મહાભારત · અધ્યાય 9.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.18.1
पातिते युधि दुर्धर्षे मद्रराजे महारथे ।
तावकास्तव पुत्राश्च प्रायशो विमुखाऽभवन् ॥ ९.१८.१ ॥
સંજય બોલ્યો: યુદ્ધમાં પાડી દેવાયેલો, અજેય મહારથી મદ્રરાજ પડતાં તમારા યોદ્ધાઓ અને પુત્રો મોટે ભાગે મુખ ફેરવી ગયા.
9.18.2
वणिजो नावि भिन्नायां यथागाधे महार्णवे ।
अपारे पारमिच्छन्तो हते शूरे महात्मनि ॥ ९.१८.२ ॥
ઊંડા મહાસાગરમાં તૂટેલી નાવમાં વેપારીઓ જેમ અપાર કિનારાને ઇચ્છે, તેમ મહાત્મા વીર હણાતાં (તમારા યોદ્ધાઓ કિનારો ઇચ્છતા).
9.18.3
मद्रराजे महाराज वित्रस्ताः शरविक्षताः ।
अनाथा नाथमिच्छन्तो मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ ९.१८.३ ॥
હે મહારાજ, મદ્રરાજ પડતાં તમારા યોદ્ધાઓ ભયભીત, બાણોથી ઘાયલ, અનાથ થઈ આશ્રય શોધતા, સિંહથી પીડિત મૃગો જેવા થયા.
9.18.4
वृषा यथा भग्नशृङ्गाः शीर्णदन्ता यथा गजाः ।
मध्याह्ने प्रत्यपायाम निर्जिताऽजातशत्रुणा ॥ ९.१८.४ ॥
તૂટેલાં શિંગડાંવાળા બળદો અને તૂટેલા દાંતવાળા હાથીઓ જેવા, મધ્યાહ્ને અજાતશત્રુથી પરાજિત થઈ અમે પાછા ફર્યા.
9.18.5
न संस्थातुमनीकानि न च राजन्पराक्रमे ।
आसीद्बुद्धिर्हते शल्ये तव योधस्य कस्यचित् ॥ ९.१८.५ ॥
હે રાજન, શલ્ય હણાતાં તમારા કોઈ યોદ્ધાને સેના ટકાવવાની કે પરાક્રમ બતાવવાની બુદ્ધિ રહી નહીં.
9.18.6
भीष्मे द्रोणे च निहते सूतपुत्रे च पातिते ।
यद्दुःखं तव योधानां भयं चासीद्विशाम्पते ॥ ९.१८.६ ॥
હે પ્રજાપતિ, ભીષ્મ અને દ્રોણ હણાતાં અને સૂતપુત્ર (કર્ણ) પડતાં તમારા યોદ્ધાઓમાં જે દુઃખ અને ભય ઉત્પન્ન થયાં, તે આ હતાં.
9.18.7
तद्भयं स च नः शोको भूय एवाभ्यवर्तत ।
निराशाश्च जये राजन्हते शल्ये महारथे ॥ ९.१८.७ ॥
રાજન્, મહારથી શલ્ય હણાતાં તે ભય અને અમારો શોક ફરી અમને ઘેરી વળ્યો; વિજયની આશા નિરાશામાં ફેરવાઈ.
9.18.8
हतप्रवीरा विध्वस्ता निकृत्ताश्च शितैः शरैः ।
मद्रराजे हते राजन्योधास्ते प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.१८.८ ॥
રાજન્, મદ્રરાજ હણાતાં તારા યોદ્ધાઓ, તેમના વીરો મરાઈને, તીક્ષ્ણ બાણોથી છિન્નભિન્ન થઈને, ભયથી ભાગ્યા.
9.18.9
अश्वानन्ये गजानन्ये रथानन्ये महारथाः ।
आरुह्य जवसम्पन्ना पादाताः प्राद्रवंस्तथा ॥ ९.१८.९ ॥
કેટલાક ઘોડાઓ પર, કેટલાક હાથીઓ પર, કેટલાક રથો પર ચઢી, વેગથી મહારથીઓ, અને પગપાળા સૈનિકો પણ એ રીતે ભાગ્યા.
9.18.10
द्विसाहस्राश्च महातङ्गा गिरिरूपाः प्रहारिणः ।
…प्राद्रवन्हते शल्ये अङ्कुशाङ्गुष्ठनोदिताः ॥ ९.१८.१० ॥
બે હજાર વિશાળ હાથીઓ, પર્વત સમાન, પ્રહાર કરનારા, … શલ્ય હણાતાં અંકુશ અને અંગૂઠાથી પ્રેરિત થઈ ભાગ્યા.
9.18.11
ते रणाद्भरतश्रेष्ठ तावकाः प्राद्रवन्दिशः ।
धावतश्चाप्यपश्याम श्वसमानाञ्शराहतान् ॥ ९.१८.११ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તારા માણસો રણભૂમિમાંથી બધી દિશાઓમાં ભાગ્યા; દોડતાં, હાંફતાં અને બાણોથી ઘાયલ થયેલાઓને અમે જોયા.
9.18.12
तान्प्रभग्नान्हतान्दृष्ट्वा हतोत्साहान्पराजितान् ।
अभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः पाण्डवाश्च जयैषिणः ॥ ९.१८.१२ ॥
તેમને વિખરાયેલા, હણાયેલા, ઉત્સાહ ગુમાવેલા અને પરાજિત જોઈને વિજયની ઇચ્છા કરનારા પાંચાલો અને પાંડવો આગળ વધ્યા.
9.18.13
बाणशब्दरवाश्चापि सिंहनादाश्च पुष्कलाः ।
शङ्खशब्दश्च शूराणां दारुणः समपद्यत ॥ ९.१८.१३ ॥
બાણોના અવાજ અને સિંહનાદ પુષ્કળ થયા; શૂરવીરોના શંખનો ધ્વનિ ભયંકર રીતે ગુંજ્યો.
9.18.14
दृष्ट्वा तु कौरवं सैन्यं भयत्रस्तं प्रविद्रुतम् ।
अन्योन्यं समभाषन्त पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ९.१८.१४ ॥
ભયથી ત્રસ્ત થઈને ભાગતા કૌરવ સૈન્યને જોઈને પાંચાલો પાંડવો સાથે એકબીજા સાથે બોલ્યા.
9.18.15
अद्य राजा सत्यधृतिर्हतामित्रो युधिष्ठिरः ।
अद्य दुर्योधनो हीनो दीप्तया नृपतिश्रिया ॥ ९.१८.१५ ॥
આજે સત્યધૃતિ રાજા યુધિષ્ઠિરે શત્રુઓનો વધ કર્યો છે; આજે દુર્યોધન તેજસ્વી રાજલક્ષ્મીથી વંચિત થયો છે.
9.18.16
अद्य श्रुत्वा हतं पुत्रं धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
निःसंज्ञः पतितो भूमौ किल्बिषं प्रतिपत्स्यते ॥ ९.१८.१६ ॥
આજે પોતાના પુત્રના મૃત્યુની વાત સાંભળીને જનેશ્વર ધૃતરાષ્ટ્ર બેભાન થઈને ભૂમિ પર પડી જશે; પોતાના પાપનું ફળ ભોગવશે.
9.18.17
अद्य जानाति बीभत्सुं समर्थं स्वधन्विनाम् ।
अद्यात्मानं च दुर्मेधा गर्हयिष्यति पापकृत् ॥ ९.१८.१७ ॥
આજે પાપી અને મૂર્ખ દુર્યોધન ધનુર્ધરોમાં સમર્થ બીભત્સુ (અર્જુન) કોણ છે તે જાણશે; આજે તે પોતાની જ નિંદા કરશે.
9.18.18
अद्य क्षत्तुर्वचः सत्यं स्मरतां ब्रुवतो हितम् ।
अद्यप्रभृति पार्थं च प्रेष्यभूत इवाचरन्।
विजानातु नृपो दुःखं यत्प्राप्तं पाण्डुनन्दनैः ॥ ९.१८.१८ ॥
આજે ક્ષત્તા (વિદુર)ના સત્ય અને હિતકારી વચનોને સ્મરીને, આજથી પાર્થ (અર્જુન)ની સાથે સેવક જેવો વ્યવહાર કરતાં, પાંડુપુત્રોથી મળેલું દુઃખ શું છે તે રાજા જાણી લે.
9.18.19
अद्य कृष्णस्य माहात्म्यं विजानातु महीपतिः ।
अद्यार्जुनधनुर्घोषं घोरं जानातु संयुगे ॥ ९.१८.१९ ॥
આજે મહીપતિ કૃષ્ણનો મહિમા જાણે. આજે યુદ્ધમાં અર્જુનના ધનુષ્યનો ભયંકર ટંકાર પણ તે જાણે.
9.18.20
अत्त्राणां च बलं सर्वं बाह्वोश्च बलमाहवे ।
पुत्राणां च वधं घोरं भीमेन श्रोष्यते नृपः ॥ ९.१८.२० ॥
રાજા શસ્ત્રોનું સર્વ બળ, યુદ્ધમાં બંને બાહુનું બળ અને ભીમ દ્વારા પુત્રોનો ભયંકર વધ સાંભળશે.
9.18.21
अद्य ज्ञास्यति भीमस्य बलं घोरं महात्मनः ।
हते दुर्योधने युद्धे शक्रेणेव तु शम्बरे ॥ ९.१८.२१ ॥
આજે યુદ્ધમાં દુર્યોધન હણાશે ત્યારે, ઇન્દ્રે શંબરને હણ્યો તેમ, મહાત્મા ભીમનું ભયંકર બળ તેઓ જાણશે.
9.18.22
यत्कृतं भीमसेनेन दुःशासनवधे तदा ।
कोऽन्यः कर्ताऽस्ति तल्लोके ऋते भीमान्महाबलात्। ॥ ९.१८.२२ ॥
ત્યારે દુઃશાસનના વધમાં ભીમસેને જે કર્યું, તે મહાબલી ભીમ વિના આ જગતમાં બીજો કોણ કરી શકે?
9.18.23
अद्य ज्येष्ठस्य जानीतां पाण्डवस्य पराक्रमम् ।
मद्रराजं हतं श्रुत्वा देवैरपि सुदुःसहम् ॥ ९.१८.२३ ॥
આજે જ્યેષ્ઠ પાંડવનો પરાક્રમ તેઓ જાણે; દેવોને પણ અતિ દુઃસહ એવો મદ્રરાજ હણાયો એ સાંભળીને.
9.18.24
अद्य ज्ञास्यति सङ्ग्रामे माद्रीपुत्रौ सुदुःसहौ ।
निहते सौबले वीरे गान्धारेषु च सर्वशः ॥ ९.१८.२४ ॥
આજે યુદ્ધમાં માદ્રીના તે બે અતિ દુઃસહ પુત્રો, વીર સૌબલ અને ગાંધારોનો સર્વથા નાશ થયા પછી જાણશે.
9.18.25
… न तेषां स्याद्येषां योद्धा धनञ्जयः ।
… धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ९.१८.२५ ॥
… જેમના યોદ્ધા ધનંજય (અર્જુન) છે, તેમને (પરાજય) નહીં થાય. … અને પાર્ષત ધૃષ્ટદ્યુમ્ન.
9.18.26
… पञ्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
शिखण्डी च महेष्वासो राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ ९.१८.२६ ॥
… પાંચ, માદ્રીના બે પુત્રો, પાંડવો, મહાન ધનુર્ધર શિખંડી અને રાજા યુધિષ્ઠિર.
9.18.27
येषां च जगतो नाथो नाथः कृष्णो जनार्दनः ।
कथं तेषां जयो न स्याद्येषां धर्मो व्यपाश्रयः ॥ ९.१८.२७ ॥
જગતના સ્વામી જનાર્દન કૃષ્ણ જેમના નાથ છે, ધર્મ જેમનો આશ્રય છે, તેમનો વિજય કેમ ન થાય?
9.18.28
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराभवः ।
येषां नाथो हृषीकेशः सर्वलोकविभुर्हरिः ॥ ९.१८.२८ ॥
તેમને લાભ, તેમને વિજય; હૃષીકેશ, સર્વલોકના પ્રભુ હરિ જેમના નાથ છે, તેમનો પરાજય ક્યાંથી થાય?
9.18.29
भीष्मं द्रोणं च कर्णं च मद्रराजानमेव च ।
तथाऽन्यान्नृपतीन्वीराञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.१८.२९ ॥
ભીષ્મ, દ્રોણ, કર્ણ, મદ્રરાજ, અને તે જ રીતે અન્ય વીર રાજાઓને, સેંકડો અને હજારો.
9.18.30
कोऽन्यः शक्तो रणे जेतुमृते पार्थाद्युधिष्ठिरात् ।
यस्य नाथो हृषीकेशः सदा सत्ययशोनिधिः ॥ ९.१८.३० ॥
પાર્થ (અર્જુન) અને યુધિષ્ઠિર સિવાય યુદ્ધમાં જીતવા બીજું કોણ સમર્થ છે, જેમના નાથ સદા સત્ય-યશના નિધિ હૃષીકેશ છે?
9.18.31
इत्येवं वदमानास्ते हर्षेण महता युताः ।
प्रभग्नांस्तावकान्योधान्संहृष्टाः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ९.१८.३१ ॥
આ પ્રમાણે બોલતા, મહાન હર્ષથી ભરેલા તેઓ તમારા પરાજિત યોદ્ધાઓનો આનંદથી પાછળથી પીછો કરવા લાગ્યા.
9.18.32
धनञ्जयो रथानीकमभ्यवर्तत वीर्यवान् ।
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महारथः ॥ ९.१८.३२ ॥
પરાક્રમી ધનંજયે રથસેના પર આક્રમણ કર્યું; માદ્રીના બે પુત્રો, શકુનિ અને મહારથી સાત્યકિ પણ આગળ વધ્યા.
9.18.33
तान्प्रेक्ष्य द्रवतः सर्वान्भीमसेनभयार्दितान् ।
दुर्योधनस्तदा सूतमब्रवीद्विस्मयन्निव ॥ ९.१८.३३ ॥
ભીમસેનના ભયથી પીડાઈને ભાગી રહેલા તે સૌને જોઈને, દુર્યોધને ત્યારે આશ્ચર્ય પામ્યો હોય તેમ સારથિને કહ્યું.
9.18.34
मामतिक्रमते पार्थो धनुष्पाणिमवस्थितम् ।
जघने सर्वसैन्यानां शनैरश्वान्प्रचोदय ॥ ९.१८.३४ ॥
ધનુષ હાથમાં લઈને ઊભેલા મને, સર્વ સૈન્યની પાછળના ભાગમાં પાર્થ વટાવી રહ્યો છે; ધીમે ધીમે ઘોડાઓને હાંક.
9.18.35
जघने युध्यमानं हि कौन्तेयो मां न संशयः ।
नोत्सहेदभ्यतिक्रान्तुं वेलामिव महोदधिः ॥ ९.१८.३५ ॥
પાછળ લડતા મને કૌંતેય ઓળંગવાની હિંમત નહીં કરે, જેમ મહાસાગર પોતાના કાંઠાને ઓળંગવાની હિંમત નથી કરતો; એમાં શંકા નથી.
9.18.36
पश्य सैन्यं महत्सूत पाण्डवैः समभिद्रुतम् ।
सैन्यरेणुं समुद्भूतं पश्य चैनं समन्ततः ॥ ९.१८.३६ ॥
હે સૂત, પાંડવોએ આક્રમણ કરેલું આપણું મહાન સૈન્ય જુઓ; ચારે બાજુથી ઊઠેલી સૈન્યની ધૂળ પણ જુઓ.
9.18.37
सिंहनादांश्च समुद्भूतं पश्य चैनं समन्ततः ।
तस्माद्याहि शनैः सूत जघनं परिपालय ॥ ९.१८.३७ ॥
ચારેબાજુ ઊઠતી સિંહગર્જનાઓ જુઓ. તેથી, હે સૂત, ધીમે ધીમે આગળ વધો, પાછળના ભાગનું રક્ષણ કરો.
9.18.38
मयि स्थिते च समरे निरुद्धेषु च पाण्डुषु ।
पुनरावर्तते तूर्णं मामकं बलमोजसा ॥ ९.१८.३८ ॥
હું યુદ્ધમાં સ્થિર ઊભો હતો અને પાંડવો રોકાયા ત્યારે, આપણી સેના ઝડપથી બળ સાથે પાછી વળી.
9.18.39
तच्छ्रुत्वा तव पुत्रस्य शूरस्य सदृशं वचः ।
सारथिर्हेमसञ्छन्नाञ्शरैरश्वानचोदयत् ॥ ९.१८.३९ ॥
તમારા શૂરવીર પુત્રનું એ યોગ્ય વચન સાંભળીને સારથિએ સોનાથી શણગારેલા ઘોડાઓને બાણોથી હાંક્યા.
9.18.40
गजाश्वरथिभिर्हीनास्त्यक्तात्मानः पदातयः ।
एकविंशतिसाहस्राः संयुगायावतस्थिरे ॥ ९.१८.४० ॥
હાથી, ઘોડા અને રથીઓ વિનાના, પ્રાણની આશા છોડેલા એકવીસ હજાર પદાતિઓ યુદ્ધ માટે ઊભા રહ્યા.
9.18.41
नानादेशसमुद्भूता नानारञ्जितवाससः ।
अवस्थितास्तदा योधाः प्रार्थयन्तो महद्यशः ॥ ९.१८.४१ ॥
વિવિધ દેશોમાં જન્મેલા, વિવિધ રંગે રંગેલાં વસ્ત્રો પહેરેલા એ યોદ્ધાઓ મહાન યશની ઇચ્છા રાખીને ત્યારે ઊભા હતા.
9.18.42
तेषामापततां तत्र संहृष्टानां परस्परम् ।
सम्मर्दः सुमहाञ्चज्ञे घोररूपो भयानकः ॥ ९.१८.४२ ॥
ત્યાં એકબીજા પર ઉત્સાહથી ધસી આવતા તેમની વચ્ચે અતિ મહાન, ભયાનક અને ઘોર અથડામણ થઈ.
9.18.43
भीमसेनं तदा राजन्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
बलेन चतुरङ्गेण नानादेश्यानवारयत् ॥ ९.१८.४३ ॥
હે રાજન્, ત્યારે નાના દેશોના યોદ્ધાઓએ ચતુરંગ સેનાના બળથી ભીમસેન અને પાર્ષત ધૃષ્ટદ્યુમ્નને રોક્યા.
9.18.44
भीममेवाभ्यवर्तन्त रणेऽन्ये तु पदातयः ।
प्रक्ष्वेड्यास्फोट्य संहृष्टा वीरलोकं यियासवः ॥ ९.१८.४४ ॥
યુદ્ધમાં બીજા પાયદળો ભીમ તરફ જ આગળ વધ્યા; હર્ષથી ગર્જતા, ભુજાઓ થપથપાવતા, વીરલોક જવાની ઇચ્છાથી.
9.18.45
आसाद्य भीमसेनं तु संरब्धा युद्धदुर्मदाः ।
धार्तराष्ट्रा विनेदुर्हि नान्यामकथनयन्कथाम्।
परिवार्य रणे भीमं निजघ्नुस्ते समन्ततः ॥ ९.१८.४५ ॥
ભીમસેન પાસે પહોંચીને ક્રોધિત અને યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો ગર્જ્યા; બીજી વાત કહી નહિ. યુદ્ધમાં ભીમને ઘેરીને ચારે બાજુથી તેમણે પ્રહાર કર્યા.
9.18.46
स वध्यमानः समरे पदातिगणसंवृतः ।
न चचाल ततः स्थानान्मैनाक इव पर्वतः ॥ ९.१८.४६ ॥
યુદ્ધમાં પ્રહાર ખાતા, પાયદળના સમૂહથી ઘેરાયેલા છતાં, મૈનાક પર્વતની જેમ તે પોતાના સ્થાનેથી ડગ્યો નહિ.
9.18.47
ते तु क्रुद्धा महाराज पाण्डवस्य महारथम् ।
निग्रहीतुं प्रवृत्ता हि योधांश्चान्यानवारयन् ॥ ९.१८.४७ ॥
હે મહારાજ, તેઓ ક્રોધે ભરાઈને પાંડવના તે મહારથીને પકડવા પ્રવૃત્ત થયા; બીજા યોદ્ધાઓને પણ રોક્યા.
9.18.48
अक्रुध्यत रणे भीमस्तैस्तदा पर्यवस्थितैः ।
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णं पदातिः समवस्थितः ॥ ९.१८.४८ ॥
ત્યારે યુદ્ધમાં ચારે બાજુ ઊભેલા તેમનાથી ભીમ ક્રોધે ભરાયો; તે તરત રથ પરથી ઊતરીને પગપાળો દૃઢતાથી ઊભો રહ્યો.
9.18.49
जातरूपप्रतिच्छन्नां प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अवधीत्तावकान्योधान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ९.१८.४९ ॥
સોનાથી મઢેલી વિશાળ ગદા ઉપાડીને, દંડ હાથમાં લીધેલા યમની જેમ તેણે તમારા યોદ્ધાઓને મારી નાખ્યા.
9.18.50
रथाश्वविप्रहीणांस्तु तान्भीमो गदया बली ।
एकविंशतिसाहस्रान्पदातीन्समपोथयत् ॥ ९.१८.५० ॥
રથ અને ઘોડા વિનાના તે પાયદળોને બળવાન ભીમે ગદાથી એકવીસ હજાર જણને કચડી નાખ્યા.
9.18.51
हत्वा तत्पुरुषानीकं भीमः सत्यपराक्रमः ।
धृष्टद्युम्नं पुरस्कृत्य न चिरात्प्रत्यदृश्यत ॥ ९.१८.५१ ॥
તે પાયદળ સેનાને મારીને સત્યપરાક્રમી ભીમ, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને આગળ રાખીને થોડી જ વારમાં ફરી દેખાયો.
9.18.52
पादाता निहता भूमौ शिश्यिरे रुधिरोक्षितः ।
सम्भग्ना इव वातेन कर्णिकाराः सुपुष्पिताः ॥ ९.१८.५२ ॥
જમીન પર હણાયેલા પાયદળો લોહીથી ભીંજાઈને પડ્યા હતા, પવનથી તૂટેલા ખીલેલા કર્ણિકાર વૃક્ષો જેવા.
9.18.53
नानाशस्त्रसमायुक्ता नानाकुण्डलधारिणः ।
नानाजात्या हतास्तत्र नादेशसमागताः ॥ ९.१८.५३ ॥
વિવિધ શસ્ત્રોથી સજ્જ, વિવિધ કુંડળ ધારણ કરેલા, વિવિધ જાતિના, આદેશ વિના આવેલા તે યોદ્ધાઓ ત્યાં માર્યા ગયા.
9.18.54
पताकाध्वजसञ्छन्नं पदातीनां महद्बलम् ।
निकृत्तं विबभौ रौद्रं घोररूपं भयावहम् ॥ ९.१८.५४ ॥
પતાકા અને ધ્વજાઓથી ઢંકાયેલી પાયદળની વિશાળ સેના કપાઈ જઈ ભયાનક અને ડરામણા રૂપે શોભી રહી.
9.18.55
युधिष्ठिरपुरोगाश्च सहसैन्या महारथाः ।
अभ्यधावन्महात्मानं पुत्रं दुर्योधनं तव ॥ ९.१८.५५ ॥
યુધિષ્ઠિર જેમની આગળ હતો એવા સૈન્યસહિત મહારથીઓ આપના મહાત્મા પુત્ર દુર્યોધન તરફ દોડ્યા.
9.18.56
ते सर्वे तावकान्दृष्ट्वा महेष्वासान्पराङ्मुखान् ।
नाभ्यवर्तन्त ते पुत्रं वेलामिव महोर्मयः ॥ ९.१८.५६ ॥
આપના મહાધનુર્ધરોને પીઠ ફેરવીને ભાગતા જોઈ, જેમ મોટા મોજાં કિનારા તરફ ન વળે તેમ તેઓ આપના પુત્ર તરફ ન ફર્યા.
9.18.57
तदद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
यदेकं सहिताः पार्था न शेकुरतिवर्तितुम् ॥ ९.१८.५७ ॥
આપના પુત્રનું તે અદ્ભુત પરાક્રમ અમે જોયું; એકલો હોવા છતાં સંગઠિત પાર્થો તેને પાર ન કરી શક્યા.
9.18.58
नातिदूरापयातं तु कृतबुद्वि पलायने ।
दुर्योधनः स्वकं सैन्यमब्रवीद्भृशविक्षतम् ॥ ९.१८.५८ ॥
બહુ દૂર ગયા વિના, ભાગવાનો નિર્ણય કરી ચૂકેલા, અતિ ઘાયલ પોતાના સૈન્યને દુર્યોધને કહ્યું.
9.18.59
न तं देशं प्रपश्यामि पृथिव्यां पर्वतेषु च ।
यत्र यातान्न वा हन्युः पाण्डवाः किं सृतेन वः ॥ ९.१८.५९ ॥
પૃથ્વી પર કે પર્વતો પર એવી કોઈ જગ્યા હું જોતો નથી જ્યાં જઈને પાંડવો તમને ન મારે; ભાગીને તમને શો લાભ?
9.18.60
अल्पं च बलमेतेषां कृष्णौ च भृशविक्षतौ ।
यदि सर्वेऽत्र तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् ॥ ९.१८.६० ॥
એમનું સૈન્ય થોડું છે, બંને કૃષ્ણ અત્યંત ઘાયલ છે; આપણે બધા અહીં ટકી રહીએ તો ચોક્કસ આપણો વિજય થશે.
9.18.61
विप्रयातांस्तु वो भिन्नान्पाण्डवाः कृतविप्रियाः ।
अनुयाय हनिष्यन्ति श्रेयान्नः समरे वधः ॥ ९.१८.६१ ॥
પરંતુ વિખરાઈને ભાગી રહેલા તમને, જેમનું તમે અપ્રિય કર્યું છે એ પાંડવો પીછો કરીને મારી નાખશે. યુદ્ધમાં મૃત્યુ જ આપણા માટે શ્રેયસ્કર છે.
9.18.62
शृण्वन्तु क्षत्रियाः सर्वे यावन्तोऽत्र समागताः ।
यदा शूरं च भीरुं च मारयत्यन्तकः सदा ॥ ९.१८.६२ ॥
અહીં એકઠા થયેલા સર્વ ક્ષત્રિયો સાંભળો; અંતક (મૃત્યુ) હંમેશાં શૂરને અને ભીરુને બંનેને મારે છે.
9.18.63
को नु मूढो न युध्येत पुरुषः क्षत्रियो ध्रुवम् ।
श्रेयान्नो भीमसेनस्य क्रुद्धस्याभिमुखे स्थितः ॥ ९.१८.६३ ॥
ક્રુદ્ધ ભીમસેનની સામે ઊભો રહીને કયો મૂર્ખ ક્ષત્રિય પુરુષ લડશે નહીં? આપણા માટે આ જ શ્રેયસ્કર છે.
9.18.64
सुखः साङ्ग्रामिको मृत्युर्दुःखो व्याधिजरादिभिः ।
मर्त्येनावश्यमर्तव्यं गृहेष्वपि कदाचन ॥ ९.१८.६४ ॥
યુદ્ધનું મૃત્યુ સુખદ છે; રોગ, ઘડપણ વગેરેથી થતું મૃત્યુ દુઃખદ છે. મનુષ્યે અવશ્ય મરવું પડે છે, ક્યારેક ઘરોમાં પણ.
9.18.65
युध्यतः क्षत्रधर्मेण मृत्युरेष सनातनः ।
हत्वेह सुखमाप्नोति हतः प्रेत्य महत्फलम् ॥ ९.१८.६५ ॥
ક્ષાત્રધર્મથી યુદ્ધ કરનારા માટે આ જ સનાતન મૃત્યુ છે. અહીં મારનારો સુખ પામે છે; મરાયેલો પરલોકમાં મહાન ફળ પામે છે.
9.18.66
न युद्धधर्माच्छ्रेयान्वै पन्थाः स्वर्गस्य कौरवाः ।
अचिरेणैव ताँल्लोकान्हतो युद्धे समश्नुते ॥ ९.१८.६६ ॥
હે કૌરવો, યુદ્ધધર્મ કરતાં સ્વર્ગનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ બીજો નથી. યુદ્ધમાં હણાયેલો તરત જ તે લોકોને પામે છે.
9.18.67
श्रुत्वा तद्वचनं तस्य पूजयित्वा च पार्थिवाः ।
पुनरेवाभ्यवर्तन्त पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.१८.६७ ॥
તેનું તે વચન સાંભળીને અને તેનો આદર કરીને રાજાઓ ફરી આતતાયી પાંડવો તરફ વળ્યા.
9.18.68
तानापतत एवाशु व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
प्रत्युद्ययुस्तदा पार्था जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥ ९.१८.६८ ॥
વ્યૂહ રચેલી સેના સાથે પ્રહાર કરવા ઝડપથી ધસી આવતા તેમને, જયની ઇચ્છાવાળા અને ક્રોધિત પૃથાના પુત્રો ત્યારે સામા ગયા.
9.18.69
धनञ्जयो रथेनाजावभ्यवर्तत वीर्यवान् ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु व्याक्षिपन्गाण्डिवं धनुः ॥ ९.१८.६९ ॥
પરાક્રમી ધનંજય યુદ્ધમાં રથ વડે આગળ વધ્યો, ત્રણે લોકમાં વિખ્યાત ગાંડીવ ધનુષ્યને ઘુમાવતો.
9.18.70
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महाबलः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टा यत्ता वै तावकं बलम् ॥ ९.१८.७० ॥
માદ્રીના બે પુત્રો અને મહાબળવાન સાત્યકિ હર્ષપૂર્વક વેગથી શકુનિ અને તૈયાર તમારી સેના પર તૂટી પડ્યા.