మహాభారతం · అధ్యాయం 9.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.23.1
अल्पावशिष्टे सैन्ये तु पाण्डवैर्निहते बले ।
अश्वैः सप्तसहस्रैस्तु उपावर्तत सौबलः ॥ ९.२३.१ ॥
పాండవులచే సైన్యం హతమై కొద్దిమందే మిగిలినప్పుడు, సౌబలుడు (శకుని) ఏడువేల గుర్రాలతో వెనుదిరిగాడు.
9.23.2
स यात्वा वाहिनीं तूर्णं चोदयानः स्वकान्युधि ।
युध्यध्वमिति संहृष्टाः पुनःपुनररिन्दमाः ॥ ९.२३.२ ॥
అతడు వేగంగా సేన వద్దకు వెళ్లి తన వారిని ప్రేరేపిస్తూ, "యుద్ధం చేయండి!" అన్నాడు; శత్రుభంజక వీరులు మళ్ళీ మళ్ళీ సంతోషించారు.
9.23.3
अपृच्छत्क्षत्रियांस्तत्र क्व नु राजा महाबलः ।
शकुनेस्तद्वचः श्रुत्वा तमूचुर्भरतर्षभ ॥ ९.२३.३ ॥
అక్కడ అతడు క్షత్రియులను, "ఆ మహాబలుడైన రాజు ఎక్కడ?" అని అడిగాడు; శకుని మాట విని వారు అతనితో, "భరతశ్రేష్ఠా!" అన్నారు.
9.23.4
असौ तिष्ठति कौरव्यो रणमध्ये महाबलः ।
यत्रैतत्सुमहच्छत्रं पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥ ९.२३.४ ॥
ఆ మహాబలుడైన కౌరవుడు యుద్ధ మధ్యంలో నిలిచి ఉన్నాడు; అక్కడ పూర్ణచంద్రుని కాంతితో మెరిసే ఈ మహాఛత్రం ఉంది.
9.23.5
यत्र ते सतनुत्राणा रथास्तिष्ठन्ति दंशिताः ।
यत्रैष तुमुलः शब्दः पर्जन्यनिनदोपमः ॥ ९.२३.५ ॥
నీ కవచధారులైన రథాలు సిద్ధంగా నిలిచే చోట, మేఘగర్జనలా ఈ భయంకర శబ్దం వినిపిస్తోంది.
9.23.6
तत्र गच्छ द्रुतं राजंस्ततो द्रक्ष्यसि कौरवम् ।
एवमुक्तस्तु तैर्योधैः शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ९.२३.६ ॥
"రాజా! అక్కడికి వేగంగా వెళ్లు, అప్పుడు కౌరవుడిని చూస్తావు." యోధులు అలా చెప్పగా, సౌబలుడు శకుని...
9.23.7
प्रययौ तत्र यत्रास्ते पुत्रस्तव नराधिप ।
सर्वतः संवृतो वीरैः समरे चित्रयोधिभिः ॥ ९.२३.७ ॥
ఓ నరాధిపా, మీ కుమారుడు ఉన్న చోటికి అతడు వెళ్లాడు; యుద్ధంలో విచిత్ర యోధులైన వీరులచే అతడు అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
9.23.8
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा रथानीके व्यवस्थितम् ।
स रथांस्तावकान्सर्वान्हर्षयञ्शकुनिस्ततः ॥ ९.२३.८ ॥
అప్పుడు రథసైన్యంలో నిలిచి ఉన్న దుర్యోధనుడిని చూసి, శకుని మీ రథికులందరినీ సంతోషపెడుతూ ముందుకు వచ్చాడు.
9.23.9
दुर्योधनमिदं वाक्यं हृष्टरूपो विशाम्पते ।
कृतकार्यमिवात्मानं मन्यमानोऽब्रवीन्नृपम् ॥ ९.२३.९ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, ఆనందమైన ముఖంతో, తన పని నెరవేరిందని భావిస్తూ, అతడు రాజు దుర్యోధనుడితో ఈ మాటలు పలికాడు.
9.23.10
जहि राजन्रथानीकमश्वाः सर्वे जिता मया ।
नात्यक्त्वा जीवितं सङ्ख्ये शक्यो जेतुं युधिष्ठिरः ॥ ९.२३.१० ॥
ఓ రాజా, రథసైన్యాన్ని హతమార్చు; అశ్వికులందరినీ నేను జయించాను. యుద్ధంలో ప్రాణం త్యజించకుండా యుధిష్ఠిరుడిని జయించడం సాధ్యం కాదు.
9.23.11
हते तस्मिन्रथानीके पाण्डवेनाभिपालिते ।
गजानेतान्हनिष्यामः पदातींश्चेतरांस्तथा ॥ ९.२३.११ ॥
పాండవుడు రక్షిస్తున్న ఆ రథసైన్యం హతమైన తర్వాత, ఈ ఏనుగులను, అలాగే ఇతర కాల్బలాన్ని కూడా మనం చంపుదాం.
9.23.12
श्रुत्वा तु वचनं तस्य तावका जयगृद्विनः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टाः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२३.१२ ॥
అతని మాటలు విని, విజయాన్ని కోరుకున్న మీ వీరులు ఆనందంతో వేగంగా పాండవుల సైన్యంపై ఉరికారు.
9.23.13
बद्वनिस्त्रिंशहस्ताश्च प्रगृहीतशरासनाः ।
शरासनानि धून्वानाः सिंहनादान्प्रचक्रिरे ॥ ९.२३.१३ ॥
కత్తులను చేతులకు కట్టుకొని, ధనుస్సులను పైకెత్తి, వాటిని ఊపుతూ వారు సింహనాదాలు చేశారు.
9.23.14
ततो ज्यातलनिर्धोषः पुनरासीद्विशाम्पते ।
प्रादुरासीच्छराणां च सुमुक्तानां सुदारुणः ॥ ९.२३.१४ ॥
ఆ తర్వాత, ఓ ప్రజాపతీ, ధనుస్సు తాడు ధ్వని మళ్లీ మ్రోగింది; చక్కగా విడిచిన బాణాల అతి భయంకరమైన శబ్దం ఏర్పడింది.
9.23.15
तान्समीपगतान्दृष्ट्वा जनानुद्यतकार्मुकान् ।
उवाच देवकीपुत्रं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ९.२३.१५ ॥
దగ్గరకు వచ్చిన, ధనుస్సులు ఎత్తిన ఆ జనులను చూసి, కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు దేవకీపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
9.23.16
चोदयाश्वानसम्भ्रान्तः प्रविशैतद्बलार्णवम् ।
अन्तमद्य गमिष्यामि शत्रूणां निशितैः शरैः ॥ ९.२३.१६ ॥
కలత చెందకుండా గుర్రాలను తోలు; ఈ సైన్యసముద్రంలో ప్రవేశించు. నేడు పదునైన బాణాలతో శత్రువుల అంతాన్ని నేను చేరుకుంటాను.
9.23.17
अष्टादश दिनान्यद्य युद्धस्यास्य जनार्दन ।
वर्तमानस्य महतः समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२३.१७ ॥
ఓ జనార్దనా, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని జరుగుతున్న ఈ మహాయుద్ధానికి ఈ రోజుతో పదునెనిమిది రోజులు అయ్యాయి.
9.23.18
अनन्तकल्पा ध्वजिनी भूत्वा ह्येषां महात्मनाम् ।
क्षयमद्य गता युद्धे पश्य दैवं यथाविधम् ॥ ९.२३.१८ ॥
ఈ మహాత్ముల అనంత విధాల సైన్యం నేడు యుద్ధంలో నాశనమైంది. దైవం ఎలా నిర్ణయించిందో చూడు.
9.23.19
समुद्रकल्पं च बलं धार्तराष्ट्रस्य माधव ।
अस्मनासाद्य सञ्जातं गोष्पदोपममच्युत ॥ ९.२३.१९ ॥
మాధవా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని సముద్రంలాంటి సైన్యం మనలను ఎదుర్కొనగానే ఆవు డెక్క గుర్తంత చిన్నదైపోయింది, అచ్యుతా.
9.23.20
हते भीष्मे धीर्ममासीच्छमः स्यादिति माधव ।
न च तत्कृतवान्मूढो धार्तराष्ट्रः सुबालिशः ॥ ९.२३.२० ॥
మాధవా, భీష్ముడు హతమైనప్పుడు శాంతి కలగాలన్న బుద్ధి రావాలి; కానీ ఆ అత్యంత మూర్ఖుడైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు అలా చేయలేదు.
9.23.21
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं हितं तथ्यं च माधव ।
तच्चापि नासौ कृतवान्वीतबुद्धिः सुयोधनः ॥ ९.२३.२१ ॥
మాధవా, భీష్ముడు చెప్పిన హితకరమైన, సత్యమైన మాటను కూడా ఆ బుద్ధిహీనుడైన సుయోధనుడు పాటించలేదు.
9.23.22
तस्मिंस्तु निहते भीष्मे प्रच्युते पृथिवीपतौ ।
न जाने कारणं किन्तु येन युद्धमवर्तत ॥ ९.२३.२२ ॥
భీష్ముడు హతమై, ఆ రాజు పడిపోయినా, ఏ కారణంతో యుద్ధం కొనసాగిందో నాకు తెలియదు.
9.23.23
मूढांस्तु सर्वथा मन्ये धार्तराष्ट्रान्सुबालिशान् ।
पतिते शन्तनोः पुत्रे येऽकार्युः संयुगं पुनः ॥ ९.२३.२३ ॥
శంతనుని కుమారుడు పడిపోయినా మళ్లీ యుద్ధం చేసిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నేను పూర్తిగా మూర్ఖులుగా భావిస్తాను.
9.23.24
अनन्तरं च निहते द्रोणे ब्रह्मविदां वरे ।
राधेये च विकर्णे च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२४ ॥
ఆ తర్వాత బ్రహ్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు హతమైనప్పుడు, రాధేయుడు కర్ణుడు, వికర్ణుడు హతమైనప్పుడు కూడా ఈ వధ శాంతించలేదు.
9.23.25
अल्पावशिष्टे सैन्येऽस्मिन्सूतपुत्रे च पातिते ।
सपुत्रे वै नरव्याघ्रे नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२५ ॥
ఈ సైన్యంలో కొద్దిమందే మిగిలి ఉండగా, సూతపుత్రుడు పడిపోయినా, కుమారులతో కూడిన నరవ్యాఘ్రుడు (భీముడు) ఉన్నా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.26
श्रुतायुषि हते वीरे जलसन्धे च मागधे ।
श्रुतायुधे च नृपतौ नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२६ ॥
వీరుడైన శ్రుతాయుస్ హతమైనా, జలసంధుడు మరియు మాగధుడు హతమైనా, రాజు శ్రుతాయుధుడు హతమైనా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.27
भूरिश्रवसि शल्ये च साल्ये चैव जनार्दन ।
आवन्त्येषु च वीरेषु नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२७ ॥
ఓ జనార్దనా, భూరిశ్రవుడు, శల్యుడు, సాల్వరాజు హతమైనా, అవంతి వీరులు హతమైనా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.28
जयद्रथे च निहते राक्षसे चाप्यलायुधे ।
बाह्लिके सोमदत्ते च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२८ ॥
జయద్రథుడు హతమైనా, రాక్షసుడు అలాయుధుడు హతమైనా, బాహ్లికుడు మరియు సోమదత్తుడు హతమైనా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.29
भगदत्ते हते शूरे काम्भोजे च सुदारुणे ।
दुःशासने च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२९ ॥
శూరుడైన భగదత్తుడు హతమైనా, అతి భయంకరుడైన కాంబోజరాజు హతమైనా, దుఃశాసనుడు హతమైనా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.30
दृष्ट्वा विनिहताञ्शूरान्पृथङ्माण्डलिकान्नृपान् ।
बलिनश्च रणे कृष्ण नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३० ॥
ఓ కృష్ణా, యుద్ధంలో హతులైన వీరులను, వేర్వేరు మండలాల రాజులను, బలవంతులను చూసినా ఈ వధ శాంతించదు.
9.23.31
अक्षौहिणीपतीन्दृष्ट्वा भीमसेननिपातितान् ।
मोहाद्वा यदि वा लोभान्नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३१ ॥
భీమసేనుడు కూల్చిన అక్షౌహిణీ అధిపతులను చూసినా, మోహం వల్లనో లోభం వల్లనో ఈ వధ ఆగడం లేదు.
9.23.32
हतप्रवीरां विध्वस्तां दृष्ट्वा चेमां चमूं रणे ।
अलम्बले च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३२ ॥
యుద్ధంలో వీరులు హతమై చెల్లాచెదురైన ఈ సేనను చూసినా, అలంబుషుడు చంపబడినా ఈ వధ ఆగడం లేదు.
9.23.33
भ्रातॄन्विनिहतान्दृष्ट्वा वयस्यान्मातुलानपि ।
पुत्रान्विनिहतान्दृष्ट्वा नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३३ ॥
చంపబడిన సోదరులను, మిత్రులను, మామలను చూసినా, చంపబడిన కుమారులను చూసినా ఈ వధ ఆగడం లేదు.
9.23.34
को नु राजकुले जातः कौरवेषु विशेषतः ।
निरर्थकं महद्वैरं कुर्यादन्यः सुयोधनात् ॥ ९.२३.३४ ॥
రాజకులంలో జన్మించి, ముఖ్యంగా కౌరవులలో, సుయోధనుడు కాక మరెవరు ఇంత నిరర్థకమైన మహా వైరాన్ని చేయగలరు?
9.23.35
गुणतोऽभ्यधिकाञ्ज्ञात्वा बलतः शौर्यतोपि वा ।
अमूढः को नु युध्येत जानन्प्राज्ञो हिताहितम् ॥ ९.२३.३५ ॥
గుణంలో, బలంలో, శౌర్యంలో అధికులని తెలిసి, మూఢుడు కాని, హితాహితాలు తెలిసిన ప్రాజ్ఞుడు ఎవరు యుద్ధం చేస్తాడు?
9.23.36
किन्नु तस्य मनो ह्यासीत्त्वयोक्तस्य हितं वचः ।
प्रशमे पाण्डवैः सार्धं सोन्यस्य शृणुयात्कथम् ॥ ९.२३.३६ ॥
నీవు చెప్పిన హితకరమైన మాటపై అతని మనసు ఎందుకు నిలవలేదు? పాండవులతో శాంతికై, అతడు ఇతరుల మాటను ఎలా వింటాడు?
9.23.37
येन शान्तनवो भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
प्रत्याख्याताः शंमस्यार्थे किन्नु तस्याद्य भेषजम् ॥ ९.२३.३७ ॥
శాంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు కూడా శాంతి కోసం ఎవరి చేత తిరస్కరించబడ్డారో, అతనికి ఇప్పుడు ఏ ఔషధం?
9.23.38
मौर्ख्याद्येन पिता वृद्वः प्रत्याख्यातो जनार्दन ।
तथा माता हितं वाक्यं भाषमाणा हितैषिणी ॥ ९.२३.३८ ॥
జనార్దనా, మూర్ఖత్వంతో ఎవరు వృద్ధుడైన తండ్రిని తిరస్కరించాడో, అలాగే హితైషిణి అయిన తల్లి పలికిన హితవాక్యాలను కూడా.
9.23.39
प्रत्याख्याता ह्यसत्कृत्य स कस्मै रोचयेद्वचः ।
कुलान्तकरणो व्यक्तं जात एष जनार्दन ॥ ९.२३.३९ ॥
జనార్దనా, హితులను తిరస్కరించి అవమానించిన వాడు ఎవరి మాటను ఇష్టపడతాడు? ఇతడు కులాన్ని నాశనం చేసేవాడిగానే పుట్టాడని స్పష్టం.
9.23.40
तथास्य दृश्यते चेष्टा नीतिश्चैव विशाम्पते ।
नैष दास्यति नो राज्यमिति मे मतिरच्युत ॥ ९.२३.४० ॥
ప్రభువా, అతని ప్రవర్తన, నీతి కూడా అలాగే కనిపిస్తున్నాయి. అచ్యుతా, ఇతడు మనకు రాజ్యం ఇవ్వడు అనేది నా అభిప్రాయం.
9.23.41
उक्तोऽहं बहुशस्तात विदुरेण महात्मना ।
न जीवन्दास्यते भागं धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ॥ ९.२३.४१ ॥
తాతా, మహాత్ముడైన విదురుడు నాతో అనేకసార్లు చెప్పాడు: ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సుయోధనుడు బతికుండగా భాగం ఇవ్వడు అని.
9.23.42
यावत्प्राणा धरिष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तावद्युष्मास्वपापेषु प्रचरिष्यति पापकम् ॥ ९.२३.४२ ॥
దుర్మార్గుడైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుని ప్రాణాలు నిలిచి ఉన్నంతకాలం, అతడు మీ పట్ల, నిర్దోషులైన మీ పట్ల, పాపకార్యాలు చేస్తూనే ఉంటాడు.
9.23.43
न च युक्तोऽन्यथा जेतुमृते युद्धेन माधव ।
इत्यब्रवीत्सदा मां हि विदुरः सत्यदर्शनः ॥ ९.२३.४३ ॥
మాధవా, యుద్ధం లేకుండా మరో విధంగా గెలవడం తగదు అని సత్యదర్శి అయిన విదురుడు ఎల్లప్పుడూ నాతో చెప్పాడు.
9.23.44
तत्सर्वमद्य जानामि व्यवसायं दुरात्मनः ।
यदुक्तं वचनं तेन विदुरेण महात्मना ॥ ९.२३.४४ ॥
దురాత్ముడి ఆ సంకల్పాన్ని ఇప్పుడు నేను పూర్తిగా తెలుసుకున్నాను; మహాత్ముడైన విదురుడు చెప్పిన మాటలను కూడా.
9.23.45
यो हि श्रुत्वा वचः पथ्यं जामदग्न्याद्यथातथम् ।
अवामन्यत दुर्बुद्धिर्ध्रुवं नाशमुखे स्थितः ॥ ९.२३.४५ ॥
జమదగ్ని కుమారుడి నుండి యథార్థమైన, హితమైన మాటలు విని కూడా దుర్బుద్ధి గలవాడు వాటిని పట్టించుకోలేదు; అతడు నిశ్చయంగా వినాశపు ద్వారం వద్ద నిలిచి ఉన్నాడు.
9.23.46
उक्तं हि बहुभिः सिद्धैर्जातमात्रे सुयोधने ।
एनं प्राप्य दुरात्मानं क्षयं क्षत्रं गमिष्यति ॥ ९.२३.४६ ॥
సుయోధనుడు పుట్టిన వెంటనే అనేకమంది సిద్ధులు చెప్పారు: ఈ దురాత్ముడిని చేరి క్షత్రియ వంశం నశిస్తుంది.
9.23.47
तदिदं वचनं तेषां निरुक्तं वै जनार्दन ।
क्षयं याता हि राजानो दुर्योधनकृते भृशम् ॥ ९.२३.४७ ॥
జనార్దనా, వారు చెప్పిన ఆ మాట నిజమే; దుర్యోధనుడి కారణంగా రాజులు ఘోరంగా నశించారు.
9.23.48
सोऽद्य सर्वान्रणे योधान्निहनिष्यामि माधव ॥ ९.२३.४८ ॥
మాధవా, నేను ఈ రోజు యుద్ధంలో వీరులందరినీ సంహరిస్తాను.
9.23.49
क्षत्रियेषु हतेष्वाशु शून्ये च शिबिरे कृते ।
वधाय चात्मनोऽस्माभिः संयुगं रोचयिष्यति ॥ ९.२३.४९ ॥
క్షత్రియులు త్వరగా హతులైనప్పుడు, శిబిరం శూన్యమైనప్పుడు, మనచేత తన వధ కోసం అతడు యుద్ధాన్ని కోరుకుంటాడు.
9.23.50
तदन्तं हि भवेद्वैरमनुमानेन माधव ।
एवं पश्यामि वार्ष्णेय चिन्तयन्प्रज्ञया स्वया।
विदुरस्य च वाक्येन चेष्टया च दुरात्मनः ॥ ९.२३.५० ॥
మాధవా, అనుమానంతో చూస్తున్నాను, అదే వైరానికి అంతం అవుతుంది. వార్ష్ణేయా, నా స్వబుద్ధితో ఆలోచిస్తూ, విదురుని మాటతో, ఆ దురాత్ముని ప్రవర్తనతో ఇలాగే చూస్తున్నాను.
9.23.51
तस्माद्याहि चमूं वीर यावद्वन्मि शितैः शरैः ।
दुर्योधनं महाबाहो वाहिनीं चास्य संयुगे ॥ ९.२३.५१ ॥
కాబట్టి వీరా, సేన వైపు నడుపు. పదునైన బాణాలతో దుర్యోధనుని, అతని సేనను యుద్ధంలో నేను కొట్టేలా, మహాబాహూ.
9.23.52
क्षेममद्य करिष्यामि धर्मराजस्य माधव ।
हत्वैतद्दुर्बलं सैन्यं धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ ९.२३.५२ ॥
మాధవా, ఈ రోజు ధర్మరాజుకు నేను క్షేమం చేస్తాను. ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు చూస్తుండగా, ఈ బలహీన సైన్యాన్ని చంపి.
9.23.53
अभीशुहस्तो दाशार्हस्तथोक्तः सव्यसाचिना ।
तद्बलौघममित्राणामभीतः प्राविशद्बलात् ॥ ९.२३.५३ ॥
కళ్ళెం చేతపట్టిన దాశార్హుడు (కృష్ణుడు), సవ్యసాచి (అర్జునుడు) అలా చెప్పగా, భయం లేకుండా బలంగా శత్రువుల ఆ సేన-ప్రవాహంలో ప్రవేశించాడు.
9.23.54
शरासनवनं घोरं शक्तिकण्टकसङ्कुलम् ।
गदापरिघपाषाणं रथनागमहाद्रुमम् ॥ ९.२३.५४ ॥
విల్లుల అడవి, భయంకరమైనది, శక్తి అనే ముళ్లతో నిండినది, గదలు, పరిఘలు, రాళ్లతో కూడినది, రథాలు మరియు ఏనుగులనే మహావృక్షాలతో కూడినది.
9.23.55
हयपत्तिलताकीर्णं गाहमानो महायशाः ।
व्यचरत्तत्र गोविन्दो रथेनातिपताकिना ॥ ९.२३.५५ ॥
గుర్రపు సైనికులతో, లతల్లా ఎగిరే జెండాలతో నిండిన ఆ సేనలో ప్రవేశించిన మహాయశస్వి గోవిందుడు, అతి ఎత్తైన పతాకం గల రథంతో అక్కడ సంచరించాడు.
9.23.56
ते हयाः पाण्डुरा राजन्वहन्तोऽर्जुनमाहवे ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त दाशार्हेण प्रचोदिताः ॥ ९.२३.५६ ॥
ఓ రాజా! యుద్ధంలో అర్జునుని మోస్తూ ఉన్న ఆ తెల్లని గుర్రాలు దాశార్హుడు (కృష్ణుడు) ప్రేరేపించగా అన్ని దిక్కులలోనూ కనిపించాయి.
9.23.57
ततः प्रायाद्रथेनाजौ सव्यसाची परन्तपः ।
किरञ्शरशतांस्तीक्ष्णान्वारिधारा घनो यथा ॥ ९.२३.५७ ॥
అప్పుడు శత్రుసంహారకుడు సవ్యసాచి (అర్జునుడు) యుద్ధంలో రథంతో ముందుకు సాగాడు; మేఘం నీటిధారలు కురిపించినట్టు వందలాది వాడి బాణాలను వర్షిస్తూ.
9.23.58
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः शराणां नतपर्वणाम् ।
इषुभिश्छाद्यमानानां समरे सव्यसाचिना ॥ ९.२३.५८ ॥
సవ్యసాచి (అర్జునుని) బాణాలతో యుద్ధంలో కప్పబడిన, వంగిన కీళ్ల బాణాల మహాధ్వని ఉద్భవించింది.
9.23.59
असज्जन्तस्तनुत्रेषु शरौघाः प्रापतन्भुवि ।
इन्द्राशनिसमस्पर्शा गाण्डीवप्रेषिताः शराः ॥ ९.२३.५९ ॥
కవచాలకు తగలకుండా గాండీవం నుండి ప్రయోగించబడిన ఇంద్ర వజ్రంలా తాకే బాణాల ప్రవాహాలు నేలపై పడ్డాయి.
9.23.60
नरान्नागान्समाहत्य हयांश्चापि विशाम्पते ।
अपतन्त रणे बाणाः पतङ्गा इव घोषिणः ॥ ९.२३.६० ॥
ఓ ప్రజాపాలకా! మనుషులను, ఏనుగులను, గుర్రాలను కొట్టి, యుద్ధంలో బాణాలు ఝుంకరించే మిడతల్లా పడ్డాయి.
9.23.61
आसीत्सर्वमवच्छन्नं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
न प्राज्ञायन्त समरे दिशो वा प्रदिशोपि वा ॥ ९.२३.६१ ॥
గాండీవం నుండి ప్రయోగించిన బాణాలతో అంతా కప్పబడి ఉంది. యుద్ధంలో దిక్కులు గానీ ఉపదిక్కులు గానీ గుర్తించబడలేదు.
9.23.62
सर्वमासीज्जगत्पूर्णं पार्थनामाङ्कितैः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैस्तैलधौतैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ९.२३.६२ ॥
పార్థుని పేరుతో గుర్తించబడిన, బంగారు రెక్కలు కలిగిన, నూనెతో కడిగి కమ్మరివాడు మెరుగుపెట్టిన బాణాలతో ప్రపంచమంతా నిండిపోయింది.
9.23.63
ते दह्यमानाः पार्थेन पावकेनेव कुञ्जराः ।
पार्थं न प्राजहुर्घारा वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ९.२३.६३ ॥
పార్థునిచే అగ్నిలా దహించబడుతూ, వాడి బాణాలతో కొట్టబడుతూ ఆ ఏనుగులు పార్థుని విడిచిపెట్టలేదు.
9.23.64
शरचापधरः पार्थः प्रज्वलन्निव भास्करः ।
ददाह समरे योधान्कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.२३.६४ ॥
విల్లు బాణం ధరించిన పార్థుడు, ప్రజ్వలించే సూర్యునిలా, అగ్ని ఎండుగడ్డిని కాల్చినట్లు యుద్ధంలో యోధులను దహించాడు.
9.23.65
यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः ।
कक्षं दहेत्कृष्णगतिः सुघोषः।
भूरिद्रुमं शुष्कलतावितानं ।
भृशं समृद्धो ज्वलनः प्रतापी ॥ ९.२३.६५ ॥
అడవి అంచున అడవివాసులు వదిలిన, నల్లని గమనం కలిగి, గొప్పగా ధ్వనించే ప్రబల అగ్ని, అనేక చెట్లు ఎండిన తీగల పందిరి కలిగిన అడవిని దహించినట్లు.
9.23.66
एवं स नाराचगणम्प्रतापी ।
शरार्चिरुच्चावचतिग्मतेजाः।
ददाह सर्वां तव पुत्रसेना… ।
ममृष्यमाणस्तरसा तरस्वी ॥ ९.२३.६६ ॥
ఈ విధంగా ఆ ప్రతాపవంతుడు, నారాచ బాణ సమూహంతో, వివిధ వాడి తేజస్సుతో, బాణాగ్నిజ్వాలలతో నీ కుమారుని సేన అంతటినీ దహించాడు… సహించలేనివాడై, వేగంతో బలవంతుడైన (పార్థుడు).
9.23.67
तस्येषवः प्राणहराः सुमुक्ता ।
नासज्जन्वै वर्मसु रुक्मपुङ्खाः।
न च द्वितीयं प्रमुमोच बाणं ।
नरे हये वा परमद्विपे वा ॥ ९.२३.६७ ॥
అతని ప్రాణహర బాణాలు చక్కగా ప్రయోగించబడ్డాయి, బంగారు రెక్కలు కలవి; అవి కవచాలలో చిక్కుకోలేదు. అతడు రెండవ బాణాన్ని మనిషి మీద గానీ, గుర్రం మీద గానీ, శ్రేష్ఠ ఏనుగు మీద గానీ ప్రయోగించలేదు.
9.23.68
अनेकरूपाकृतिभिर्हि बाणै… ।
र्महारथानीकमनुप्रविश्य।
स एव एकस्तव पुत्रस्य सेनां ।
जघान दैत्यानिव वज्रपाणिः ॥ ९.२३.६८ ॥
అనేక రూపాలు, ఆకారాలు కల బాణాలతో… మహారథుల సేనలో ప్రవేశించి, అతడు ఒక్కడే నీ కుమారుని సేనను వజ్రపాణి దానవులను చంపినట్లు సంహరించాడు.