మహాభారతం · అధ్యాయం 9.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.21.1
पुत्रस्तु ते महाराज रथस्थो रथिनां वरः ।
दुरुत्सहो बभौ युद्धे यथा रुद्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.१ ॥
మహారాజా, మీ కుమారుడు రథంపై నిలిచి రథికులలో శ్రేష్ఠుడుగా ఉన్నాడు. యుద్ధంలో అతడు రుద్రునివలె ప్రతాపవంతుడై, ఎదిరించరాని వాడిగా ప్రకాశించాడు.
9.21.2
तस्य बाणसहस्रैस्तु प्रच्छन्ना ह्यभवन्मही ।
परांश्च सिषिचे बाणैर्धाराभिरिव पर्वतान् ॥ ९.२१.२ ॥
అతని వేలాది బాణాలతో భూమి కప్పబడిపోయింది. పర్వతాలను ధారలు తడిపినట్లు అతడు శత్రువులను బాణాలతో తడిపివేశాడు.
9.21.3
न च सोऽस्ति पुमान्कश्चित्पाण्डवानां बलार्णवे ।
हयो गजो रथो वाऽपि यः स्याद्बाणैरविक्षतः ॥ ९.२१.३ ॥
పాండవుల సైన్య సముద్రంలో బాణాలతో గాయపడకుండా మిగిలిన ఒక్క మనిషి, గుర్రం, ఏనుగు లేదా రథం కూడా లేదు.
9.21.4
यं यं हि समरे योधं प्रपश्यामि विशाम्पते ।
स स बाणैश्चितोऽभूद्वै पुत्रेण तव भारत ॥ ९.२१.४ ॥
ప్రజాపతీ, భారతా, యుద్ధంలో నేను ఏ యోధుని చూసినా, అతడు మీ కుమారుని బాణాలతో కప్పబడి ఉన్నాడు.
9.21.5
यथा सैन्येन रजसा समुद्भूतेन वाहिनी ।
प्रत्यदृश्यत सञ्छन्ना तथा बाणैर्महात्मनः ॥ ९.२१.५ ॥
సైన్యం లేపిన ధూళితో సైన్యం కప్పబడినట్లు కనిపించినట్లే, ఆ మహాత్ముని బాణాలతో సైన్యం కప్పబడినట్లు కనిపించింది.
9.21.6
बाणभूतामपश्याम पृथिवीं पृथिवीपते ।
दुर्योधनेन प्रकृतां क्षिप्रहस्तेन धन्विना ॥ ९.२१.६ ॥
భూపతీ, వేగవంతమైన చేతులు కలిగిన ధనుర్ధారి దుర్యోధనునిచే భూమి బాణమయంగా చేయబడినదానిని మేము చూశాము.
9.21.7
तेषु योधसहस्रेषु तावकेषु परेषु च ।
नास्ति दुर्योधनसमः पुमानिति मतिर्मम ॥ ९.२१.७ ॥
ఆ వేలాది యోధుల మధ్య, మీ పక్షంలోనూ శత్రుపక్షంలోనూ, దుర్యోధనునితో సమానమైన పురుషుడు లేడని నా అభిప్రాయం.
9.21.8
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य विक्रमम् ।
यदेकं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२१.८ ॥
అక్కడ మీ కుమారుని అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూశాము; ఒంటరిగా ఉన్నప్పటికీ, కలిసి ఉన్న పాండవులు అతనిపై ముందుకు రాలేకపోయారు, ఓ భారతా.
9.21.9
युधिष्ठिरं शतेनाजौ विव्याध भरतर्षभ ।
भीमसेनं च सप्तत्या सहदेवं च पञ्चभिः ॥ ९.२१.९ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు యుద్ధంలో యుధిష్ఠిరుని వంద బాణాలతో, భీమసేనుని డెబ్బై బాణాలతో, సహదేవుని ఐదు బాణాలతో కొట్టాడు.
9.21.10
नकुलं च चतुःषष्ट्या धृष्टद्युम्नं च पञ्चभिः ।
पञ्चभिर्द्रौपदेयांश्च त्रिभिर्विव्याध सात्यकिम् ॥ ९.२१.१० ॥
అతడు నకులుని అరవై నాలుగు బాణాలతో, ధృష్టద్యుమ్నుని ఐదు బాణాలతో, ద్రౌపది కుమారులను ఒక్కొక్కరిని ఐదేసి బాణాలతో, సాత్యకిని మూడు బాణాలతో కొట్టాడు.
9.21.11
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सहदेवस्य मारिष ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.११ ॥
ఓ మారిష, అతడు భల్లంతో సహదేవుని ధనుస్సును ఛేదించాడు; తెగిన ఆ ధనుస్సును విడిచి, ప్రతాపవంతుడైన మాద్రీ పుత్రుడు...
9.21.12
अभ्यद्रवत राजानं प्रगृह्यान्यन्महद्धनुः ।
ततो दुर्योधनं सङ्ख्ये विव्याध दशभिः शरैः ॥ ९.२१.१२ ॥
మరొక గొప్ప ధనుస్సును చేపట్టి అతడు రాజు వైపు దూసుకెళ్లాడు; తరువాత యుద్ధంలో దుర్యోధనుని పది బాణాలతో కొట్టాడు.
9.21.13
नकुलस्तु ततो वीरो राजानं नवभिः शरैः ।
घोररूपैर्महेष्वासो विव्याध च ननाद च ॥ ९.२१.१३ ॥
అప్పుడు వీరుడైన నకులుడు, మహా ధనుర్ధారియై, భయంకరాకారపు తొమ్మిది బాణాలతో రాజును గుచ్చి గర్జించాడు.
9.21.14
सात्यकिश्चैव राजानं शरेणानतपर्वणा ।
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः।
अशीत्या भीमसेनश्च शरै राजानमार्पयन् ॥ ९.२१.१४ ॥
సాత్యకి వంగిన కణుపుగల ఒక బాణంతో రాజును కొట్టాడు; ద్రౌపదీ పుత్రులు డెబ్బై మూడుతో, ధర్మరాజు ఐదుతో, భీమసేనుడు ఎనభైతో రాజును గాయపరచారు.
9.21.15
समन्तात्कीर्यमाणस्तु बाणसङ्घैर्महात्मभिः ।
न चचाल महाराज सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ९.२१.१५ ॥
మహాత్ములైన వీరుల బాణసమూహాలతో అన్ని వైపులా కప్పబడినప్పటికీ, మహారాజా, సమస్త సైన్యం చూస్తుండగా అతడు కదలలేదు.
9.21.16
लाघवात्सौष्ठवाच्चापि वीर्याच्चापि महात्मनः ।
अति सर्वाणि भूतानि ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ ९.२१.१६ ॥
మహాత్ముని చురుకుదనం, నేర్పు, పరాక్రమం వల్ల సమస్త రాజులు అతడిని సమస్త ప్రాణులకన్నా మిన్నగా చూశారు.
9.21.17
धार्तराष्ट्रा हि राजेन्द्र योधास्तु स्वल्पमन्तरम् ।
अपश्यमाना राजानं पर्यवर्तन्त दंशिताः ॥ ९.२१.१७ ॥
రాజేంద్రా, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుల యోధులు కవచధారులై ఉన్నప్పటికీ, రాజును కొంచెం దూరంలో చూడలేక వెనుదిరిగారు.
9.21.18
तेषामापततां घोरस्तुमुलः समपद्यत ।
क्षुब्धस्य हि समुद्रस्य प्रावृट्काले यथा स्वनः ॥ ९.२१.१८ ॥
వారు దూకుతూ వచ్చినప్పుడు భయంకర కోలాహలం లేచింది; వర్షాకాలంలో క్షోభించిన సముద్రపు ఘోషలా.
9.21.19
समासाद्य रणे ते तु राजानमपराजितम् ।
प्रत्युद्ययुर्महेष्वासाः पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.२१.१९ ॥
యుద్ధంలో ఆ అజేయ రాజును చేరి, ఆ మహా విలుకాండ్రు దాడి చేస్తున్న పాండవులను ఎదుర్కొన్నారు.
9.21.20
भीमसेनं रणे क्रुद्धो द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ।
तयोर्बाणैर्महाराज प्रमुक्तैः सर्वतोदिशम्।
नाज्ञायन्त रणे वीरा न दिशः प्रदिशस्तथा ॥ ९.२१.२० ॥
కోపించిన ద్రోణపుత్రుడు రణంలో భీమసేనుడిని అడ్డుకున్నాడు. మహారాజా, వారిద్దరు ప్రయోగించిన బాణాలతో అన్ని దిక్కులు నిండిపోగా, వీరులు దిక్కులను గాని ఉపదిక్కులను గాని గుర్తించలేకపోయారు.
9.21.21
तावुभौ क्रूरकर्माणावुभौ भारतदुःसहौ ।
घोररूपमयुध्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२१ ॥
ఆ ఇద్దరు క్రూర కర్మలు చేసేవారు; భరతవంశీయులకు సహింపరానివారు. ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే కోరికతో వారిద్దరూ భయంకరంగా పోరాడారు.
9.21.22
त्रासयन्तौ दिशः सर्वा ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
शकुनिस्तु रणे वीरो युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ९.२१.२२ ॥
అన్ని దిక్కులను భయపెడుతూ, వింటి తాడు లాగడంతో చర్మం గట్టిపడిన ఆ వీరుడు శకుని యుధిష్ఠిరుడిని కూడా పీడించాడు.
9.21.23
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सुबलस्य सुतो विभो ।
नादं चकार बलवत्सर्वसैन्यानि कम्पयन् ॥ ९.२१.२३ ॥
ఓ విభూ, సుబలుని కుమారుడు అతని నాలుగు గుర్రాలను చంపి, సమస్త సైన్యాలను వణికిస్తూ గొప్ప గర్జన చేశాడు.
9.21.24
एतस्मिन्नन्तरे वीरं राजानमपराजितम् ।
अपोवाह रथेनाजौ सहदेवः प्रतापवान् ॥ ९.२१.२४ ॥
ఈ లోపు ప్రతాపవంతుడైన సహదేవుడు యుద్ధంలో ఆ వీర అజేయ రాజును రథంపై తీసుకుని దూరంగా తరలించాడు.
9.21.25
अथान्यं रथमास्थाय धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
शकुनिं नवभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः।
ननाद च महानादं प्रवरः सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.२५ ॥
అప్పుడు మరొక రథమెక్కిన ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు శకునిని తొమ్మిది బాణాలతో గుచ్చి, మళ్ళీ ఐదింటితో గుచ్చాడు. విలుకాండ్రందరిలో శ్రేష్ఠుడు మహా గర్జన చేశాడు.
9.21.26
तद्युद्धमभवच्चित्रं घोररूपं च मारिष ।
प्रेक्षतां प्रीतिजननं सिद्धचारणसेवितम् ॥ ९.२१.२६ ॥
ఓ పూజ్యుడా, ఆ యుద్ధం అద్భుతమైనదిగా, భయంకర రూపంలో సాగింది. చూసేవారికి ఆనందం కలిగించి, సిద్ధులు చారణులచే సేవించబడింది.
9.21.27
उलूकस्तु महेष्वासं नकुलं युद्धदुर्मदम् ।
अभ्यवर्षदमेयात्मा शरवर्षैः समन्ततः ॥ ९.२१.२७ ॥
కానీ అపరిమిత ఆత్మ గల ఉలూకుడు, యుద్ధమదంతో ఉన్న మహాధనుర్ధరుడైన నకులుడి మీద నలుదిక్కులా బాణవర్షం కురిపించాడు.
9.21.28
तथैव नकुलः शूरः सौबलस्य सुतं रणे ।
शरवर्षेण महता समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ९.२१.२८ ॥
అలాగే శూరుడైన నకులుడు యుద్ధంలో సుబలుని కుమారుడిని గొప్ప బాణవర్షంతో నలువైపులా చుట్టుముట్టాడు.
9.21.29
तौ तत्र समरे वीरौ कुलपुत्रौ महारथौ ।
योधयन्तावपश्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२९ ॥
అక్కడ యుద్ధంలో ఆ ఇద్దరు వీరులు, కులీన పుత్రులు, మహారథులు, ప్రతి దెబ్బకు ప్రతిదెబ్బ తీయాలని కోరుతూ పోరాడుతున్నట్లు కనిపించారు.
9.21.30
तथैव कृतवर्माणं शैनेयः शत्रुतापनः ।
योधयञ्शुशुभे राजन्बलिं शक्र इवाहवे ॥ ९.२१.३० ॥
అలాగే శత్రువులను తపింపజేసే శైనేయుడు కృతవర్మతో యుద్ధం చేస్తూ, రాజా, యుద్ధంలో బలితో పోరాడుతున్న ఇంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
9.21.31
दुर्योधनो धनुश्छित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
अथैनं छिन्नधन्वानं विव्याध निशितैः शरैः ॥ ९.२१.३१ ॥
యుద్ధంలో దుర్యోధనుడు ధృష్టద్యుమ్నుని విల్లును ఛేదించి, విల్లు తెగిపోయిన అతనిని వాడియైన బాణాలతో గుచ్చాడు.
9.21.32
धृष्टद्युम्नोऽपि समरे प्रगृह्य परमायुधम् ।
राजानं योधयामास पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.३२ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా యుద్ధంలో ఒక శ్రేష్ఠ ఆయుధాన్ని చేపట్టి, విలుకాండ్రందరూ చూస్తుండగా రాజుతో పోరాడాడు.
9.21.33
तयोर्युद्धं महच्चासीत्सङ्ग्रामे भरतर्षभ ।
प्रभिन्नयोर्यथा सक्तं मत्तयोर्वनहस्तिनोः ॥ ९.२१.३३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో వారిద్దరి పోరాటం మహత్తరమైనది; మదించిన రెండు అడవి ఏనుగులు తలపడినట్లు.
9.21.34
गौतमस्तु रणे क्रुद्धो द्रौपदेयान्महाबालान् ।
विव्याध बहुभिः शूरः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ९.२१.३४ ॥
అయితే గౌతముడు రణంలో కోపించి, శూరుడై, ద్రౌపది మహాబలవంతులైన కుమారులను వంగిన పర్వాలున్న అనేక బాణాలతో గుచ్చాడు.
9.21.35
तस्य तैरभवद्युद्धमिन्द्रियैरिव देहिनः ।
घोररूपमसंवार्यं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ९.२१.३५ ॥
అతనికి వారితో జరిగిన యుద్ధం దేహధారి తన ఇంద్రియాలతో పోరాడినట్లుగా ఉంది; అది భయంకరమైనదిగా, అడ్డుకోరానిదిగా, హద్దులు లేనిదిగా సాగింది.
9.21.36
ते च सम्पीडयामासुरिन्द्रियाणीव बालिशम् ।
स च तान्प्रतिसंरब्धः प्रत्ययोधयदाहवे ॥ ९.२१.३६ ॥
వారు అతనిని బాధించారు, ఇంద్రియాలు మూర్ఖుని బాధించినట్లు; అతడు కూడా ప్రతికోపంతో వారిని యుద్ధంలో ఎదిరించాడు.
9.21.37
एवं चित्रमभूद्युद्धं तस्य तैः सह भारत ।
उत्थायोत्थाय हि यथा देहिनामिन्द्रियैर्विभो ॥ ९.२१.३७ ॥
భారతా, ఇలా వారితో అతని యుద్ధం విచిత్రంగా సాగింది. ఓ విభో, దేహధారుల ఇంద్రియాలు మళ్ళీ మళ్ళీ లేచినట్లు.
9.21.38
नराश्चैव नरैः सार्धं दन्तिनो दन्तिभिस्तथा ।
हया हयैः समासक्ता रथिनो रथिभिः सह ॥ ९.२१.३८ ॥
మనుషులు మనుషులతో, ఏనుగులు ఏనుగులతో, గుర్రాలు గుర్రాలతో, రథికులు రథికులతో కలిసి పోరాడారు.
9.21.39
सङ्कुलं चाभवद्भूयो घोररूपं विशाम्पते ॥ ९.२१.३९ ॥
ప్రజాపతీ, ఆ గందరగోళం మరింత భయంకర రూపం దాల్చింది.
9.21.40
इदं चित्रमिदं घोरमिदं रौद्रमिति प्रभो ।
युद्धान्यासन्महाराज घोरांणि च बहूनि च ॥ ९.२१.४० ॥
ఇది విచిత్రం, ఇది భయంకరం, ఇది ఉగ్రం అని, ఓ ప్రభూ. ఓ మహారాజా, అనేక భయంకర యుద్ధాలు జరిగాయి.
9.21.41
ते समासाद्य समरे परस्परमरिन्दमाः ।
व्यनदंश्चैव जघ्नुश्च समाताद्य महाहवे ॥ ९.२१.४१ ॥
శత్రువులను అణచే వీరులు యుద్ధంలో ఒకరినొకరు చేరి గర్జించి కొట్టారు; ఈ మహాయుద్ధంలో ఇప్పుడు అలాగే.
9.21.42
तेषां पत्रसमुद्भूतं रजस्तीव्रमदृश्यत ।
वातेन चोद्धतं राजन्धावद्भिश्चाश्वसादिभिः ॥ ९.२१.४२ ॥
వారి పాదాల వల్ల లేచిన తీవ్రమైన ధూళి కనిపించింది, ఓ రాజా; అది గాలితో, పరుగెత్తే అశ్వికుల వల్ల రేగింది.
9.21.43
रथनेमिसमुद्भूतं निःश्वासैश्चापि दन्तिनाम् ।
रजः सन्ध्याभ्रकलिलं दिवाकरपथं ययौ ॥ ९.२१.४३ ॥
రథచక్రాల నుండి, ఏనుగుల ఊపిరుల నుండి కూడా లేచిన ధూళి, సంధ్యా మేఘాలతో కలిసి సూర్యమార్గం వరకు వ్యాపించింది.
9.21.44
रजसा तेन सम्पृक्तो भास्करो निष्प्रभः कृतः ।
सञ्छादिताऽभवद्भूमिस्ते च शूरा महारथाः ॥ ९.२१.४४ ॥
ఆ ధూళితో కప్పబడిన సూర్యుడు కాంతిహీనుడయ్యాడు; భూమి, ఆ శూర మహారథులు కూడా కప్పబడిపోయారు.
9.21.45
मुहूर्तादिव संवृत्तं नीरजस्कं समन्ततः ।
वीरशोणितसिक्तायां भूमौ भरतसत्तम ॥ ९.२१.४५ ॥
క్షణంలోనే చుట్టూ ధూళి తొలగిపోయింది; ఓ భరతశ్రేష్ఠా, వీరుల రక్తంతో తడిసిన నేల కనిపించింది.
9.21.46
उपाशाम्यत्ततस्तीव्रं तद्रजो घोरदर्शनम् ॥ ९.२१.४६ ॥
అప్పుడు భయంకరంగా కనిపించిన ఆ తీవ్ర ధూళి శాంతించింది.
9.21.47
ततोऽपश्यमहं भूयो द्वन्द्वयुद्धानि भारत ।
यथाप्राणं यथाश्रेष्ठं मध्याह्ने वै सुदारुणम् ॥ ९.२१.४७ ॥
తర్వాత నేను ఓ భారతా, మధ్యాహ్నం అత్యంత భయంకరమైన ద్వంద్వయుద్ధాలను మళ్ళీ చూశాను; ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి, శ్రేష్ఠంగా జరిగినవి.
9.21.48
वर्मणां तत्र राजेन्द्र व्यदृश्यन्तोज्ज्वलाः प्रभाः ।
शब्दश्च तुमुलः सङ्ख्ये शराणां पततामभूत्
महावेणुवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ ९.२१.४८ ॥
అక్కడ, ఓ రాజేంద్రా, కవచాల ప్రకాశవంతమైన కాంతులు కనిపించాయి; యుద్ధంలో పడుతున్న బాణాల భీకర శబ్దం వచ్చింది—కొండపై కాలుతున్న పెద్ద వెదురు అడవిలా.