మహాభారతం · అధ్యాయం 9.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.17.1
शल्येऽथ निहते राजन्मद्रराजपदानुगाः ।
रथाः सप्तशता वीरा दुद्रुवुर्महतो बलात् ॥ ९.१७.१ ॥
ఓ రాజా, శల్యుడు చంపబడిన తర్వాత, మద్రరాజు అడుగుజాడలను అనుసరించిన ఏడు వందల వీర రథికులు మహాసేన నుండి పారిపోయారు.
9.17.2
दुर्योधनस्तु द्विरदमारुह्याचलसन्निभम् ।
छत्रेण ध्रियमाणेन वीज्यमानश्च चामरैः।
न गन्तव्यं न गन्तव्यमिति मद्रानवारयत् ॥ ९.१७.२ ॥
కాని దుర్యోధనుడు పర్వతం వంటి ఏనుగు ఎక్కాడు; అతనిపై గొడుగు పట్టబడింది, చామరాలు వీచబడ్డాయి. 'వెళ్ళకూడదు, వెళ్ళకూడదు' అని అతడు మద్రులను ఆపాడు.
9.17.3
दुर्योधनेन ते वीरा वार्यमाणाः पुनः पुनः ।
युधिष्ठिरं जिघांसन्तः पाण्डूनां प्राविशन्बलम् ॥ ९.१७.३ ॥
దుర్యోధనుడు మళ్ళీ మళ్ళీ ఆపినా, ఆ వీరులు యుధిష్ఠిరుని చంపాలనే కోరికతో పాండవుల సేనలో ప్రవేశించారు.
9.17.4
ते तु शूरा महाराज कृतचित्ताश्च योधने ।
धनुःशब्दं महत्कृत्वा सहायुध्यन्त पाण्डवैः ॥ ९.१७.४ ॥
ఓ మహారాజా, ఆ శూరులు యుద్ధంలో దృఢనిశ్చయంతో గొప్ప విల్లు ధ్వనులు చేస్తూ పాండవులతో పోరాడారు.
9.17.5
श्रुत्वा च निहतं शल्यं धर्मपुत्रं च पीडितम् ।
मद्रराजप्रिये युक्तैर्मद्रकाणां महारथैः ॥ ९.१७.५ ॥
శల్యుడు చంపబడ్డాడని, ధర్మపుత్రుడు (యుధిష్ఠిరుడు) బాధపడుతున్నాడని విని, మద్రరాజునకు ప్రియమైన కార్యంలో నిమగ్నులైన మద్రకుల మహారథులు—
9.17.6
आजगाम ततः पार्थो गाण्डीवं विक्षिपन्धनुः ।
पूरयन्रथघोषेण दिशः सर्वा महारथः ॥ ९.१७.६ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన పార్థుడు (అర్జునుడు) గాండీవ ధనుస్సును ఊపుతూ వచ్చాడు; రథ ఘోషతో అన్ని దిక్కులను నింపాడు.
9.17.7
ततोऽर्जुनश्च भीमश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
सात्यकिश्च नरव्याघ्रो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ॥ ९.१७.७ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు, భీముడు, మాద్రి కుమారులైన ఇద్దరు పాండవులు, సాత్యకి, నరవ్యాఘ్రుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు అందరూ.
9.17.8
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च पाञ्चालाः सह सोमकैः ।
युधिष्ठिरं परीप्सन्तः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ९.१७.८ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి, సోమకులతో కూడిన పాంచాలులు, యుధిష్ఠిరుని రక్షించాలనుకుని అతన్ని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు.
9.17.9
ते समन्तात्परिवृताः पाण्डवैः पुरुषर्षभैः ।
क्षोभयन्ति स्म तां सेनां मकराः सागरं यथा।
वृक्षानिव महावाताः कम्पयन्ति स्म तावकाः ॥ ९.१७.९ ॥
పాండవులచే అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడిన వారు, మకరాలు సముద్రాన్ని కలచివేసినట్లు ఆ సైన్యాన్ని కలచివేశారు; నీ వారు మహావాయువులు వృక్షాలను కంపింపజేసినట్లు దానిని కంపింపజేశారు.
9.17.10
पुरोवातेन गङ्गेव…क्षोभ्यमाणा महानदी ।
अक्षोभ्यत तदा राजन्पाण्डूनां ध्वजिनी ततः ॥ ९.१७.१० ॥
…ముందుగా వీచే గాలిచే కలతపడే మహానది గంగ వలె, ఓ రాజా, అప్పుడు పాండవుల ఆ సేన కలతపడింది.
9.17.11
प्रस्कन्द्य सेनां महतीं महात्मानो महारथाः ।
बहवश्चुक्रुशुस्तत्र क्व स राजा युधिष्ठिरः।
भ्रातरो वाऽस्य ते शूरा दृश्यन्ते नेह केचन ॥ ९.१७.११ ॥
ఆ మహా సేన నుండి పరుగెత్తి వచ్చిన అనేక మహాత్ములైన మహారథులు అక్కడ అరిచారు: 'రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఎక్కడ? లేక అతని వీర సోదరులలో ఎవరూ ఇక్కడ ఎందుకు కనబడటం లేదు?'
9.17.12
धृष्टद्युम्नोऽथ शैनेयो द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
पाञ्चालाश्च महावीर्याः शिखण्डी च महारथः ॥ ९.१७.१२ ॥
తరువాత ధృష్టద్యుమ్నుడు, శైనేయుడు సాత్యకి, ద్రౌపదీ కుమారులందరూ, మహాపరాక్రమశాలులైన పాంచాలులు, మహారథుడు శిఖండి.
9.17.13
एवं तान्वादिनः शूरान्द्रौपदेया महारथाः ।
अभ्यघ्नन्युयुधानश्च मद्रराजपदानुगान् ॥ ९.१७.१३ ॥
ఈ విధంగా మాట్లాడిన ఆ శూరులను, ద్రౌపదీ కుమారులైన మహారథులు మరియు యుయుధానుడు మద్రరాజు అనుచరులపై దాడి చేశారు.
9.17.14
चक्रैर्विमथितैः केचित्केचिच्छिन्नैर्महाध्वजैः ।
सम्प्रदृश्यन्त समरे तावका निहताः परैः ॥ ९.१७.१४ ॥
కొందరి చక్రాలు నలిగిపోయి, మరికొందరి మహాధ్వజాలు తెగిపోయి ఉన్నాయి; యుద్ధంలో మీ వారు శత్రువుల చేత చంపబడినట్లు కనిపించారు.
9.17.15
आलोक्य पाण्डवान्युद्धे योधा राजन्समन्ततः ।
वार्यमाणा ययुर्वेगात्पुत्रेण तव भारत ॥ ९.१७.१५ ॥
రాజా, యుద్ధంలో నలువైపులా పాండవులను చూసి యోధులు వేగంగా ముందుకు సాగారు; ఓ భారతా, నీ కుమారుడు వారిని అడ్డుకుంటున్నప్పటికీ.
9.17.16
दुर्योधनश्च तान्वीरान्वारयामास सान्त्वयन् ।
न चास्य शासनं केचित्तत्र चक्रुर्महारथाः ॥ ९.१७.१६ ॥
దుర్యోధనుడు ఆ వీరులను ఓదార్చుతూ ఆపడానికి ప్రయత్నించాడు; కానీ ఆ మహారథులలో ఎవరూ అక్కడ అతని ఆజ్ఞను పాటించలేదు.
9.17.17
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
दुर्योधनं महाराज वचनं वचनक्षमम् ॥ ९.१७.१७ ॥
అప్పుడు గాంధారరాజు కుమారుడైన శకుని దుర్యోధనుడితో, మహారాజా, చెప్పదగిన మాటలు పలికాడు.
9.17.18
किं नः सम्प्रेक्षमाणानां मद्राणां हन्यते बलम् ।
न युक्तमेतत्समरे त्वयि तिष्ठति भारत ॥ ९.१७.१८ ॥
మనం చూస్తుండగానే మద్రుల సైన్యం ఎందుకు హతమవుతోంది? ఓ భారతా, నువ్వు యుద్ధంలో నిలిచి ఉండగా ఇది తగదు.
9.17.19
सहितैर्नाम योद्धव्यमित्येष समयः कृतः ।
अथ कस्मात्स्मरन्नेव घ्नतो मर्षयसे नृप ॥ ९.१७.१९ ॥
సహితైర్నామ యోద్ధవ్యమిత్యేష సమయః కృతః। అథ కస్మాత్స్మరన్నేవ ఘ్నతో మర్షయసే నృప॥
9.17.20
वार्यमाणा मया पूर्वं नैते चक्रुर्वचो मम ।
एते विनिहताः सर्वे प्रस्कन्नाः पाण्डुवाहिनीम् ॥ ९.१७.२० ॥
వార్యమాణా మయా పూర్వం నైతే చక్రుర్వచో మమ। ఏతే వినిహతాః సర్వే ప్రస్కన్నాః పాణ్డువాహినీమ్॥
9.17.21
न भर्तुः शासनं वीरा रणे कुर्वन्त्यमर्षिताः ।
अलं क्रोद्वुमथैतेषां नायं काल उपेक्षितुम् ॥ ९.१७.२१ ॥
న భర్తుః శాసనం వీరా రణే కుర్వన్త్యమర్షితాః। అలం క్రోద్వుమథైతేషాం నాయం కాల ఉపేక్షితుమ్॥
9.17.22
यामः सर्वेऽत्र सम्भूय सवाजिरथकुञ्जराः ।
परित्रातुं महेष्वासान्मद्रराजपदानुगान् ॥ ९.१७.२२ ॥
యామః సర్వేఽత్ర సమ్భూయ సవాజిరథకుఞ్జరాః। పరిత్రాతుం మహేష్వాసాన్మద్రరాజపదానుగాన్॥
9.17.23
अन्योन्यं परिरक्षामो यत्नेन महता नृप ।
एवं सर्वेऽनुसञ्चिन्त्य प्रययुर्यत्र सैनिकाः ॥ ९.१७.२३ ॥
అన్యోన్యం పరిరక్షామో యత్నేన మహతా నృప। ఏవం సర్వేఽనుసఞ్చింత్య ప్రయయుర్యత్ర సైనికాః॥
9.17.24
एवमुक्तस्तदा राजा बलेन महता वृतः ।
प्रययौ सिंहनादेन कम्पयन्निव मेदिनीम् ॥ ९.१७.२४ ॥
ఏవముక్తస్తదా రాజా బలేన మహతా వృతః। ప్రయయౌ సింహనాదేన కమ్పయన్నివ మేదినీమ్॥
9.17.25
हत विध्यत गृह्णीत प्रहरध्वं निकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दस्तव सैन्यस्य भारत ॥ ९.१७.२५ ॥
చంపండి, గుచ్చండి, పట్టుకోండి, దాడి చేయండి, నరకండి — ఈ విధంగా, భరతవంశీయుడా, మీ సైన్యంలో భయంకరమైన కోలాహలం చెలరేగింది.
9.17.26
पाण्डवास्तु रणे दृष्ट्वा मद्रराजपदानुगान् ।
सहितानभ्यवर्तन्तं गुल्ममास्थाय मध्यमम् ॥ ९.१७.२६ ॥
యుద్ధంలో పాండవులు మద్రరాజు అనుచరులు కలిసికట్టుగా మధ్య వ్యూహం పన్ని ముందుకు వస్తుండటం చూశారు.
9.17.27
ते मुहूर्ताद्रणे वीरा हस्ताहस्ति विशाम्पते ।
निहताः प्रत्यदृश्यन्त मद्रराजपदानुगाः ॥ ९.१७.२७ ॥
ప్రజాపతీ, ఆ వీరులు — మద్రరాజు అనుచరులు — క్షణంలోనే యుద్ధంలో చేతులు కలిపిన పోరులో హతులై కనిపించారు.
9.17.28
ततो नः सम्प्रयातानां हता मद्रास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलकिलाशब्दमकुर्वन्सहिताः परे ॥ ९.१७.२८ ॥
అప్పుడు ముందుకు వచ్చిన మన శూర మద్రులు హతులయ్యారు; సంతోషించిన శత్రువులు కలిసి 'కిలకిల' ధ్వని చేశారు.
9.17.29
अथोत्थितानि रुण्डानि समदृश्यन्त सर्वशः ।
पपात महती चोल्का मध्येनादित्यमण्डलम् ॥ ९.१७.२९ ॥
అప్పుడు అన్నిచోట్ల తలలేని కళేబరాలు లేచినట్లు కనిపించాయి; సూర్యమండలం మధ్య నుండి ఒక మహోల్క పడింది.
9.17.30
रथैर्भग्नयुगाक्षैश्च निहतैश्च महारथैः ।
अश्वैर्निपातितैश्चैव सञ्छन्नाऽभूद्वसुन्धरा ॥ ९.१७.३० ॥
విరిగిన కాడలు, ఇరుసులు గల రథాలతో, హతులైన మహారథులతో, కూలిన గుర్రాలతో భూమి కప్పబడింది.
9.17.31
वातायमानैस्तुरगैर्युगासक्तैस्ततस्ततः ।
अकृष्यन्त महाराज योधास्तत्र रणाजिरे ॥ ९.१७.३१ ॥
మహారాజా, యుద్ధభూమిలో గాలివేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలచే, కాడకు కట్టబడిన యోధులు అటూ ఇటూ ఈడ్చబడ్డారు.
9.17.32
भग्नचक्रान्रथान्केचिदहरंस्तुरगा रणे ।
रथार्धं केचिदादाय दिशो दश विबभ्रमुः।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त योक्त्रैः श्लिष्टाः स्म वाजिनः ॥ ९.१७.३२ ॥
కొన్ని గుర్రాలు యుద్ధంలో చక్రాలు విరిగిన రథాలను లాక్కెళ్లాయి; కొన్ని సగం రథాన్ని మోస్తూ పది దిక్కుల్లో తిరిగాయి. అక్కడక్కడ గుర్రాలు పగ్గాలతో, కాడలతో చిక్కుకుని కనిపించాయి.
9.17.33
रथिनः पतमानाश्च दृश्यन्ते स्म नरोत्तमाः ।
गगनात्प्रच्युताः सिद्धाः पुण्यानामिव सङ्क्षये ॥ ९.१७.३३ ॥
రథికులైన శ్రేష్ఠ పురుషులు పడిపోతూ కనిపించారు; పుణ్యం క్షీణించినప్పుడు ఆకాశం నుండి జారిపడే సిద్ధులవలె ఉన్నారు.
9.17.34
निहतेषु च शूरेषु मद्रराजानुगेषु वै ।
अस्मानापततश्चापि दृष्ट्वा पार्था महारथाः ॥ ९.१७.३४ ॥
మద్రరాజు అనుచరులైన శూరులు హతులవగా, మేము ముందుకు రావడాన్ని చూసి, మహారథులైన పృథా కుమారులు…
9.17.35
अभ्यवर्तन्त वेगेन जयगृद्धाः प्रहारिणः ।
बाणशब्दरवान्कृत्वा विमिश्राञ्शङ्खनिःस्वनैः ॥ ९.१७.३५ ॥
విజయ వాంఛతో ప్రహరించే వీరులు వేగంగా ముందుకు ఉరికారు; బాణాల శబ్దాన్ని, శంఖధ్వనులతో కలిపి చేస్తూ.
9.17.36
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षाः प्रहारिणः ।
शरासनानि धुन्वानाः सिंहनादान्प्रचुक्रुशुः ॥ ९.१७.३६ ॥
కానీ మమ్మల్ని మళ్లీ ఎదిరించి, లక్ష్యం సాధించిన ఆ ప్రహారులు, ధనుస్సులను ఊపుతూ సింహనాదాలు చేశారు.
9.17.37
ततो हतमभिप्रेक्ष्य मद्रराजबलं महत् ।
मद्रराजं च समरे दृष्ट्वा शूरं निपातितम्।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१७.३७ ॥
అప్పుడు మద్రరాజు యొక్క గొప్ప సేన హతమవడాన్ని, యుద్ధంలో శూరుడైన మద్రరాజు కూలిపోవడాన్ని చూసి, దుర్యోధనుని సమస్త సేన మళ్ళీ వెనుదిరిగింది.
9.17.38
वध्यमानं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः ।
दिशो भेजेऽथ सम्भ्रान्तं त्रासितं दृढधन्विभिः ॥ ९.१७.३८ ॥
మహారాజా, పాండవులచేత, విజయం సాధించిన కాశీయులచేత వధింపబడుతూ, దృఢ ధనుర్ధారులచేత భయపెట్టబడిన ఆ సేన భ్రాంతితో దిక్కులకు పారిపోయింది.