ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 9.2

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಓದಿ

9.2.1

विसृष्टास्वथ नारीषु धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
विललाप महाराज दुःखाद्दुःखतरं गतः
शृणु राजन्नवहितो यथावृत्तो महान्क्षयः ।
कुरूणां पाण्डवानां च समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२.१ ॥

ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ದುಃಖದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು. ಮಹಾರಾಜನೇ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು; ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾದಾಗ ನಡೆದ ಮಹಾ ವಿನಾಶ ಇದು.

9.2.2

सधूममिव निःश्वस्य करौ धुन्वन्पुनःपुनः ।
बहु सञ्चिन्तयित्वा तु सञ्जयं वाक्यमब्रवीत्
निहते सूतपुत्रे तु पाण्डवेन महात्मना ।
विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत् ॥ ९.२.२ ॥

ಹೊಗೆಯಂತೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟು, ಕೈಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಾ, ಬಹಳ ಚಿಂತಿಸಿದ ನಂತರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಸಂಜಯನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಸೂತಪುತ್ರನು (ಕರ್ಣ) ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಾಂಡವನಿಂದ ಹತನಾದಾಗ ಮತ್ತು ಸೇನೆಗಳು ಓಡಿಹೋಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದಾಗ.

9.2.3

अहो बत महद्दुःखं यदहं पाण्डवान्रणे ।
क्षेमिणश्चाव्ययांश्चैव त्वत्तः सूत शृणोमि वै
घोरे मनुष्यदेहानामाजौ नरवरक्षये ।
यत्तत्कर्णे हते पार्थः कसिंहनादमथाकरोत् ॥ ९.२.३ ॥

ಅಯ್ಯೋ! ಇದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ; ಸೂತನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮನುಷ್ಯ ದೇಹಗಳ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ನರರ ನಾಶದಲ್ಲಿ, ಕರ್ಣನು ಹತನಾದಾಗ ಪಾರ್ಥನು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದನು.

9.2.4

वज्रसारमयं नूनं हृदयं सुदृढं मम ।
यच्छ्रुत्वा निहतान्पुत्रान्दीर्यते न सहस्रधा
तदा तव सुतान्राजन्प्राविशत्सुमहद्भयम् ॥ ९.२.४ ॥

ನನ್ನ ಹೃದಯ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಜ್ರದ ಸಾರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿದೆ; ಹತರಾದ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿಯೂ ಅದು ಸಾವಿರ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ಆಗ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಭಯ ಬಂದಿತು.

9.2.5

चिन्तयित्वा वचस्तेषां बालक्रीडां च सञ्जय ।
अद्य चैव हताञ्श्रुत्वा दीर्यते मे भृशं मनः
न सन्धातुमनीकानि न चैवाथ पराक्रमे ।
आसीद्बुद्धिर्हते कर्णे तव योधस्य कस्यचित् ॥ ९.२.५ ॥

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಆಟಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಸಂಜಯ, ಇಂದು ಅವರು ಹತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳವಾಗಿ ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ಣ ಹತನಾದಾಗ ನಿನ್ನ ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೂಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಪರಾಕ್ರಮ ತೋರುವ ಬುದ್ಧಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

9.2.6

अन्धत्वाद्यदि पुत्राणां न मे रूपिनिदर्शनम् ।
पुत्रस्नेहकृता प्रीतिर्नित्यमेतेषु धारिता
वणिजो नावि भिन्नायामगाधे विप्लुवा इव ।
अपारे पारमिच्छन्तो हते द्वीपे किरीटिना ॥ ९.२.६ ॥

ಕುರುಡುತನದಿಂದ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣಲಾರದಿದ್ದರೂ, ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರೀತಿ ಸದಾ ಇವರ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ಮುರಿದ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಚೆ ದಡವನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ, ದ್ವೀಪ ಹಾಳಾಗಲು ಕಿರೀಟಿಯಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಅವರು ಹತರಾದರು.

9.2.7

बालभावमतिक्रम्य यौवनस्थांश्च तानहम् ।
श्रियं प्राप्तांश्च ताञ्श्रुत्वा हृष्ट आसं तदाऽनघ
सूतपुत्रो हते राजन्वित्रस्ताः शरविक्षताः ।
अनाथा नाथमिच्छन्तो मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ ९.२.७ ॥

ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಾಟಿ ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿರಿ ಪಡೆದವರನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ಆಗ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಸೂತಪುತ್ರ ಹತನಾದಾಗ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಭಯಗೊಂಡ ಅವರು, ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದೆ, ಸಿಂಹಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತ ಜಿಂಕೆಗಳಂತೆ ರಕ್ಷಕನನ್ನು ಬಯಸಿದರು.

9.2.8

तानद्य निहताञ्श्रुत्वा हतैश्वर्यान्हतौजसः ।
न लभेयं क्वचिच्छान्तिं पुत्राधिभिरभिप्लुतः
भग्नशृङ्गा इव वृषा शीर्णदंष्ट्रा इवोरगाः ।
प्रत्युपायाम सायाह्ने निर्जिताः सव्यसाचिना ॥ ९.२.८ ॥

ಇಂದು ಅವರು ಹತರಾದರು, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ನಾಶವಾದವು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಪುತ್ರರ ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯಲಾರೆ. ಕೊಂಬು ಮುರಿದ ಎತ್ತುಗಳಂತೆ, ಹಲ್ಲು ಮುರಿದ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ, ಸಂಜೆ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯಿಂದ (ಅರ್ಜುನನಿಂದ) ಸೋತು ಅವರು ಮರಳಿದರು.

9.2.9

एह्येहि वत्स राजेन्द्र ममानाथस्य पुत्रक ।
त्वया हीनो महाबाहो कां नु यास्याम्यहं गतिम्
हतप्रवीरा विध्वस्ता निकृत्ता निशितैः शरैः ।
सूतपुत्रे हते राजन्पुत्रास्ते प्राद्रवंस्ततः ॥ ९.२.९ ॥

ಬಾ, ಬಾ, ವತ್ಸ, ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅನಾಥನಾದ ನನ್ನ ಮಗನೇ! ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಓ ಮಹಾಬಾಹು, ನಾನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರಲಿ? ಸೂತಪುತ್ರ ಹತನಾದಾಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ವೀರರು ಹತರಾಗಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಆಗ ಓಡಿಹೋದರು.

9.2.10

कथं त्वं पृथिवीपालांस्त्यक्त्वा तात समागतान् ।
शेषे विनिहतो भूमौ प्राकृतः कुनृपो यथा
विध्वस्तकवचनाः सर्वे कान्दिशीका विचेतसः ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्तो वीक्षमाणा भयाद्दिशः ॥ ९.२.१० ॥

ಓ ಮಗನೇ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಭೂಪಾಲಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಹೇಗೆ ಹತನಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಚ ರಾಜನಂತೆ? ಕವಚ ಛಿದ್ರವಾದ ಅವರೆಲ್ಲರೂ, ದಿಕ್ಕು ತೋಚದೆ, ಬುದ್ಧಿ ಕಳೆದು, ಭಯದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಾ.

9.2.11

गतिर्भूत्वा महाराज ज्ञातीनां सुहृदां तथा ।
अन्धं वृद्वं च मां वीर विहाय क्व नु यास्यसि
मामेव नूनं बीभत्सुर्मामेव च वृकोदरः ।
अभियातीति मन्वानाः पेतुर्मम्लुश्च भारत ॥ ९.२.११ ॥

ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೂ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದೆ. ವೀರ, ಕುರುಡನೂ ವೃದ್ಧನೂ ಆದ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವೆ? 'ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಮತ್ತು ವೃಕೋದರ (ಭೀಮ) ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವರು ಬಿದ್ದು ನಲುಗಿದರು, ಓ ಭಾರತ.

9.2.12

सा कृपा सा च ते प्रीतिः सा च राजसु मानिता ।
कथं त्वं निहतः पार्थैः संयुगेष्वपराजितः
अश्वानन्ये गजानन्ये रथानन्ये महारथाः ।
आरुह्य जवसम्पन्नाः पादातान्प्रजहुर्भयात् ॥ ९.२.१२ ॥

ಆ ಕೃಪೆ, ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ, ರಾಜರ ನಡುವೆ ನಿನಗಿದ್ದ ಆ ಗೌರವ — ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲದವನಾದ ನೀನು ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟೆ? ಕೆಲವರು ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಆನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ವೇಗದಿಂದ ಭಯದಿಂದ ಕಾಲಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿದರು.

9.2.13

को नु मामुत्थितः काले ताततातेति वक्ष्यति ।
महाराजेति सततं लोकनाथेति चासकृत्
कुञ्जरैः स्यन्दना भग्नाः सादिनश्च महारथैः ।
पदातिसङ्घाश्चाश्वौघैः पलायद्भिर्भृशं हताः ॥ ९.२.१३ ॥

ಈಗ ನಾನು ಏಳುವಾಗ, 'ತಾತ, ತಾತ' ಎಂದು, 'ಮಹಾರಾಜ' ಎಂದು, 'ಲೋಕನಾಥ' ಎಂದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಯಾರು ಕರೆಯುವರು? ಆನೆಗಳಿಂದ ರಥಗಳು ಮುರಿದವು, ಸವಾರರು ಮುರಿದರು; ಮಹಾರಥರಿಂದ ಕಾಲಾಳು ಗುಂಪುಗಳೂ ಕುದುರೆ ಸಮೂಹಗಳೂ ಓಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಹಳವಾಗಿ ಹತವಾದವು.

9.2.14

परिष्वज्य च कं कण्ठे स्नेहेन क्लिन्नलोचनः ।
अनुशास्ताऽस्मि कौरव्य तत्साधु वदमे वचः
व्यालतस्करसङ्कीर्णे सार्थहीना यथा वने ।
तथा त्वदीया निहते सूतपुत्रे पदाऽभवन् ॥ ९.२.१४ ॥

ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ — ಕೌರವ್ಯನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುವವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳು: ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಕನಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡಗಳಂತೆ, ಸೂತಪುತ್ರನು ಹತನಾದಾಗ ನಿನ್ನವರು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯವರಾದರು.

9.2.15

ननु नामाहमश्रौषं वचनं तव पुत्रक ।
भूयसी मम पृथ्वीयं तात पार्थस्य नो तथा
हतारोहास्तथा नागाश्छिन्नहस्तास्तथाऽपरे ।
सर्वं पार्थमयं लोकमपश्यन्वै भयार्दिताः ॥ ९.२.१५ ॥

ನಿಜವಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ, ಮಗನೇ — ಈ ಭೂಮಿ ನನ್ನದು; ಆದರೆ ಅಪ್ಪಾ, ಪಾರ್ಥನದಲ್ಲ; ಸವಾರರು ಹತರಾದ ಆನೆಗಳು, ಸೊಂಡಿಲು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಇಡೀ ಲೋಕವನ್ನು ಪಾರ್ಥಮಯವಾಗಿ ಕಂಡರು.

9.2.16

भगदत्तः कृपः शल्य आवन्त्योऽथ जयद्रथः ।
भूरिश्रवाः सोमदत्तो महाराजश्च बाह्लिकः
तान्प्रेक्ष्य द्रवतः सर्वान्भीमसेनभयार्दितान् ।
दुर्योधनोऽथ स्वं सूतं हाहाकृत्वैवमब्रवीत् ॥ ९.२.१६ ॥

ಭಗದತ್ತ, ಕೃಪ, ಶಲ್ಯ, ಅವಂತಿಯ ರಾಜ, ಜಯದ್ರಥ, ಭೂರಿಶ್ರವ, ಸೋಮದತ್ತ, ಮಹಾರಾಜ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಲಿಕ — ಭೀಮಸೇನನ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವ ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ನೋಡಿ ದುರ್ಯೋಧನನು 'ಹಾಹಾ!' ಎಂದು ಕೂಗಿ ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

9.2.17

अश्वत्थामा च भोजश्च मागधश्च महाबलः ।
बृहद्बलश्च क्राथश्च शकुनिश्चापि सौबलः
नातिक्रमिष्यते पार्थो धनुष्पाणिमवस्थितम् ।
जघने युध्यमानं मां तूर्णमश्वान्प्रचोदय ॥ ९.२.१७ ॥

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಭೋಜ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಮಾಗಧ, ಬೃಹದ್ಬಲ, ಕ್ರಾಥ ಮತ್ತು ಸೌಬಲ ಶಕುನಿ ಕೂಡ — ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವ ಪಾರ್ಥನು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ದಾಟಲಾರನು. ಬೇಗನೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಓಡಿಸು.

9.2.18

म्लेच्छाश्च शतसाहस्राः शकाश्च यवनैः सह ।
सुदक्षिणश्च काम्भोजस्त्रिगर्ताधिपतिस्तथा
समरे युध्यमानं हि कौन्तेयो मां धनञ्जयः ।
नोत्सहेताप्यतिक्रान्तुं वेलामिव महार्णवः ॥ ९.२.१८ ॥

ಮ್ಲೇಚ್ಛರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಶಕರು, ಯವನರೊಂದಿಗೆ, ಸುದಕ್ಷಿಣ, ಕಾಂಬೋಜ ಮತ್ತು ತ್ರಿಗರ್ತರ ಅಧಿಪತಿ — ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕೌಂತೇಯ ಧನಂಜಯನು ದಾಟಲು ಧೈರ್ಯಗೊಳ್ಳನು, ಮಹಾಸಾಗರ ತೀರವನ್ನು ದಾಟದಂತೆ.

9.2.19

भीष्मः पितामहश्चैव भारद्वाजोऽथ गौतमः ।
श्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च शतायुश्चापि वीर्यवान्
अद्यार्जुनं सगोविन्दं मानिनं च वृकोदरम् ।
निहत्य शिष्टाञ्शत्रूंश्च कर्णस्यानृण्यमाप्नुयाम् ॥ ९.२.१९ ॥

ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮ, ಭಾರದ್ವಾಜ ದ್ರೋಣ, ಗೌತಮ ಕೃಪ, ಶ್ರುತಾಯು, ಅಶ್ರುತಾಯು ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಿ ಶತಾಯು — ಇಂದು ಗೋವಿಂದನೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಜುನನನ್ನು, ಗರ್ವಿಷ್ಠ ವೃಕೋದರನನ್ನು ಕೊಂದು, ಉಳಿದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಕೊಂದು ಕರ್ಣನ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲಿ.

9.2.20

जलसन्धोऽथार्ष्यशृङ्गी राक्षसश्चाप्यलायुधः ।
अलम्बुसो वीरबाहुः सुबाहुश्च महारथः
तच्छ्रुत्वा कुरुराजस्य शूरार्यसदृशं वचः ।
सूतो हेमपरिच्छन्नाञ्शनैरश्वानचोदयत् ॥ ९.२.२० ॥

ಜಲಸಂಧ, ಆರ್ಷ್ಯಶೃಂಗಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಅಲಾಯುಧ, ಅಲಂಬುಸ, ವೀರಬಾಹು, ಸುಬಾಹು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥ — ಕುರುರಾಜನ ಶೂರರಿಗೂ ಆರ್ಯರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಾರಥಿ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಹೊದಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓಡಿಸಿದನು.

9.2.21

एते चान्ये च बहवो राजानो राजसत्तम ।
मदर्थं प्रहरिष्यन्ति प्राणांस्त्यक्त्वा धनानि च
गजाश्वरथहीनास्तु पादाताश्चैव मारिष ।
पञ्चविंशतिसाहस्राः प्राद्रवञ्शनकैरिव ॥ ९.२.२१ ॥

ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಜರು, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೋರಾಡುವರು. ಓ ಮಾನ್ಯನೇ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾಲಾಳುಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಓಡಿ ಮುಂದೆ ಬಂದರು.

9.2.22

तेषां मध्ये स्थितो युद्धे भ्रातृभिः परिवारितः ।
योधयिष्याम्यहं पार्थान्पाञ्चालांश्चैव सर्वशः
तान्भीमसेनः सङ्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
बलेन चतुरङ्गेण परिक्षिप्याहनच्छरैः ॥ ९.२.२२ ॥

ಅವರ ನಡುವೆ ನಿಂತು, ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥರೊಂದಿಗೂ ಪಾಂಚಾಲರೊಂದಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ನಾನು ಹೋರಾಡುವೆನು. ಕೋಪಗೊಂಡ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಪೃಷತನ ಮಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನರು ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು.

9.2.23

चेदींश्च नृपशार्दूल द्रौपदेयांश्च संयुगे ।
सात्यकिं कुन्तिभोजं च राक्षसं च घटोत्कचम्
प्रत्ययुध्यंस्तु ते सर्वे भीमसेनं सपार्षतम् ।
पार्थपार्षतयोश्चान्ये जगृहुस्तत्र नामनी ॥ ९.२.२३ ॥

ಓ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಚೇದಿಗಳನ್ನು, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು, ಕುಂತಿಭೋಜನನ್ನು, ರಾಕ್ಷಸ ಘಟೋತ್ಕಚನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡಿದರು; ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಪಾರ್ಷತನೊಂದಿಗೆ ಎದುರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಇತರರು ಪಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷತರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದರು.

9.2.24

एकोऽप्येषां महाराज समर्थः सन्निवारणे ।
समरे पाण्डवेयानां सङ्क्रुद्धो ह्यभिधावताम्
अक्रुध्यत रणे भीमस्तैर्मृधे प्रत्यवस्थितैः ।
सोऽवतीर्य रथात्तूर्णं गदापाणिरयुध्यत ॥ ९.२.२४ ॥

ಮಹಾರಾಜ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಪಾಂಡವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಪಾಂಡವರ ಮೇಲೆ ಭೀಮನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎದುರು ನಿಂತಾಗ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಹೋರಾಡಿದನು.

9.2.25

किं पुनः सहिता वीराः कृतवैराश्च पाण्डवैः ।
अथवा सर्व एवैते पाण्डवस्यानुयायिभिः
न तान्रथस्थो भूमिष्ठान्धर्मापेक्षी वृकोदरः ।
योधयामास कौन्तेयो भुजवीर्यमुपाश्रितः ॥ ९.२.२५ ॥

ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ವೀರರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ವೈರತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗಿದ್ದಾಗ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ವೃಕೋದರನು ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಲಿಲ್ಲ; ಕುಂತೀಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದನು.

9.2.26

योत्स्यन्ते सह राजेन्द्र हनिष्यन्ति च तान्मृधे ।
कर्ण एको मया सार्धं निहनिष्यति पाण्डवान्
जातरूपपरिच्छन्नां प्रगृह्य महतीं गदाम् ।
न्यवधीत्तावकान्सर्वान्दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ९.२.२६ ॥

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವರು, ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವರು. ಕರ್ಣನೊಬ್ಬನೇ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು. ಚಿನ್ನದಿಂದ ಹೊದಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಯಮನಂತೆ ಅವನು ನಿಮ್ಮವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಂದನು.

9.2.27

ते वै नृपतयो वीराः स्थास्यन्ति मम शासने ।
पदातयो हि संरब्धास्त्यक्तजीवितबान्धवाः।
भीममभ्यद्रवन्सङ्ख्ये पतङ्गा इव पावकम् ॥ ९.२.२७ ॥

ಆ ವೀರ ರಾಜರು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವರು. ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಲಾಳುಗಳು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಮನತ್ತ ಬೆಂಕಿಗೆ ಪತಂಗಗಳಂತೆ ಧಾವಿಸಿದರು.

9.2.28

यश्च तेषां प्रणेता वै वासुदेवो महाबलः ।
न स सन्नह्यते राजन्निति मामब्रवीद्वचः
आसाद्य भीमसेनं ते संरब्धा युद्धदुर्मदाः ।
विनेदुः सहसा दृष्ट्वा भूतग्रामा इवान्तकम् ॥ ९.२.२८ ॥

ಅವರ ನಾಯಕನಾದ ಮಹಾಬಲ ವಾಸುದೇವನು ಕವಚ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅರಸನೇ ಎಂದು ಅವನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರು, ಯಮನನ್ನು ಕಂಡ ಜೀವಿಗಳು ಕೂಗುವಂತೆ.

9.2.29

एवं च वदतः सूत बहुशो मम सन्निधौ ।
युक्तितो ह्यनुपश्यामि निहतान्पाण्डवान्रणे
श्येनवद्व्यचरद्भीमः खङ्गेन गदया तथा ।
पञ्चविंशतिसाहस्रांस्तावकानां व्यपोथयत् ॥ ९.२.२९ ॥

ಸೂತನೇ, ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ನೀನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ತರ್ಕದಿಂದ ನೋಡುತ್ತೇನೆ: ರಣದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಹತರಾದರು. ಹದ್ದಿನಂತೆ ಭೀಮನು ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಗದೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿ ನಿನ್ನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಸಕಿಹಾಕಿದನು.

9.2.30

तेषां मध्ये स्थिता यत्र हन्यन्ते मम पुत्रकाः ।
व्यायच्छमानाः समरे किमन्यद्भागधेयतः
हत्वा तत्पुरुषानीकं भीमः सत्यपराक्रमः ।
धृष्टद्युम्नं पुरस्कृत्य पुनस्तस्थौ महाबलः ॥ ९.२.३० ॥

ಅವರ ನಡುವೆ ನಿಂತು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ದೈವವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನು ಕಾರಣ? ಆ ಪುರುಷ-ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಮಹಾಬಲ ಭೀಮನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ನಿಂತನು.

9.2.31

भीष्मश्च निहतो यत्र लोकनाथः प्रतापवान् ।
शिखण्डिनं समासाद्य मृगेन्द्र इव जम्बुकम्
धनञ्जयो रथानीकमन्वपद्यत वीर्यवान् ॥ ९.२.३१ ॥

ಲೋಕನಾಥನೂ ಪ್ರತಾಪಿಯೂ ಆದ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಸಿಂಹ ನರಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಂತೆ, ವೀರ್ಯವಂತ ಧನಂಜಯನು ರಥಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದನು.

9.2.32

द्रोणश्च ब्राह्मणो यत्र सर्वशस्त्रास्त्रपारगः ।
निहतः पाण्डवैः सङ्ख्ये किमन्यद्भागधेयतः
माद्रीपुत्रौ च शकुनिं सात्यकिश्च महाबलः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टा घ्नन्तो दौर्योधनं बलम् ॥ ९.२.३२ ॥

ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದ್ರೋಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಹತನಾದನು—ಅದು ವಿಧಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೇನು? ಮಾದ್ರಿಯ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲ ಸಾತ್ಯಕಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಶಕುನಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.

9.2.33

कर्णश्च निहतः सङ्ख्ये दिव्यास्त्रज्ञो महाबलः ।
भूरिश्रवा हतो पत्र सोमदत्तश्च संयुगे।
बाह्लिकश्च महाराज किमन्यद्भागधेयतः ।
तस्याश्ववाहान्सुबहूंस्ते निहत्य शितैः शरैः।
तमन्वधावंस्त्वरितास्तत्र युद्धमवर्तत ॥ ९.२.३३ ॥

ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಮಹಾಬಲ ಕರ್ಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದನು; ಭೂರಿಶ್ರವ ಮತ್ತು ಸೋಮದತ್ತನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು. ಮಹಾರಾಜ, ಬಾಹ್ಲೀಕನೂ—ವಿಧಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೇನು? ಅವನ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿ ಅವರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಘೋರ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.

9.2.34

भगदत्तो हतो यत्र गजयुद्धविशारदः ।
जयद्रथश्च निहतः किमन्यद्भागधेयतः
ततो धनञ्जयो राजन्रथानीकमगाहत ।
विश्रुतं त्रिषु लोकेषु गाण्डीवं व्याक्षिपन्धनुः ॥ ९.२.३४ ॥

ಗಜಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಭಗದತ್ತನು ಹತನಾದನು, ಜಯದ್ರಥನೂ ಹತನಾದನು—ವಿಧಿಯ ಹೊರತು ಬೇರೇನು? ನಂತರ, ರಾಜನೇ, ಧನಂಜಯನು ರಥಸೇನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಝಳಪಿಸುತ್ತಾ.

9.2.35

सुदक्षिणो हतो यत्र जलसन्धश्च पौरवः ।
श्रुतायुश्चाश्रुतायुश्च किमन्यद्भागधेयतः
कृष्णसारथिमायान्तं दृष्ट्वा श्वेतहयं रथम् ।
अर्जुनं चापि योद्वारं त्वदीयाः प्राद्रावन्भयात् ॥ ९.२.३५ ॥

ಸುದಕ್ಷಿಣ, ಪೌರವ ಜಲಸಂಧ, ಶ್ರುತಾಯು ಮತ್ತು ಅಶ್ರುತಾಯು ಅಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು; ಭಾಗ್ಯವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನು? ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಗಳ ರಥ ಬರುವುದನ್ನೂ ಯೋಧ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಕಂಡು ನಿಮ್ಮವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿದರು.

9.2.36

महाबलस्तथा पाण्ड्यः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
निहतः पाण्डवैः सङ्ख्ये किमन्यद्भागधेयतः
विप्रहीनरथाश्वाश्च शरैश्च परिवारिताः ।
पञ्चविंशतिसाहस्राः पार्थमार्च्छन्पदातयः ॥ ९.२.३६ ॥

ಸರ್ವ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಬಲ ಪಾಂಡ್ಯನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಹತನಾದನು; ಭಾಗ್ಯವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನು? ಸಾರಥಿಯಿಲ್ಲದ ರಥ-ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಕಾಲಾಳುಗಳು ಪಾರ್ಥನತ್ತ ಧಾವಿಸಿದರು.

9.2.37

बृहद्बलो हतो यत्र मागधश्च महाबलः ।
उग्रायुधश्च विक्रान्तः प्रतिमानं धनुष्मताम्
हत्वा तत्पुरुषानीकं पाञ्चालानां महारथः ।
भीमसेनं पुरस्कृत्य न चिरात्प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२.३७ ॥

ಬೃಹದ್ಬಲ, ಮಗಧದ ಮಹಾಬಲ ರಾಜ, ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನನಿಲ್ಲದ ವೀರ ಉಗ್ರಾಯುಧ ಅಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು; ಪಾಂಚಾಲರ ಆ ಮನುಷ್ಯ-ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ, ಆ ಮಹಾರಥನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

9.2.38

आवन्त्यो निहतो यत्र त्रैगर्तश्च जनाधिपः ।
संशप्तकाश्च निहताः किमन्यद्भागधेयतः
महाधनुर्धरः श्रीमानमित्रगणमर्दनः ।
पुत्रः पाञ्चालराजस्य धृष्टद्युम्नो महायशाः ॥ ९.२.३८ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವಂತಿಯ ರಾಜನು ಹತನಾದನು, ತ್ರಿಗರ್ತರ ರಾಜ ಜನಾಧಿಪನು ಹತನಾದನು, ಸಂಶಪ್ತಕರು ಹತರಾದರು. ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಾರಣ ಏನಿದೆ? ಮಹಾಧನುರ್ಧರ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಶತ್ರುಗಣಗಳನ್ನು ಮರ್ದಿಸುವವನು, ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜನ ಪುತ್ರ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ.

9.2.39

अलम्बुसस्तथा राजन्राक्षसश्चाप्यलायुधः ।
आर्ष्यशृङ्गिश्च निहतः किमन्यद्भागधेयतः
पारावतसवर्णाश्वं कोविदारवरध्वजम् ।
धृष्टद्युम्नं रणे दृष्ट्वा त्वदीयाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.२.३९ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಅಲಂಬುಷನು, ರಾಕ್ಷಸ ಅಲಾಯುಧನು ಕೂಡ, ಆರ್ಷ್ಯಶೃಂಗಿಯೂ ಹತರಾದರು. ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಾರಣ ಏನು? ಪಾರಾವತ ವರ್ಣದ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೋವಿದಾರ ಧ್ವಜವುಳ್ಳ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ನಿಮ್ಮವರು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿದರು.

9.2.40

नारायणा हता यत्र गोपाला युद्धदुर्मदाः ।
म्लेच्छाश्च बहुसाहस्राः किमन्यद्भागधेयतः
गान्धारराजं श्रीघ्रास्त्रमनुसृत्य यशस्विनौ ।
अचिरात्प्रत्यदृश्येतां माद्रीपुत्रौ ससात्यकी ॥ ९.२.४० ॥

ಅಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಗೋಪಾಲರು, ಸಾವಿರಾರು ಮ್ಲೇಚ್ಛರು ಹತರಾದರು. ವಿಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಕಾರಣ ಏನು? ಗಾಂಧಾರ ರಾಜನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ, ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರರಾದ ಯಶಸ್ವಿಗಳಾದ ಮಾದ್ರೀ ಪುತ್ರರು ಸಾತ್ಯಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

9.2.41

शकुनिः सौबलो यत्र कैतव्यश्च महाबलः ।
निहतः सबलो वीरः किमन्यद्भागधेयतः
चेकितानः शिखण्डी च द्रौपदेयाश्च मारिष ।
हत्वा त्वदीयं सुमहत्सैन्यं शङ्खानथाधमन् ॥ ९.२.४१ ॥

ಶಕುನಿ, ಸುಬಲನ ಮಗ, ಕಪಟಿ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ವೀರನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹತನಾದನು — ಇದು ವಿಧಿಯ ಆಟವೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನು. ಚೇಕಿತಾನ, ಶಿಖಂಡಿ ಮತ್ತು ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಕ್ಕಳು ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಓ ಮಾರಿಷ, ಶಂಖಗಳನ್ನು ಊದಿದರು.

9.2.42

एते चान्ये च बहवः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ।
राजानो राजपुत्राश्च शूराः परिघबाहवः।
निहता बहवो यत्र किमन्यद्भागधेयतः ।
ते सर्वे तावकान्प्रेक्ष्य द्रवतो वै पराङ्मुखान्।
अभ्यधावन्त निघ्नन्तो वृषाञ्चित्वा वृषा इव ॥ ९.२.४२ ॥

ಇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು — ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು, ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ಮತ್ತರಾದವರು, ಪರಿಘದಂತಹ ಬಾಹುಗಳ ಶೂರ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ರಾಜಕುಮಾರರು — ಅನೇಕರು ಹತರಾದರು; ಇದು ವಿಧಿಯ ಆಟವೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮವರು ಬೆನ್ನು ತೋರಿ ಓಡುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದರು.

9.2.43

यत्र शूरा महेष्वासाः कृतास्त्रा युद्वदुर्मदाः ।
बहवो निहताः सूत महेन्द्रसमविक्रमाः
सेनावशेषं तं दृष्ट्वा तव पुत्रस्य पाण्डवः ।
अवस्थितं सव्यसाची चुक्रोध बलवन्नृप ॥ ९.२.४३ ॥

ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರು, ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರು, ಯುದ್ಧಮದದಿಂದ ಮತ್ತರಾದವರು, ಇಂದ್ರನ ಸಮ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಅನೇಕ ಶೂರರು ಹತರಾದರು, ಓ ಸೂತ — ನಿಮ್ಮ ಮಗನ ಉಳಿದ ಸೇನೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಓ ನೃಪ, ಪಾಂಡವ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಬಲವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡನು.

9.2.44

नानादेशसमावृत्ताः क्षत्रिया यत्र सञ्जय ।
निहताः समरे सर्वे किमन्यद्भागधेयतः
तत एनं शरै राजन्सहसा समवाकिरत् ।
रजसा चोद्गतेनाथ न स्म किञ्चन दृश्यते ॥ ९.२.४४ ॥

ಸಂಜಯ, ನಾನಾ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು; ದೈವವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನು? ಆಗ, ರಾಜನೇ, ಅವರು ಸಹಸಾ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು; ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

9.2.45

पुत्राश्च मे विनिहताः पौत्राश्चैव महाबलाः ।
वयस्या भ्रातरश्चैव किमन्यद्भागधेयतः
अन्धकारीकृते लोके शरीभूते महीतले ।
दिशः सर्वा महाराज तावकाः प्राद्रवन्भयात् ॥ ९.२.४५ ॥

ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಹತರಾದರು, ಮಹಾಬಲರಾದ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ; ಗೆಳೆಯರು, ಸಹೋದರರೂ—ದೈವವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನು? ಮಹಾರಾಜನೇ, ಲೋಕ ಕತ್ತಲಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶವಗಳ ರಾಶಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ನಿನ್ನವರೆಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರು.

9.2.46

भागधेयसमायुक्तो ध्रुवमुत्पद्यते नरः ।
यस्तु भाग्यसमायुक्तः स शुभं प्राप्नुयान्नरः
भज्यमानेषु सर्वेषु कुरुराजो विशाम्पते ।
परेषामात्मनश्चैव सैन्ये ते समुपाद्रवत् ॥ ९.२.४६ ॥

ದೈವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಭಾಗ್ಯವಂತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಎಲ್ಲವೂ ಭಗ್ನವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕುರುರಾಜನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಓಡಿಹೋದನು.

9.2.47

अहं वियुक्तस्तैर्भाग्यैः पुत्रैश्चैवेह सञ्जय ।
कथमद्य भविष्यामि वृद्धः शत्रुवशं गतः
ततो दुर्योधनः सर्वानाजुहावाथ पाण्डवान् ।
युद्धाय भरतश्रेष्ठ देवानिव पुरा बलिः ॥ ९.२.४७ ॥

ಸಂಜಯ, ನಾನು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ ಭಾಗ್ಯದಿಂದಲೂ ವಿಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವೃದ್ಧನಾಗಿ, ಶತ್ರುವಶನಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ; ಈಗ ನಾನು ಹೇಗೆ ಇರಲಿ? ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆದನು, ಹಿಂದೆ ಬಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆದಂತೆ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.

9.2.48

नान्यदत्र परं मन्ये वनवासादृते प्रभो ।
सोऽहं वनं गमिष्यामि निर्बन्धुर्ज्ञातिसंक्षये
त एनमभिगर्जन्तं सहिताः समुपाद्रवन् ।
नानाशस्त्रसृजः क्रुद्धा भर्त्सयन्तो मुहुर्मुहुः ॥ ९.२.४८ ॥

ಪ್ರಭುವೇ, ವನವಾಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬಂಧುಗಳು ನಾಶವಾದ ಬಳಿಕ ಬಂಧುರಹಿತನಾಗಿ ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಆಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪದಿಂದ ಬಿದ್ದರು, ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಅವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ.