મહાભારત · અધ્યાય 9.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.19.1
सन्निवृत्तेषु सैन्येषु साल्वो म्लेच्छगणाधिपः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धः पाण्डवानां महद्बलम् ॥ ९.१९.१ ॥
સૈન્યો પાછાં ફર્યાં ત્યારે મ્લેચ્છગણોનો અધિપતિ શાલ્વ અત્યંત ક્રોધે ભરાઈ પાંડવોના મહાન સૈન્ય પર ધસી ગયો.
9.19.2
आस्थाय सुमहानागं प्रभिन्नं पर्वतोपमम् ।
सप्तमैरावतप्रख्यममित्रगणमर्दनम् ॥ ९.१९.२ ॥
પર્વત જેવા, સાતમા ઐરાવત સમાન, શત્રુગણોને કચડી નાખનારા એક અતિ વિશાળ મદોન્મત્ત હાથી પર આરૂઢ થઈ તે આગળ વધ્યો.
9.19.3
योऽसौ महान्भद्रकुलप्रसूतः ।
सुपूजितो धार्तराष्ट्रेण नित्यम्।
सुकल्पितः शास्त्रविनिश्चयज्ञैः ।
सदौपवाह्यः समरेषु राजन् ॥ ९.१९.३ ॥
ભદ્રકુળમાં જન્મેલો એ મહાન હાથી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દ્વારા સદા સન્માનિત હતો; શાસ્ત્રનિર્ણય જાણનારાઓએ સારી રીતે સજાવેલો હતો; હે રાજા, યુદ્ધોમાં હંમેશાં સવારી યોગ્ય હતો.
9.19.4
ऐरावतं दैत्यगणान्विमृद्र… ।
ञ्शक्रो यथा सञ्जनयन्भयानि।
तमास्थितो राजवरो बभूव ।
यथोदयस्थः सविता क्षपान्ते ॥ ९.१९.४ ॥
ઇન્દ્ર ઐરાવત પર ચઢીને દૈત્યગણોને કચડીને ભય ઉત્પન્ન કરે તેમ તે શ્રેષ્ઠ રાજા તેના પર આરૂઢ થયો; રાત્રિના અંતે ઉદયાચલ પર રહેલા સૂર્યની જેમ.
9.19.5
स तेन नागप्रवरेण राज… ।
न्नभ्युद्ययौ पाण्डुसुतान्समेतान्।
शितैः पृषत्कैर्विददार वेगै… ।
र्महेन्द्रवज्रप्रतिमैः सुघोरैः ॥ ९.१९.५ ॥
તે શ્રેષ્ઠ હાથી સાથે રાજા... એકઠા થયેલા પાંડુપુત્રો તરફ આગળ વધ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણોથી, વેગથી, મહેન્દ્રના વજ્ર સમાન અતિ ભયંકર બાણોથી તેમને વીંધી નાખ્યા.
9.19.6
ततः शरान्वै सृजतो महारणे ।
योधांश्च राजन्नयतो यमालयम्।
नास्यानत्रं ददृशुः स्वे परे वा ।
यथा पुरा वज्रधरस्य दैत्याः ॥ ९.१९.६ ॥
મહાયુદ્ધમાં બાણો છોડતા અને હે રાજન, યોદ્ધાઓને યમલોક મોકલતા તેનામાં પોતાના કે શત્રુના કોઈને અંતર ન દેખાયું; પૂર્વે વજ્રધારી (ઇન્દ્ર) સામે દૈત્યો જેમ.
9.19.7
ते पाण्डवाः सोमकाः सृञ्जयाश्च ।
तमेकनागं ददृशुः समन्तात्।
सहस्रशो वै विचरन्तमेकं ।
यथा महेन्द्रस्य गजं समीपे ॥ ९.१९.७ ॥
પાંડવો, સોમકો અને સૃંજયો તે એક જ ગજરાજને ચારે બાજુ જોતા હતા; હજારો રીતે વિચરતા તે એકને, મહેન્દ્રની પાસેના ગજની જેમ.
9.19.8
सन्द्राव्यमाणं तु बलं परेषां ।
परेतकल्पं विबभौ समन्ततः।
नैवावतस्थे समरे भृशं भया… ।
द्विमृद्यमानं तु परस्परं तदा ॥ ९.१९.८ ॥
શત્રુઓની સેના વિખેરાઈને ભાગતી હતી, ચારે બાજુ મૃતકો જેવી દેખાઈ; યુદ્ધમાં તે ટકી ન શકી, ભયથી અત્યંત…; ત્યારે તે પોતાનામાં જ બે ભાગમાં કચડાતી.
9.19.9
ततः प्रभग्ना सहसा महाचमूः ।
सा पाण्डवी तेन नराधिपेन।
दिशश्चतस्रः सहसा विधाविता ।
गजेन्द्रवेगं तमपारयन्ती ॥ ९.१९.९ ॥
ત્યારે તે નરાધિપ દ્વારા તે મહાન પાંડવ સેના અચાનક છિન્નભિન્ન થઈ; તે ગજેન્દ્રના વેગને સહન ન કરી શકતી તે અચાનક ચારે દિશાઓમાં ભાગી.
9.19.10
दृष्ट्वा च तां वेगवता प्रभग्नां ।
सर्वे त्वदीया युधि योधमुख्याः।
अपूजयंस्ते तु नराधिपं तं ।
दध्मुश्च शङ्खाञ्शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१९.१० ॥
તે વેગવાનથી તે સેનાને છિન્નભિન્ન થતી જોઈને તમારા બધા મુખ્ય યોદ્ધાઓએ યુદ્ધમાં તે નરાધિપનું સન્માન કર્યું; અને ચંદ્ર જેવા શંખ વગાડ્યા.
9.19.11
श्रुत्वा निनादं त्वथ कौरवाणां ।
हर्षाद्विमुक्तं सह शङ्खशब्दैः।
सेनापतिः पाण्डवसृञ्जयानां ।
पाञ्चालपुत्रो ममृषे न कोपात् ॥ ९.१९.११ ॥
કૌરવોની ગર્જના અને હર્ષથી ઊઠેલા શંખનાદો સાંભળીને પણ, પાંડવ-સૃંજયોના સેનાપતિ પાંચાલપુત્રે ક્રોધથી તે સહન ન કર્યું.
9.19.12
ततस्तु तं वै द्विरदं महात्मा ।
प्रत्युद्ययौ त्वरमाणो जयाय।
जम्भो यथा शक्रसमागमे वै ।
नागेन्द्रमैरावणमिन्द्रवाह्यम् ॥ ९.१९.१२ ॥
ત્યારે તે મહાત્માએ વિજય માટે ઉતાવળે તે ગજની સામે જઈને તેનો સામનો કર્યો, જેમ ઇન્દ્ર સાથેના સમાગમમાં જંભ ઇન્દ્રવાહન ઐરાવતની સામે ગયો હતો.
9.19.13
तमापतन्तं सहसा तु दृष्ट्वा ।
पाञ्चालपुत्रं युधि राजसिंहः।
तं वै द्विपं प्रेषयामास तूर्णं ।
वधाय राजन्द्रुपदात्मजस्य ॥ ९.१९.१३ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં પાંચાલપુત્રને અચાનક પોતાની તરફ ધસી આવતો જોઈને રાજસિંહે દ્રુપદપુત્રના વધ માટે તે ગજને તરત મોકલ્યો.
9.19.14
स तं द्विपेन्द्रं सहसापतन्त… ।
मविध्यदग्निप्रतिमैः पृषत्कैः।
कर्मारधौतैर्निशितैर्ज्वलद्भि… ।
र्नाराचमुख्यैस्त्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१९.१४ ॥
તેણે અચાનક ધસી આવતા તે ગજેન્દ્રને અગ્નિ સમાન ચમકતા, લુહારે ધોયેલા, તીક્ષ્ણ, બળતા બાણોથી અને ઉગ્ર વેગવાળા ત્રણ શ્રેષ્ઠ નારાચોથી વીંધ્યો.
9.19.15
ततोऽपरान्पञ्चशतान्महात्मा ।
नाराचमुख्यान्विससर्ज कुम्भे।
स तैस्तु विद्धः परमद्विपो रणे ।
तदा परावृत्य भृशं प्रदुद्रुवे ॥ ९.१९.१५ ॥
પછી તે મહાત્માએ બીજા પાંચસો શ્રેષ્ઠ નારાચ તે ગજના કપાળ પર છોડ્યા. તેનાથી વીંધાયેલો તે મહાગજ યુદ્ધમાં પાછો ફરીને અતિશય વેગથી ભાગી ગયો.
9.19.16
तं नागराजं सहसा प्रणुन्नं ।
विद्राव्यमाणं विनिवर्त्य साल्वः।
तोत्राङ्कुशैः प्रेषयामास तूर्णं ।
पाञ्चालराजस्य सुतं प्रदिश्य ॥ ९.१९.१६ ॥
અચાનક આગળ ધકેલાયેલા અને ભાગવા મજબૂર થયેલા તે ગજરાજને શાલ્વે પાછો વાળીને અંકુશ અને ચાબૂકોથી પાંચાલરાજના પુત્ર તરફ તરત જ હાંક્યો.
9.19.17
दृष्ट्वा पतन्तं सहसा तु नागं ।
धृष्टद्युम्नः स्वरथाच्छीघ्रमेव।
गदां प्रगृह्योग्रजवेन वीरो ।
भूमिं प्रपन्नो भयविह्वलाङ्गः ॥ ९.१९.१७ ॥
હાથીને અચાનક પોતાના પર પડતો જોઈને વીર ધૃષ્ટદ્યુમ્ને તરત જ પોતાના રથમાંથી કૂદી ગદા ઉપાડી, અને ભયથી કંપતા અંગો સાથે જમીન પર પડ્યો.
9.19.18
स तं रथं हेमविभूषिताङ्गं ।
साश्वं ससूतं सहसा विमृद्य।
उत्क्षिप्य हस्तेन नदन्महाद्विपो ।
विपोथयामास वसुन्धरातले ॥ ९.१९.१८ ॥
તે મહાન હાથીએ સોનાથી શણગારેલા તે રથને, ઘોડા અને સારથિ સહિત અચાનક કચડી નાખ્યો; પછી સૂંઢથી ઊંચકી ગર્જના કરતાં ધરતી પર પટકી દીધો.
9.19.19
पाञ्चालराजस्य सुतं च दृष्ट्वा ।
तदार्दितं नागवरेण तेन।
तमभ्यधावत्सहसा जवेन ।
भीमः शिखण्डी च शिनेश्च नप्ता ॥ ९.१९.१९ ॥
પાંચાલરાજના પુત્રને તે શ્રેષ્ઠ હાથીથી પીડાતો જોઈ ભીમ, શિખંડી અને શિનિના પૌત્રે તરત જ તેના પર ધસારો કર્યો.
9.19.20
शरैश्च वेगं सहसा निगृह्य ।
तस्याभितो व्यापततो गजस्य।
स सङ्गृहीतो रथिभिर्गजो वै ।
चचाल तैर्वार्यमाणश्च सङ्ख्ये ॥ ९.१९.२० ॥
બાણોથી તે હાથીનો વેગ અચાનક રોકીને, તે ચારે તરફ દોડતો હતો ત્યારે રથીઓએ તેને ઘેરી લીધો; તેમના વડે રોકાયેલો તે હાથી યુદ્ધમાં ડગમગ્યો.
9.19.21
ततः पृषत्कान्प्रववर्ष राजा ।
सूर्यो यथा रश्मिजालं समन्तात्।
तैराशुगैर्वध्यमाना रथौघाः ।
प्रदुद्रुवुः सहितास्तत्रतत्र ॥ ९.१९.२१ ॥
ત્યારે રાજાએ બાણોની વર્ષા કરી, જેમ સૂર્ય ચોતરફ પોતાની કિરણજાળ પાથરે. તે વેગવાન બાણોથી આહત રથસમૂહો એકસાથે ઠેરઠેર ભાગી ગયા.
9.19.22
तत्कर्म साल्वस्य समीक्ष्य सर्वे ।
पाञ्चालपुत्रा नृप सृञ्जयाश्च।
हाहाकारैर्नादयन्ति स्म युद्धे ।
द्विपं समन्ताद्रुरुधुर्नराग्र्याः ॥ ९.१९.२२ ॥
સાલ્વનું તે કર્મ જોઈને, હે રાજન, પાંચાલપુત્રો અને સૃંજયો સૌ 'હાય હાય'ના પોકારોથી યુદ્ધને ગજવી ઊઠ્યા; શ્રેષ્ઠ વીરોએ તે હાથીને ચારેબાજુથી ઘેરી લીધો.
9.19.23
पाञ्चालपुत्रस्त्वरितस्तु शूरो ।
गदां प्रगृह्याचलशृङ्गकल्पाम्।
ससम्भ्रमं भारत शत्रुघाती ।
जवेन वीरोऽनुससार नागम् ॥ ९.१९.२३ ॥
પાંચાલપુત્ર તે શૂરવીરે તરત જ પર્વતશિખર જેવી ગદા ઉપાડી; હે ભારત, શત્રુઘાતી તે વીરે વેગથી તે હાથીનો પીછો કર્યો.
9.19.24
ततस्तु नागं धरणीधराभं ।
मदं स्रवन्तं जलदप्रकाशम्।
गदां समातिध्य भृशं जघान ।
पाञ्चालराजस्य सुतस्तरस्वी ॥ ९.१९.२४ ॥
ત્યારે પાંચાલરાજાનો તે વેગવાન પુત્ર, મદ ઝરતા, પર્વત જેવા અને મેઘ જેવા ચમકતા તે હાથી પર ગદા મજબૂત પકડીને અતિ બળથી પ્રહાર કર્યો.
9.19.25
स भिन्नकुम्भः सहसा विनद्य ।
मुखात्प्रभूतं क्षतजं विमुञ्चन्।
पपात नागो धरमीधराभः ।
क्षितिप्रकम्पाच्चलितो यथाऽद्रिः ॥ ९.१९.२५ ॥
તેનું કુંભસ્થળ ફાટી ગયું; તે અચાનક ચિત્કારીને, મોઢામાંથી ઘણું લોહી વહાવતો, ધરતી ધ્રૂજાવીને ઢળી પડતા પર્વતની જેમ તે પર્વત સમાન હાથી પડી ગયો.
9.19.26
निपात्यमाने तु तदा गजेन्द्रे ।
हाहाकृते तव पुत्रस्य सैन्ये।
स साल्वराजस्य शिनिप्रवीरो ।
जहार भल्लेन शिरः शितेन ॥ ९.१९.२६ ॥
ત્યારે એ ગજરાજ પડાતાં આપના પુત્રની સેનામાં હાહાકાર મચી ગયો. ત્યારે શિનિ વંશના મુખ્ય વીરે તીક્ષ્ણ ભલ્લ બાણથી સાલ્વરાજનું મસ્તક કાપી નાખ્યું.
9.19.27
हृतोत्तमाङ्गो युधि सात्वतेन ।
पपात भूमौ सह नागराज्ञा।
यथाऽद्रिशृङ्गं सुमहत्प्रणुन्नं ।
वज्रेण देवाधिपचोदितेन ॥ ९.१९.२७ ॥
યુદ્ધમાં સાત્વત (સાત્યકિ) દ્વારા મસ્તક કપાઈ જતાં તે ગજરાજ સાથે ભૂમિ પર પડ્યો; દેવાધિપતિએ ચલાવેલા વજ્રથી ભંગાયેલા મોટા પર્વતશિખરની જેમ.