મહાભારત · અધ્યાય 9.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.21.1
पुत्रस्तु ते महाराज रथस्थो रथिनां वरः ।
दुरुत्सहो बभौ युद्धे यथा रुद्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.१ ॥
હે મહારાજ, તમારો પુત્ર રથમાં ઊભો રહીને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો. યુદ્ધમાં તે રુદ્ર જેવો પ્રતાપી અને અજેય દેખાયો.
9.21.2
तस्य बाणसहस्रैस्तु प्रच्छन्ना ह्यभवन्मही ।
परांश्च सिषिचे बाणैर्धाराभिरिव पर्वतान् ॥ ९.२१.२ ॥
તેના હજારો બાણોથી પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ. ધારાઓ પર્વતોને ભીંજવે તેમ તેણે શત્રુઓને બાણોથી ભીંજવ્યા.
9.21.3
न च सोऽस्ति पुमान्कश्चित्पाण्डवानां बलार्णवे ।
हयो गजो रथो वाऽपि यः स्याद्बाणैरविक्षतः ॥ ९.२१.३ ॥
પાંડવોના સેનાસાગરમાં બાણોથી અછૂતો રહ્યો હોય એવો કોઈ પુરુષ, ઘોડો, હાથી કે રથ ન હતો.
9.21.4
यं यं हि समरे योधं प्रपश्यामि विशाम्पते ।
स स बाणैश्चितोऽभूद्वै पुत्रेण तव भारत ॥ ९.२१.४ ॥
હે પ્રજાપતિ, હે ભારત, યુદ્ધમાં મેં જે જે યોદ્ધાને જોયો, તે તમારા પુત્રના બાણોથી ઢંકાયેલો હતો.
9.21.5
यथा सैन्येन रजसा समुद्भूतेन वाहिनी ।
प्रत्यदृश्यत सञ्छन्ना तथा बाणैर्महात्मनः ॥ ९.२१.५ ॥
સેનાએ ઉડાડેલી ધૂળથી સેના ઢંકાયેલી દેખાય તેમ, તે મહાત્માના બાણોથી સેના ઢંકાયેલી દેખાઈ.
9.21.6
बाणभूतामपश्याम पृथिवीं पृथिवीपते ।
दुर्योधनेन प्रकृतां क्षिप्रहस्तेन धन्विना ॥ ९.२१.६ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, ઝડપી હાથવાળા ધનુર્ધર દુર્યોધને પૃથ્વીને બાણમય કરેલી અમે જોઈ.
9.21.7
तेषु योधसहस्रेषु तावकेषु परेषु च ।
नास्ति दुर्योधनसमः पुमानिति मतिर्मम ॥ ९.२१.७ ॥
તે હજારો યોદ્ધાઓમાં, તમારા પક્ષમાં અને શત્રુપક્ષમાં પણ, દુર્યોધન જેવો કોઈ પુરુષ નથી એવો મારો મત છે.
9.21.8
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य विक्रमम् ।
यदेकं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२१.८ ॥
ત્યાં અમે તમારા પુત્રનો અદ્ભુત પરાક્રમ જોયો; એકલો હોવા છતાં, એકઠા થયેલા પાંડવો તેની સામે આગળ વધી શક્યા નહીં, હે ભારત.
9.21.9
युधिष्ठिरं शतेनाजौ विव्याध भरतर्षभ ।
भीमसेनं च सप्तत्या सहदेवं च पञ्चभिः ॥ ९.२१.९ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે યુદ્ધમાં યુધિષ્ઠિરને સો બાણોથી, ભીમસેનને સિત્તેરથી અને સહદેવને પાંચથી વીંધ્યા.
9.21.10
नकुलं च चतुःषष्ट्या धृष्टद्युम्नं च पञ्चभिः ।
पञ्चभिर्द्रौपदेयांश्च त्रिभिर्विव्याध सात्यकिम् ॥ ९.२१.१० ॥
તેણે નકુલને ચોસઠથી, ધૃષ્ટદ્યુમ્નને પાંચથી, દ્રૌપદીના પુત્રોને દરેકને પાંચ-પાંચથી અને સાત્યકિને ત્રણથી વીંધ્યા.
9.21.11
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सहदेवस्य मारिष ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.११ ॥
હે માનનીય, તેણે ભલ્લથી સહદેવનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; કપાયેલું તે ધનુષ્ય ફેંકીને પ્રતાપી માદ્રીપુત્રે...
9.21.12
अभ्यद्रवत राजानं प्रगृह्यान्यन्महद्धनुः ।
ततो दुर्योधनं सङ्ख्ये विव्याध दशभिः शरैः ॥ ९.२१.१२ ॥
બીજું એક મોટું ધનુષ્ય ઉપાડીને તે રાજા તરફ દોડ્યો; પછી યુદ્ધમાં તેણે દુર્યોધનને દસ બાણોથી વીંધ્યો.
9.21.13
नकुलस्तु ततो वीरो राजानं नवभिः शरैः ।
घोररूपैर्महेष्वासो विव्याध च ननाद च ॥ ९.२१.१३ ॥
પછી વીર નકુલે, મહાધનુર્ધર થઈને, ભયંકર રૂપવાળાં નવ બાણોથી રાજાને વીંધ્યો અને ગર્જના કરી.
9.21.14
सात्यकिश्चैव राजानं शरेणानतपर्वणा ।
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः।
अशीत्या भीमसेनश्च शरै राजानमार्पयन् ॥ ९.२१.१४ ॥
સાત્યકિએ વળેલી ગાંઠવાળા એક બાણથી રાજાને માર્યો; દ્રૌપદીના પુત્રોએ તોંતેરથી, ધર્મરાજે પાંચથી અને ભીમસેને એંસીથી રાજાને પ્રહાર કર્યો.
9.21.15
समन्तात्कीर्यमाणस्तु बाणसङ्घैर्महात्मभिः ।
न चचाल महाराज सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ९.२१.१५ ॥
મહાત્માઓના બાણસમૂહોથી ચારે બાજુથી ઢંકાયેલો હોવા છતાં, હે મહારાજ, સમગ્ર સેના જોતી હતી ત્યારે તે જરાય ડગ્યો નહીં.
9.21.16
लाघवात्सौष्ठवाच्चापि वीर्याच्चापि महात्मनः ।
अति सर्वाणि भूतानि ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ ९.२१.१६ ॥
મહાત્માની ચપળતા, કુશળતા અને વીરતાને કારણે બધા રાજાઓએ તેને સર્વ પ્રાણીઓથી ચડિયાતો જોયો.
9.21.17
धार्तराष्ट्रा हि राजेन्द्र योधास्तु स्वल्पमन्तरम् ।
अपश्यमाना राजानं पर्यवर्तन्त दंशिताः ॥ ९.२१.१७ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના યોદ્ધાઓ બખ્તર પહેરેલા હોવા છતાં, રાજાને થોડા અંતરે ન જોતા પાછા ફર્યા.
9.21.18
तेषामापततां घोरस्तुमुलः समपद्यत ।
क्षुब्धस्य हि समुद्रस्य प्रावृट्काले यथा स्वनः ॥ ९.२१.१८ ॥
તેઓ ધસી આવતાં ભયંકર કોલાહલ ઊઠ્યો, વર્ષાઋતુમાં ક્ષુબ્ધ સમુદ્રના ઘોષ જેવો.
9.21.19
समासाद्य रणे ते तु राजानमपराजितम् ।
प्रत्युद्ययुर्महेष्वासाः पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.२१.१९ ॥
રણમાં એ અજેય રાજા પાસે પહોંચીને તે મહાન ધનુર્ધરોએ આક્રમક પાંડવો સામે મોરચો માંડ્યો.
9.21.20
भीमसेनं रणे क्रुद्धो द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ।
तयोर्बाणैर्महाराज प्रमुक्तैः सर्वतोदिशम्।
नाज्ञायन्त रणे वीरा न दिशः प्रदिशस्तथा ॥ ९.२१.२० ॥
ક્રોધિત દ્રોણપુત્રે રણમાં ભીમસેનને રોક્યો. હે મહારાજ, તે બંનેના છોડેલા બાણોથી બધી દિશાઓ ભરાઈ ગઈ; વીરોને દિશાઓ કે ઉપદિશાઓ ઓળખાઈ નહીં.
9.21.21
तावुभौ क्रूरकर्माणावुभौ भारतदुःसहौ ।
घोररूपमयुध्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२१ ॥
એ બંને ક્રૂરકર્મી, ભરતવંશીઓને અસહ્ય હતા; વળતો પ્રહાર કરવાની ઇચ્છાથી બંને ભયંકર રીતે લડ્યા.
9.21.22
त्रासयन्तौ दिशः सर्वा ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
शकुनिस्तु रणे वीरो युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ९.२१.२२ ॥
બધી દિશાઓને ત્રસ્ત કરતા, ધનુષ્યની દોરી ખેંચવાથી ચામડી કઠણ થયેલા વીર શકુનિએ રણમાં યુધિષ્ઠિરને પણ પીડ્યો.
9.21.23
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सुबलस्य सुतो विभो ।
नादं चकार बलवत्सर्वसैन्यानि कम्पयन् ॥ ९.२१.२३ ॥
હે વિભુ, સુબલના પુત્રે તેના ચાર ઘોડા મારી નાખ્યા અને સર્વ સૈન્યોને કંપાવતો પ્રચંડ નાદ કર્યો.
9.21.24
एतस्मिन्नन्तरे वीरं राजानमपराजितम् ।
अपोवाह रथेनाजौ सहदेवः प्रतापवान् ॥ ९.२१.२४ ॥
એ દરમિયાન પ્રતાપી સહદેવે રણમાં એ વીર અજેય રાજાને રથમાં બેસાડીને દૂર ખસેડ્યો.
9.21.25
अथान्यं रथमास्थाय धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
शकुनिं नवभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः।
ननाद च महानादं प्रवरः सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.२५ ॥
પછી બીજા રથ પર ચઢેલા ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે શકુનિને નવ બાણોથી વીંધ્યો અને ફરી પાંચ બાણોથી વીંધ્યો. સર્વ ધનુર્ધરોમાં શ્રેષ્ઠ તેણે મહાન ગર્જના કરી.
9.21.26
तद्युद्धमभवच्चित्रं घोररूपं च मारिष ।
प्रेक्षतां प्रीतिजननं सिद्धचारणसेवितम् ॥ ९.२१.२६ ॥
હે માનનીય, તે યુદ્ધ અદ્ભુત અને ભયાનક સ્વરૂપનું થયું. જોનારાઓને આનંદ આપનારું તે યુદ્ધ સિદ્ધો અને ચારણોથી સેવાયેલું હતું.
9.21.27
उलूकस्तु महेष्वासं नकुलं युद्धदुर्मदम् ।
अभ्यवर्षदमेयात्मा शरवर्षैः समन्ततः ॥ ९.२१.२७ ॥
પરંતુ અમેય આત્મા ધરાવતા ઉલૂકે યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત મહાધનુર્ધર નકુલ પર ચારે બાજુથી બાણોની વર્ષા કરી.
9.21.28
तथैव नकुलः शूरः सौबलस्य सुतं रणे ।
शरवर्षेण महता समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ९.२१.२८ ॥
એ જ રીતે શૂર નકુલે યુદ્ધમાં સુબલના પુત્રને મહાન બાણવર્ષાથી ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો.
9.21.29
तौ तत्र समरे वीरौ कुलपुत्रौ महारथौ ।
योधयन्तावपश्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२९ ॥
ત્યાં યુદ્ધમાં તે બંને વીરો, કુલીન પુત્રો અને મહારથીઓ, દરેક પ્રહારનો બદલો લેવાની ઇચ્છા રાખીને લડતા દેખાયા.
9.21.30
तथैव कृतवर्माणं शैनेयः शत्रुतापनः ।
योधयञ्शुशुभे राजन्बलिं शक्र इवाहवे ॥ ९.२१.३० ॥
એ જ રીતે શત્રુઓને તપાવનાર શૈનેય સાત્યકિ કૃતવર્માને યુદ્ધ કરતાં, હે રાજા, યુદ્ધમાં બલિ સાથે લડતા ઇન્દ્ર સમાન શોભ્યો.
9.21.31
दुर्योधनो धनुश्छित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
अथैनं छिन्नधन्वानं विव्याध निशितैः शरैः ॥ ९.२१.३१ ॥
યુદ્ધમાં દુર્યોધને ધૃષ્ટદ્યુમ્નનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું, અને પછી ધનુષ્ય કપાયેલા તેને તીક્ષ્ણ બાણોથી વીંધ્યો.
9.21.32
धृष्टद्युम्नोऽपि समरे प्रगृह्य परमायुधम् ।
राजानं योधयामास पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.३२ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પણ યુદ્ધમાં એક શ્રેષ્ઠ શસ્ત્ર ઉપાડીને, બધા ધનુર્ધરો જોતા હતા ત્યારે રાજા સાથે યુદ્ધ કર્યું.
9.21.33
तयोर्युद्धं महच्चासीत्सङ्ग्रामे भरतर्षभ ।
प्रभिन्नयोर्यथा सक्तं मत्तयोर्वनहस्तिनोः ॥ ९.२१.३३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં તે બંનેનું યુદ્ધ મહાન થયું, જેમ મદમાં ઉન્મત્ત બે વનહાથી ભિડાય.
9.21.34
गौतमस्तु रणे क्रुद्धो द्रौपदेयान्महाबालान् ।
विव्याध बहुभिः शूरः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ९.२१.३४ ॥
પરંતુ ગૌતમે રણમાં ક્રોધિત થઈને, શૂર હોવાથી, દ્રૌપદીના મહાબળવાન પુત્રોને વાંકા ગાંઠવાળા અનેક બાણોથી વીંધ્યા.
9.21.35
तस्य तैरभवद्युद्धमिन्द्रियैरिव देहिनः ।
घोररूपमसंवार्यं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ९.२१.३५ ॥
તેનું તેમની સાથેનું યુદ્ધ દેહધારી પોતાની ઇન્દ્રિયો સાથે લડે તેવું હતું; તે ભયંકર રૂપવાળું, અનિવાર્ય અને મર્યાદાહીન બની ગયું.
9.21.36
ते च सम्पीडयामासुरिन्द्रियाणीव बालिशम् ।
स च तान्प्रतिसंरब्धः प्रत्ययोधयदाहवे ॥ ९.२१.३६ ॥
તેમણે તેને પીડ્યો, જેમ ઇન્દ્રિયો મૂર્ખને પીડે; અને તેણે પણ પ્રતિક્રોધથી યુદ્ધમાં તેમની સામે લડત આપી.
9.21.37
एवं चित्रमभूद्युद्धं तस्य तैः सह भारत ।
उत्थायोत्थाय हि यथा देहिनामिन्द्रियैर्विभो ॥ ९.२१.३७ ॥
હે ભારત, આ રીતે તેમની સાથે તેનું યુદ્ધ વિચિત્ર બન્યું. હે વિભો, દેહધારીઓની ઇન્દ્રિયો વારંવાર ઊઠીને જેમ કાર્ય કરે તેમ.
9.21.38
नराश्चैव नरैः सार्धं दन्तिनो दन्तिभिस्तथा ।
हया हयैः समासक्ता रथिनो रथिभिः सह ॥ ९.२१.३८ ॥
મનુષ્યો મનુષ્યો સાથે, હાથીઓ હાથીઓ સાથે, ઘોડાઓ ઘોડાઓ સાથે, અને રથીઓ રથીઓ સાથે જોડાઈ ગયા.
9.21.39
सङ्कुलं चाभवद्भूयो घोररूपं विशाम्पते ॥ ९.२१.३९ ॥
હે પ્રજાપતિ, એ ગૂંચવણ ફરી ભયંકર રૂપ ધારણ કરી બેઠી.
9.21.40
इदं चित्रमिदं घोरमिदं रौद्रमिति प्रभो ।
युद्धान्यासन्महाराज घोरांणि च बहूनि च ॥ ९.२१.४० ॥
આ વિચિત્ર, આ ઘોર, આ રૌદ્ર છે, હે પ્રભો. હે મહારાજ, ઘણાં ઘોર યુદ્ધો થયાં.
9.21.41
ते समासाद्य समरे परस्परमरिन्दमाः ।
व्यनदंश्चैव जघ्नुश्च समाताद्य महाहवे ॥ ९.२१.४१ ॥
શત્રુઓને દમનારા તે વીરો યુદ્ધમાં એકબીજાની નજીક આવી ગર્જ્યા અને પ્રહાર કર્યા; આજે આ મહાયુદ્ધમાં એવી જ રીતે.
9.21.42
तेषां पत्रसमुद्भूतं रजस्तीव्रमदृश्यत ।
वातेन चोद्धतं राजन्धावद्भिश्चाश्वसादिभिः ॥ ९.२१.४२ ॥
તેમના સૈન્યના પગથી ઊઠેલી તીવ્ર ધૂળ દેખાઈ, હે રાજન્; તે પવન અને દોડતા અશ્વારોહીઓ વડે ઊડી હતી.
9.21.43
रथनेमिसमुद्भूतं निःश्वासैश्चापि दन्तिनाम् ।
रजः सन्ध्याभ्रकलिलं दिवाकरपथं ययौ ॥ ९.२१.४३ ॥
રથનાં પૈડાંથી અને હાથીઓના શ્વાસથી ઊઠેલી ધૂળ સંધ્યાના વાદળો સાથે ભળીને સૂર્યમાર્ગ સુધી પહોંચી.
9.21.44
रजसा तेन सम्पृक्तो भास्करो निष्प्रभः कृतः ।
सञ्छादिताऽभवद्भूमिस्ते च शूरा महारथाः ॥ ९.२१.४४ ॥
તે ધૂળથી ઘેરાયેલો સૂર્ય પ્રભાહીન બની ગયો; પૃથ્વી અને તે શૂર મહારથીઓ પણ ઢંકાઈ ગયા.
9.21.45
मुहूर्तादिव संवृत्तं नीरजस्कं समन्ततः ।
वीरशोणितसिक्तायां भूमौ भरतसत्तम ॥ ९.२१.४५ ॥
ક્ષણવારમાં ચારેબાજુ ધૂળ શમી ગઈ; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, વીરોના લોહીથી સિંચાયેલી ભૂમિ દેખાઈ.
9.21.46
उपाशाम्यत्ततस्तीव्रं तद्रजो घोरदर्शनम् ॥ ९.२१.४६ ॥
પછી તે ભયાનક દેખાતી તીવ્ર ધૂળ શમી ગઈ.
9.21.47
ततोऽपश्यमहं भूयो द्वन्द्वयुद्धानि भारत ।
यथाप्राणं यथाश्रेष्ठं मध्याह्ने वै सुदारुणम् ॥ ९.२१.४७ ॥
પછી હે ભારત, મેં મધ્યાહ્ને અત્યંત ભયંકર દ્વંદ્વયુદ્ધો ફરી જોયાં; જીવની બાજી લગાવીને, શ્રેષ્ઠ રીતે લડાયેલાં.
9.21.48
वर्मणां तत्र राजेन्द्र व्यदृश्यन्तोज्ज्वलाः प्रभाः ।
शब्दश्च तुमुलः सङ्ख्ये शराणां पततामभूत्
महावेणुवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ ९.२१.४८ ॥
ત્યાં, હે રાજેન્દ્ર, બખ્તરોની ઉજ્જ્વળ પ્રભા દેખાઈ; યુદ્ધમાં પડતાં બાણોનો ભયંકર શબ્દ થયો—પર્વત પર બળતા મોટા વાંસવનની જેમ.