マハーバーラタ · 章 9.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.2.1
विसृष्टास्वथ नारीषु धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
विललाप महाराज दुःखाद्दुःखतरं गतः
शृणु राजन्नवहितो यथावृत्तो महान्क्षयः ।
कुरूणां पाण्डवानां च समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२.१ ॥
女性たちが去らされた後、アンビカーの子ドリタラーシュトラは悲しみからさらに深い悲しみに沈み、嘆いた。大王よ、クル族とパーンドゥ族が互いに相まみえた時に起きた大いなる破滅がどのようであったか、注意して聞きなさい。
9.2.2
सधूममिव निःश्वस्य करौ धुन्वन्पुनःपुनः ।
बहु सञ्चिन्तयित्वा तु सञ्जयं वाक्यमब्रवीत्
निहते सूतपुत्रे तु पाण्डवेन महात्मना ।
विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत् ॥ ९.२.२ ॥
煙を吐くかのように溜息をつき、何度も手を振りながら、長く考えた末にドリタラーシュトラはサンジャヤに次の言葉を述べた。「御者の子が偉大な心のパーンドゥの子に殺され、軍勢が逃げ去り、幾度も集め直されたとき……」
9.2.3
अहो बत महद्दुःखं यदहं पाण्डवान्रणे ।
क्षेमिणश्चाव्ययांश्चैव त्वत्तः सूत शृणोमि वै
घोरे मनुष्यदेहानामाजौ नरवरक्षये ।
यत्तत्कर्णे हते पार्थः कसिंहनादमथाकरोत् ॥ ९.२.३ ॥
ああ！御者よ、お前から、パーンドゥの子らが戦いで無事で傷ひとつ負っていないと聞くのは、まことに大きな悲しみである。人間の身体の恐ろしい殺戮、最も優れた人々の滅亡のなかで、カルナが殺されたとき、パールタ（アルジュナ）は獅子の咆哮をあげた。
9.2.4
वज्रसारमयं नूनं हृदयं सुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा निहतान्पुत्रान्दीर्यते न सहस्रधा
तदा तव सुतान्राजन्प्राविशत्सुमहद्भयम् ॥ ९.२.४ ॥
私の心はきっと雷霆の精髄でできていて、非常に堅固なのだろう。息子たちが殺されたと聞いても、千々に砕けはしないのだから。王よ、そのとき、あなたの息子たちには非常に大きな恐怖が忍び寄った。
9.2.5
चिन्तयित्वा वचस्तेषां बालक्रीडां च सञ्जय ।
अद्य चैव हताञ्श्रुत्वा दीर्यते मे भृशं मनः
न सन्धातुमनीकानि न चैवाथ पराक्रमे ।
आसीद्बुद्धिर्हते कर्णे तव योधस्य कस्यचित् ॥ ९.२.५ ॥
彼らの言葉と幼い頃の遊びを思い出し、サンジャヤよ、今日彼らが殺されたと聞いて、私の心は激しく裂ける。カルナが殺された時、お前の戦士たちの中に、軍勢を再び集めたり武勇を示したりする意志を持つ者はいなかった。
9.2.6
अन्धत्वाद्यदि पुत्राणां न मे रूपिनिदर्शनम् ।
पुत्रस्नेहकृता प्रीतिर्नित्यमेतेषु धारिता
वणिजो नावि भिन्नायामगाधे विप्लुवा इव ।
अपारे पारमिच्छन्तो हते द्वीपे किरीटिना ॥ ९.२.६ ॥
盲目のために私は息子たちの姿を見ることができなかったが、息子への愛から生じた情は常にこの者たちに向けられていた。底知れぬ海で壊れた船の商人が向こう岸を望むように、島が失われると、彼らは冠を戴くアルジュナに殺された。
9.2.7
बालभावमतिक्रम्य यौवनस्थांश्च तानहम् ।
श्रियं प्राप्तांश्च ताञ्श्रुत्वा हृष्ट आसं तदाऽनघ
सूतपुत्रो हते राजन्वित्रस्ताः शरविक्षताः ।
अनाथा नाथमिच्छन्तो मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ ९.२.७ ॥
幼年を過ぎて青年となり、幸運を得たと聞いて、ああ汚れなき者よ、私はその時喜んだ。しかし王よ、御者の子が殺されると、矢に傷つき、怯え、守り手を失った彼らは、獅子に追われた鹿のように守護者を求めた。
9.2.8
तानद्य निहताञ्श्रुत्वा हतैश्वर्यान्हतौजसः ।
न लभेयं क्वचिच्छान्तिं पुत्राधिभिरभिप्लुतः
भग्नशृङ्गा इव वृषा शीर्णदंष्ट्रा इवोरगाः ।
प्रत्युपायाम सायाह्ने निर्जिताः सव्यसाचिना ॥ ९.२.८ ॥
今日、彼らが殺され、権勢と威力が失われたと聞き、息子たちの苦しみに囚われた私は、いつまでも安らぎを得ることはないだろう。角の折れた牛、牙の折れた蛇のように、彼らは夕方、サヴィヤーサーチン（アルジュナ）に敗れて戻ってきた。
9.2.9
एह्येहि वत्स राजेन्द्र ममानाथस्य पुत्रक ।
त्वया हीनो महाबाहो कां नु यास्याम्यहं गतिम्
हतप्रवीरा विध्वस्ता निकृत्ता निशितैः शरैः ।
सूतपुत्रे हते राजन्पुत्रास्ते प्राद्रवंस्ततः ॥ ९.२.९ ॥
来なさい、来なさい、わが子よ、王の中の王よ、庇護のない私の息子よ！お前を失って、ああ大腕の者よ、私はどの道を行けばよいのか。御者の子が殺された時、王よ、お前の息子たちは、英雄たちが倒れ、鋭い矢に切り裂かれて、そのとき逃げ去った。
9.2.10
कथं त्वं पृथिवीपालांस्त्यक्त्वा तात समागतान् ।
शेषे विनिहतो भूमौ प्राकृतः कुनृपो यथा
विध्वस्तकवचनाः सर्वे कान्दिशीका विचेतसः ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्तो वीक्षमाणा भयाद्दिशः ॥ ९.२.१० ॥
わが子よ、集まった大地の守護者たちを捨てて、お前はどうして卑しい凡庸な王のように、倒れて地に伏しているのか。鎧の砕けた彼らは皆、方角も分からず、心を失い、恐怖に四方を見回し、互いに打ち合っていた。
9.2.11
गतिर्भूत्वा महाराज ज्ञातीनां सुहृदां तथा ।
अन्धं वृद्वं च मां वीर विहाय क्व नु यास्यसि
मामेव नूनं बीभत्सुर्मामेव च वृकोदरः ।
अभियातीति मन्वानाः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ९.२.११ ॥
偉大な王よ、あなたは親族と友人の拠り所でした。勇士よ、盲目で老いた私を捨て、あなたはどこへ行くのか。「ビーバトス（アルジュナ）とヴリコーダラ（ビーマ）が私だけを襲いに来る」と思い込み、彼らは倒れ押しつぶされた、バーラタよ。
9.2.12
सा कृपा सा च ते प्रीतिः सा च राजसु मानिता ।
कथं त्वं निहतः पार्थैः संयुगेष्वपराजितः
अश्वानन्ये गजानन्ये रथानन्ये महारथाः ।
आरुह्य जवसम्पन्नाः पादातान्प्रजहुर्भयात् ॥ ९.२.१२ ॥
あの慈悲、あなたの愛情、そして王たちの間で得ていたあの尊敬はどこへ行ったのか。戦いで無敵であったあなたが、なぜプリター の息子たちに殺されたのか。馬に乗る者、象に乗る者、戦車に乗る者——偉大な戦車兵たちは恐怖に駆られ、速やかに歩兵を捨てて逃げ去った。
9.2.13
को नु मामुत्थितः काले ताततातेति वक्ष्यति ।
महाराजेति सततं लोकनाथेति चासकृत्
कुञ्जरैः स्यन्दना भग्नाः सादिनश्च महारथैः ।
पदातिसङ्घाश्चाश्वौघैः पलायद्भिर्भृशं हताः ॥ ९.२.१३ ॥
今、私が立ち上がるとき、誰が「父上、父上」「大王」「世界の主」と、絶えず繰り返し私を呼んでくれるのか。象によって戦車は砕け、騎手は倒れた。歩兵の群れや馬の群れは、逃げる途中で大勢の大戦車兵によって打ち倒された。
9.2.14
परिष्वज्य च कं कण्ठे स्नेहेन क्लिन्नलोचनः ।
अनुशास्ताऽस्मि कौरव्य तत्साधु वदमे वचः
व्यालतस्करसङ्कीर्णे सार्थहीना यथा वने ।
तथा त्वदीया निहते सूतपुत्रे पदाऽभवन् ॥ ९.२.१४ ॥
愛情から彼の首を抱き、涙に濡れた目で言った。「クル族の子孫よ、私はあなたを諭す者だ。よく私の言葉を聞きなさい。蛇や盗賊に満ちた森で導き手を失った隊商のように、御者の子が殺されたとき、あなたの兵たちは徒歩になったのだ。」
9.2.15
ननु नामाहमश्रौषं वचनं तव पुत्रक ।
भूयसी मम पृथ्वीयं तात पार्थस्य नो तथा
हतारोहास्तथा नागाश्छिन्नहस्तास्तथाऽपरे ।
सर्वं पार्थमयं लोकमपश्यन्वै भयार्दिताः ॥ ९.२.१५ ॥
確かに私はお前の言葉を聞いた、わが子よ。「この大地は私のものだ、愛しき者よ、パールタのものではない」と。乗り手が殺され、鼻を断たれた象たちや他の者たちは恐怖に苛まれ、全世界をパールタに満ちたものと見た。
9.2.16
भगदत्तः कृपः शल्य आवन्त्योऽथ जयद्रथः ।
भूरिश्रवाः सोमदत्तो महाराजश्च बाह्लिकः
तान्प्रेक्ष्य द्रवतः सर्वान्भीमसेनभयार्दितान् ।
दुर्योधनोऽथ स्वं सूतं हाहाकृत्वैवमब्रवीत् ॥ ९.२.१६ ॥
バガダッタ、クリパ、シャリヤ、アヴァンティの王子、ジャヤドラタ、ブーリシュラヴァス、ソーマダッタ、大王、バーリーカ——ビーマセーナへの恐怖に苛まれて逃げる彼らすべてを見て、ドゥルヨーダナは「ああ！」と叫び、自分の御者にこう言った。
9.2.17
अश्वत्थामा च भोजश्च मागधश्च महाबलः ।
बृहद्बलश्च क्राथश्च शकुनिश्चापि सौबलः
नातिक्रमिष्यते पार्थो धनुष्पाणिमवस्थितम् ।
जघने युध्यमानं मां तूर्णमश्वान्प्रचोदय ॥ ९.२.१७ ॥
アシュヴァッターマン、ボージャ、力強いマガダ王、ブリハドバラ、クラータ、そしてスバラの子シャクニも。弓を手にして立つパールタは、背後から戦う私を追い越せまい。急いで馬を駆れ。
9.2.18
म्लेच्छाश्च शतसाहस्राः शकाश्च यवनैः सह ।
सुदक्षिणश्च काम्भोजस्त्रिगर्ताधिपतिस्तथा
समरे युध्यमानं हि कौन्तेयो मां धनञ्जयः ।
नोत्सहेताप्यतिक्रान्तुं वेलामिव महार्णवः ॥ ९.२.१८ ॥
蛮族、数十万のシャカ族がヤヴァナとともに、スダクシナ、カンボージャの王、そしてトリガルタの主も。戦いで私と戦う私を、クンティーの子ダナンジャヤは追い越す勇気はないだろう、大海が岸を越えないように。
9.2.19
भीष्मः पितामहश्चैव भारद्वाजोऽथ गौतमः ।
श्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च शतायुश्चापि वीर्यवान्
अद्यार्जुनं सगोविन्दं मानिनं च वृकोदरम् ।
निहत्य शिष्टाञ्शत्रूंश्च कर्णस्यानृण्यमाप्नुयाम् ॥ ९.२.१९ ॥
祖父ビーシュマ、バーラドヴァージャ（ドローナ）とガウタマ（クリパ）、シュルターユス、アシュルターユス、そして勇猛なシャターユスも。今日、ゴーヴィンダとともにいるアルジュナと、傲慢なヴリコーダラを殺し、残りの敵をも殺して、私がカルナへの負債から解放されますように。
9.2.20
जलसन्धोऽथार्ष्यशृङ्गी राक्षसश्चाप्यलायुधः ।
अलम्बुसो वीरबाहुः सुबाहुश्च महारथः
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य शूरार्यसदृशं वचः ।
सूतो हेमपरिच्छन्नाञ्शनैरश्वानचोदयत् ॥ ९.२.२० ॥
ジャラサンダ、アールシャシュリンギー、羅刹アラーユダ、アランブサ、ヴィーラバーフ、スバーフ、そして大戦士たち——クル王の、英雄と高貴な人々にふさわしいその言葉を聞いて、御者は金で覆われた馬をゆっくりと進ませた。
9.2.21
एते चान्ये च बहवो राजानो राजसत्तम ।
मदर्थं प्रहरिष्यन्ति प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च
गजाश्वरथहीनास्तु पादाताश्चैव मारिष ।
पञ्चविंशतिसाहस्राः प्राद्रवञ्शनकैरिव ॥ ९.२.२१ ॥
これらと他の多くの王たちは、王者の中の最上の方よ、私のために命と財産を捨てて打ちかかるでしょう。尊き方よ、象も馬も戦車もない歩兵二万五千は、まるでゆっくりと走り出すかのように進みました。
9.2.22
तेषां मध्ये स्थितो युद्धे भ्रातृभिः परिवारितः ।
योधयिष्याम्यहं पार्थान्पाञ्चालांश्चैव सर्वशः
तान्भीमसेनः सङ्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
बलेन चतुरङ्गेण परिक्षिप्याहनच्छरैः ॥ ९.२.२२ ॥
私は彼らの真ん中に立ち、兄弟たちに囲まれて、戦いにおいてプリター の息子たちとパーンチャーラ族を四方から迎え撃つでしょう。怒ったビーマセーナとプリシャタの子ドリシュタデュムナは、四軍をもって彼らを包囲し、矢で打ち据えました。
9.2.23
चेदींश्च नृपशार्दूल द्रौपदेयांश्च संयुगे ।
सात्यकिं कुन्तिभोजं च राक्षसं च घटोत्कचम्
प्रत्ययुध्यंस्तु ते सर्वे भीमसेनं सपार्षतम् ।
पार्थपार्षतयोश्चान्ये जगृहुस्तत्र नामनी ॥ ९.२.२३ ॥
王の中の虎よ。戦いでは彼らは皆、チェーディ族、ドラウパディーの息子たち、サーティヤキ、クンティボージャ、そしてラークシャサのガトートカチャと戦い、パールシャタと共にビーマセーナとも戦った。そこで他の者たちはパールタとパールシャタの名を呼んだ。
9.2.24
एकोऽप्येषां महाराज समर्थः सन्निवारणे ।
समरे पाण्डवेयानां सङ्क्रुद्धो ह्यभिधावताम्
अक्रुध्यत रणे भीमस्तैर्मृधे प्रत्यवस्थितैः ।
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णं गदापाणिरयुध्यत ॥ ९.२.२४ ॥
大王よ、彼らのうち一人でさえもパーンダヴァの軍勢を押し止めるに足る。戦いで襲いかかるパーンダヴァたちに怒ったビーマは、戦場で彼らに立ち向かい、速やかに戦車から降り、手に棍棒を持って戦った。
9.2.25
किं पुनः सहिता वीराः कृतवैराश्च पाण्डवैः ।
अथवा सर्व एवैते पाण्डवस्यानुयायिभिः
न तान्रथस्थो भूमिष्ठान्धर्मापेक्षी वृकोदरः ।
योधयामास कौन्तेयो भुजवीर्यमुपाश्रितः ॥ ९.२.२५ ॥
さて、彼ら英雄たちが結束してパーンダヴァに敵意を抱いていた時も、あるいは彼らが皆パーンドゥの子の従者であった時も、法を重んじるヴリコーダラは、車上に立って地上の者と戦うことはしなかった。クンティーの子は、自らの腕力を頼みにして彼らと戦ったのだ。
9.2.26
योत्स्यन्ते सह राजेन्द्र हनिष्यन्ति च तान्मृधे ।
कर्ण एको मया सार्धं निहनिष्यति पाण्डवान्
जातरूपपरिच्छन्नां प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
न्यवधीत्तावकान्सर्वान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ९.२.२६ ॥
王者の主よ、彼らは戦いで彼らと戦い、戦場で彼らを殺すでしょう。カルナが独りで私と共に、パーンドゥの子らを滅ぼすでしょう。金で覆われた大きな棍棒を手に取り、杖を持つ死神のように、彼はあなたの全ての者どもを打ち倒しました。
9.2.27
ते वै नृपतयो वीराः स्थास्यन्ति मम शासने ।
पदातयो हि संरब्धास्त्यक्तजीवितबान्धवाः।
भीममभ्यद्रवन्सङ्ख्ये पतङ्गा इव पावकम् ॥ ९.२.२७ ॥
あの勇敢な王たちは私の命令のもとに立つでしょう。怒りに燃える歩兵たちは、命と親族を捨てて、戦場でビーマに向かって、火に飛び込む蛾のように突進しました。
9.2.28
यश्च तेषां प्रणेता वै वासुदेवो महाबलः ।
न स सन्नह्यते राजन्निति मामब्रवीद्वचः
आसाद्य भीमसेनं ते संरब्धा युद्धदुर्मदाः ।
विनेदुः सहसा दृष्ट्वा भूतग्रामा इवान्तकम् ॥ ९.२.२८ ॥
彼らの指導者である大力のヴァーsynaデーヴァは、鎧を着けない、と王よ、彼は私に言いました。ビーマセーナに近づくと、怒りと戦いの狂気に満ちた彼らは突然咆哮しました。死神を見て叫ぶ生き物の群れのように。
9.2.29
एवं च वदतः सूत बहुशो मम सन्निधौ ।
युक्तितो ह्यनुपश्यामि निहतान्पाण्डवान्रणे
श्येनवद्व्यचरद्भीमः खङ्गेन गदया तथा ।
पञ्चविंशतिसाहस्रांस्तावकानां व्यपोथयत् ॥ ९.२.२९ ॥
御者よ、お前が私の前で幾度もそう語るのを聞くと、推論によって私は見る。戦場でパーンドゥの子らは殺されたのだと。ビーマは鷹のように剣と棍棒を振るって動き回り、お前の兵二万五千を砕いた。
9.2.30
तेषां मध्ये स्थिता यत्र हन्यन्ते मम पुत्रकाः ।
व्यायच्छमानाः समरे किमन्यद्भागधेयतः
हत्वा तत्पुरुषानीकं भीमः सत्यपराक्रमः ।
धृष्टद्युम्नं पुरस्कृत्य पुनस्तस्थौ महाबलः ॥ ९.२.३० ॥
彼らの只中に立ち、戦いに奮闘する我が子らが殺されている。運命のほかに何の原因があろうか。その人の軍勢を殺したのち、真の勇猛を持つ大力のビーマは、ドリシュタドゥムナを前に立てて再び立った。
9.2.31
भीष्मश्च निहतो यत्र लोकनाथः प्रतापवान् ।
शिखण्डिनं समासाद्य मृगेन्द्र इव जम्बुकम्
धनञ्जयो रथानीकमन्वपद्यत वीर्यवान् ॥ ९.२.३१ ॥
世界の主にして威光盛んなビーシュマが殺された所で、シカンディンに近づき、獅子が山犬に飛びかかるように、勇猛なダナンジャヤは戦車の軍勢に襲いかかった。
9.2.32
द्रोणश्च ब्राह्मणो यत्र सर्वशस्त्रास्त्रपारगः ।
निहतः पाण्डवैः सङ्ख्ये किमन्यद्भागधेयतः
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महाबलः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टा घ्नन्तो दौर्योधनं बलम् ॥ ९.२.३२ ॥
あらゆる武器と飛び道具に通じたバラモン、ドローナがパーンダヴァたちによって戦場で殺された——運命以外に何の理由があろうか。マードリーの二人の息子と勇猛なサーティヤキは喜び勇んで素早くシャクニに襲いかかり、ドゥルヨーダナの軍を討ち倒した。
9.2.33
कर्णश्च निहतः सङ्ख्ये दिव्यास्त्रज्ञो महाबलः ।
भूरिश्रवा हतो पत्र सोमदत्तश्च संयुगे।
बाह्लिकश्च महाराज किमन्यद्भागधेयतः ।
तस्याश्ववाहान्सुबहूंस्ते निहत्य शितैः शरैः।
तमन्वधावंस्त्वरितास्तत्र युद्धमवर्तत ॥ ९.२.३३ ॥
戦場で神授の武器に通じた大力のカルナが殺された。ブーリシュラヴァスとソーマダッタも戦いで倒れた。偉大な王よ、バーフリーカもまた——運命以外に何の理由があろうか。彼の多くの騎兵を鋭い矢で倒した後、彼らは急いで彼を追い、そこで戦いが起こった。
9.2.34
भगदत्तो हतो यत्र गजयुद्धविशारदः ।
जयद्रथश्च निहतः किमन्यद्भागधेयतः
ततो धनञ्जयो राजन्रथानीकमगाहत ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु गाण्डीवं व्याक्षिपन्धनुः ॥ ९.२.३४ ॥
象戦に長けたバガダッタが殺され、ジャヤドラタも殺された——運命以外に何の理由があろうか。そして王よ、ダナンジャヤは三界に名高いガーンディーヴァの弓を振りかざし、戦車の軍勢へと突入した。
9.2.35
सुदक्षिणो हतो यत्र जलसन्धश्च पौरवः ।
श्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च किमन्यद्भागधेयतः
कृष्णसारथिमायान्तं दृष्ट्वा श्वेतहयं रथम् ।
अर्जुनं चापि योद्वारं त्वदीयाः प्राद्रावन्भयात् ॥ ९.२.३५ ॥
スダクシナ、パウラヴァのジャラサンダ、シュルターユとアシュルターユがそこで殺された。運命以外に何があろうか。クリシュナを御者とする白馬の戦車と勇士アルジュナが迫るのを見て、あなたの兵は恐怖で逃げ去った。
9.2.36
महाबलस्तथा पाण्ड्यः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
निहतः पाण्डवैः सङ्ख्ये किमन्यद्भागधेयतः
विप्रहीनरथाश्वाश्च शरैश्च परिवारिताः ।
पञ्चविंशतिसाहस्राः पार्थमार्च्छन्पदातयः ॥ ९.२.३६ ॥
あらゆる武器を持つ者の中で最も優れた力強いパーンディヤもまた、戦いでパーンダヴァたちに殺された。運命以外に何があろうか。御者のない戦車と馬とともに、矢に囲まれた二万五千の歩兵がプリター の子アルジュナへ突進した。
9.2.37
बृहद्बलो हतो यत्र मागधश्च महाबलः ।
उग्रायुधश्च विक्रान्तः प्रतिमानं धनुष्मताम्
हत्वा तत्पुरुषानीकं पाञ्चालानां महारथः ।
भीमसेनं पुरस्कृत्य न चिरात्प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२.३७ ॥
ブリハドバラ、マガダの力強い王、そして弓術者に並ぶ者なき勇士ウグラーユダがそこで殺された。パーンチャーラの人の軍勢を打ち滅ぼし、ビーマセーナを先頭に立てて、その大戦車の戦士はまもなく再び姿を現した。
9.2.38
आवन्त्यो निहतो यत्र त्रैगर्तश्च जनाधिपः ।
संशप्तकाश्च निहताः किमन्यद्भागधेयतः
महाधनुर्धरः श्रीमानमित्रगणमर्दनः ।
पुत्रः पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नो महायशाः ॥ ९.२.३८ ॥
そこではアヴァンティーの王が殺され、トリガルタの王にして人々の主ジャナーディパも殺され、サンシャプタカたちも殺された。運命のほかに何の原因があろうか。大弓の使い手で、輝かしく、敵の群れを砕く者、パーンチャーラ王の子、名高いドリシュタデュムナ。
9.2.39
अलम्बुसस्तथा राजन्राक्षसश्चाप्यलायुधः ।
आर्ष्यशृङ्गिश्च निहतः किमन्यद्भागधेयतः
पारावतसवर्णाश्वं कोविदारवरध्वजम् ।
धृष्टद्युम्नं रणे दृष्ट्वा त्वदीयाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.२.३९ ॥
王よ、アラムブシャと羅刹アラーユダ、そしてリシュヤシュリンギも殺された。運命のほかに何の原因があろうか。鳩色の馬と見事なコーヴィダーラの旗を持つドリシュタデュムナを戦場で見て、あなたの兵たちは恐怖に駆られて逃げ去った。
9.2.40
नारायणा हता यत्र गोपाला युद्धदुर्मदाः ।
म्लेच्छाश्च बहुसाहस्राः किमन्यद्भागधेयतः
गान्धारराजं श्रीघ्रास्त्रमनुसृत्य यशस्विनौ ।
अचिरात्प्रत्यदृश्येतां माद्रीपुत्रौ ससात्यकी ॥ ९.२.४० ॥
そこではナーラーヤナの軍勢、戦いに猛り狂う牧童たち、そして幾千もの蛮族が殺された。運命のほかに何の原因があろうか。ガーンダーラの王を追った、武器の扱いに素早い名高いマードリーの二人の息子は、サーティヤキとともにすぐにまた姿を現した。
9.2.41
शकुनिः सौबलो यत्र कैतव्यश्च महाबलः ।
निहतः सबलो वीरः किमन्यद्भागधेयतः
चेकितानः शिखण्डी च द्रौपदेयाश्च मारिष ।
हत्वा त्वदीयं सुमहत्सैन्यं शङ्खानथाधमन् ॥ ९.२.४१ ॥
スバラの子、狡猾で大力の英雄シャクニが軍勢とともに殺された――これは運命によるほか何と言えよう。チェキターナ、シカンディン、ドラウパディーの息子たちは、汝の大軍を壊滅させ、おおマーリシャよ、法螺貝を吹き鳴らした。
9.2.42
एते चान्ये च बहवः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ।
राजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः।
निहता बहवो यत्र किमन्यद्भागधेयतः ।
ते सर्वे तावकान्प्रेक्ष्य द्रवतो वै पराङ्मुखान्।
अभ्यधावन्त निघ्नन्तो वृषाञ्चित्वा वृषा इव ॥ ९.२.४२ ॥
これらや他の多くの、武芸に長じ、戦いに酔い、鉄棍のような腕を持つ勇敢な王や王子たちが、そこで殺された――これは運命によるほか何と言えよう。汝の者たちが背を向けて逃げるのを見て、彼らは雄牛が他の雄牛に印をつけるように、打ちながら襲いかかった。
9.2.43
यत्र शूरा महेष्वासाः कृतास्त्रा युद्वदुर्मदाः ।
बहवो निहताः सूत महेन्द्रसमविक्रमाः
सेनावशेषं तं दृष्ट्वा तव पुत्रस्य पाण्डवः ।
अवस्थितं सव्यसाची चुक्रोध बलवन्नृप ॥ ९.२.४३ ॥
偉大な弓手、武芸に長じ、戦いに酔い、大インドラに等しい勇猛さを持つ多くの勇士たちがそこで殺された――おお御者よ。汝の息子の残りの軍勢が踏みとどまっているのを見て、パーンドゥの子サヴィヤサーチンは激しく怒った、おお王よ。
9.2.44
नानादेशसमावृत्ताः क्षत्रिया यत्र सञ्जय ।
निहताः समरे सर्वे किमन्यद्भागधेयतः
तत एनं शरै राजन्सहसा समवाकिरत् ।
रजसा चोद्गतेनाथ न स्म किञ्चन दृश्यते ॥ ९.२.४४ ॥
サンジャヤよ、諸国から集まった全てのクシャトリヤが戦場で殺された——これは運命の他に何であろうか。そのとき、王よ、彼らは突然矢で彼を覆い、舞い上がった塵のために何も見えなくなった。
9.2.45
पुत्राश्च मे विनिहताः पौत्राश्चैव महाबलाः ।
वयस्या भ्रातरश्चैव किमन्यद्भागधेयतः
अन्धकारीकृते लोके शरीभूते महीतले ।
दिशः सर्वा महाराज तावकाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.२.४५ ॥
我が息子たちは殺され、力強い孫たちもまた殺された。友も兄弟も——これは運命の他に何であろうか。大王よ、世界が暗闇に包まれ、大地が屍で覆われたとき、あなたの兵たちは恐怖に駆られて四方へ逃げ散った。
9.2.46
भागधेयसमायुक्तो ध्रुवमुत्पद्यते नरः ।
यस्तु भाग्यसमायुक्तः स शुभं प्राप्नुयान्नरः
भज्यमानेषु सर्वेषु कुरुराजो विशाम्पते ।
परेषामात्मनश्चैव सैन्ये ते समुपाद्रवत् ॥ ९.२.४६ ॥
幸運に恵まれて生まれた人は確かに生まれてくる。幸運に恵まれた人は吉祥を得る。人の主よ、すべてが崩れていく中で、クル王はあなたの軍勢の中、敵の陣列の中を、そして自軍の中をも逃げ去った。
9.2.47
अहं वियुक्तस्तैर्भाग्यैः पुत्रैश्चैवेह सञ्जय ।
कथमद्य भविष्यामि वृद्धः शत्रुवशं गतः
ततो दुर्योधनः सर्वानाजुहावाथ पाण्डवान् ।
युद्धाय भरतश्रेष्ठ देवानिव पुरा बलिः ॥ ९.२.४७ ॥
サンジャヤよ、息子たちと幸運を失い、老いて敵の手に落ちた私は、これからどうなるのか。そこでドゥルヨーダナは、かつてバリが神々を呼んだように、すべてのパーンダヴァを戦いへと呼び出した、バーラタの最良の者よ。
9.2.48
नान्यदत्र परं मन्ये वनवासादृते प्रभो ।
सोऽहं वनं गमिष्यामि निर्बन्धुर्ज्ञातिसंक्षये
त एनमभिगर्जन्तं सहिताः समुपाद्रवन् ।
नानाशस्त्रसृजः क्रुद्धा भर्त्सयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ९.२.४८ ॥
主よ、森での隠棲以外に、ここで何かより良いものがあるとは思わない。親族を失い、身寄りなく、私は森へ行こう。すると彼らは皆怒って、吠え立てる彼めがけて一斉に襲いかかり、様々な武器を放ち、幾度も罵った。
9.2.49
न हि मेऽन्यद्भवेच्छ्रेयो वनाभ्युपगमादृते ।
इमामवस्थां प्राप्तस्य लूनपक्षस्य सञ्जय
दुर्योधनोऽप्यसम्भ्रान्तस्तानरीन्व्यधमच्छरैः ॥ ९.२.४९ ॥
サンジャヤよ、このような状態に陥り、翼を切られた私にとって、森へ行くこと以外に良いことはない。するとドゥルヨーダナも動じることなく、矢で彼らの敵を打ち倒した。
9.2.50
दुर्योधनो हतो यत्र शल्यश्च निहतो युधि ।
दुःशासनो विविंशश्च विकर्णश्च महाबलः
तत्राद्भुतमपरश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
यदेनं पाण्डवाः सर्वे न शेकुरतिवर्तितुम् ॥ ९.२.५० ॥
ドゥルヨーダナが殺され、戦いでシャリヤも殺された場所。ドゥフシャーサナ、ヴィヴィンシャティ、そして大力のヴィカルナも。そこで我々はお前の息子の驚くべき武勇を見た。全てのパーンダヴァたちもそれを打ち破ることはできなかった。
9.2.51
कथं हि भीमसेनस्य श्रोष्येऽहं शब्दमुत्तमम् ।
एकेन समरे येन हतं पुत्रशतं मम
नातिदूरापयातं च कृतबुद्धि पलायने ।
दुर्योधनः स्वकं सैन्यमपश्यकद्भृशविक्षतम् ॥ ९.२.५१ ॥
戦場で一人で私の百人の息子を殺したビーマセーナの、あの優れた知らせをどうして聞くことができようか。逃走を決意し、遠くへは行っていなかったドゥルヨーダナは、自軍が深く傷ついているのを見た。
9.2.52
असकृद्वदतस्तस्य दुर्योधनवधेन च ।
दुःखशोकाभिसन्तप्तो न श्रोष्ये परुषा गिरः
ततोऽवस्थाप्य राजेन्द्र कृतबुद्धिस्तवात्मजः ।
हर्षयन्निव तान्योधांस्ततो वचनमब्रवीत् ॥ ९.२.५२ ॥
彼が繰り返しドゥルヨーダナの死を語るので、悲しみと嘆きに苦しむ私は、厳しい言葉を聞くことはできない。そこで、王の中の王よ、決意を固めたお前の息子は、逃走を止め、あの戦士たちを喜ばせるかのようにこの言葉を発した。
9.2.53
एवं स शोकसन्तप्तः पार्थिवो हतबान्धवः ।
मुहुर्मुहुर्मुह्यमानः पुत्राधिभिरभिप्लुतः
न तं देशं प्रपश्यामि पृथिव्यां पर्वतेषु च ।
यत्र यातान्न वो हन्युः पाण्डवाः किं सृतेन वः ॥ ९.२.५३ ॥
このように、親族を殺されて悲しみに苦しむ王は、幾度も惑乱し、息子たちへの憂いに囚われて言った。大地にも山々にも、お前たちが行けばパーンダヴァがお前たちを殺さないような場所は見当たらない。逃げて何になろうか。
9.2.54
विलप्य सुचिरं कालं धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
दीर्घमुष्णं स निःश्वस्य चिन्तयित्वा पराभवम्
स्वल्पं चैव बलं तेषां कृष्णौ च भृशविक्षतौ ।
यदि सर्वेऽपि तिष्ठामो ध्रुवं नो विजयो भवेत् ॥ ९.२.५४ ॥
長いあいだ嘆き悲しんだ後、アンビカーの子ドゥリタラーシュトラは熱く長い溜息をつき、敗北について思いをめぐらした。敵の軍勢は小さく、二人のクリシュナは重傷を負っている。我らが皆踏みとどまれば、勝利は必ずや我らのものとなるだろう。
9.2.55
दुःखेन महता राजन्सन्तप्तो भरतर्षभः ।
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छद्यथातथम्
विप्लयातांस्तु वो भिन्नान्पाण्डवाः कृतकिल्पिषान् ।
अनुसृत्य हनिष्यन्ति श्रेयोः न समरे वधः ॥ ९.२.५५ ॥
王よ、大きな悲しみに苦しむバラタ族の最上の人は、再び御者ガーヴァルガニに事の次第を正しく尋ねた。散り散りに逃げた汝らを、罪を犯した（と感じる）パーンダヴァたちは追って殺すのだろうか。戦いで殺されることに勝るものはない。
9.2.56
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा सूतपुत्रं च पातितम् ।
सेनापतिं प्रणेतारं कमकुर्वत मामकाः
सुखः साङ्ग्रामिको मृत्युः क्षत्रधर्मेण युध्यताम् ।
मृतो दुःखं न जानीते प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते ॥ ९.२.५६ ॥
ビーシュマとドローナが殺され、御者の息子も倒れたと聞いて、我が軍は誰を総司令官・指導者に任じたのか。戦う者にとって、クシャトリヤの法に則った戦場の死は安らかである。死者は苦しみを知らず、死後は無限を得る。
9.2.57
यं यं सेनाप्रणेतारं युधि कुर्वन्ति मामकाः ।
अचिरेणैव कालेन तं तं निघ्नन्ति पाण्डवाः
शृण्वन्तु क्षत्रियाः सर्वे यावन्तोऽत्र समागताः ।
द्विषतो भीमसेनस्य वशमेष्यथ विद्रुताः ॥ ९.२.५७ ॥
我が軍が戦場で誰を総司令官にしようと、パーンドゥの子らは間もなくその者を倒す。ここに集まったすべてのクシャトリヤよ、聞け。逃げ去れば、お前たちは敵ビーマセーナの手中に落ちるであろう。
9.2.58
रणमूर्ध्नि हतो भीष्मः पश्यतां वः किरीटिना ।
एवमेव हतो द्रोणः सर्वेषामेव पश्यताम्
पितामहैराचरितं न धर्मं हातुमर्हथ ।
नान्यत्कर्मास्ति पापीयः क्षत्रियस्य पलायनात् ॥ ९.२.५८ ॥
戦陣の先頭で、ビーシュマはお前たちの目の前で冠を戴く者（アルジュナ）に殺された。同様に、皆の目の前でドローナも殺された。祖父たちが守ってきた法を捨ててはならない。クシャトリヤにとって、逃走ほど罪深い行いはない。
9.2.59
एवमेव हतः कर्णः सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
सराजकानां सर्वेषां पश्यतां वः किरीटिना
न युद्वधर्माच्छ्रेयान्हि पन्थाः स्वर्गस्य कौरवाः ।
सुचिरेणार्जिताँलोकान्सद्यो युद्धात्समश्नुते ॥ ९.२.५९ ॥
同様に、威力ある御者の子カルナも殺された。諸王とあなた方皆の目の前で、冠の者（アルジュナ）によって。クル族の人々よ、戦いの義務よりも優れた天界への道はない。戦いによって、人は長い時をかけて得た諸世界を直ちに得るのだ。
9.2.60
पूर्वमेवाहमुक्तो वै विदुरेण महात्मना ।
दुर्योधनापराधेन प्रजेयं विनशिष्यति
तस्य तद्वचनं राज्ञः पूजयित्वा महारथाः ।
पुनरेवाभ्यवर्तन्त क्षत्रियाः पाण्डवान्प्रति।
पराजयममृष्यन्त कृतचित्ताश्च विक्रमे ॥ ९.२.६० ॥
以前から高潔なヴィドゥラが私に言っていた、この民はドゥルヨーダナの罪によって滅びるだろうと。しかし王の言葉を敬いながらも、大戦車の勇士たちとクシャトリヤたちは再びパーンダヴァに立ち向かった。敗北に耐えられず、彼らは武勇に心を定めたのだ。
9.2.61
केचिन्न सम्यक्पश्यन्ति मूढाः सम्यगवेक्ष्य च ।
तदिदं मम मूढस्य तथाभूतं वचः स्म तत्
ततः प्रववृते युद्धं पुनरेव सुदारुणम् ।
तावकानां परेषां च देवासुररणोपमम् ॥ ९.२.६१ ॥
愚かな者たちは、よく考えても正しく見ないものだ。愚かな私の言葉もまたそのようなものだった。そして再び、極めて恐ろしい戦いが始まった。あなた方と敵との間で、神々とアスラの戦いのように。
9.2.62
यदब्रवीत्स धर्मात्मा विदुरो दीर्घदर्शिवान् ।
तत्तथा समनुप्राप्तं वचनं सत्यवादिनाः
युधिष्ठिरपुरोगांश्च सर्वसैन्येन पाण्डवान् ।
अन्वधावन्महाराज पुत्रो दुर्योधनस्तव ॥ ९.२.६२ ॥
正義の人で遠くを見通す賢者ヴィドゥラの言葉は、真実を語る者の言葉のとおりに実現した。大王よ、あなたの息子ドゥルヨーダナは全軍を率いて、ユディシュティラを先頭にしたパーンダヴァを追った。
9.2.63
दैवोपहतचित्तेन यन्मयाऽनुष्ठितं पुरा ।
अनयस्य फलं तस्य ब्रूहि गावल्गणे पुनः ॥ ९.२.६३ ॥
ガーヴァルガナの子よ、運命に打ちのめされた心で私が以前に行った不正の結果を、もう一度話してくれ。
9.2.64
को वा मुखमनीकानामासीत्कर्णो निपातिते ।
अर्जुनं वासुदेवं च को वा प्रत्युद्ययौ रथी ॥ ९.२.६४ ॥
彼が倒れたとき、軍の先頭にいたのは誰か。あるいは、アルジュナとヴァースデーヴァに立ち向かうために進み出た戦車の戦士は誰か。
9.2.65
केऽरक्षन्दक्षिणं चक्रं मद्रराजस्य संयुगे ।
वामं च योद्वुकामस्य के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥ ९.२.६५ ॥
戦いにおいてマドラ王の右の車輪を守ったのは誰か。左の車輪と、戦おうとしたその勇士の背後を守ったのは誰か。
9.2.66
कथं च वः समेतानां मद्रराजो महारथः ।
निहतः पाण्डवैः सङ्ख्ये पुत्रो वा मम सञ्जय ॥ ९.२.६६ ॥
あなたたちが皆集まっていたのに、大戦車の戦士マドラ王はどうして戦いでパーンダヴァに殺されたのか。あるいは、わが息子はどうして殺されたのか、サンジャヤよ。
9.2.67
ब्रूहि सर्वं यथातत्त्वं भरतानां महाक्षयम् ।
यथा च निहतः सङ्ख्ये पुत्रो दुर्योधनो मम ॥ ९.२.६७ ॥
バラタ族のあの大いなる破滅を、起こったとおりに真実を語ってくれ。そして、わが息子ドゥルヨーダナがどのように戦いで殺されたのかも。
9.2.68
पाञ्चालाश्च यथा सर्वे निहताः सपदानुगाः ।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ॥ ९.२.६८ ॥
パーンチャーラの者たちは、歩兵や従者とともにことごとくどのように殺されたのか。ドリシュタデュムナとシカンディン、そしてドラウパディーの五人の息子はどうなったのか。
9.2.69
पाण्डवाश्च यथा मुक्तास्तथोभौ माधवौ युधि ।
कृपश्च कृतवर्मा च भारद्वाजस्य चात्मजः ॥ ९.२.६९ ॥
パーンドゥの子らはどのように助かったのか。また戦いで二人のマーダヴァ、クリパ、クリタヴァルマン、そしてバーラドヴァージャの息子はどのように助かったのか。
9.2.70
यद्यथा यादृशं चैव युद्धं वृत्तं च साम्प्रतम् ।
अखिलं श्रोतुमिच्छामि कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ९.२.७० ॥
戦いがどのように、どのようなものとして行われ、そして今まさに起きたことを、すべて詳しく聞きたい。サンジャヤよ、お前は有能だからだ。