മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.21.1
पुत्रस्तु ते महाराज रथस्थो रथिनां वरः ।
दुरुत्सहो बभौ युद्धे यथा रुद्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.१ ॥
മഹാരാജാവേ, അങ്ങയുടെ പുത്രൻ രഥത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ അവൻ രുദ്രനെപ്പോലെ പ്രതാപവാനായി, ആർക്കും നേരിടാനാകാത്തവനായി തിളങ്ങി.
9.21.2
तस्य बाणसहस्रैस्तु प्रच्छन्ना ह्यभवन्मही ।
परांश्च सिषिचे बाणैर्धाराभिरिव पर्वतान् ॥ ९.२१.२ ॥
അവന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടു. മലകളെ ധാരകൾ നനയ്ക്കുന്നതുപോലെ അവൻ ശത്രുക്കളെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് നനച്ചു.
9.21.3
न च सोऽस्ति पुमान्कश्चित्पाण्डवानां बलार्णवे ।
हयो गजो रथो वाऽपि यः स्याद्बाणैरविक्षतः ॥ ९.२१.३ ॥
പാണ്ഡവസേനാസമുദ്രത്തിൽ അമ്പേറ്റ് മുറിവേൽക്കാതെ ശേഷിച്ച ഒരു മനുഷ്യനോ കുതിരയോ ആനയോ രഥമോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
9.21.4
यं यं हि समरे योधं प्रपश्यामि विशाम्पते ।
स स बाणैश्चितोऽभूद्वै पुत्रेण तव भारत ॥ ९.२१.४ ॥
ജനാധിപതേ, ഭാരതാ, യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ഏത് യോദ്ധാവിനെ കണ്ടാലും അവൻ അങ്ങയുടെ പുത്രന്റെ അമ്പുകളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
9.21.5
यथा सैन्येन रजसा समुद्भूतेन वाहिनी ।
प्रत्यदृश्यत सञ्छन्ना तथा बाणैर्महात्मनः ॥ ९.२१.५ ॥
സേനയിൽ നിന്നുയർന്ന പൊടിയാൽ സേന മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ അമ്പുകളാൽ സേന മൂടപ്പെട്ടതായി കാണപ്പെട്ടു.
9.21.6
बाणभूतामपश्याम पृथिवीं पृथिवीपते ।
दुर्योधनेन प्रकृतां क्षिप्रहस्तेन धन्विना ॥ ९.२१.६ ॥
ഭൂപതേ, വേഗമുള്ള കൈകളുള്ള വില്ലാളി ദുര്യോധനൻ ഭൂമിയെ അമ്പുമയമാക്കിയിരിക്കുന്നത് ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
9.21.7
तेषु योधसहस्रेषु तावकेषु परेषु च ।
नास्ति दुर्योधनसमः पुमानिति मतिर्मम ॥ ९.२१.७ ॥
ആ ആയിരക്കണക്കിന് യോദ്ധാക്കളിൽ, നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തിലും ശത്രുപക്ഷത്തിലും, ദുര്യോധനനു തുല്യനായ ഒരു പുരുഷനില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
9.21.8
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य विक्रमम् ।
यदेकं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२१.८ ॥
അവിടെ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ അദ്ഭുതകരമായ പരാക്രമം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നിട്ടും ഒന്നിച്ചുനിന്ന പാണ്ഡവർക്ക് അവനെ നേരിടാനായില്ല, ഹേ ഭാരത.
9.21.9
युधिष्ठिरं शतेनाजौ विव्याध भरतर्षभ ।
भीमसेनं च सप्तत्या सहदेवं च पञ्चभिः ॥ ९.२१.९ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ യുദ്ധത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരനെ നൂറു അമ്പുകൾകൊണ്ടും ഭീമസേനനെ എഴുപതുകൊണ്ടും സഹദേവനെ അഞ്ചുകൊണ്ടും എയ്തു.
9.21.10
नकुलं च चतुःषष्ट्या धृष्टद्युम्नं च पञ्चभिः ।
पञ्चभिर्द्रौपदेयांश्च त्रिभिर्विव्याध सात्यकिम् ॥ ९.२१.१० ॥
അവൻ നകുലനെ അറുപത്തിനാലുകൊണ്ടും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെ അഞ്ചുകൊണ്ടും ദ്രൗപദേയന്മാരെ ഓരോരുത്തരെയും അഞ്ചുകൊണ്ടും സാത്യകിയെ മൂന്നുകൊണ്ടും എയ്തു.
9.21.11
धनुश्चिच्छेद भल्लेन सहदेवस्य मारिष ।
तदपास्य धनुश्छिन्नं माद्रीपुत्रः प्रतापवान् ॥ ९.२१.११ ॥
ഹേ മാരിഷ, അവൻ ഭല്ലംകൊണ്ട് സഹദേവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു; മുറിഞ്ഞ ആ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രതാപശാലിയായ മാദ്രീപുത്രൻ...
9.21.12
अभ्यद्रवत राजानं प्रगृह्यान्यन्महद्धनुः ।
ततो दुर्योधनं सङ्ख्ये विव्याध दशभिः शरैः ॥ ९.२१.१२ ॥
മറ്റൊരു വലിയ വില്ലെടുത്ത് അവൻ രാജാവിനുനേരെ പാഞ്ഞു; പിന്നീട് യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനെ പത്തു അമ്പുകൾകൊണ്ട് എയ്തു.
9.21.13
नकुलस्तु ततो वीरो राजानं नवभिः शरैः ।
घोररूपैर्महेष्वासो विव्याध च ननाद च ॥ ९.२१.१३ ॥
പിന്നെ വീരനായ നകുലൻ മഹാധനുർധാരിയായി ഭയങ്കരരൂപമുള്ള ഒമ്പത് ശരങ്ങളാൽ രാജാവിനെ തുളച്ച് ഗർജ്ജിച്ചു.
9.21.14
सात्यकिश्चैव राजानं शरेणानतपर्वणा ।
द्रौपदेयास्त्रिसप्तत्या धर्मराजश्च पञ्चभिः।
अशीत्या भीमसेनश्च शरै राजानमार्पयन् ॥ ९.२१.१४ ॥
സാത്യകി വളഞ്ഞ മുനയുള്ള ഒരു ശരത്താൽ രാജാവിനെ അടിച്ചു; ദ്രൗപദീപുത്രന്മാർ എഴുപത്തിമൂന്നിനാൽ, ധർമ്മരാജൻ അഞ്ചിനാൽ, ഭീമസേനൻ എണ്പതിനാൽ രാജാവിനെ പ്രഹരിച്ചു.
9.21.15
समन्तात्कीर्यमाणस्तु बाणसङ्घैर्महात्मभिः ।
न चचाल महाराज सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ ९.२१.१५ ॥
മഹാത്മാക്കളുടെ ശരസമൂഹങ്ങളാൽ എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും മൂടപ്പെട്ടിട്ടും, മഹാരാജാവേ, സമസ്ത സൈന്യവും നോക്കിനിൽക്കെ അവൻ ഇളകിയില്ല.
9.21.16
लाघवात्सौष्ठवाच्चापि वीर्याच्चापि महात्मनः ।
अति सर्वाणि भूतानि ददृशुः सर्वपार्थिवाः ॥ ९.२१.१६ ॥
മഹാത്മാവിന്റെ ലാഘവം, സൗഷ്ഠവം, വീര്യം എന്നിവയാൽ സർവ്വ രാജാക്കന്മാരും അവനെ സകല ജീവികളെയും അതിശയിക്കുന്നവനായി കണ്ടു.
9.21.17
धार्तराष्ट्रा हि राजेन्द्र योधास्तु स्वल्पमन्तरम् ।
अपश्यमाना राजानं पर्यवर्तन्त दंशिताः ॥ ९.२१.१७ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ യോദ്ധാക്കൾ കവചം ധരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, രാജാവിനെ അല്പദൂരത്തിൽ കാണാതെ തിരിഞ്ഞുനിന്നു.
9.21.18
तेषामापततां घोरस्तुमुलः समपद्यत ।
क्षुब्धस्य हि समुद्रस्य प्रावृट्काले यथा स्वनः ॥ ९.२१.१८ ॥
അവർ പാഞ്ഞടുത്തപ്പോൾ ഭയങ്കരമായ കോലാഹലം ഉയർന്നു; വർഷകാലത്ത് ക്ഷോഭിച്ച സമുദ്രത്തിന്റെ ഘോഷം പോലെ.
9.21.19
समासाद्य रणे ते तु राजानमपराजितम् ।
प्रत्युद्ययुर्महेष्वासाः पाण्डवानाततायिनः ॥ ९.२१.१९ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അജയ്യനായ ആ രാജാവിനെ സമീപിച്ച്, ആ മഹാധനുർധരന്മാർ ആക്രമിക്കുന്ന പാണ്ഡവരെ എതിർത്തു.
9.21.20
भीमसेनं रणे क्रुद्धो द्रोणपुत्रो न्यवारयत् ।
तयोर्बाणैर्महाराज प्रमुक्तैः सर्वतोदिशम्।
नाज्ञायन्त रणे वीरा न दिशः प्रदिशस्तथा ॥ ९.२१.२० ॥
കോപിച്ച ദ്രോണപുത്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനനെ തടഞ്ഞു. മഹാരാജാവേ, അവർ ഇരുവരും അയച്ച ബാണങ്ങളാൽ എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറഞ്ഞു; വീരന്മാർക്ക് ദിക്കുകളോ ഉപദിക്കുകളോ തിരിച്ചറിയാനായില്ല.
9.21.21
तावुभौ क्रूरकर्माणावुभौ भारतदुःसहौ ।
घोररूपमयुध्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२१ ॥
ആ രണ്ടുപേരും ക്രൂരകർമ്മികളാണ്; ഭരതന്മാർക്ക് അസഹനീയരായവർ. തിരിച്ചടി നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ ഇരുവരും ഭയങ്കരമായി പോരാടി.
9.21.22
त्रासयन्तौ दिशः सर्वा ज्याक्षेपकठिनत्वचौ ।
शकुनिस्तु रणे वीरो युधिष्ठिरमपीडयत् ॥ ९.२१.२२ ॥
എല്ലാ ദിക്കുകളെയും ഭയപ്പെടുത്തി, വില്ലിന്റെ ഞാൺ വലിച്ച് തൊലി കട്ടിയായ വീരനായ ശകുനി യുദ്ധത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരനെയും പീഡിപ്പിച്ചു.
9.21.23
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सुबलस्य सुतो विभो ।
नादं चकार बलवत्सर्वसैन्यानि कम्पयन् ॥ ९.२१.२३ ॥
ഹേ വിഭോ, സുബലന്റെ പുത്രൻ അവന്റെ നാല് കുതിരകളെ കൊന്ന്, എല്ലാ സൈന്യങ്ങളെയും വിറപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ ഗർജ്ജനം മുഴക്കി.
9.21.24
एतस्मिन्नन्तरे वीरं राजानमपराजितम् ।
अपोवाह रथेनाजौ सहदेवः प्रतापवान् ॥ ९.२१.२४ ॥
ഇതിനിടെ പ്രതാപശാലിയായ സഹദേവൻ യുദ്ധത്തിൽ ആ വീരനും അജയ്യനുമായ രാജാവിനെ രഥത്തിൽ വഹിച്ച് അകറ്റിക്കൊണ്ടുപോയി.
9.21.25
अथान्यं रथमास्थाय धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
शकुनिं नवभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः।
ननाद च महानादं प्रवरः सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.२५ ॥
പിന്നെ മറ്റൊരു രഥത്തിൽ കയറിയ ധർമപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ശകുനിയെ ഒമ്പതു ബാണങ്ങളാൽ തുളച്ചു; വീണ്ടും അഞ്ചിനാൽ തുളച്ചു. സകല വില്ലാളികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ മഹാനാദം മുഴക്കി.
9.21.26
तद्युद्धमभवच्चित्रं घोररूपं च मारिष ।
प्रेक्षतां प्रीतिजननं सिद्धचारणसेवितम् ॥ ९.२१.२६ ॥
മാന്യനായവനേ, ആ യുദ്ധം അത്ഭുതകരവും ഭീകരരൂപമുള്ളതുമായി. കാണുന്നവർക്ക് സന്തോഷം നൽകിയ ആ യുദ്ധത്തെ സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും സേവിച്ചു.
9.21.27
उलूकस्तु महेष्वासं नकुलं युद्धदुर्मदम् ।
अभ्यवर्षदमेयात्मा शरवर्षैः समन्ततः ॥ ९.२१.२७ ॥
എന്നാൽ അളവറ്റ ആത്മാവുള്ള ഉലൂകൻ യുദ്ധമദം പിടിച്ച മഹാവില്ലാളിയായ നകുലന്റെ മേൽ നാലുപാടുനിന്നും ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.
9.21.28
तथैव नकुलः शूरः सौबलस्य सुतं रणे ।
शरवर्षेण महता समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ९.२१.२८ ॥
അതുപോലെതന്നെ ശൂരനായ നകുലൻ യുദ്ധത്തിൽ സുബലന്റെ പുത്രനെ മഹത്തായ ശരവർഷത്താൽ നാലുപാടുനിന്നും വളഞ്ഞു.
9.21.29
तौ तत्र समरे वीरौ कुलपुत्रौ महारथौ ।
योधयन्तावपश्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ९.२१.२९ ॥
അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു വീരന്മാരും, കുലീനപുത്രന്മാരും മഹാരഥന്മാരും, ഓരോ പ്രഹരത്തിനും പ്രതിപ്രഹരം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് പൊരുതുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
9.21.30
तथैव कृतवर्माणं शैनेयः शत्रुतापनः ।
योधयञ्शुशुभे राजन्बलिं शक्र इवाहवे ॥ ९.२१.३० ॥
അതുപോലെതന്നെ ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന ശൈനേയൻ കൃതവർമ്മാവിനോട് പൊരുതി, രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ ബലിയോട് പൊരുതുന്ന ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു.
9.21.31
दुर्योधनो धनुश्छित्त्वा धृष्टद्युम्नस्य संयुगे ।
अथैनं छिन्नधन्वानं विव्याध निशितैः शरैः ॥ ९.२१.३१ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു; പിന്നെ വില്ലറ്റ അവനെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ എയ്തു.
9.21.32
धृष्टद्युम्नोऽपि समरे प्रगृह्य परमायुधम् ।
राजानं योधयामास पश्यतां सर्वधन्विनाम् ॥ ९.२१.३२ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും യുദ്ധത്തിൽ ഒരു ശ്രേഷ്ഠായുധം എടുത്ത്, എല്ലാ വില്ലാളികളും കാൺകെ രാജാവിനോട് പൊരുതി.
9.21.33
तयोर्युद्धं महच्चासीत्सङ्ग्रामे भरतर्षभ ।
प्रभिन्नयोर्यथा सक्तं मत्तयोर्वनहस्तिनोः ॥ ९.२१.३३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ആ ഇരുവരുടെയും യുദ്ധം മഹത്തായതായിരുന്നു; മദമിളകിയ രണ്ടു കാട്ടാനകൾ ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെ.
9.21.34
गौतमस्तु रणे क्रुद्धो द्रौपदेयान्महाबालान् ।
विव्याध बहुभिः शूरः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ९.२१.३४ ॥
എന്നാൽ ഗൗതമൻ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച്, ശൂരനായി, ദ്രൗപദിയുടെ മഹാബലരായ പുത്രന്മാരെ വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള പല അമ്പുകളാൽ എയ്തു.
9.21.35
तस्य तैरभवद्युद्धमिन्द्रियैरिव देहिनः ।
घोररूपमसंवार्यं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ९.२१.३५ ॥
അവനും അവർക്കും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ദേഹധാരി തന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടു പൊരുതുന്നതുപോലെയായിരുന്നു; അത് ഭയങ്കരവും തടയാനാകാത്തതും അതിരില്ലാത്തതുമായി നടന്നു.
9.21.36
ते च सम्पीडयामासुरिन्द्रियाणीव बालिशम् ।
स च तान्प्रतिसंरब्धः प्रत्ययोधयदाहवे ॥ ९.२१.३६ ॥
അവർ അവനെ പീഡിപ്പിച്ചു, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മൂഢനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ; അവനും കോപത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ അവരെ തിരിച്ചെതിർത്തു.
9.21.37
एवं चित्रमभूद्युद्धं तस्य तैः सह भारत ।
उत्थायोत्थाय हि यथा देहिनामिन्द्रियैर्विभो ॥ ९.२१.३७ ॥
ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ അവരോടൊപ്പമുള്ള അവന്റെ യുദ്ധം വിചിത്രമായി. ഓ വിഭോ, ദേഹികളുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണരുന്നതുപോലെ.
9.21.38
नराश्चैव नरैः सार्धं दन्तिनो दन्तिभिस्तथा ।
हया हयैः समासक्ता रथिनो रथिभिः सह ॥ ९.२१.३८ ॥
മനുഷ്യർ മനുഷ്യരോടും, ആനകൾ ആനകളോടും, കുതിരകൾ കുതിരകളോടും, രഥികൾ രഥികളോടും ചേർന്ന് പോരാടി.
9.21.39
सङ्कुलं चाभवद्भूयो घोररूपं विशाम्पते ॥ ९.२१.३९ ॥
ജനപതേ, ആ കോലാഹലം വീണ്ടും ഭയങ്കര രൂപം കൈക്കൊണ്ടു.
9.21.40
इदं चित्रमिदं घोरमिदं रौद्रमिति प्रभो ।
युद्धान्यासन्महाराज घोरांणि च बहूनि च ॥ ९.२१.४० ॥
ഇത് വിചിത്രം, ഇത് ഘോരം, ഇത് രൗദ്രം എന്നിങ്ങനെ, ഓ പ്രഭോ. ഓ മഹാരാജാവേ, ഘോരങ്ങളായ അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു.
9.21.41
ते समासाद्य समरे परस्परमरिन्दमाः ।
व्यनदंश्चैव जघ्नुश्च समाताद्य महाहवे ॥ ९.२१.४१ ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം അടുത്തെത്തി ഗർജിച്ചു, പ്രഹരിച്ചു; ഇന്ന് ഈ മഹായുദ്ധത്തിലും അങ്ങനെതന്നെ.
9.21.42
तेषां पत्रसमुद्भूतं रजस्तीव्रमदृश्यत ।
वातेन चोद्धतं राजन्धावद्भिश्चाश्वसादिभिः ॥ ९.२१.४२ ॥
അവരുടെ സൈന്യത്തിന്റെ കാലടികളാൽ ഉയർന്ന കടുത്ത പൊടി കാണപ്പെട്ടു, ഓ രാജാവേ; അത് കാറ്റിനാലും ഓടുന്ന കുതിരപ്പടയാളികളാലും ഇളക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു.
9.21.43
रथनेमिसमुद्भूतं निःश्वासैश्चापि दन्तिनाम् ।
रजः सन्ध्याभ्रकलिलं दिवाकरपथं ययौ ॥ ९.२१.४३ ॥
രഥചക്രങ്ങളിൽ നിന്നും ആനകളുടെ നിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നും ഉയർന്ന പൊടി സന്ധ്യാമേഘങ്ങളുമായി കലർന്ന് സൂര്യമാർഗത്തിലേക്കുയർന്നു.
9.21.44
रजसा तेन सम्पृक्तो भास्करो निष्प्रभः कृतः ।
सञ्छादिताऽभवद्भूमिस्ते च शूरा महारथाः ॥ ९.२१.४४ ॥
ആ പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ട സൂര്യൻ പ്രഭയറ്റവനായി; ഭൂമിയും ആ ശൂര മഹാരഥന്മാരും മൂടപ്പെട്ടു.
9.21.45
मुहूर्तादिव संवृत्तं नीरजस्कं समन्ततः ।
वीरशोणितसिक्तायां भूमौ भरतसत्तम ॥ ९.२१.४५ ॥
ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ചുറ്റും പൊടി അടങ്ങി; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വീരരക്തം തളിച്ച ഭൂമി കാണപ്പെട്ടു.
9.21.46
उपाशाम्यत्ततस्तीव्रं तद्रजो घोरदर्शनम् ॥ ९.२१.४६ ॥
പിന്നെ ഭയങ്കരമായി കാണപ്പെട്ട ആ കഠിന പൊടി അടങ്ങി.
9.21.47
ततोऽपश्यमहं भूयो द्वन्द्वयुद्धानि भारत ।
यथाप्राणं यथाश्रेष्ठं मध्याह्ने वै सुदारुणम् ॥ ९.२१.४७ ॥
പിന്നെ ഞാൻ, ഹേ ഭാരതാ, ഉച്ചസമയത്ത് വളരെ ഭയങ്കരമായ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധങ്ങൾ വീണ്ടും കണ്ടു; പ്രാണൻ പണയംവെച്ച്, മികച്ചവയായി നടന്നവ.
9.21.48
वर्मणां तत्र राजेन्द्र व्यदृश्यन्तोज्ज्वलाः प्रभाः ।
शब्दश्च तुमुलः सङ्ख्ये शराणां पततामभूत्
महावेणुवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥ ९.२१.४८ ॥
അവിടെ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, കവചങ്ങളുടെ തിളങ്ങുന്ന പ്രഭകൾ കണ്ടു; യുദ്ധത്തിൽ വീഴുന്ന അമ്പുകളുടെ ഘോരശബ്ദമുണ്ടായി—പർവതത്തിൽ എരിയുന്ന മഹാ മുളങ്കാടുപോലെ.