మహాభారతం · అధ్యాయం 9.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.19.1
सन्निवृत्तेषु सैन्येषु साल्वो म्लेच्छगणाधिपः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धः पाण्डवानां महद्बलम् ॥ ९.१९.१ ॥
సైన్యాలు వెనుదిరిగినప్పుడు, మ్లేచ్ఛ గణాలకు అధిపతియైన సాల్వుడు అత్యంత కోపంతో పాండవుల మహా సైన్యంపై దూకాడు.
9.19.2
आस्थाय सुमहानागं प्रभिन्नं पर्वतोपमम् ।
सप्तमैरावतप्रख्यममित्रगणमर्दनम् ॥ ९.१९.२ ॥
పర్వతంలా ఉన్న, ఏడవ ఐరావతాన్ని పోలిన, శత్రుగణాలను అణచే ఒక మహా మదగజాన్ని అధిరోహించి అతడు వెళ్ళాడు.
9.19.3
योऽसौ महान्भद्रकुलप्रसूतः ।
सुपूजितो धार्तराष्ट्रेण नित्यम्।
सुकल्पितः शास्त्रविनिश्चयज्ञैः ।
सदौपवाह्यः समरेषु राजन् ॥ ९.१९.३ ॥
భద్రకులంలో జన్మించిన ఆ మహా గజం ధృతరాష్ట్ర పుత్రునిచే నిత్యం గౌరవించబడింది; శాస్త్ర నిర్ణయాలు తెలిసిన వారిచే చక్కగా అలంకరించబడింది; ఓ రాజా, యుద్ధాల్లో ఎల్లప్పుడూ అధిరోహణకు తగినది.
9.19.4
ऐरावतं दैत्यगणान्विमृद्र… ।
ञ्शक्रो यथा सञ्जनयन्भयानि।
तमास्थितो राजवरो बभूव ।
यथोदयस्थः सविता क्षपान्ते ॥ ९.१९.४ ॥
ఇంద్రుడు ఐరావతంపై ఎక్కి దైత్యగణాలను తొక్కి భయం కలిగించినట్లుగా, ఆ శ్రేష్ఠ రాజు దానిపై అధిరోహించాడు; రాత్రి అంత్యాన ఉదయగిరిపై నిలిచిన సూర్యుని వలె.
9.19.5
स तेन नागप्रवरेण राज… ।
न्नभ्युद्ययौ पाण्डुसुतान्समेतान्।
शितैः पृषत्कैर्विददार वेगै… ।
र्महेन्द्रवज्रप्रतिमैः सुघोरैः ॥ ९.१९.५ ॥
ఆ శ్రేష్ఠ గజంతో రాజు... సమావేశమైన పాండుపుత్రుల వైపు ముందుకు సాగి, పదునైన బాణాలతో, వేగంగా, మహేంద్రుని వజ్రంతో సమానమైన అతిభయంకర బాణాలతో వారిని గుచ్చాడు.
9.19.6
ततः शरान्वै सृजतो महारणे ।
योधांश्च राजन्नयतो यमालयम्।
नास्यानत्रं ददृशुः स्वे परे वा ।
यथा पुरा वज्रधरस्य दैत्याः ॥ ९.१९.६ ॥
మహాయుద్ధంలో బాణాలు ప్రయోగిస్తూ, రాజా, యోధులను యమలోకానికి పంపుతూ ఉన్న అతనిలో తన వారైనా శత్రువులైనా ఎవరూ ఎడమ (విరామం) చూడలేదు; పూర్వం వజ్రధారి (ఇంద్రుని) ఎదుట దైత్యులు ఉన్నట్లు.
9.19.7
ते पाण्डवाः सोमकाः सृञ्जयाश्च ।
तमेकनागं ददृशुः समन्तात्।
सहस्रशो वै विचरन्तमेकं ।
यथा महेन्द्रस्य गजं समीपे ॥ ९.१९.७ ॥
పాండవులు, సోమకులు, సృంజయులు ఆ ఒక్క గజరాజును నాలుగు దిక్కులా చూశారు; వేలాదిగా తిరుగుతున్న ఆ ఒక్కడిని, మహేంద్రుని సమీపంలోని గజంలా.
9.19.8
सन्द्राव्यमाणं तु बलं परेषां ।
परेतकल्पं विबभौ समन्ततः।
नैवावतस्थे समरे भृशं भया… ।
द्विमृद्यमानं तु परस्परं तदा ॥ ९.१९.८ ॥
శత్రువుల సైన్యం చెల్లాచెదురై, అన్నివైపులా మృతులవలె కనిపించింది; యుద్ధంలో అది నిలవలేదు, భయంతో ఎంతో…; అప్పుడు అది తమలో తాముగా రెండుగా నలిగిపోతూ.
9.19.9
ततः प्रभग्ना सहसा महाचमूः ।
सा पाण्डवी तेन नराधिपेन।
दिशश्चतस्रः सहसा विधाविता ।
गजेन्द्रवेगं तमपारयन्ती ॥ ९.१९.९ ॥
అప్పుడు ఆ నరాధిపుని చేత ఆ మహా పాండవ సేన అకస్మాత్తుగా చెదిరిపోయింది; ఆ గజేంద్రుని వేగాన్ని తట్టుకోలేక అది నాలుగు దిక్కులకూ హఠాత్తుగా పారిపోయింది.
9.19.10
दृष्ट्वा च तां वेगवता प्रभग्नां ।
सर्वे त्वदीया युधि योधमुख्याः।
अपूजयंस्ते तु नराधिपं तं ।
दध्मुश्च शङ्खाञ्शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१९.१० ॥
ఆ వేగవంతుడు ఆ సేనను చెదరగొట్టడం చూసి, మీ ప్రధాన యోధులంతా యుద్ధంలో ఆ నరాధిపుని పూజించారు; చంద్రునిలా తెల్లని శంఖాలను ఊదారు.
9.19.11
श्रुत्वा निनादं त्वथ कौरवाणां ।
हर्षाद्विमुक्तं सह शङ्खशब्दैः।
सेनापतिः पाण्डवसृञ्जयानां ।
पाञ्चालपुत्रो ममृषे न कोपात् ॥ ९.१९.११ ॥
కౌరవుల గర్జనను, ఆనందంతో మొదలైన శంఖధ్వనులను విని కూడా, పాండవ-సృంజయుల సేనాపతి అయిన పాంచాల పుత్రుడు కోపంతో దానిని సహించలేకపోయాడు.
9.19.12
ततस्तु तं वै द्विरदं महात्मा ।
प्रत्युद्ययौ त्वरमाणो जयाय।
जम्भो यथा शक्रसमागमे वै ।
नागेन्द्रमैरावणमिन्द्रवाह्यम् ॥ ९.१९.१२ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు విజయం కోసం త్వరగా ఆ గజరాజును ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు సాగాడు; ఇంద్రునితో తలపడినప్పుడు జంభుడు ఇంద్రవాహనమైన ఐరావతాన్ని ఎదుర్కొన్నట్లు.
9.19.13
तमापतन्तं सहसा तु दृष्ट्वा ।
पाञ्चालपुत्रं युधि राजसिंहः।
तं वै द्विपं प्रेषयामास तूर्णं ।
वधाय राजन्द्रुपदात्मजस्य ॥ ९.१९.१३ ॥
ఓ రాజా! యుద్ధంలో పాంచాల పుత్రుడు అకస్మాత్తుగా తన వైపు దూసుకురావడం చూసి, రాజసింహుడు ద్రుపదుని కుమారుని వధకై ఆ గజాన్ని వేగంగా పంపాడు.
9.19.14
स तं द्विपेन्द्रं सहसापतन्त… ।
मविध्यदग्निप्रतिमैः पृषत्कैः।
कर्मारधौतैर्निशितैर्ज्वलद्भि… ।
र्नाराचमुख्यैस्त्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१९.१४ ॥
అతడు అకస్మాత్తుగా దూసుకువచ్చిన ఆ గజాధిపతిని అగ్నిలా మెరిసే, కంసారులు కడిగిన, పదునైన, మండే బాణాలతో, మూడు ఉగ్రవేగ నారాచాలతో గుచ్చాడు.
9.19.15
ततोऽपरान्पञ्चशतान्महात्मा ।
नाराचमुख्यान्विससर्ज कुम्भे।
स तैस्तु विद्धः परमद्विपो रणे ।
तदा परावृत्य भृशं प्रदुद्रुवे ॥ ९.१९.१५ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడు మరో ఐదు వందల ప్రధాన నారాచాలను ఆ గజం నుదుటిపై ప్రయోగించాడు. వాటితో గాయపడిన ఆ మహాగజం యుద్ధంలో వెనుదిరిగి అతివేగంగా పారిపోయింది.
9.19.16
तं नागराजं सहसा प्रणुन्नं ।
विद्राव्यमाणं विनिवर्त्य साल्वः।
तोत्राङ्कुशैः प्रेषयामास तूर्णं ।
पाञ्चालराजस्य सुतं प्रदिश्य ॥ ९.१९.१६ ॥
అకస్మాత్తుగా ముందుకు తోయబడి పారిపోతున్న ఆ గజరాజును సాల్వుడు వెనక్కి తిప్పి, అంకుశాలతో, కొరడాలతో, పాంచాల రాజకుమారుని వైపు వెంటనే నడిపించాడు.
9.19.17
दृष्ट्वा पतन्तं सहसा तु नागं ।
धृष्टद्युम्नः स्वरथाच्छीघ्रमेव।
गदां प्रगृह्योग्रजवेन वीरो ।
भूमिं प्रपन्नो भयविह्वलाङ्गः ॥ ९.१९.१७ ॥
ఏనుగు అకస్మాత్తుగా తన మీద పడటం చూసి, వీరుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు వెంటనే తన రథం నుండి దిగి, గదను పట్టుకుని ఉగ్రవేగంతో, భయంతో వణుకుతూ నేలపై పడ్డాడు.
9.19.18
स तं रथं हेमविभूषिताङ्गं ।
साश्वं ससूतं सहसा विमृद्य।
उत्क्षिप्य हस्तेन नदन्महाद्विपो ।
विपोथयामास वसुन्धरातले ॥ ९.१९.१८ ॥
ఆ మహాగజం బంగారు అలంకరణలతో మెరిసే ఆ రథాన్ని, గుర్రాలతో, సారథితో సహా అకస్మాత్తుగా తొక్కి నలిపి, తొండంతో పైకెత్తి గర్జిస్తూ భూమిపై కొట్టి పడేసింది.
9.19.19
पाञ्चालराजस्य सुतं च दृष्ट्वा ।
तदार्दितं नागवरेण तेन।
तमभ्यधावत्सहसा जवेन ।
भीमः शिखण्डी च शिनेश्च नप्ता ॥ ९.१९.१९ ॥
పాంచాల రాజకుమారుడు ఆ శ్రేష్ఠ గజంచేత బాధింపబడటం చూసి, భీముడు, శిఖండి, శిని మనవడు వెంటనే వేగంగా దానిపైకి దూకారు.
9.19.20
शरैश्च वेगं सहसा निगृह्य ।
तस्याभितो व्यापततो गजस्य।
स सङ्गृहीतो रथिभिर्गजो वै ।
चचाल तैर्वार्यमाणश्च सङ्ख्ये ॥ ९.१९.२० ॥
బాణాలతో ఆ ఏనుగు వేగాన్ని అకస్మాత్తుగా అడ్డుకుని, అది అన్ని వైపులా పరుగెడుతుండగా రథికులు దానిని చుట్టుముట్టారు; వారిచేత అడ్డగించబడిన ఆ గజం యుద్ధంలో కదలాడింది.
9.19.21
ततः पृषत्कान्प्रववर्ष राजा ।
सूर्यो यथा रश्मिजालं समन्तात्।
तैराशुगैर्वध्यमाना रथौघाः ।
प्रदुद्रुवुः सहितास्तत्रतत्र ॥ ९.१९.२१ ॥
అప్పుడు రాజు బాణవర్షం కురిపించాడు; సూర్యుడు అన్నిదిశలా తన కిరణజాలాన్ని వ్యాపింపజేసినట్లు. ఆ వేగమైన బాణాలతో కొట్టబడిన రథసమూహాలు కలిసి అక్కడక్కడ పారిపోయాయి.
9.19.22
तत्कर्म साल्वस्य समीक्ष्य सर्वे ।
पाञ्चालपुत्रा नृप सृञ्जयाश्च।
हाहाकारैर्नादयन्ति स्म युद्धे ।
द्विपं समन्ताद्रुरुधुर्नराग्र्याः ॥ ९.१९.२२ ॥
సాల్వుని ఆ పని చూసి, ఓ రాజా, పాంచాలపుత్రులు, సృంజయులు అందరూ 'అయ్యో' అనే అరుపులతో యుద్ధాన్ని మారుమోగించారు; శ్రేష్ఠ వీరులు ఆ ఏనుగును అన్నివైపులా చుట్టుముట్టారు.
9.19.23
पाञ्चालपुत्रस्त्वरितस्तु शूरो ।
गदां प्रगृह्याचलशृङ्गकल्पाम्।
ससम्भ्रमं भारत शत्रुघाती ।
जवेन वीरोऽनुससार नागम् ॥ ९.१९.२३ ॥
పాంచాలపుత్రుడు, శూరుడు, త్వరగా పర్వతశిఖరంలా ఉన్న గదను పట్టుకున్నాడు; ఓ భారతా, శత్రుసంహారి అయిన ఆ వీరుడు వేగంగా ఆ ఏనుగును వెంటాడాడు.
9.19.24
ततस्तु नागं धरणीधराभं ।
मदं स्रवन्तं जलदप्रकाशम्।
गदां समातिध्य भृशं जघान ।
पाञ्चालराजस्य सुतस्तरस्वी ॥ ९.१९.२४ ॥
అప్పుడు పాంచాలరాజు కుమారుడు, వేగవంతుడు, మదజలం కారుతూ మేఘంలా మెరిసే ఆ పర్వతసదృశ ఏనుగును గదను గట్టిగా పట్టి తీవ్రంగా కొట్టాడు.
9.19.25
स भिन्नकुम्भः सहसा विनद्य ।
मुखात्प्रभूतं क्षतजं विमुञ्चन्।
पपात नागो धरमीधराभः ।
क्षितिप्रकम्पाच्चलितो यथाऽद्रिः ॥ ९.१९.२५ ॥
దాని కుంభస్థలం బద్దలై, అది అకస్మాత్తుగా గర్జించి, నోటినుండి విస్తారమైన రక్తాన్ని కారుస్తూ, భూమి కంపించేలా కదిలిన పర్వతంలా ఆ పర్వతసదృశ ఏనుగు పడిపోయింది.
9.19.26
निपात्यमाने तु तदा गजेन्द्रे ।
हाहाकृते तव पुत्रस्य सैन्ये।
स साल्वराजस्य शिनिप्रवीरो ।
जहार भल्लेन शिरः शितेन ॥ ९.१९.२६ ॥
అప్పుడు ఆ గజరాజు కూలిపోతుండగా, మీ కుమారుని సైన్యంలో హాహాకారాలు మిన్నంటాయి. అప్పుడు శిని వంశ ప్రధాన వీరుడు పదునైన భల్ల బాణంతో సాల్వరాజు తలను నరికాడు.
9.19.27
हृतोत्तमाङ्गो युधि सात्वतेन ।
पपात भूमौ सह नागराज्ञा।
यथाऽद्रिशृङ्गं सुमहत्प्रणुन्नं ।
वज्रेण देवाधिपचोदितेन ॥ ९.१९.२७ ॥
యుద్ధంలో సాత్వతుడి (సాత్యకి) చేత తల నరకబడి అతడు గజరాజుతో కలిసి నేలపై కూలాడు; దేవాధిపతి ప్రయోగించిన వజ్రంతో కొట్టబడిన గొప్ప పర్వత శిఖరంలా.