મહાભારત · અધ્યાય 9.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.23.1
अल्पावशिष्टे सैन्ये तु पाण्डवैर्निहते बले ।
अश्वैः सप्तसहस्रैस्तु उपावर्तत सौबलः ॥ ९.२३.१ ॥
પાંડવોએ સેના હણી નાખતાં થોડી જ બચી ત્યારે, સૌબલ (શકુનિ) સાત હજાર ઘોડાઓ સાથે પાછો ફર્યો.
9.23.2
स यात्वा वाहिनीं तूर्णं चोदयानः स्वकान्युधि ।
युध्यध्वमिति संहृष्टाः पुनःपुनररिन्दमाः ॥ ९.२३.२ ॥
તે ઝડપથી સેના પાસે જઈ પોતાના માણસોને પ્રેરતાં બોલ્યો, "યુદ્ધ કરો!" અને શત્રુદમન વીરો વારંવાર હર્ષિત થયા.
9.23.3
अपृच्छत्क्षत्रियांस्तत्र क्व नु राजा महाबलः ।
शकुनेस्तद्वचः श्रुत्वा तमूचुर्भरतर्षभ ॥ ९.२३.३ ॥
ત્યાં તેણે ક્ષત્રિયોને પૂછ્યું, "તે મહાબલી રાજા ક્યાં છે?" શકુનિનું એ વચન સાંભળીને તેઓ તેને બોલ્યા, "હે ભરતશ્રેષ્ઠ!"
9.23.4
असौ तिष्ठति कौरव्यो रणमध्ये महाबलः ।
यत्रैतत्सुमहच्छत्रं पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥ ९.२३.४ ॥
તે મહાબલી કૌરવ રણમધ્યમાં ઊભો છે; જ્યાં પૂર્ણ ચંદ્ર સમાન પ્રકાશવાળું આ અતિ વિશાળ છત્ર છે.
9.23.5
यत्र ते सतनुत्राणा रथास्तिष्ठन्ति दंशिताः ।
यत्रैष तुमुलः शब्दः पर्जन्यनिनदोपमः ॥ ९.२३.५ ॥
જ્યાં તારા કવચધારી રથો સજ્જ થઈને ઊભા છે, અને જ્યાં મેઘગર્જના જેવો આ ભયંકર અવાજ થઈ રહ્યો છે.
9.23.6
तत्र गच्छ द्रुतं राजंस्ततो द्रक्ष्यसि कौरवम् ।
एवमुक्तस्तु तैर्योधैः शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ९.२३.६ ॥
"હે રાજન્! ત્યાં ઝડપથી જા, ત્યારે તું કૌરવને જોઈશ." યોદ્ધાઓએ એમ કહેતાં, સૌબલ શકુનિ તે સમયે...
9.23.7
प्रययौ तत्र यत्रास्ते पुत्रस्तव नराधिप ।
सर्वतः संवृतो वीरैः समरे चित्रयोधिभिः ॥ ९.२३.७ ॥
હે નરાધિપ, તે ત્યાં ગયો જ્યાં તમારો પુત્ર હતો, જે યુદ્ધમાં ચિત્રયોધી વીરોથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલો હતો.
9.23.8
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा रथानीके व्यवस्थितम् ।
स रथांस्तावकान्सर्वान्हर्षयञ्शकुनिस्ततः ॥ ९.२३.८ ॥
પછી રથસેનામાં ઊભેલા દુર્યોધનને જોઈને શકુનિએ તમારા સર્વ રથીઓને આનંદિત કરતાં તેની પાસે જઈ પહોંચ્યો.
9.23.9
दुर्योधनमिदं वाक्यं हृष्टरूपो विशाम्पते ।
कृतकार्यमिवात्मानं मन्यमानोऽब्रवीन्नृपम् ॥ ९.२३.९ ॥
હે વિશાંપતિ, પ્રસન્ન મુખે, પોતાનું કાર્ય સિદ્ધ થયું એમ માનીને તેણે રાજા દુર્યોધનને આ વચનો કહ્યાં.
9.23.10
जहि राजन्रथानीकमश्वाः सर्वे जिता मया ।
नात्यक्त्वा जीवितं सङ्ख्ये शक्यो जेतुं युधिष्ठिरः ॥ ९.२३.१० ॥
હે રાજન્, રથસેનાનો વિનાશ કરો; સર્વ અશ્વારોહીઓને મેં જીતી લીધા છે. યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજ્યા વિના યુધિષ્ઠિરને જીતવો શક્ય નથી.
9.23.11
हते तस्मिन्रथानीके पाण्डवेनाभिपालिते ।
गजानेतान्हनिष्यामः पदातींश्चेतरांस्तथा ॥ ९.२३.११ ॥
પાંડવ દ્વારા રક્ષિત તે રથસેના નષ્ટ થયા પછી, આપણે આ હાથીઓને અને બીજા પાયદળોને પણ હણીશું.
9.23.12
श्रुत्वा तु वचनं तस्य तावका जयगृद्विनः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टाः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२३.१२ ॥
તેના વચનો સાંભળીને વિજયની ઇચ્છા રાખતા તમારા યોદ્ધાઓ હર્ષથી ઝડપે પાંડવોની સેના પર તૂટી પડ્યા.
9.23.13
बद्वनिस्त्रिंशहस्ताश्च प्रगृहीतशरासनाः ।
शरासनानि धून्वानाः सिंहनादान्प्रचक्रिरे ॥ ९.२३.१३ ॥
તલવારો હાથમાં બાંધીને અને ધનુષ્ય ઊંચકીને, તેમને હલાવતા તેમણે સિંહનાદ કર્યા.
9.23.14
ततो ज्यातलनिर्धोषः पुनरासीद्विशाम्पते ।
प्रादुरासीच्छराणां च सुमुक्तानां सुदारुणः ॥ ९.२३.१४ ॥
પછી, હે પ્રજાપતિ, ધનુષ્યની પણછનો ટંકાર ફરી ઊઠ્યો; અને સારી રીતે છોડાયેલા બાણોનો અતિ ભયંકર અવાજ પ્રગટ્યો.
9.23.15
तान्समीपगतान्दृष्ट्वा जनानुद्यतकार्मुकान् ।
उवाच देवकीपुत्रं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ९.२३.१५ ॥
નજીક આવેલા, ધનુષ્ય ઉગામેલા તે લોકોને જોઈને કુંતીપુત્ર ધનંજયે દેવકીપુત્રને કહ્યું.
9.23.16
चोदयाश्वानसम्भ्रान्तः प्रविशैतद्बलार्णवम् ।
अन्तमद्य गमिष्यामि शत्रूणां निशितैः शरैः ॥ ९.२३.१६ ॥
ગભરાયા વિના ઘોડા હાંકો, આ સૈન્ય-સાગરમાં પ્રવેશ કરો; આજે હું તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુઓના અંત સુધી પહોંચીશ.
9.23.17
अष्टादश दिनान्यद्य युद्धस्यास्य जनार्दन ।
वर्तमानस्य महतः समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२३.१७ ॥
હે જનાર્દન, એકબીજા સામે ભિડાઈને ચાલી રહેલા આ મહાયુદ્ધને આજે અઢાર દિવસ થયા.
9.23.18
अनन्तकल्पा ध्वजिनी भूत्वा ह्येषां महात्मनाम् ।
क्षयमद्य गता युद्धे पश्य दैवं यथाविधम् ॥ ९.२३.१८ ॥
આ મહાત્માઓની અનંત પ્રકારની સેના આજે યુદ્ધમાં નાશ પામી છે. જુઓ, દૈવ જેવું વિધાન કરે છે તેવું થાય છે.
9.23.19
समुद्रकल्पं च बलं धार्तराष्ट्रस्य माधव ।
अस्मनासाद्य सञ्जातं गोष्पदोपममच्युत ॥ ९.२३.१९ ॥
હે માધવ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રનું સમુદ્ર જેવું સૈન્ય આપણી સામે આવતાં ગાયના પગલા જેટલું નાનું થઈ ગયું, હે અચ્યુત.
9.23.20
हते भीष्मे धीर्ममासीच्छमः स्यादिति माधव ।
न च तत्कृतवान्मूढो धार्तराष्ट्रः सुबालिशः ॥ ९.२३.२० ॥
હે માધવ, ભીષ્મ હણાયા ત્યારે શાંતિ થાય એવી બુદ્ધિ આવવી જોઈતી હતી; પણ તે અતિમૂર્ખ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે એવું ન કર્યું.
9.23.21
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं हितं तथ्यं च माधव ।
तच्चापि नासौ कृतवान्वीतबुद्धिः सुयोधनः ॥ ९.२३.२१ ॥
હે માધવ, ભીષ્મે કહેલું હિતકારી અને સાચું વચન પણ એ બુદ્ધિહીન સુયોધને પાળ્યું નહિ.
9.23.22
तस्मिंस्तु निहते भीष्मे प्रच्युते पृथिवीपतौ ।
न जाने कारणं किन्तु येन युद्धमवर्तत ॥ ९.२३.२२ ॥
ભીષ્મ હણાયા અને તે રાજા પડ્યા પછી પણ કયા કારણે યુદ્ધ ચાલુ રહ્યું તે હું જાણતો નથી.
9.23.23
मूढांस्तु सर्वथा मन्ये धार्तराष्ट्रान्सुबालिशान् ।
पतिते शन्तनोः पुत्रे येऽकार्युः संयुगं पुनः ॥ ९.२३.२३ ॥
શંતનુનો પુત્ર પડ્યા પછી પણ જેમણે ફરી યુદ્ધ કર્યું, તે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને હું સર્વથા મૂર્ખ માનું છું.
9.23.24
अनन्तरं च निहते द्रोणे ब्रह्मविदां वरे ।
राधेये च विकर्णे च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२४ ॥
ત્યાર પછી બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણ હણાયા ત્યારે, અને રાધેય કર્ણ તથા વિકર્ણ હણાયા ત્યારે પણ આ સંહાર શાંત ન થયો.
9.23.25
अल्पावशिष्टे सैन्येऽस्मिन्सूतपुत्रे च पातिते ।
सपुत्रे वै नरव्याघ्रे नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२५ ॥
આ સેનામાં થોડું જ બાકી રહ્યું હોય, સૂતપુત્ર પડ્યો હોય, પુત્રો સહિત નરવ્યાઘ્ર (ભીમ) હોય છતાં આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.26
श्रुतायुषि हते वीरे जलसन्धे च मागधे ।
श्रुतायुधे च नृपतौ नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२६ ॥
વીર શ્રુતાયુષ હણાયો, જલસંધ અને માગધ હણાયા, રાજા શ્રુતાયુધ હણાયો તોપણ આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.27
भूरिश्रवसि शल्ये च साल्ये चैव जनार्दन ।
आवन्त्येषु च वीरेषु नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२७ ॥
હે જનાર્દન, ભૂરિશ્રવા, શલ્ય અને સાલ્વરાજ હણાયા, અવંતિના વીરો હણાયા તોપણ આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.28
जयद्रथे च निहते राक्षसे चाप्यलायुधे ।
बाह्लिके सोमदत्ते च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२८ ॥
જયદ્રથ હણાયો, રાક્ષસ અલાયુધ હણાયો, બાહ્લિક અને સોમદત્ત હણાયા તોપણ આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.29
भगदत्ते हते शूरे काम्भोजे च सुदारुणे ।
दुःशासने च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२९ ॥
શૂર ભગદત્ત હણાયો, અતિ ભયંકર કાંબોજ હણાયો, દુઃશાસન હણાયો તોપણ આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.30
दृष्ट्वा विनिहताञ्शूरान्पृथङ्माण्डलिकान्नृपान् ।
बलिनश्च रणे कृष्ण नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३० ॥
હે કૃષ્ણ, યુદ્ધમાં હણાયેલા શૂરવીરો, જુદા જુદા મંડલોના રાજાઓ અને બળવાનોને જોઈને પણ આ સંહાર શાંત થતો નથી.
9.23.31
अक्षौहिणीपतीन्दृष्ट्वा भीमसेननिपातितान् ।
मोहाद्वा यदि वा लोभान्नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३१ ॥
ભીમસેને પાડેલા અક્ષૌહિણીના સ્વામીઓને જોઈને પણ, મોહથી કે લોભથી, આ સંહાર અટકતો નથી.
9.23.32
हतप्रवीरां विध्वस्तां दृष्ट्वा चेमां चमूं रणे ।
अलम्बले च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३२ ॥
યુદ્ધમાં વીરો હણાઈને વિખેરાઈ ગયેલી આ સેના જોઈને પણ, અને અલંબુષ માર્યો ગયો તોપણ, આ સંહાર અટકતો નથી.
9.23.33
भ्रातॄन्विनिहतान्दृष्ट्वा वयस्यान्मातुलानपि ।
पुत्रान्विनिहतान्दृष्ट्वा नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३३ ॥
માર્યા ગયેલા ભાઈઓ, મિત્રો અને મામાઓને જોઈને પણ, અને માર્યા ગયેલા પુત્રોને જોઈને પણ, આ સંહાર અટકતો નથી.
9.23.34
को नु राजकुले जातः कौरवेषु विशेषतः ।
निरर्थकं महद्वैरं कुर्यादन्यः सुयोधनात् ॥ ९.२३.३४ ॥
રાજકુળમાં જન્મેલો, ખાસ કરીને કૌરવોમાં, સુયોધન સિવાય બીજો કોણ આવું નિરર્થક મહાન વેર કરે?
9.23.35
गुणतोऽभ्यधिकाञ्ज्ञात्वा बलतः शौर्यतोपि वा ।
अमूढः को नु युध्येत जानन्प्राज्ञो हिताहितम् ॥ ९.२३.३५ ॥
ગુણ, બળ કે શૌર્યમાં શ્રેષ્ઠ જાણીને, જે મૂઢ નથી, હિતાહિત જાણતો એવો પ્રાજ્ઞ કોણ યુદ્ધ કરે?
9.23.36
किन्नु तस्य मनो ह्यासीत्त्वयोक्तस्य हितं वचः ।
प्रशमे पाण्डवैः सार्धं सोन्यस्य शृणुयात्कथम् ॥ ९.२३.३६ ॥
તારું કહેલું હિતકારી વચન તેના મનમાં કેમ ન ટક્યું? પાંડવો સાથે શાંતિ માટે, તે બીજાનું કેવી રીતે સાંભળે?
9.23.37
येन शान्तनवो भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
प्रत्याख्याताः शंमस्यार्थे किन्नु तस्याद्य भेषजम् ॥ ९.२३.३७ ॥
શાંતનુના પુત્ર ભીષ્મ, દ્રોણ અને વિદુરને પણ શાંતિ માટે જેણે નકાર્યા, તેની આજે કઈ ઔષધિ?
9.23.38
मौर्ख्याद्येन पिता वृद्वः प्रत्याख्यातो जनार्दन ।
तथा माता हितं वाक्यं भाषमाणा हितैषिणी ॥ ९.२३.३८ ॥
હે જનાર્દન, મૂર્ખતાથી જેણે વૃદ્ધ પિતાને નકાર્યા, તેમ જ હિતૈષિણી માતાના હિતવચનોને પણ.
9.23.39
प्रत्याख्याता ह्यसत्कृत्य स कस्मै रोचयेद्वचः ।
कुलान्तकरणो व्यक्तं जात एष जनार्दन ॥ ९.२३.३९ ॥
હે જનાર્દન, હિતૈષીઓને તિરસ્કારી અપમાનિત કરનાર કોની વાત ગમાડશે? આ તો સ્પષ્ટ છે કે એ કુળનો નાશ કરનાર જ જન્મ્યો છે.
9.23.40
तथास्य दृश्यते चेष्टा नीतिश्चैव विशाम्पते ।
नैष दास्यति नो राज्यमिति मे मतिरच्युत ॥ ९.२३.४० ॥
હે વિશ્વપતિ, તેનું વર્તન અને નીતિ પણ એવી જ દેખાય છે. હે અચ્યુત, મારો મત છે કે એ આપણને રાજ્ય નહીં આપે.
9.23.41
उक्तोऽहं बहुशस्तात विदुरेण महात्मना ।
न जीवन्दास्यते भागं धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ॥ ९.२३.४१ ॥
હે તાત, મહાત્મા વિદુરે મને ઘણી વાર કહ્યું છે કે ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર સુયોધન જીવતો હશે ત્યાં સુધી ભાગ નહીં આપે.
9.23.42
यावत्प्राणा धरिष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तावद्युष्मास्वपापेषु प्रचरिष्यति पापकम् ॥ ९.२३.४२ ॥
દુર્બુદ્ધિ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના પ્રાણ જ્યાં સુધી ટકશે, ત્યાં સુધી તે તમારી સાથે, નિર્દોષ લોકો સાથે પાપકર્મ કરતો રહેશે.
9.23.43
न च युक्तोऽन्यथा जेतुमृते युद्धेन माधव ।
इत्यब्रवीत्सदा मां हि विदुरः सत्यदर्शनः ॥ ९.२३.४३ ॥
હે માધવ, યુદ્ધ વિના બીજી રીતે જીતવું યોગ્ય નથી, એમ સત્યદર્શી વિદુરે હંમેશાં મને કહ્યું હતું.
9.23.44
तत्सर्वमद्य जानामि व्यवसायं दुरात्मनः ।
यदुक्तं वचनं तेन विदुरेण महात्मना ॥ ९.२३.४४ ॥
દુરાત્માનો એ નિર્ધાર આજે હું સંપૂર્ણ જાણું છું, અને મહાત્મા વિદુરે જે કહ્યું હતું તે પણ.
9.23.45
यो हि श्रुत्वा वचः पथ्यं जामदग्न्याद्यथातथम् ।
अवामन्यत दुर्बुद्धिर्ध्रुवं नाशमुखे स्थितः ॥ ९.२३.४५ ॥
જમદગ્નિપુત્ર પાસેથી યથાર્થ, હિતકારી વચનો સાંભળીને પણ દુર્બુદ્ધિએ તેમની અવગણના કરી; તે નિશ્ચિતપણે વિનાશના મુખ પર ઊભો હતો.
9.23.46
उक्तं हि बहुभिः सिद्धैर्जातमात्रे सुयोधने ।
एनं प्राप्य दुरात्मानं क्षयं क्षत्रं गमिष्यति ॥ ९.२३.४६ ॥
સુયોધન જન્મતાં જ ઘણા સિદ્ધોએ કહ્યું હતું કે આ દુરાત્માને કારણે ક્ષત્રિયકુળ નાશ પામશે.
9.23.47
तदिदं वचनं तेषां निरुक्तं वै जनार्दन ।
क्षयं याता हि राजानो दुर्योधनकृते भृशम् ॥ ९.२३.४७ ॥
હે જનાર્દન, તેમણે કહેલું એ વચન ખરેખર સાચું છે; દુર્યોધનને કારણે રાજાઓ ઘણા નાશ પામ્યા છે.
9.23.48
सोऽद्य सर्वान्रणे योधान्निहनिष्यामि माधव ॥ ९.२३.४८ ॥
હે માધવ, હું આજે યુદ્ધમાં બધા યોદ્ધાઓનો સંહાર કરીશ.
9.23.49
क्षत्रियेषु हतेष्वाशु शून्ये च शिबिरे कृते ।
वधाय चात्मनोऽस्माभिः संयुगं रोचयिष्यति ॥ ९.२३.४९ ॥
ક્ષત્રિયો ઝડપથી હણાઈ જાય અને છાવણી ખાલી થાય ત્યારે, અમારા દ્વારા પોતાના વધ માટે તે યુદ્ધ ઇચ્છશે.
9.23.50
तदन्तं हि भवेद्वैरमनुमानेन माधव ।
एवं पश्यामि वार्ष्णेय चिन्तयन्प्रज्ञया स्वया।
विदुरस्य च वाक्येन चेष्टया च दुरात्मनः ॥ ९.२३.५० ॥
હે માધવ, અનુમાનથી જોઉં છું, એ જ વેરનો અંત હશે. હે વાર્ષ્ણેય, મારી પોતાની બુદ્ધિથી વિચારતાં, વિદુરના વચનથી અને તે દુરાત્માના આચરણથી હું આ રીતે જોઉં છું.
9.23.51
तस्माद्याहि चमूं वीर यावद्वन्मि शितैः शरैः ।
दुर्योधनं महाबाहो वाहिनीं चास्य संयुगे ॥ ९.२३.५१ ॥
તેથી હે વીર, સૈન્ય તરફ રથ ચલાવ, જેથી હું તીક્ષ્ણ બાણોથી દુર્યોધનને અને તેના સૈન્યને યુદ્ધમાં પ્રહાર કરી શકું, હે મહાબાહુ.
9.23.52
क्षेममद्य करिष्यामि धर्मराजस्य माधव ।
हत्वैतद्दुर्बलं सैन्यं धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ ९.२३.५२ ॥
હે માધવ, આજે હું ધર્મરાજનું કલ્યાણ કરીશ. ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર જોતો હોય ત્યારે આ દુર્બળ સૈન્યને હણીને.
9.23.53
अभीशुहस्तो दाशार्हस्तथोक्तः सव्यसाचिना ।
तद्बलौघममित्राणामभीतः प्राविशद्बलात् ॥ ९.२३.५३ ॥
લગામ હાથમાં ધરનારા દાશાર્હ (કૃષ્ણ), સવ્યસાચી (અર્જુન) એ આમ કહેતાં, નિર્ભય થઈ બળપૂર્વક શત્રુઓના તે સેનાપ્રવાહમાં પ્રવેશ્યા.
9.23.54
शरासनवनं घोरं शक्तिकण्टकसङ्कुलम् ।
गदापरिघपाषाणं रथनागमहाद्रुमम् ॥ ९.२३.५४ ॥
ધનુષ્યોનું વન, ભયંકર, શક્તિ રૂપી કાંટાઓથી ભરેલું, ગદા, પરિઘ અને પથ્થરોથી યુક્ત, રથ અને હાથીરૂપી મહાવૃક્ષોવાળું.
9.23.55
हयपत्तिलताकीर्णं गाहमानो महायशाः ।
व्यचरत्तत्र गोविन्दो रथेनातिपताकिना ॥ ९.२३.५५ ॥
ઘોડેસવારો અને વેલા જેવી ધજાઓથી ભરેલી સેનામાં પ્રવેશીને મહાયશસ્વી ગોવિંદ ત્યાં અતિ ઊંચી ધજાવાળા રથ વડે વિચરવા લાગ્યા.
9.23.56
ते हयाः पाण्डुरा राजन्वहन्तोऽर्जुनमाहवे ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त दाशार्हेण प्रचोदिताः ॥ ९.२३.५६ ॥
હે રાજન! યુદ્ધમાં અર્જુનને વહન કરતા એ સફેદ ઘોડાઓ દાશાર્હ (કૃષ્ણ)થી પ્રેરિત થઈ સર્વ દિશાઓમાં દેખાયા.
9.23.57
ततः प्रायाद्रथेनाजौ सव्यसाची परन्तपः ।
किरञ्शरशतांस्तीक्ष्णान्वारिधारा घनो यथा ॥ ९.२३.५७ ॥
પછી શત્રુઓને તપાવનાર સવ્યસાચી (અર્જુન) યુદ્ધમાં રથ વડે આગળ વધ્યા; વાદળ જળધારા વરસાવે તેમ તીક્ષ્ણ સેંકડો બાણ વેરતા.
9.23.58
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः शराणां नतपर्वणाम् ।
इषुभिश्छाद्यमानानां समरे सव्यसाचिना ॥ ९.२३.५८ ॥
સવ્યસાચી અર્જુનના બાણોથી યુદ્ધમાં ઢંકાતા વળેલા ગાંઠવાળા બાણોનો મોટો અવાજ ઊઠ્યો.
9.23.59
असज्जन्तस्तनुत्रेषु शरौघाः प्रापतन्भुवि ।
इन्द्राशनिसमस्पर्शा गाण्डीवप्रेषिताः शराः ॥ ९.२३.५९ ॥
બખ્તરમાં ન અટકીને ગાંડીવથી છૂટેલા ઇન્દ્રના વજ્ર જેવા સ્પર્શવાળા બાણોના પ્રવાહો ભૂમિ પર પડ્યા.
9.23.60
नरान्नागान्समाहत्य हयांश्चापि विशाम्पते ।
अपतन्त रणे बाणाः पतङ्गा इव घोषिणः ॥ ९.२३.६० ॥
હે પ્રજાપાલક! મનુષ્યો, હાથીઓ અને ઘોડાઓને ઘાયલ કરીને યુદ્ધમાં ગુંજારવ કરતા પતંગિયાઓની જેમ બાણો પડ્યા.
9.23.61
आसीत्सर्वमवच्छन्नं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
न प्राज्ञायन्त समरे दिशो वा प्रदिशोपि वा ॥ ९.२३.६१ ॥
ગાંડીવમાંથી છોડેલા બાણોથી બધું ઢંકાઈ ગયું હતું. યુદ્ધમાં દિશાઓ કે ઉપદિશાઓ ઓળખાતી નહોતી.
9.23.62
सर्वमासीज्जगत्पूर्णं पार्थनामाङ्कितैः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैस्तैलधौतैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ९.२३.६२ ॥
પાર્થના નામે અંકિત, સોનેરી પીંછાવાળા, તેલથી ધોયેલા અને લુહારે ઘસેલા બાણોથી આખું જગત ભરાઈ ગયું હતું.
9.23.63
ते दह्यमानाः पार्थेन पावकेनेव कुञ्जराः ।
पार्थं न प्राजहुर्घारा वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ९.२३.६३ ॥
પાર્થ દ્વારા અગ્નિની જેમ બળાતા, તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘવાતા એ હાથીઓ પાર્થને છોડ્યા નહીં.
9.23.64
शरचापधरः पार्थः प्रज्वलन्निव भास्करः ।
ददाह समरे योधान्कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.२३.६४ ॥
ધનુષ-બાણ ધારણ કરેલો પાર્થ, પ્રજ્વલિત સૂર્ય સમાન, અગ્નિ સૂકા ઘાસને બાળે તેમ યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓને બાળતો હતો.
9.23.65
यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः ।
कक्षं दहेत्कृष्णगतिः सुघोषः।
भूरिद्रुमं शुष्कलतावितानं ।
भृशं समृद्धो ज्वलनः प्रतापी ॥ ९.२३.६५ ॥
વનના છેડે વનવાસીઓએ છોડેલો, કાળી ગતિવાળો, જોરથી ગર્જતો પ્રચંડ અગ્નિ જેમ અનેક વૃક્ષો અને સૂકી વેલોના મંડપવાળા વનને બાળે છે.
9.23.66
एवं स नाराचगणम्प्रतापी ।
शरार्चिरुच्चावचतिग्मतेजाः।
ददाह सर्वां तव पुत्रसेना… ।
ममृष्यमाणस्तरसा तरस्वी ॥ ९.२३.६६ ॥
એ રીતે એ પ્રતાપી, નારાચોના સમૂહથી, વિવિધ તીક્ષ્ણ તેજથી, બાણ-જ્વાળાઓથી તમારા પુત્રની આખી સેનાને બાળતો રહ્યો… સહન ન કરી શકતો, વેગથી બળવાન (પાર્થ).
9.23.67
तस्येषवः प्राणहराः सुमुक्ता ।
नासज्जन्वै वर्मसु रुक्मपुङ्खाः।
न च द्वितीयं प्रमुमोच बाणं ।
नरे हये वा परमद्विपे वा ॥ ९.२३.६७ ॥
તેના પ્રાણહર બાણો સારી રીતે છોડાયેલા હતા, સોનેરી પાંખોવાળા; તે બખ્તરોમાં અટકતા ન હતા. તેણે બીજું બાણ માણસ પર, ઘોડા પર કે શ્રેષ્ઠ હાથી પર છોડ્યું નહીં.
9.23.68
अनेकरूपाकृतिभिर्हि बाणै… ।
र्महारथानीकमनुप्रविश्य।
स एव एकस्तव पुत्रस्य सेनां ।
जघान दैत्यानिव वज्रपाणिः ॥ ९.२३.६८ ॥
અનેક રૂપ અને આકારના બાણોથી… મહારથીઓની સેનામાં પ્રવેશીને, તે એકલો જ તમારા પુત્રની સેનાને વજ્રપાણિ દૈત્યોને મારે તેમ મારવા લાગ્યો.