મહાભારત · અધ્યાય 9.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.17.1
शल्येऽथ निहते राजन्मद्रराजपदानुगाः ।
रथाः सप्तशता वीरा दुद्रुवुर्महतो बलात् ॥ ९.१७.१ ॥
હે રાજન, શલ્ય માર્યો ગયો ત્યારે મદ્રરાજના પગલે ચાલનારા સાતસો વીર રથીઓ મોટા સૈન્યમાંથી ભાગ્યા.
9.17.2
दुर्योधनस्तु द्विरदमारुह्याचलसन्निभम् ।
छत्रेण ध्रियमाणेन वीज्यमानश्च चामरैः।
न गन्तव्यं न गन्तव्यमिति मद्रानवारयत् ॥ ९.१७.२ ॥
પરંતુ દુર્યોધન પર્વત સમાન હાથી પર ચઢ્યો; તેના પર છત્ર ધરાયું હતું અને ચામરો ઢોળાતા હતા. 'જવું નહીં, જવું નહીં' એમ કહી તેણે મદ્રોને રોક્યા.
9.17.3
दुर्योधनेन ते वीरा वार्यमाणाः पुनः पुनः ।
युधिष्ठिरं जिघांसन्तः पाण्डूनां प्राविशन्बलम् ॥ ९.१७.३ ॥
દુર્યોધને વારંવાર રોક્યા છતાં તે વીરો યુધિષ્ઠિરને મારવાની ઇચ્છાથી પાંડવોના સૈન્યમાં પ્રવેશ્યા.
9.17.4
ते तु शूरा महाराज कृतचित्ताश्च योधने ।
धनुःशब्दं महत्कृत्वा सहायुध्यन्त पाण्डवैः ॥ ९.१७.४ ॥
હે મહારાજ, તે શૂરવીરો યુદ્ધમાં દૃઢ નિશ્ચય સાથે મોટો ધનુષ્યટંકાર કરી પાંડવો સાથે લડ્યા.
9.17.5
श्रुत्वा च निहतं शल्यं धर्मपुत्रं च पीडितम् ।
मद्रराजप्रिये युक्तैर्मद्रकाणां महारथैः ॥ ९.१७.५ ॥
શલ્ય માર્યો ગયો અને ધર્મપુત્ર (યુધિષ્ઠિર) પીડિત થયો એ સાંભળીને, મદ્રરાજને પ્રિય કાર્યમાં લાગેલા મદ્રકોના મહારથીઓ—
9.17.6
आजगाम ततः पार्थो गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ।
पूरयन्रथघोषेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ९.१७.६ ॥
ત્યારે મહારથી પાર્થ (અર્જુન) ગાંડીવ ધનુષ્યને હલાવતો આવ્યો; રથના ઘોષથી સર્વ દિશાઓ ભરી દીધી.
9.17.7
ततोऽर्जुनश्च भीमश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
सात्यकिश्च नरव्याघ्रो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ॥ ९.१७.७ ॥
પછી અર્જુન, ભીમ, માદ્રીના બે પુત્રો પાંડવો, સાત્યકિ, નરવ્યાઘ્ર અને દ્રૌપદીના સર્વ પુત્રો.
9.17.8
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाः सह सोमकैः ।
युधिष्ठिरं परीप्सन्तः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ९.१७.८ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શિખંડી અને સોમકો સાથેના પાંચાલો, યુધિષ્ઠિરનું રક્ષણ કરવા ઇચ્છીને ચારેય બાજુએથી તેને ઘેરી વળ્યા.
9.17.9
ते समन्तात्परिवृताः पाण्डवैः पुरुषर्षभैः ।
क्षोभयन्ति स्म तां सेनां मकराः सागरं यथा।
वृक्षानिव महावाताः कम्पयन्ति स्म तावकाः ॥ ९.१७.९ ॥
પાંડવોથી ચારેય બાજુ ઘેરાયેલા તેઓ, મકરો જેમ સાગરને ડહોળે તેમ તે સેનાને ડહોળવા લાગ્યા; અને તમારા લોકો મહાવાયુ વૃક્ષોને કંપાવે તેમ તેને કંપાવવા લાગ્યા.
9.17.10
पुरोवातेन गङ्गेव…क्षोभ्यमाणा महानदी ।
अक्षोभ्यत तदा राजन्पाण्डूनां ध्वजिनी ततः ॥ ९.१७.१० ॥
…આગળથી વહેતા પવનથી ક્ષુબ્ધ થતી મહાનદી ગંગાની જેમ, હે રાજન, ત્યારે પાંડવોની તે સેના ક્ષુબ્ધ થઈ.
9.17.11
प्रस्कन्द्य सेनां महतीं महात्मानो महारथाः ।
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र क्व स राजा युधिष्ठिरः।
भ्रातरो वाऽस्य ते शूरा दृश्यन्ते नेह केचन ॥ ९.१७.११ ॥
તે મહાસેનામાંથી દોડીને આવેલા અનેક મહાત્મા મહારથીઓ ત્યાં બૂમ પાડી ઊઠ્યા, 'રાજા યુધિષ્ઠિર ક્યાં છે? અથવા તેના તે શૂર ભાઈઓમાંથી કોઈ અહીં કેમ દેખાતા નથી?'
9.17.12
धृष्टद्युम्नोऽथ शैनेयो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
पाञ्चालाश्च महावीर्याः शिखण्डी च महारथः ॥ ९.१७.१२ ॥
પછી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, શૈનેય સાત્યકિ, દ્રૌપદીના સર્વ પુત્રો, મહાપરાક્રમી પાંચાલો અને મહારથ શિખંડી.
9.17.13
एवं तान्वादिनः शूरान्द्रौपदेया महारथाः ।
अभ्यघ्नन्युयुधानश्च मद्रराजपदानुगान् ॥ ९.१७.१३ ॥
આ રીતે બોલતા એ વીરો પર દ્રૌપદીના મહારથી પુત્રો અને યુયુધાને મદ્રરાજના અનુચરો પર પ્રહાર કર્યો.
9.17.14
चक्रैर्विमथितैः केचित्केचिच्छिन्नैर्महाध्वजैः ।
सम्प्रदृश्यन्त समरे तावका निहताः परैः ॥ ९.१७.१४ ॥
કેટલાકના રથનાં પૈડાં ચૂરા થઈ ગયાં હતાં, કેટલાકના મહાધ્વજ કપાઈ ગયા હતા; યુદ્ધમાં તમારા માણસો શત્રુઓથી હણાયેલા દેખાતા હતા.
9.17.15
आलोक्य पाण्डवान्युद्धे योधा राजन्समन्ततः ।
वार्यमाणा ययुर्वेगात्पुत्रेण तव भारत ॥ ९.१७.१५ ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં ચારે તરફ પાંડવોને જોઈને યોદ્ધાઓ વેગથી આગળ વધ્યા; હે ભારત, તમારા પુત્રે રોક્યા છતાં.
9.17.16
दुर्योधनश्च तान्वीरान्वारयामास सान्त्वयन् ।
न चास्य शासनं केचित्तत्र चक्रुर्महारथाः ॥ ९.१७.१६ ॥
દુર્યોધને એ વીરોને સમજાવીને રોકવાનો પ્રયત્ન કર્યો; પરંતુ એ મહારથીઓમાંથી કોઈએ ત્યાં તેનો આદેશ માન્યો નહીં.
9.17.17
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
दुर्योधनं महाराज वचनं वचनक्षमम् ॥ ९.१७.१७ ॥
ત્યારે ગાંધારરાજનો પુત્ર શકુનિ દુર્યોધનને, હે મહારાજ, કહેવા યોગ્ય વચનો બોલ્યો.
9.17.18
किं नः सम्प्रेक्षमाणानां मद्राणां हन्यते बलम् ।
न युक्तमेतत्समरे त्वयि तिष्ठति भारत ॥ ९.१७.१८ ॥
અમે જોતા હોઈએ ત્યારે મદ્રોની સેના કેમ હણાય છે? હે ભારત, તમે યુદ્ધમાં ઊભા હો ત્યારે આ યોગ્ય નથી.
9.17.19
सहितैर्नाम योद्धव्यमित्येष समयः कृतः ।
अथ कस्मात्स्मरन्नेव घ्नतो मर्षयसे नृप ॥ ९.१७.१९ ॥
સહિતૈર્નામ યોદ્ધવ્યમિત્યેષ સમયઃ કૃતઃ। અથ કસ્માત્સ્મરન્નેવ ઘ્નતો મર્ષયસે નૃપ॥
9.17.20
वार्यमाणा मया पूर्वं नैते चक्रुर्वचो मम ।
एते विनिहताः सर्वे प्रस्कन्नाः पाण्डुवाहिनीम् ॥ ९.१७.२० ॥
વાર્યમાણા મયા પૂર્વં નૈતે ચક્રુર્વચો મમ। એતે વિનિહતાઃ સર્વે પ્રસ્કન્નાઃ પાણ્ડુવાહિનીમ્॥
9.17.21
न भर्तुः शासनं वीरा रणे कुर्वन्त्यमर्षिताः ।
अलं क्रोद्वुमथैतेषां नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ९.१७.२१ ॥
ન ભર્તુઃ શાસનં વીરા રણે કુર્વન્ત્યમર્ષિતાઃ। અલં ક્રોદ્વુમથૈતેષાં નાયં કાલ ઉપેક્ષિતુમ્॥
9.17.22
यामः सर्वेऽत्र सम्भूय सवाजिरथकुञ्जराः ।
परित्रातुं महेष्वासान्मद्रराजपदानुगान् ॥ ९.१७.२२ ॥
યામઃ સર્વેऽત્ર સમ્ભૂય સવાજિરથકુઞ્જરાઃ। પરિત્રાતું મહેષ્વાસાન્મદ્રરાજપદાનુગાન્॥
9.17.23
अन्योन्यं परिरक्षामो यत्नेन महता नृप ।
एवं सर्वेऽनुसञ्चिन्त्य प्रययुर्यत्र सैनिकाः ॥ ९.१७.२३ ॥
અન્યોન્યં પરિરક્ષામો યત્નેન મહતા નૃપ। એવં સર્વેऽનુસઞ્ચિન્ત્ય પ્રયયુર્યત્ર સૈનિકાઃ॥
9.17.24
एवमुक्तस्तदा राजा बलेन महता वृतः ।
प्रययौ सिंहनादेन कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ९.१७.२४ ॥
એવમુક્તસ્તદા રાજા બલેન મહતા વૃતઃ। પ્રયયૌ સિંહનાદેન કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્॥
9.17.25
हत विध्यत गृह्णीत प्रहरध्वं निकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दस्तव सैन्यस्य भारत ॥ ९.१७.२५ ॥
મારો, વીંધો, પકડો, પ્રહાર કરો, કાપી નાખો — એ રીતે, હે ભારત, તમારા સૈન્યમાં ભારે કોલાહલ થયો.
9.17.26
पाण्डवास्तु रणे दृष्ट्वा मद्रराजपदानुगान् ।
सहितानभ्यवर्तन्तं गुल्ममास्थाय मध्यमम् ॥ ९.१७.२६ ॥
યુદ્ધમાં પાંડવોએ મદ્રરાજના અનુયાયીઓને એકઠા થઈ મધ્ય વ્યૂહ રચીને આગળ વધતા જોયા.
9.17.27
ते मुहूर्ताद्रणे वीरा हस्ताहस्ति विशाम्पते ।
निहताः प्रत्यदृश्यन्त मद्रराजपदानुगाः ॥ ९.१७.२७ ॥
હે પ્રજાપતિ, એ વીરો — મદ્રરાજના અનુયાયીઓ — ક્ષણવારમાં યુદ્ધમાં સામસામે લડીને માર્યા ગયેલા દેખાયા.
9.17.28
ततो नः सम्प्रयातानां हता मद्रास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलकिलाशब्दमकुर्वन्सहिताः परे ॥ ९.१७.२८ ॥
ત્યારે આપણા આગળ વધેલા ઝડપી મદ્રો માર્યા ગયા; હરખાયેલા શત્રુઓએ સાથે મળીને 'કિલકિલા' અવાજ કર્યો.
9.17.29
अथोत्थितानि रुण्डानि समदृश्यन्त सर्वशः ।
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलम् ॥ ९.१७.२९ ॥
પછી ચારે બાજુ માથા વિનાના ધડ ઊભા થતા દેખાયા; સૂર્યમંડળની મધ્યમાંથી એક મોટી ઉલ્કા પડી.
9.17.30
रथैर्भग्नयुगाक्षैश्च निहतैश्च महारथैः ।
अश्वैर्निपातितैश्चैव सञ्छन्नाऽभूद्वसुन्धरा ॥ ९.१७.३० ॥
તૂટેલા ધૂંસરા અને ધરીવાળા રથો, મરાયેલા મહારથીઓ અને પડી ગયેલા ઘોડાઓથી પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ.
9.17.31
वातायमानैस्तुरगैर्युगासक्तैस्ततस्ततः ।
अकृष्यन्त महाराज योधास्तत्र रणाजिरे ॥ ९.१७.३१ ॥
હે મહારાજ, રણભૂમિમાં પવન જેવા વેગથી દોડતા ઘોડાઓ દ્વારા, ઝૂંસરીમાં બંધાયેલા યોદ્ધાઓ આમતેમ ઘસડાતા હતા.
9.17.32
भग्नचक्रान्रथान्केचिदहरंस्तुरगा रणे ।
रथार्धं केचिदादाय दिशो दश विबभ्रमुः।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त योक्त्रैः श्लिष्टाः स्म वाजिनः ॥ ९.१७.३२ ॥
કેટલાક ઘોડા યુદ્ધમાં તૂટેલા પૈડાંવાળા રથો ખેંચી ગયા; કેટલાક અડધો રથ લઈને દસે દિશામાં ભટકવા લાગ્યા. ઠેકઠેકાણે ઘોડા લગામ અને ઝૂંસરીમાં ગૂંચવાયેલા દેખાતા હતા.
9.17.33
रथिनः पतमानाश्च दृश्यन्ते स्म नरोत्तमाः ।
गगनात्प्रच्युताः सिद्धाः पुण्यानामिव सङ्क्षये ॥ ९.१७.३३ ॥
રથી શ્રેષ્ઠ પુરુષો પડતા દેખાતા હતા; પુણ્ય ક્ષીણ થતાં આકાશમાંથી પડતા સિદ્ધો જેવા લાગતા હતા.
9.17.34
निहतेषु च शूरेषु मद्रराजानुगेषु वै ।
अस्मानापततश्चापि दृष्ट्वा पार्था महारथाः ॥ ९.१७.३४ ॥
મદ્રરાજના અનુયાયી શૂરવીરો હણાયા ત્યારે, અમને આક્રમણ કરતા જોઈને, મહારથી પાર્થો…
9.17.35
अभ्यवर्तन्त वेगेन जयगृद्धाः प्रहारिणः ।
बाणशब्दरवान्कृत्वा विमिश्राञ्शङ्खनिःस्वनैः ॥ ९.१७.३५ ॥
વિજયની લાલસાવાળા પ્રહારકો વેગથી આગળ ધસ્યા; બાણોના અવાજ અને શંખનાદ ભેળવીને.
9.17.36
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षाः प्रहारिणः ।
शरासनानि धुन्वानाः सिंहनादान्प्रचुक्रुशुः ॥ ९.१७.३६ ॥
પરંતુ અમારા પર ફરી હુમલો કરીને, લક્ષ્ય સાધનારા પ્રહારકોએ ધનુષ્ય હલાવતા સિંહનાદ કર્યા.
9.17.37
ततो हतमभिप्रेक्ष्य मद्रराजबलं महत् ।
मद्रराजं च समरे दृष्ट्वा शूरं निपातितम्।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१७.३७ ॥
ત્યારે મદ્રરાજનું મોટું સૈન્ય હણાયેલું અને યુદ્ધમાં શૂર મદ્રરાજને પડેલો જોઈને દુર્યોધનનું સમગ્ર સૈન્ય ફરી પીઠ ફેરવી ગયું.
9.17.38
वध्यमानं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः ।
दिशो भेजेऽथ सम्भ्रान्तं त्रासितं दृढधन्विभिः ॥ ९.१७.३८ ॥
હે મહારાજ, પાંડવો અને વિજયી કાશીઓ દ્વારા હણાતું, દૃઢ ધનુર્ધરો દ્વારા ત્રાસ પામેલું તે સૈન્ય ગભરાઈને દિશાઓમાં ભાગ્યું.