9.12.14
तांश्च सर्वान्महेष्वासान्पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ।
विव्याध तरसा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ९.१२.१४ ॥
હે રાજન્, એ બધા મહાન ધનુર્ધરોને તેણે દરેકને પાંચ-પાંચ બાણોથી ઝડપથી વીંધ્યા; તે અદ્ભુત લાગ્યું.
9.12.15
ततोऽपरेण भल्लेन धर्मपुत्रस्य मारिष ।
धनुश्चिच्छेद समरे सज्जयं स सुमहारथः ॥ ९.१२.१५ ॥
પછી હે માનનીય, એ મહારથીએ યુદ્ધમાં ધર્મપુત્રનું પણ્ચા ચઢાવેલું ધનુષ બીજા ભલ્લ બાણથી કાપી નાખ્યું.
9.12.16
अथान्यद्धनुरादाय धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
साश्वसूतध्वजरथं शल्यं प्राच्छादयच्छरैः ॥ ९.१२.१६ ॥
પછી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે બીજું ધનુષ લઈને ઘોડા, સારથિ અને ધ્વજ સહિત રથમાં રહેલા શલ્યને બાણોથી ઢાંકી દીધો.
9.12.17
स च्छाद्यमानः समरे धर्मपुत्रस्य सायकैः ।
युधिष्ठिरमथाविध्यद्दशभिर्निशितैः शरैः ॥ ९.१२.१७ ॥
યુદ્ધમાં ધર્મપુત્રના બાણોથી ઢંકાયેલા તેણે યુધિષ્ઠિરને દસ તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યા.
9.12.18
सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो धर्मपुत्रे शरार्दिते ।
मद्राणामधिपं शूरं शरैर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ९.१२.१८ ॥
પછી ધર્મપુત્ર બાણોથી પીડિત થતાં સાત્યકી ક્રોધિત થયો અને મદ્રોના અધિપતિ શૂર શલ્યને પાંચ બાણોથી વીંધ્યો.
9.12.19
स सात्यकेः प्रचिच्छेद क्षुरप्रेण महद्धनुः ।
भीमसेनमुखांस्तांश्च त्रिभिस्त्रिभिरताडयत् ॥ ९.१२.१९ ॥
તેણે સાત્યકિનું મહાન ધનુષ્ય ક્ષુરપ્રથી કાપી નાખ્યું; અને ભીમસેન વગેરે તે સૌને ત્રણ-ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
9.12.20
तस्य क्रुद्धो महाराज सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
तोमरं प्रेषयामास स्वर्णदण्डं महारणे ॥ ९.१२.२० ॥
મહારાજ! તેના પર ક્રોધે ભરાયેલા સત્યપરાક્રમી સાત્યકિએ તે મહારણમાં સુવર્ણદંડવાળો તોમર છોડ્યો.
9.12.21
भीमसेनोऽथ नाराचं ज्वलन्तमिव पन्नगम् ।
नकुलः समरे शक्तिं सहदेवो गदां शुभाम्।
धर्मराजः शतघ्नीं च जिघांसुः शल्यमाहवे ॥ ९.१२.२१ ॥
પછી ભીમસેને બળતા સર્પ સમાન નારાચ, નકુલે યુદ્ધમાં શક્તિ, સહદેવે સુંદર ગદા, અને ધર્મરાજે યુદ્ધમાં શલ્યને મારવાની ઇચ્છાથી શતઘ્ની છોડી.
9.12.22
तानापतत एवाशु पञ्चानां वै भुजच्युतान् ।
वारयामास समरे शस्त्रसङ्घैः स मद्रराट् ॥ ९.१२.२२ ॥
પાંચેયના હાથમાંથી છૂટીને વેગથી ધસી આવતા તે શસ્ત્રોને તે મદ્રરાજે યુદ્ધમાં શસ્ત્રસમૂહો વડે રોક્યા.
9.12.23
सात्यकिप्रहितं शल्यो भल्लैश्चिच्छेद तोमरम् ।
प्रहितं भीमसेनेन शरं कनकभूषणम् ॥ ९.१२.२३ ॥
સાત્યકિએ મોકલેલા તોમરને શલ્યે ભલ્લો વડે કાપી નાખ્યો; અને ભીમસેને મોકલેલા સુવર્ણભૂષિત બાણને પણ કાપ્યું.
9.12.24
द्विधा चिच्छेद समरे कृतहस्तः प्रतापवान् ।
नकुलप्रेषितां शक्तिं हेमदण्डां भयावहाम् ॥ ९.१२.२४ ॥
કુશળ હાથવાળા અને પ્રતાપી તેણે યુદ્ધમાં નકુલે મોકલેલી સુવર્ણદંડવાળી ભયાનક શક્તિને બે ટુકડા કરી નાખી.
9.12.25
गदां च सहदेवेन शरौघैः समवारयत् ।
शराभ्यां च शतघ्नीं तां राज्ञश्चिच्छेद भारत ॥ ९.१२.२५ ॥
સહદેવે બાણોની ધારથી તેની ગદાને સંપૂર્ણપણે રોકી; હે ભારત, બે બાણોથી રાજાની તે શતઘ્ની કાપી નાખી.
9.12.26
पश्यतां पाण्डुपुत्राणां सिंहनादं ननाद च ।
नामृष्यत्तत्र शैनेयः शत्रोर्विजयमाहवे ॥ ९.१२.२६ ॥
પાંડુપુત્રો જોતા હતા ત્યારે તેણે સિંહનાદ કર્યો; ત્યાં શૈનેય (સાત્યકિ) યુદ્ધમાં શત્રુનો વિજય સહન ન કરી શક્યો.
9.12.27
अथान्यद्धनुरादाय सात्यकिः क्रोधमूर्च्छितः ।
द्वाभ्यां मद्रेश्वरं विद्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ ९.१२.२७ ॥
પછી સાત્યકિએ બીજું ધનુષ્ય ઉપાડ્યું અને ક્રોધથી મૂર્છિત થઈ, બે બાણોથી મદ્રેશ્વર (શલ્ય)ને અને ત્રણ બાણોથી તેના સારથિને વીંધ્યા.
9.12.28
ततः शल्यो रणे राजन्सर्वांस्तान्दशभिः शरैः ।
विव्याध भृशसङ्क्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपान् ॥ ९.१२.२८ ॥
પછી, હે રાજન, યુદ્ધમાં અત્યંત ક્રોધિત શલ્યે તે સર્વને દરેકને દસ-દસ બાણોથી વીંધ્યા—જેમ મહાવત મહાગજોને અંકુશથી વીંધે.
9.12.29
ते वार्यमाणाः समरे मद्रराज्ञा महारथाः ।
न शेकुः सम्मुखे स्थातुं तस्य शत्रुनिषूदनाः ॥ ९.१२.२९ ॥
મદ્રરાજે રોકવા છતાં, શત્રુઓનો સંહાર કરનારા તે મહારથીઓ યુદ્ધમાં તેની સામે ઊભા રહી શક્યા નહીં.
9.12.30
ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा शल्यस्य विक्रमम् ।
निहतान्पाण्डवान्मेने पाञ्चालानथ सृञ्जयान्। ॥ ९.१२.३० ॥
પછી રાજા દુર્યોધને શલ્યનો પરાક્રમ જોઈને માન્યું કે પાંડવો, પાંચાલો અને સૃંજયો હણાઈ ગયા છે.
9.12.31
तथाविधं महाराज मद्रराजस्य विक्रमम् ।
असह्यं मानवैर्युद्धे तद्बभूव नरर्षभ ॥ ९.१२.३१ ॥
હે મહારાજ, મદ્રરાજ શલ્યનો એવો પરાક્રમ યુદ્ધમાં મનુષ્યો માટે અસહ્ય બની ગયો, હે નરશ્રેષ્ઠ.
9.12.32
ततो राजन्महाबाहुर्भीमसेनः प्रतापवान् ।
सन्त्यज्य मनसा प्राणान्मद्राधिपमयोधयत् ॥ ९.१२.३२ ॥
ત્યારે, હે રાજન, મહાબાહુ અને પ્રતાપી ભીમસેને પ્રાણની આશા મનથી છોડીને મદ્રાધિપ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
9.12.33
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिश्च महारथः ।
परिवार्य तदा शल्यं समन्ताद्व्यकिरञ्शरैः ॥ ९.१२.३३ ॥
નકુલ, સહદેવ અને મહારથી સાત્યકિએ ત્યારે શલ્યને ચારેબાજુથી ઘેરીને બાણોનો વરસાદ વરસાવ્યો.
9.12.34
स चतुर्भिर्महेष्वासैः पाण्डवानां महारथः ।
वृतस्तान्योधयामास मद्रराजः प्रतापवान् ॥ ९.१२.३४ ॥
તે મહારથી, પ્રતાપી મદ્રરાજ પાંડવોના ચાર મહાધનુર્ધરોથી ઘેરાઈને તેમની સાથે લડતા રહ્યા.
9.12.35
तस्य धर्मसुतो राजन्क्षुरप्रेण महाहवे ।
चक्ररक्षं जघानाशु मद्रराजस्य पार्थिवः ॥ ९.१२.३५ ॥
હે રાજન, ધર્મપુત્ર રાજાએ મહાયુદ્ધમાં ક્ષુરપ્ર બાણથી મદ્રરાજના ચક્રરક્ષકને તરત જ મારી નાખ્યો.
9.12.36
तस्मिंस्तु निहते शूरे चक्ररक्षे महारथे ।
मद्रराजोऽपि बलवान्सैनिकानावृणोच्छरैः ॥ ९.१२.३६ ॥
તે શૂર મહારથી ચક્રરક્ષક માર્યા જતાં, બળવાન મદ્રરાજે પણ સૈનિકોને બાણોથી ઢાંકી દીધા.
9.12.37
समावृतांस्ततस्तांस्तु राजन्वीक्ष्य स्वसैनिकान् ।
चिन्तयामास समरे धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.१२.३७ ॥
હે રાજન, પોતાના સૈનિકોને ઘેરાયેલા જોઈને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર યુદ્ધમાં વિચારવા લાગ્યા.
9.12.38
कथं नु न भवेत्सत्यं तन्माधववचो महत् ।
अपि क्रुद्धो रणे राजन्क्षपयेत बलं मम ॥ ९.१२.३८ ॥
માધવનું તે મહાન વચન સત્ય નહીં થાય શું? હે રાજન, ક્રોધે ભરાઈને તે યુદ્ધમાં મારી સેનાનો નાશ કરી શકે.
9.12.39
अहं मद्धातरश्चैव सात्यकिश्च महारथः ।
पाञ्चालाः सृञ्जयाश्चैव न शक्तास्म हि मद्रपम् ॥ ९.१२.३९ ॥
હું, મારા ભાઈઓ, મહારથી સાત્યકિ, પાંચાલો અને સૃંજયો — અમે મદ્રરાજને રોકવા સમર્થ નથી.
9.12.40
निहनिष्यति चैवाद्य मातुलोऽस्मान्महाबलः ।
गोविन्दवचनं सत्यं कथं भवति किन्त्विदम् ॥ ९.१२.४० ॥
આજે જ મદ્રરાજ, અમારા મામા, મહાબળવાન, અમને હણશે. ગોવિંદનું વચન કેવી રીતે સત્ય થશે? આ કેવી રીતે થશે?
9.12.41
ततः सरथनागाश्वा पाण्डवाः पाण्डुपूर्वज ।
मद्रराजं समासेदुः पीडयन्तः समन्ततः ॥ ९.१२.४१ ॥
ત્યારે હે પાંડુના જ્યેષ્ઠ પુત્ર, રથ, હાથી, ઘોડા સહિત પાંડવોએ મદ્રરાજને ચારે બાજુથી પીડતા તેની પાસે ધસી આવ્યા.
9.12.42
नानाशस्त्रौघबहुलां शस्त्रवृष्टिं समुद्यताम् ।
व्यधमत्समरे राजा महाभ्राणीव मारुतः ॥ ९.१२.४२ ॥
યુદ્ધમાં રાજાએ, અનેક શસ્ત્રપ્રવાહોથી ભરેલી ઊછળતી શસ્ત્રવર્ષાને, પવન મોટા મેઘોને જેમ વિખેરે તેમ વિખેરી નાખી.
9.12.43
ततः कनकपुङ्खां तां शल्यक्षिप्तां वियद्गताम् ।
शरवृष्टिमपश्याम शलभानामिवायतिम् ॥ ९.१२.४३ ॥
ત્યારે શલ્યે છોડેલી, સોનેરી પાંખોવાળી, આકાશમાં ફેલાયેલી તે બાણવર્ષા તીડના મોટા ટોળા જેવી અમે જોઈ.
9.12.44
ते शरा मद्रराजेन प्रेषिता रणमूर्धनि ।
सम्पतन्तः स्म दृश्यन्ते शलभानां व्रजा इव ॥ ९.१२.४४ ॥
મદ્રરાજે રણમોરચે છોડેલાં તે બાણો નીચે પડતાં તીડના ટોળાં જેવાં દેખાતાં હતાં.
9.12.45
मद्रराजधनुर्मुक्तैः शरैः कनकभूषणैः ।
निरन्तरमिवाकाशं सम्बभूव जनाधिप ॥ ९.१२.४५ ॥
હે જનાધિપ! મદ્રરાજના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા સોનેરી અલંકારવાળા બાણોથી આકાશ જાણે સતત ભરાઈ ગયું.
9.12.46
न पाण्डवानां नास्माकं तत्र किञ्चिद्व्यदृश्यत ।
बाणान्धकारे महति कृते तत्र महाहवे ॥ ९.१२.४६ ॥
તે મહાયુદ્ધમાં બાણોના મહાન અંધકારને કારણે ત્યાં પાંડવોનું કે આપણું કંઈ પણ દેખાતું ન હતું.
9.12.47
मद्रराजेन बलिना लाघवाच्छरवृष्टिभिः ।
चाल्यमानं तु तं दृष्ट्वा पाण्डवानां बलार्णवम्।
विस्मयं परमं जग्मुर्देवगन्धर्वदानवाः ॥ ९.१२.४७ ॥
બળવાન મદ્રરાજે પોતાની ચપળતાથી વરસાવેલી બાણવર્ષાથી પાંડવોના સૈન્યસાગરને હલતો જોઈને દેવો, ગંધર્વો અને દાનવો અત્યંત વિસ્મિત થયા.
9.12.48
स तु तान्सर्वतो यत्ताञ्शरैः सञ्छाद्य मारिष ।
धर्मराजमवच्छाद्य सिंहवद्व्यनदन्मुहुः ॥ ९.१२.४८ ॥
હે મારિષ! તેણે ચારે બાજુ તૈયાર ઊભેલા તેમને બાણોથી ઢાંકી દીધા, ધર્મરાજને પણ ઢાંકીને સિંહની જેમ વારંવાર ગર્જના કરી.
9.12.49
ते च्छन्नाः समरे तेन पाण्डवानां महारथाः ।
नाशक्नुवंस्तदा युद्धे प्रत्युद्यातुं महारथम् ॥ ९.१२.४९ ॥
યુદ્ધમાં તેના વડે ઢંકાયેલા પાંડવોના મહારથીઓ ત્યારે એ મહારથીનો સામનો કરવા આગળ વધી શક્યા નહીં.
9.12.50
धर्मराजपुरोगास्तु भीमसेनमुखा रथाः ।
निजघ्नुः समरे शूरंशल्यमाहवशोभिनम् ॥ ९.१२.५० ॥
પરંતુ ધર્મરાજને આગળ રાખીને અને ભીમસેનને મુખ્ય બનાવીને રથીઓએ યુદ્ધમાં શોભતા શૂર શલ્ય પર પ્રહાર કર્યો.