มหาภารตะ · อัธยายะ 9.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.19.1
सन्निवृत्तेषु सैन्येषु साल्वो म्लेच्छगणाधिपः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धः पाण्डवानां महद्बलम् ॥ ९.१९.१ ॥
เมื่อกองทัพทั้งหลายถอยกลับไปแล้ว ท้าวศัลวะ ผู้เป็นจอมแห่งกองทัพของพวกมิลักขะ โกรธจัดยิ่งนัก จึงบุกเข้าใส่กองทัพอันยิ่งใหญ่ของปาณฑพ
9.19.2
आस्थाय सुमहानागं प्रभिन्नं पर्वतोपमम् ।
सप्तमैरावतप्रख्यममित्रगणमर्दनम् ॥ ९.१९.२ ॥
ท้าวศัลวะขึ้นขี่ช้างตัวใหญ่ยิ่งที่กำลังตกมัน ดุจภูเขา ประดุจไอราวตัวที่เจ็ด เป็นผู้บดขยี้กองทัพของศัตรู
9.19.3
योऽसौ महान्भद्रकुलप्रसूतः ।
सुपूजितो धार्तराष्ट्रेण नित्यम्।
सुकल्पितः शास्त्रविनिश्चयज्ञैः ।
सदौपवाह्यः समरेषु राजन् ॥ ९.१९.३ ॥
ช้างตัวใหญ่นั้น เกิดจากตระกูลภัทรอันสูงส่ง พระโอรสของท้าวธฤตราษฎร์บูชาเป็นนิตย์ ผู้รู้ความหมายแห่งคัมภีร์ศาสตร์ได้จัดเตรียมไว้อย่างดี ข้าแต่พระราชา มันเป็นช้างที่เหมาะจะขี่ออกรบเสมอ
9.19.4
ऐरावतं दैत्यगणान्विमृद्र… ।
ञ्शक्रो यथा सञ्जनयन्भयानि।
तमास्थितो राजवरो बभूव ।
यथोदयस्थः सविता क्षपान्ते ॥ ९.१९.४ ॥
ดุจพระอินทร์ขี่ช้างไอราวตขยี้กองทัพอสูร ทำให้เกิดความหวาดกลัว ราชาผู้ประเสริฐนั้นก็ขึ้นขี่ช้างนั้นเช่นกัน ดุจพระอาทิตย์ที่ยืนอยู่บนยอดเขาในยามรุ่งอรุณเมื่อสิ้นราตรี
9.19.5
स तेन नागप्रवरेण राज… ।
न्नभ्युद्ययौ पाण्डुसुतान्समेतान्।
शितैः पृषत्कैर्विददार वेगै… ।
र्महेन्द्रवज्रप्रतिमैः सुघोरैः ॥ ९.१९.५ ॥
ท้าวศัลวะขี่ช้างประเสริฐตัวนั้นเคลื่อนเข้าหาโอรสของท้าวปาณฑุที่รวมกันอยู่ และยิงธนูคมกล้าเข้าใส่พวกเขาอย่างรวดเร็ว ด้วยลูกศรอันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง ดุจสายฟ้าของพระมเหนทร
9.19.6
ततः शरान्वै सृजतो महारणे ।
योधांश्च राजन्नयतो यमालयम्।
नास्यानत्रं ददृशुः स्वे परे वा ।
यथा पुरा वज्रधरस्य दैत्याः ॥ ९.१९.६ ॥
ในการรบอันยิ่งใหญ่ ท้าวศัลวะยิงธนูและส่งนักรบไปสู่ที่อยู่ของพระยม ทั้งฝ่ายตนและฝ่ายศัตรูต่างมองไม่เห็นช่องโหว่ในตัวท้าวศัลวะเลย ดุจอสูรทั้งหลายในอดีตที่มองไม่เห็นช่องว่างในพระอินทร์ผู้ทรงสายฟ้า
9.19.7
ते पाण्डवाः सोमकाः सृञ्जयाश्च ।
तमेकनागं ददृशुः समन्तात्।
सहस्रशो वै विचरन्तमेकं ।
यथा महेन्द्रस्य गजं समीपे ॥ ९.१९.७ ॥
ปาณฑพ โสมกะ และสัญชัยเห็นช้างเพียงตัวเดียวที่ขี่โดยนักรบคนหนึ่ง อยู่รอบด้านนับพัน เคลื่อนไปมาดุจช้างของพระมหาเทพอินทร์ที่อยู่ใกล้พระองค์
9.19.8
सन्द्राव्यमाणं तु बलं परेषां ।
परेतकल्पं विबभौ समन्ततः।
नैवावतस्थे समरे भृशं भया… ।
द्विमृद्यमानं तु परस्परं तदा ॥ ९.१९.८ ॥
กองทัพของศัตรูที่แตกพ่ายหนีกระจัดกระจาย ดูประหนึ่งคนตายไปทั่วทุกด้าน ไม่อาจยืนหยัดในการรบได้ ด้วยความกลัวอย่างยิ่ง… และเมื่อถูกบดขยี้กันเองเป็นสองส่วนในขณะนั้น
9.19.9
ततः प्रभग्ना सहसा महाचमूः ।
सा पाण्डवी तेन नराधिपेन।
दिशश्चतस्रः सहसा विधाविता ।
गजेन्द्रवेगं तमपारयन्ती ॥ ९.१९.९ ॥
ทัพใหญ่ของปาณฑพจึงแตกพ่ายอย่างกะทันหันด้วยฝีมือของราชาผู้นั้น หนีกระจัดกระจายไปทั้งสี่ทิศในทันที ไม่อาจต้านทานความเร็วของช้างผู้เป็นใหญ่กว่าช้างทั้งปวงได้
9.19.10
दृष्ट्वा च तां वेगवता प्रभग्नां ।
सर्वे त्वदीया युधि योधमुख्याः।
अपूजयंस्ते तु नराधिपं तं ।
दध्मुश्च शङ्खाञ्शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१९.१० ॥
เมื่อเห็นกองทัพนั้นแตกพ่ายด้วยการโจมตีอันรวดเร็วของเขา นักรบเอกทั้งปวงของฝ่ายท่านในการรบจึงยกย่องราชาผู้เป็นจอมคนนั้น แล้วเป่าสังข์ซึ่งขาวดุจจันทร์
9.19.11
श्रुत्वा निनादं त्वथ कौरवाणां ।
हर्षाद्विमुक्तं सह शङ्खशब्दैः।
सेनापतिः पाण्डवसृञ्जयानां ।
पाञ्चालपुत्रो ममृषे न कोपात् ॥ ९.१९.११ ॥
เมื่อได้ยินเสียงโห่ร้องของเหล่าเการพ พร้อมเสียงสังข์ที่เปล่งออกมาด้วยความยินดี ผู้บัญชาการทัพของปาณฑพและสัญชัย คือโอรสของท้าวปัญจาละ ทนไม่ได้ด้วยความโกรธ
9.19.12
ततस्तु तं वै द्विरदं महात्मा ।
प्रत्युद्ययौ त्वरमाणो जयाय।
जम्भो यथा शक्रसमागमे वै ।
नागेन्द्रमैरावणमिन्द्रवाह्यम् ॥ ९.१९.१२ ॥
ครั้นนั้น ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นรีบเคลื่อนเข้าหาช้างตัวนั้นเพื่อชัยชนะ ดุจท้าวชัมภะในอดีตที่เผชิญหน้ากับพระอินทร์ ณ วันที่พระอินทร์เข้าสู่การประจัญบาน กับช้างไอราวตะ พาหนะของพระอินทร์
9.19.13
तमापतन्तं सहसा तु दृष्ट्वा ।
पाञ्चालपुत्रं युधि राजसिंहः।
तं वै द्विपं प्रेषयामास तूर्णं ।
वधाय राजन्द्रुपदात्मजस्य ॥ ९.१९.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อราชสีห์แห่งกษัตริย์เห็นโอรสของท้าวปัญจาละรุดเข้าหาตนอย่างกะทันหันในการรบ จึงรีบส่งช้างตัวนั้นไปสังหารโอรสของท้าวทรุปทะ
9.19.14
स तं द्विपेन्द्रं सहसापतन्त… ।
मविध्यदग्निप्रतिमैः पृषत्कैः।
कर्मारधौतैर्निशितैर्ज्वलद्भि… ।
र्नाराचमुख्यैस्त्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१९.१४ ॥
ท้าวศัลวะเห็นช้างผู้เป็นใหญ่กว่าช้างทั้งปวงกำลังพุ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว จึงยิงมันด้วยลูกศรดุจไฟ คมกล้า ผ่านการชำระจากช่างเหล็ก ลุกโชน พร้อมด้วยลูกศรนาราจะสามดอกอันประเสริฐ มีความเร็วรุนแรงยิ่งนัก
9.19.15
ततोऽपरान्पञ्चशतान्महात्मा ।
नाराचमुख्यान्विससर्ज कुम्भे।
स तैस्तु विद्धः परमद्विपो रणे ।
तदा परावृत्य भृशं प्रदुद्रुवे ॥ ९.१९.१५ ॥
ครั้นแล้ว ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นยิงลูกศรนาราจะอันประเสริฐอีกห้าร้อยดอกเข้าที่หน้าผากของช้าง ช้างตัวนั้นถูกลูกศรเหล่านั้นทิ่มแทงจึงหันหลังกลับในการรบ แล้วหนีไปอย่างรีบร้อนยิ่งนัก
9.19.16
तं नागराजं सहसा प्रणुन्नं ।
विद्राव्यमाणं विनिवर्त्य साल्वः।
तोत्राङ्कुशैः प्रेषयामास तूर्णं ।
पाञ्चालराजस्य सुतं प्रदिश्य ॥ ९.१९.१६ ॥
ท้าวศัลวะเห็นช้างผู้เป็นราชาแห่งช้างนั้นถูกผลักให้เคลื่อนไปข้างหน้าอย่างกะทันหัน และกำลังจะหนีจึงบังคับให้หันกลับ แล้วใช้ขอและตะขอควบคุมให้มุ่งไปหาโอรสของท้าวปัญจาลราชอย่างรวดเร็ว
9.19.17
दृष्ट्वा पतन्तं सहसा तु नागं ।
धृष्टद्युम्नः स्वरथाच्छीघ्रमेव।
गदां प्रगृह्योग्रजवेन वीरो ।
भूमिं प्रपन्नो भयविह्वलाङ्गः ॥ ९.१९.१७ ॥
ธฤษฏทยุมนะ วีรบุรุษ เมื่อเห็นช้างถาโถมเข้ามาอย่างกะทันหัน ก็รีบกระโดดลงจากรถศึกของตนทันที คว้าคทาไว้แน่น และด้วยความเร็วอันรุนแรง พร้อมร่างกายสั่นสะท้านด้วยความกลัว จึงล้มลงสู่พื้นดิน
9.19.18
स तं रथं हेमविभूषिताङ्गं ।
साश्वं ससूतं सहसा विमृद्य।
उत्क्षिप्य हस्तेन नदन्महाद्विपो ।
विपोथयामास वसुन्धरातले ॥ ९.१९.१८ ॥
ช้างใหญ่ตัวนั้นเหยียบย่ำรถศึกที่ประดับด้วยทองทั้งคัน พร้อมทั้งม้าและสารถีอย่างกะทันหัน แล้วยกรถขึ้นด้วยงวง ส่งเสียงคำรามพลางเหวี่ยงรถลงฟาดกับพื้นแผ่นดิน
9.19.19
पाञ्चालराजस्य सुतं च दृष्ट्वा ।
तदार्दितं नागवरेण तेन।
तमभ्यधावत्सहसा जवेन ।
भीमः शिखण्डी च शिनेश्च नप्ता ॥ ९.१९.१९ ॥
ภีมะ ศิขัณฑินและหลานของศินี เมื่อเห็นโอรสของท้าวปัญจาลราชถูกช้างตัวประเสริฐนั้นทำร้ายจนได้รับความทุกข์ จึงรีบพุ่งเข้าหามันอย่างรวดเร็ว
9.19.20
शरैश्च वेगं सहसा निगृह्य ।
तस्याभितो व्यापततो गजस्य।
स सङ्गृहीतो रथिभिर्गजो वै ।
चचाल तैर्वार्यमाणश्च सङ्ख्ये ॥ ९.१९.२० ॥
ทั้งสามจึงยับยั้งความเร็วของช้างตัวนั้นอย่างกะทันหันด้วยลูกศร ขณะที่มันพุ่งไปมารอบด้าน เหล่านักรบบนรถศึกก็ล้อมมันไว้ และช้างนั้นถูกพวกเขาขัดขวาง จึงโซเซในการรบ
9.19.21
ततः पृषत्कान्प्रववर्ष राजा ।
सूर्यो यथा रश्मिजालं समन्तात्।
तैराशुगैर्वध्यमाना रथौघाः ।
प्रदुद्रुवुः सहितास्तत्रतत्र ॥ ९.१९.२१ ॥
ครั้งนั้น พระราชาทรงระดมลูกศรลงมาดุจดวงอาทิตย์แผ่ใยรัศมีไปทุกทิศ พวกรถทั้งหลายที่ถูกลูกศรอันรวดเร็วเหล่านั้นยิงถูก ต่างก็หนีกระจัดกระจายไปคนละทิศละทาง
9.19.22
तत्कर्म साल्वस्य समीक्ष्य सर्वे ।
पाञ्चालपुत्रा नृप सृञ्जयाश्च।
हाहाकारैर्नादयन्ति स्म युद्धे ।
द्विपं समन्ताद्रुरुधुर्नराग्र्याः ॥ ९.१९.२२ ॥
เมื่อเห็นการกระทำนั้นของศัลวะ โอ้พระราชา บรรดาโอรสของปาญจาละและพวกสฤญชยะทั้งหมด ต่างส่งเสียงร้องว่า "ฮา" อื้ออึงไปทั่วสนามรบ บุรุษผู้ประเสริฐเหล่านั้นจึงล้อมช้างไว้รอบด้านทุกทิศ
9.19.23
पाञ्चालपुत्रस्त्वरितस्तु शूरो ।
गदां प्रगृह्याचलशृङ्गकल्पाम्।
ससम्भ्रमं भारत शत्रुघाती ।
जवेन वीरोऽनुससार नागम् ॥ ९.१९.२३ ॥
โอรสของปาญจาละผู้กล้าหาญนั้นรีบคว้ากระบองที่เหมือนยอดเขาขึ้นมา แล้วโอ้ภารตะ วีรบุรุษผู้สังหารศัตรูนั้นก็รีบไล่ตามช้างไปด้วยความรวดเร็ว
9.19.24
ततस्तु नागं धरणीधराभं ।
मदं स्रवन्तं जलदप्रकाशम्।
गदां समातिध्य भृशं जघान ।
पाञ्चालराजस्य सुतस्तरस्वी ॥ ९.१९.२४ ॥
ครั้งนั้น โอรสของพระราชาแห่งปาญจาละผู้ว่องไว จับกระบองไว้มั่น ฟาดช้างเชือกนั้นอย่างแรงกล้า ช้างนั้นดุจภูเขา มีน้ำมันมดไหลออกมา และส่องประกายดุจเมฆฝน
9.19.25
स भिन्नकुम्भः सहसा विनद्य ।
मुखात्प्रभूतं क्षतजं विमुञ्चन्।
पपात नागो धरमीधराभः ।
क्षितिप्रकम्पाच्चलितो यथाऽद्रिः ॥ ९.१९.२५ ॥
หน้าผากของมันแตกออกทันที มันส่งเสียงร้องขึ้นอย่างกะทันหัน และพ่นเลือดออกมาจากปากเป็นจำนวนมาก แล้วล้มลงดุจภูเขาที่ถูกเขย่าจากฐาน ทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน
9.19.26
निपात्यमाने तु तदा गजेन्द्रे ।
हाहाकृते तव पुत्रस्य सैन्ये।
स साल्वराजस्य शिनिप्रवीरो ।
जहार भल्लेन शिरः शितेन ॥ ९.१९.२६ ॥
ขณะที่ช้างประเสริฐเชือกนั้นถูกล้มลง และกองทัพของโอรสของท่านร้องโหยหวนด้วยความตกใจ วีรบุรุษผู้เลิศแห่งวงศ์ศินิก็ตัดศีรษะของพระราชาแห่งศัลวะด้วยลูกศรปลายจันทร์เสี้ยวที่คมกล้า
9.19.27
हृतोत्तमाङ्गो युधि सात्वतेन ।
पपात भूमौ सह नागराज्ञा।
यथाऽद्रिशृङ्गं सुमहत्प्रणुन्नं ।
वज्रेण देवाधिपचोदितेन ॥ ९.१९.२७ ॥
ศีรษะของศัลวะถูกสาตวตะ (สาตยกิ) ตัดขาดในการรบ เขาจึงล้มลงสู่พื้นดินพร้อมกับเจ้าแห่งช้าง ดุจยอดภูเขาใหญ่ที่ถูกสายฟ้าซึ่งเจ้าแห่งเทพพระองค์นั้นขว้างไปฟาดลงมา