महाभारत · अध्याय 9.18
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.18.1
पातिते युधि दुर्धर्षे मद्रराजे महारथे ।
तावकास्तव पुत्राश्च प्रायशो विमुखाऽभवन् ॥ ९.१८.१ ॥
संजय म्हणाला: युद्धात पाडला गेलेला दुर्धर्ष, महारथी मद्रराज पडल्यावर तुमचे योद्धे आणि पुत्र बहुतांशी पाठ फिरवून पळाले.
9.18.2
वणिजो नावि भिन्नायां यथागाधे महार्णवे ।
अपारे पारमिच्छन्तो हते शूरे महात्मनि ॥ ९.१८.२ ॥
खोल महासागरात फुटलेल्या नावेतील व्यापारी जसे अपार तीराची इच्छा करतात, तसे महात्मा वीर मारला गेल्यावर (तुमचे योद्धे तीर शोधत होते).
9.18.3
मद्रराजे महाराज वित्रस्ताः शरविक्षताः ।
अनाथा नाथमिच्छन्तो मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ ९.१८.३ ॥
हे महाराज, मद्रराज पडल्यावर तुमचे योद्धे भयभीत, बाणांनी जखमी होऊन, अनाथ होऊन, आश्रय शोधत, सिंहाने पिडलेल्या हरणांसारखे झाले.
9.18.4
वृषा यथा भग्नशृङ्गाः शीर्णदन्ता यथा गजाः ।
मध्याह्ने प्रत्यपायाम निर्जिताऽजातशत्रुणा ॥ ९.१८.४ ॥
मोडलेली शिंगे असलेले बैल आणि तुटलेले दात असलेले हत्ती जसे, तसे माध्यान्ही अजातशत्रूने पराजित करून आम्ही माघार घेतली.
9.18.5
न संस्थातुमनीकानि न च राजन्पराक्रमे ।
आसीद्बुद्धिर्हते शल्ये तव योधस्य कस्यचित् ॥ ९.१८.५ ॥
हे राजा, शल्य मारला गेल्यावर तुमच्या कोणत्याही योद्ध्याला सेना सावरण्याची किंवा पराक्रम दाखवण्याची बुद्धी उरली नाही.
9.18.6
भीष्मे द्रोणे च निहते सूतपुत्रे च पातिते ।
यद्दुःखं तव योधानां भयं चासीद्विशाम्पते ॥ ९.१८.६ ॥
हे प्रजापते, भीष्म आणि द्रोण मारले गेल्यावर आणि सूतपुत्र (कर्ण) पडल्यावर तुमच्या योद्ध्यांमध्ये जे दुःख व भय उत्पन्न झाले, ते हेच.
9.18.7
तद्भयं स च नः शोको भूय एवाभ्यवर्तत ।
निराशाश्च जये राजन्हते शल्ये महारथे ॥ ९.१८.७ ॥
राजा, महारथी शल्य मारला गेल्यावर ते भय आणि आमचा शोक पुन्हा आमच्यावर कोसळला; विजयाची आशा निराशेत बदलली.
9.18.8
हतप्रवीरा विध्वस्ता निकृत्ताश्च शितैः शरैः ।
मद्रराजे हते राजन्योधास्ते प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.१८.८ ॥
राजा, मद्रराज मारला गेल्यावर तुझे योद्धे, त्यांचे वीर मारले जाऊन, तीक्ष्ण बाणांनी छिन्नविच्छिन्न होऊन, भयाने पळाले.
9.18.9
अश्वानन्ये गजानन्ये रथानन्ये महारथाः ।
आरुह्य जवसम्पन्ना पादाताः प्राद्रवंस्तथा ॥ ९.१८.९ ॥
कोणी घोड्यांवर, कोणी हत्तींवर, कोणी रथांवर चढून वेगाने महारथी पळाले; पायदळही तसेच पळाले.
9.18.10
द्विसाहस्राश्च महातङ्गा गिरिरूपाः प्रहारिणः ।
…प्राद्रवन्हते शल्ये अङ्कुशाङ्गुष्ठनोदिताः ॥ ९.१८.१० ॥
दोन हजार प्रचंड हत्ती, पर्वतासारखे, प्रहार करणारे, … शल्य मारला गेल्यावर अंकुश आणि पायाच्या अंगठ्याने प्रेरित होऊन पळाले.
9.18.11
ते रणाद्भरतश्रेष्ठ तावकाः प्राद्रवन्दिशः ।
धावतश्चाप्यपश्याम श्वसमानाञ्शराहतान् ॥ ९.१८.११ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तुझी माणसे रणांगणातून सर्व दिशांना पळाली; पळताना आम्ही त्यांना धापा टाकताना आणि बाणांनी घायाळ झालेले पाहिले.
9.18.12
तान्प्रभग्नान्हतान्दृष्ट्वा हतोत्साहान्पराजितान् ।
अभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः पाण्डवाश्च जयैषिणः ॥ ९.१८.१२ ॥
त्यांना विखुरलेले, मारलेले, उत्साह गमावलेले आणि पराभूत पाहून विजयाची इच्छा करणारे पांचाल आणि पांडव पुढे सरसावले.
9.18.13
बाणशब्दरवाश्चापि सिंहनादाश्च पुष्कलाः ।
शङ्खशब्दश्च शूराणां दारुणः समपद्यत ॥ ९.१८.१३ ॥
बाणांचे शब्द आणि सिंहनाद विपुल झाले; शूरांच्या शंखांचा आवाज भयंकरपणे घुमला.
9.18.14
दृष्ट्वा तु कौरवं सैन्यं भयत्रस्तं प्रविद्रुतम् ।
अन्योन्यं समभाषन्त पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ९.१८.१४ ॥
भयाने त्रस्त होऊन पळणारे कौरव सैन्य पाहून पांचाल पांडवांसह एकमेकांशी बोलू लागले.
9.18.15
अद्य राजा सत्यधृतिर्हतामित्रो युधिष्ठिरः ।
अद्य दुर्योधनो हीनो दीप्तया नृपतिश्रिया ॥ ९.१८.१५ ॥
आज सत्यधृती राजा युधिष्ठिराने शत्रूंना ठार मारले आहे; आज दुर्योधन तेजस्वी राजलक्ष्मीपासून वंचित झाला आहे.
9.18.16
अद्य श्रुत्वा हतं पुत्रं धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
निःसंज्ञः पतितो भूमौ किल्बिषं प्रतिपत्स्यते ॥ ९.१८.१६ ॥
आज आपला पुत्र मारला गेला हे ऐकून जनेश्वर धृतराष्ट्र संज्ञाहीन होऊन भूमीवर कोसळेल; आपल्या पापाचे फळ भोगेल.
9.18.17
अद्य जानाति बीभत्सुं समर्थं स्वधन्विनाम् ।
अद्यात्मानं च दुर्मेधा गर्हयिष्यति पापकृत् ॥ ९.१८.१७ ॥
आज पापी आणि मूर्ख दुर्योधन धनुर्धरांत समर्थ असलेला बीभत्सु (अर्जुन) कोण आहे हे जाणेल; आज तो स्वतःलाच निंदील.
9.18.18
अद्य क्षत्तुर्वचः सत्यं स्मरतां ब्रुवतो हितम् ।
अद्यप्रभृति पार्थं च प्रेष्यभूत इवाचरन्।
विजानातु नृपो दुःखं यत्प्राप्तं पाण्डुनन्दनैः ॥ ९.१८.१८ ॥
आज क्षत्त्या (विदुराच्या) सत्य आणि हितकारक वचनांचे स्मरण करून, आजपासून पार्थाशी (अर्जुनाशी) सेवकासारखे वागून, पांडुपुत्रांकडून प्राप्त झालेले दुःख काय आहे ते राजाने जाणावे.
9.18.19
अद्य कृष्णस्य माहात्म्यं विजानातु महीपतिः ।
अद्यार्जुनधनुर्घोषं घोरं जानातु संयुगे ॥ ९.१८.१९ ॥
आज महीपती कृष्णाचे माहात्म्य जाणो. आज युद्धात अर्जुनाच्या धनुष्याचा भयंकर टणत्कार तोही जाणो.
9.18.20
अत्त्राणां च बलं सर्वं बाह्वोश्च बलमाहवे ।
पुत्राणां च वधं घोरं भीमेन श्रोष्यते नृपः ॥ ९.१८.२० ॥
राजा अस्त्रांचे सर्व बळ, युद्धात दोन्ही बाहूंचे बळ आणि भीमाकडून पुत्रांचा झालेला भयंकर वध ऐकेल.
9.18.21
अद्य ज्ञास्यति भीमस्य बलं घोरं महात्मनः ।
हते दुर्योधने युद्धे शक्रेणेव तु शम्बरे ॥ ९.१८.२१ ॥
आज युद्धात दुर्योधन मारला जाताच, इंद्राने शंबराला मारले तसे, महात्मा भीमाचे भयंकर बळ ते जाणतील.
9.18.22
यत्कृतं भीमसेनेन दुःशासनवधे तदा ।
कोऽन्यः कर्ताऽस्ति तल्लोके ऋते भीमान्महाबलात्। ॥ ९.१८.२२ ॥
तेव्हा दुःशासनाच्या वधात भीमसेनाने जे केले, ते महाबलवान भीमाशिवाय जगात दुसरा कोण करू शकेल?
9.18.23
अद्य ज्येष्ठस्य जानीतां पाण्डवस्य पराक्रमम् ।
मद्रराजं हतं श्रुत्वा देवैरपि सुदुःसहम् ॥ ९.१८.२३ ॥
आज ज्येष्ठ पांडवाचा पराक्रम त्यांनी जाणावा; देवांनाही अत्यंत दुःसह असलेला मद्रराज मारला गेला हे ऐकून.
9.18.24
अद्य ज्ञास्यति सङ्ग्रामे माद्रीपुत्रौ सुदुःसहौ ।
निहते सौबले वीरे गान्धारेषु च सर्वशः ॥ ९.१८.२४ ॥
आज युद्धात माद्रीचे ते दोन अत्यंत दुःसह पुत्र, वीर सौबल आणि गांधारांचा सर्वतः नाश झाल्यावर जाणतील.
9.18.25
… न तेषां स्याद्येषां योद्धा धनञ्जयः ।
… धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ९.१८.२५ ॥
… ज्यांचा योद्धा धनंजय (अर्जुन) आहे, त्यांना (पराजय) होणार नाही. … आणि पार्षत धृष्टद्युम्न.
9.18.26
… पञ्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
शिखण्डी च महेष्वासो राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ ९.१८.२६ ॥
… पाच, माद्रीचे दोन पुत्र, पांडव, महान धनुर्धर शिखंडी आणि राजा युधिष्ठिर.
9.18.27
येषां च जगतो नाथो नाथः कृष्णो जनार्दनः ।
कथं तेषां जयो न स्याद्येषां धर्मो व्यपाश्रयः ॥ ९.१८.२७ ॥
जगताचा नाथ जनार्दन कृष्ण ज्यांचा नाथ आहे, धर्म ज्यांचा आश्रय आहे, त्यांचा विजय कसा होणार नाही?
9.18.28
लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराभवः ।
येषां नाथो हृषीकेशः सर्वलोकविभुर्हरिः ॥ ९.१८.२८ ॥
त्यांना लाभ, त्यांना विजय; हृषीकेश, सर्वलोकांचा प्रभु हरी ज्यांचा नाथ आहे, त्यांचा पराभव कोठून होईल?
9.18.29
भीष्मं द्रोणं च कर्णं च मद्रराजानमेव च ।
तथाऽन्यान्नृपतीन्वीराञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.१८.२९ ॥
भीष्म, द्रोण, कर्ण, मद्रराज आणि तसेच इतर वीर राजांना, शेकडो आणि हजारो.
9.18.30
कोऽन्यः शक्तो रणे जेतुमृते पार्थाद्युधिष्ठिरात् ।
यस्य नाथो हृषीकेशः सदा सत्ययशोनिधिः ॥ ९.१८.३० ॥
पार्थ (अर्जुन) आणि युधिष्ठिर यांच्याखेरीज युद्धात जिंकण्यास दुसरा कोण समर्थ आहे, ज्यांचा नाथ सदा सत्य आणि यशाचा निधी असलेला हृषीकेश आहे?
9.18.31
इत्येवं वदमानास्ते हर्षेण महता युताः ।
प्रभग्नांस्तावकान्योधान्संहृष्टाः पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ९.१८.३१ ॥
असे बोलत, महान हर्षाने भरलेले ते तुमच्या पराभूत योद्ध्यांचा आनंदाने मागून पाठलाग करू लागले.
9.18.32
धनञ्जयो रथानीकमभ्यवर्तत वीर्यवान् ।
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महारथः ॥ ९.१८.३२ ॥
पराक्रमी धनंजयाने रथसेनेवर चाल केली; माद्रीचे दोन पुत्र, शकुनी आणि महारथी सात्यकीही पुढे सरसावले.
9.18.33
तान्प्रेक्ष्य द्रवतः सर्वान्भीमसेनभयार्दितान् ।
दुर्योधनस्तदा सूतमब्रवीद्विस्मयन्निव ॥ ९.१८.३३ ॥
भीमसेनाच्या भयाने पीडित होऊन पळणाऱ्या त्या सर्वांना पाहून दुर्योधन तेव्हा आश्चर्यचकित झाल्यासारखा सारथ्याला म्हणाला.
9.18.34
मामतिक्रमते पार्थो धनुष्पाणिमवस्थितम् ।
जघने सर्वसैन्यानां शनैरश्वान्प्रचोदय ॥ ९.१८.३४ ॥
धनुष्य हाती घेऊन उभ्या असलेल्या मला सर्व सैन्याच्या मागच्या भागात पार्थ ओलांडून जात आहे; हळूहळू घोडे हाकव.
9.18.35
जघने युध्यमानं हि कौन्तेयो मां न संशयः ।
नोत्सहेदभ्यतिक्रान्तुं वेलामिव महोदधिः ॥ ९.१८.३५ ॥
मागच्या बाजूने युद्ध करणाऱ्या मला कौन्तेय ओलांडण्याचे धाडस करणार नाही, जसा महासागर आपला किनारा ओलांडण्याचे धाडस करत नाही; यात संशय नाही.
9.18.36
पश्य सैन्यं महत्सूत पाण्डवैः समभिद्रुतम् ।
सैन्यरेणुं समुद्भूतं पश्य चैनं समन्ततः ॥ ९.१८.३६ ॥
हे सूता, पांडवांनी आक्रमण केलेले आपले महान सैन्य पाहा; चहूबाजूंनी उठलेली सैन्याची धूळही पाहा.
9.18.37
सिंहनादांश्च समुद्भूतं पश्य चैनं समन्ततः ।
तस्माद्याहि शनैः सूत जघनं परिपालय ॥ ९.१८.३७ ॥
चोहीकडे उठणाऱ्या सिंहगर्जना पाहा. म्हणून, हे सूता, हळू हळू पुढे जा, मागील भागाचे रक्षण कर.
9.18.38
मयि स्थिते च समरे निरुद्धेषु च पाण्डुषु ।
पुनरावर्तते तूर्णं मामकं बलमोजसा ॥ ९.१८.३८ ॥
मी युद्धात स्थिर उभा असताना आणि पांडव रोखले गेले असताना, आपले सैन्य वेगाने बलासह परतले.
9.18.39
तच्छ्रुत्वा तव पुत्रस्य शूरस्य सदृशं वचः ।
सारथिर्हेमसञ्छन्नाञ्शरैरश्वानचोदयत् ॥ ९.१८.३९ ॥
तुमच्या शूर पुत्राचे ते योग्य वचन ऐकून सारथ्याने सोन्याने मढवलेल्या घोड्यांना बाणांनी हाकले.
9.18.40
गजाश्वरथिभिर्हीनास्त्यक्तात्मानः पदातयः ।
एकविंशतिसाहस्राः संयुगायावतस्थिरे ॥ ९.१८.४० ॥
हत्ती, घोडे आणि रथी नसलेले, प्राणाची आशा सोडलेले एकवीस हजार पायदळ युद्धासाठी उभे राहिले.
9.18.41
नानादेशसमुद्भूता नानारञ्जितवाससः ।
अवस्थितास्तदा योधाः प्रार्थयन्तो महद्यशः ॥ ९.१८.४१ ॥
विविध देशांत जन्मलेले, विविध रंगांनी रंगवलेली वस्त्रे परिधान केलेले ते योद्धे महान यशाची इच्छा धरून तेव्हा उभे होते.
9.18.42
तेषामापततां तत्र संहृष्टानां परस्परम् ।
सम्मर्दः सुमहाञ्चज्ञे घोररूपो भयानकः ॥ ९.१८.४२ ॥
तेथे एकमेकांवर उत्साहाने धावणाऱ्या त्यांच्यात प्रचंड, भयानक आणि घोर संघर्ष निर्माण झाला.
9.18.43
भीमसेनं तदा राजन्धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
बलेन चतुरङ्गेण नानादेश्यानवारयत् ॥ ९.१८.४३ ॥
हे राजा, तेव्हा नाना देशांच्या योद्ध्यांनी चतुरंगी सेनेच्या बळाने भीमसेनाला आणि पार्षत धृष्टद्युम्नाला रोखले.
9.18.44
भीममेवाभ्यवर्तन्त रणेऽन्ये तु पदातयः ।
प्रक्ष्वेड्यास्फोट्य संहृष्टा वीरलोकं यियासवः ॥ ९.१८.४४ ॥
रणात इतर पायदळ भीमावरच चालून गेले; आनंदाने गर्जना करत, दंड थोपटत, वीरलोकाला जाण्याची इच्छा धरून.
9.18.45
आसाद्य भीमसेनं तु संरब्धा युद्धदुर्मदाः ।
धार्तराष्ट्रा विनेदुर्हि नान्यामकथनयन्कथाम्।
परिवार्य रणे भीमं निजघ्नुस्ते समन्ततः ॥ ९.१८.४५ ॥
भीमसेनाजवळ पोहोचून संतप्त व युद्धमदाने उन्मत्त झालेले धार्तराष्ट्र गर्जले; दुसरे काही बोलले नाहीत. रणात भीमाला वेढून त्यांनी सर्व बाजूंनी त्याच्यावर प्रहार केले.
9.18.46
स वध्यमानः समरे पदातिगणसंवृतः ।
न चचाल ततः स्थानान्मैनाक इव पर्वतः ॥ ९.१८.४६ ॥
रणात प्रहार सहन करत, पायदळाच्या समूहाने वेढलेला असूनही तो मैनाक पर्वतासारखा आपल्या जागेवरून हलला नाही.
9.18.47
ते तु क्रुद्धा महाराज पाण्डवस्य महारथम् ।
निग्रहीतुं प्रवृत्ता हि योधांश्चान्यानवारयन् ॥ ९.१८.४७ ॥
हे महाराजा, ते संतप्त होऊन पांडवाच्या त्या महारथाला पकडण्यास सरसावले; इतर योद्ध्यांनाही अडवले.
9.18.48
अक्रुध्यत रणे भीमस्तैस्तदा पर्यवस्थितैः ।
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णं पदातिः समवस्थितः ॥ ९.१८.४८ ॥
तेव्हा रणात वेढून उभ्या असलेल्यांमुळे भीम संतापला; तो लगेच रथातून उतरून पायी दृढपणे उभा राहिला.
9.18.49
जातरूपप्रतिच्छन्नां प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
अवधीत्तावकान्योधान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ९.१८.४९ ॥
सोन्याने मढवलेली विशाल गदा उचलून, दंड हाती घेतलेल्या यमासारखा त्याने तुमच्या योद्ध्यांना मारले.
9.18.50
रथाश्वविप्रहीणांस्तु तान्भीमो गदया बली ।
एकविंशतिसाहस्रान्पदातीन्समपोथयत् ॥ ९.१८.५० ॥
रथ आणि घोडे नसलेल्या त्या पायदळांना बलवान भीमाने गदेने एकवीस हजार जणांना चिरडून टाकले.
9.18.51
हत्वा तत्पुरुषानीकं भीमः सत्यपराक्रमः ।
धृष्टद्युम्नं पुरस्कृत्य न चिरात्प्रत्यदृश्यत ॥ ९.१८.५१ ॥
त्या पायदळाला ठार करून सत्यपराक्रमी भीम, धृष्टद्युम्नाला पुढे करून थोड्याच वेळात पुन्हा दिसला.
9.18.52
पादाता निहता भूमौ शिश्यिरे रुधिरोक्षितः ।
सम्भग्ना इव वातेन कर्णिकाराः सुपुष्पिताः ॥ ९.१८.५२ ॥
जमिनीवर मारले गेलेले पायदळ रक्ताने माखलेले पडले होते, वाऱ्याने मोडलेल्या बहरलेल्या कर्णिकार वृक्षांसारखे.
9.18.53
नानाशस्त्रसमायुक्ता नानाकुण्डलधारिणः ।
नानाजात्या हतास्तत्र नादेशसमागताः ॥ ९.१८.५३ ॥
विविध शस्त्रांनी सज्ज, नाना प्रकारची कुंडले धारण केलेले, नाना जातींचे ते योद्धे आज्ञेविना आलेले तिथे मारले गेले.
9.18.54
पताकाध्वजसञ्छन्नं पदातीनां महद्बलम् ।
निकृत्तं विबभौ रौद्रं घोररूपं भयावहम् ॥ ९.१८.५४ ॥
पताका आणि ध्वजांनी झाकलेले पायदळाचे विशाल सैन्य छिन्नविच्छिन्न होऊन भयानक आणि भीतिदायक रूपाने चमकले.
9.18.55
युधिष्ठिरपुरोगाश्च सहसैन्या महारथाः ।
अभ्यधावन्महात्मानं पुत्रं दुर्योधनं तव ॥ ९.१८.५५ ॥
युधिष्ठिर ज्यांच्या पुढे होता असे सैन्यासह महारथी आपला महात्मा पुत्र दुर्योधन याच्यावर धावून गेले.
9.18.56
ते सर्वे तावकान्दृष्ट्वा महेष्वासान्पराङ्मुखान् ।
नाभ्यवर्तन्त ते पुत्रं वेलामिव महोर्मयः ॥ ९.१८.५६ ॥
आपले महाधनुर्धर पाठ फिरवून पळताना पाहून ते सर्व, महासागराच्या मोठ्या लाटा किनाऱ्याकडे न येतात तसे, आपल्या पुत्राकडे वळले नाहीत.
9.18.57
तदद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
यदेकं सहिताः पार्था न शेकुरतिवर्तितुम् ॥ ९.१८.५७ ॥
आपल्या पुत्राचे ते अद्भुत पराक्रम आम्ही पाहिले; एकटा असूनही एकत्र आलेल्या पार्थांना त्याला पार करता आले नाही.
9.18.58
नातिदूरापयातं तु कृतबुद्वि पलायने ।
दुर्योधनः स्वकं सैन्यमब्रवीद्भृशविक्षतम् ॥ ९.१८.५८ ॥
फार दूर गेलेल्या, पळून जाण्याचा निर्णय घेतलेल्या, अतिशय जखमी झालेल्या आपल्या सैन्याला दुर्योधन म्हणाला.
9.18.59
न तं देशं प्रपश्यामि पृथिव्यां पर्वतेषु च ।
यत्र यातान्न वा हन्युः पाण्डवाः किं सृतेन वः ॥ ९.१८.५९ ॥
पृथ्वीवर किंवा पर्वतांवर असे कोणतेही ठिकाण मला दिसत नाही जिथे गेल्यावर पांडव तुम्हाला मारणार नाहीत; पळून जाऊन तुम्हाला काय फायदा?
9.18.60
अल्पं च बलमेतेषां कृष्णौ च भृशविक्षतौ ।
यदि सर्वेऽत्र तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् ॥ ९.१८.६० ॥
यांचे सैन्य थोडे आहे, दोन्ही कृष्ण अतिशय जखमी आहेत; आपण सर्वजण येथे स्थिर राहिलो तर नक्कीच आपला विजय होईल.
9.18.61
विप्रयातांस्तु वो भिन्नान्पाण्डवाः कृतविप्रियाः ।
अनुयाय हनिष्यन्ति श्रेयान्नः समरे वधः ॥ ९.१८.६१ ॥
पण विखुरलेल्या आणि पळून जाणाऱ्या तुम्हाला, ज्यांना तुम्ही अप्रिय केले आहे ते पांडव पाठलाग करून ठार मारतील. युद्धात मरणच आपल्यासाठी श्रेयस्कर आहे.
9.18.62
शृण्वन्तु क्षत्रियाः सर्वे यावन्तोऽत्र समागताः ।
यदा शूरं च भीरुं च मारयत्यन्तकः सदा ॥ ९.१८.६२ ॥
येथे जमलेले सर्व क्षत्रिय ऐका; अंतक (मृत्यू) नेहमी शूर आणि भित्र्या दोघांनाही मारतो.
9.18.63
को नु मूढो न युध्येत पुरुषः क्षत्रियो ध्रुवम् ।
श्रेयान्नो भीमसेनस्य क्रुद्धस्याभिमुखे स्थितः ॥ ९.१८.६३ ॥
क्रुद्ध भीमसेनासमोर उभा राहून कोणता मूर्ख क्षत्रिय पुरुष लढणार नाही? आपल्यासाठी हेच श्रेयस्कर आहे.
9.18.64
सुखः साङ्ग्रामिको मृत्युर्दुःखो व्याधिजरादिभिः ।
मर्त्येनावश्यमर्तव्यं गृहेष्वपि कदाचन ॥ ९.१८.६४ ॥
युद्धातील मृत्यू सुखकारक आहे; रोग, वार्धक्य इत्यादींमुळे येणारा मृत्यू दुःखकारक आहे. मर्त्य माणसाला अवश्य मरावे लागते, कधीतरी घरातही.
9.18.65
युध्यतः क्षत्रधर्मेण मृत्युरेष सनातनः ।
हत्वेह सुखमाप्नोति हतः प्रेत्य महत्फलम् ॥ ९.१८.६५ ॥
क्षत्रधर्मानुसार युद्ध करणाऱ्यासाठी हाच सनातन मृत्यू आहे. येथे मारणारा सुख मिळवतो; मारला गेलेला परलोकात महान फल मिळवतो.
9.18.66
न युद्धधर्माच्छ्रेयान्वै पन्थाः स्वर्गस्य कौरवाः ।
अचिरेणैव ताँल्लोकान्हतो युद्धे समश्नुते ॥ ९.१८.६६ ॥
हे कौरवांनो, युद्धधर्मापेक्षा स्वर्गाचा श्रेष्ठ मार्ग दुसरा नाही. युद्धात मारला गेलेला लवकरच त्या लोकांना प्राप्त होतो.
9.18.67
श्रुत्वा तद्वचनं तस्य पूजयित्वा च पार्थिवाः ।
पुनरेवाभ्यवर्तन्त पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.१८.६७ ॥
त्याचे ते बोलणे ऐकून व त्याचा सन्मान करून राजे पुन्हा आततायी पांडवांकडे वळले.
9.18.68
तानापतत एवाशु व्यूढानीकाः प्रहारिणः ।
प्रत्युद्ययुस्तदा पार्था जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥ ९.१८.६८ ॥
व्यूहरचनेने सज्ज सैन्यासह प्रहार करण्यासाठी वेगाने येणाऱ्या त्यांना विजयाची इच्छा धरणारे आणि क्रोधित झालेले पृथेचे पुत्र तेव्हा सामोरे गेले.
9.18.69
धनञ्जयो रथेनाजावभ्यवर्तत वीर्यवान् ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु व्याक्षिपन्गाण्डिवं धनुः ॥ ९.१८.६९ ॥
पराक्रमी धनंजय युद्धात रथातून पुढे सरसावला, त्रिलोकात प्रसिद्ध असलेले गांडीव धनुष्य फिरवत.
9.18.70
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महाबलः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टा यत्ता वै तावकं बलम् ॥ ९.१८.७० ॥
माद्रीचे दोन पुत्र आणि महाबली सात्यकी आनंदाने वेगाने शकुनी आणि सज्ज असलेल्या तुमच्या सैन्यावर तुटून पडले.