महाभारत · अध्याय 9.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.23.1
अल्पावशिष्टे सैन्ये तु पाण्डवैर्निहते बले ।
अश्वैः सप्तसहस्रैस्तु उपावर्तत सौबलः ॥ ९.२३.१ ॥
पांडवांनी सैन्य मारल्यावर थोडेच उरले असता, सौबल (शकुनी) सात हजार घोड्यांसह मागे वळला.
9.23.2
स यात्वा वाहिनीं तूर्णं चोदयानः स्वकान्युधि ।
युध्यध्वमिति संहृष्टाः पुनःपुनररिन्दमाः ॥ ९.२३.२ ॥
तो तत्काळ सैन्याकडे जाऊन आपल्या लोकांना प्रोत्साहित करत म्हणाला, "लढा!" आणि शत्रूंचे दमन करणारे वीर वारंवार हर्षित झाले.
9.23.3
अपृच्छत्क्षत्रियांस्तत्र क्व नु राजा महाबलः ।
शकुनेस्तद्वचः श्रुत्वा तमूचुर्भरतर्षभ ॥ ९.२३.३ ॥
तेथे त्याने क्षत्रियांना विचारले, "तो महाबली राजा कुठे आहे?" शकुनीचे ते शब्द ऐकून ते त्याला म्हणाले, "हे भरतश्रेष्ठा!"
9.23.4
असौ तिष्ठति कौरव्यो रणमध्ये महाबलः ।
यत्रैतत्सुमहच्छत्रं पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥ ९.२३.४ ॥
तो महाबली कौरव रणभूमीच्या मध्यभागी उभा आहे; जिथे पूर्ण चंद्रासारखी प्रभा असलेले हे महान छत्र आहे.
9.23.5
यत्र ते सतनुत्राणा रथास्तिष्ठन्ति दंशिताः ।
यत्रैष तुमुलः शब्दः पर्जन्यनिनदोपमः ॥ ९.२३.५ ॥
जिथे तुझे कवचधारी रथ सज्ज होऊन उभे आहेत आणि जिथे मेघगर्जनेसारखा हा भीषण आवाज होत आहे.
9.23.6
तत्र गच्छ द्रुतं राजंस्ततो द्रक्ष्यसि कौरवम् ।
एवमुक्तस्तु तैर्योधैः शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ९.२३.६ ॥
"हे राजा! तिथे लवकर जा, मग तू कौरवाला पाहशील." योद्ध्यांनी असे सांगितल्यावर, सौबल शकुनी तेव्हा...
9.23.7
प्रययौ तत्र यत्रास्ते पुत्रस्तव नराधिप ।
सर्वतः संवृतो वीरैः समरे चित्रयोधिभिः ॥ ९.२३.७ ॥
हे नराधिपा, आपला पुत्र जिथे होता तिथे तो गेला; युद्धात चित्रयोधी वीरांनी तो सर्व बाजूंनी वेढलेला होता.
9.23.8
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा रथानीके व्यवस्थितम् ।
स रथांस्तावकान्सर्वान्हर्षयञ्शकुनिस्ततः ॥ ९.२३.८ ॥
मग रथसेनेत उभ्या असलेल्या दुर्योधनाला पाहून शकुनीने आपल्या सर्व रथींना आनंदित करीत त्याच्याकडे धाव घेतली.
9.23.9
दुर्योधनमिदं वाक्यं हृष्टरूपो विशाम्पते ।
कृतकार्यमिवात्मानं मन्यमानोऽब्रवीन्नृपम् ॥ ९.२३.९ ॥
हे विशांपते, आनंदित चेहऱ्याने, आपले कार्य सिद्ध झाले असे मानून तो राजा दुर्योधनाला हे शब्द बोलला.
9.23.10
जहि राजन्रथानीकमश्वाः सर्वे जिता मया ।
नात्यक्त्वा जीवितं सङ्ख्ये शक्यो जेतुं युधिष्ठिरः ॥ ९.२३.१० ॥
हे राजन्, रथसेना नष्ट कर; सर्व अश्वारोहींना मी जिंकले आहे. युद्धात प्राण सोडल्याशिवाय युधिष्ठिराला जिंकणे शक्य नाही.
9.23.11
हते तस्मिन्रथानीके पाण्डवेनाभिपालिते ।
गजानेतान्हनिष्यामः पदातींश्चेतरांस्तथा ॥ ९.२३.११ ॥
पांडवांनी रक्षिलेली ती रथसेना नष्ट झाल्यावर, आपण या हत्तींना आणि इतर पायदळांनाही ठार करू.
9.23.12
श्रुत्वा तु वचनं तस्य तावका जयगृद्विनः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टाः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२३.१२ ॥
त्याचे शब्द ऐकून विजयाची इच्छा असलेले आपले योद्धे आनंदित होऊन वेगाने पांडवांच्या सेनेवर तुटून पडले.
9.23.13
बद्वनिस्त्रिंशहस्ताश्च प्रगृहीतशरासनाः ।
शरासनानि धून्वानाः सिंहनादान्प्रचक्रिरे ॥ ९.२३.१३ ॥
तलवारी हातात घट्ट धरून, धनुष्ये उचलून व ती हलवत त्यांनी सिंहनाद केले.
9.23.14
ततो ज्यातलनिर्धोषः पुनरासीद्विशाम्पते ।
प्रादुरासीच्छराणां च सुमुक्तानां सुदारुणः ॥ ९.२३.१४ ॥
मग, हे प्रजापते, पुन्हा धनुष्याच्या दोरीचा नाद उठला; आणि नीट सोडलेल्या बाणांचा अत्यंत भयंकर आवाज प्रकट झाला.
9.23.15
तान्समीपगतान्दृष्ट्वा जनानुद्यतकार्मुकान् ।
उवाच देवकीपुत्रं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ९.२३.१५ ॥
जवळ आलेल्या, धनुष्ये उचललेल्या त्या लोकांना पाहून कुंतीपुत्र धनंजय देवकीपुत्राला म्हणाला.
9.23.16
चोदयाश्वानसम्भ्रान्तः प्रविशैतद्बलार्णवम् ।
अन्तमद्य गमिष्यामि शत्रूणां निशितैः शरैः ॥ ९.२३.१६ ॥
न घाबरता घोडे हाका, या सेनासागरात प्रवेश करा; आज मी तीक्ष्ण बाणांनी शत्रूंच्या अंतापर्यंत जाईन.
9.23.17
अष्टादश दिनान्यद्य युद्धस्यास्य जनार्दन ।
वर्तमानस्य महतः समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२३.१७ ॥
हे जनार्दना, एकमेकांशी भिडून चालू असलेल्या या महायुद्धाला आज अठरा दिवस झाले.
9.23.18
अनन्तकल्पा ध्वजिनी भूत्वा ह्येषां महात्मनाम् ।
क्षयमद्य गता युद्धे पश्य दैवं यथाविधम् ॥ ९.२३.१८ ॥
या महात्म्यांची अनंत प्रकारची सेना आज युद्धात नाश पावली आहे. पहा, दैव जसे विहित केले आहे तसेच घडते.
9.23.19
समुद्रकल्पं च बलं धार्तराष्ट्रस्य माधव ।
अस्मनासाद्य सञ्जातं गोष्पदोपममच्युत ॥ ९.२३.१९ ॥
हे माधवा, धृतराष्ट्रपुत्राचे समुद्रासारखे सैन्य आमच्यासमोर आल्यावर गोठ्याच्या पायखुणेइतके लहान झाले, हे अच्युता.
9.23.20
हते भीष्मे धीर्ममासीच्छमः स्यादिति माधव ।
न च तत्कृतवान्मूढो धार्तराष्ट्रः सुबालिशः ॥ ९.२३.२० ॥
हे माधवा, भीष्म मारला गेल्यावर शांती व्हावी अशी बुद्धी व्हायला हवी होती; पण त्या अतिमूर्ख धृतराष्ट्रपुत्राने तसे केले नाही.
9.23.21
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं हितं तथ्यं च माधव ।
तच्चापि नासौ कृतवान्वीतबुद्धिः सुयोधनः ॥ ९.२३.२१ ॥
हे माधवा, भीष्मांनी सांगितलेले हितकारक आणि सत्य वचनही त्या बुद्धिभ्रष्ट सुयोधनाने केले नाही.
9.23.22
तस्मिंस्तु निहते भीष्मे प्रच्युते पृथिवीपतौ ।
न जाने कारणं किन्तु येन युद्धमवर्तत ॥ ९.२३.२२ ॥
भीष्म मारले गेले आणि तो राजा पडला, तरीही कोणत्या कारणाने युद्ध चालू राहिले ते मला माहीत नाही.
9.23.23
मूढांस्तु सर्वथा मन्ये धार्तराष्ट्रान्सुबालिशान् ।
पतिते शन्तनोः पुत्रे येऽकार्युः संयुगं पुनः ॥ ९.२३.२३ ॥
शंतनूचा पुत्र पडल्यावरही ज्यांनी पुन्हा युद्ध केले, त्या धृतराष्ट्रपुत्रांना मी सर्वथा मूर्ख मानतो.
9.23.24
अनन्तरं च निहते द्रोणे ब्रह्मविदां वरे ।
राधेये च विकर्णे च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२४ ॥
त्यानंतर ब्रह्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेला द्रोण मारला गेल्यावर, आणि राधेय कर्ण व विकर्ण मारले गेल्यावरही हा संहार शांत झाला नाही.
9.23.25
अल्पावशिष्टे सैन्येऽस्मिन्सूतपुत्रे च पातिते ।
सपुत्रे वै नरव्याघ्रे नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२५ ॥
या सैन्यात थोडेच उरले असताना, सूतपुत्र पडला असताना, पुत्रांसह नरव्याघ्र (भीम) असतानाही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.26
श्रुतायुषि हते वीरे जलसन्धे च मागधे ।
श्रुतायुधे च नृपतौ नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२६ ॥
वीर श्रुतायुषाचा वध झाला, जलसंध आणि मागधाचा वध झाला, राजा श्रुतायुधाचा वध झाला तरीही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.27
भूरिश्रवसि शल्ये च साल्ये चैव जनार्दन ।
आवन्त्येषु च वीरेषु नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२७ ॥
हे जनार्दना, भूरिश्रवा, शल्य आणि साल्वराज मारले गेले, अवंतीचे वीर मारले गेले तरीही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.28
जयद्रथे च निहते राक्षसे चाप्यलायुधे ।
बाह्लिके सोमदत्ते च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२८ ॥
जयद्रथ मारला गेला, राक्षस अलायुध मारला गेला, बाह्लिक आणि सोमदत्त मारले गेले तरीही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.29
भगदत्ते हते शूरे काम्भोजे च सुदारुणे ।
दुःशासने च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२९ ॥
शूर भगदत्त मारला गेला, अति भयंकर काम्बोज मारला गेला, दुःशासन मारला गेला तरीही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.30
दृष्ट्वा विनिहताञ्शूरान्पृथङ्माण्डलिकान्नृपान् ।
बलिनश्च रणे कृष्ण नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३० ॥
हे कृष्णा, युद्धात मारले गेलेले शूर, वेगवेगळ्या मंडलांचे राजे आणि बलवान यांना पाहूनही हा संहार शांत होत नाही.
9.23.31
अक्षौहिणीपतीन्दृष्ट्वा भीमसेननिपातितान् ।
मोहाद्वा यदि वा लोभान्नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३१ ॥
भीमसेनाने पाडलेल्या अक्षौहिणीपतींना पाहूनही, मोहाने किंवा लोभाने, हा संहार थांबत नाही.
9.23.32
हतप्रवीरां विध्वस्तां दृष्ट्वा चेमां चमूं रणे ।
अलम्बले च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३२ ॥
युद्धात वीर मारले जाऊन विस्कळित झालेली ही सेना पाहूनही, आणि अलंबुष मारला गेल्यावरही, हा संहार थांबत नाही.
9.23.33
भ्रातॄन्विनिहतान्दृष्ट्वा वयस्यान्मातुलानपि ।
पुत्रान्विनिहतान्दृष्ट्वा नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३३ ॥
मारले गेलेले भाऊ, मित्र आणि मामा पाहूनही, आणि मारले गेलेले पुत्र पाहूनही, हा संहार थांबत नाही.
9.23.34
को नु राजकुले जातः कौरवेषु विशेषतः ।
निरर्थकं महद्वैरं कुर्यादन्यः सुयोधनात् ॥ ९.२३.३४ ॥
राजकुलात जन्मलेला, विशेषतः कौरवांमध्ये, सुयोधनाखेरीज दुसरा कोण असा निरर्थक मोठा वैर करील?
9.23.35
गुणतोऽभ्यधिकाञ्ज्ञात्वा बलतः शौर्यतोपि वा ।
अमूढः को नु युध्येत जानन्प्राज्ञो हिताहितम् ॥ ९.२३.३५ ॥
गुणाने, बलाने किंवा शौर्याने श्रेष्ठ आहेत हे जाणून, जो मूढ नाही, हित-अहित जाणणारा असा प्राज्ञ कोण युद्ध करील?
9.23.36
किन्नु तस्य मनो ह्यासीत्त्वयोक्तस्य हितं वचः ।
प्रशमे पाण्डवैः सार्धं सोन्यस्य शृणुयात्कथम् ॥ ९.२३.३६ ॥
तुझे सांगितलेले हितकारी वचन त्याच्या मनात का टिकले नाही? पांडवांशी समेटासाठी तो दुसऱ्याचे बोलणे कसे ऐकेल?
9.23.37
येन शान्तनवो भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
प्रत्याख्याताः शंमस्यार्थे किन्नु तस्याद्य भेषजम् ॥ ९.२३.३७ ॥
शंतनुपुत्र भीष्म, द्रोण आणि विदुर यांनाही शांतीसाठी ज्याने नाकारले, त्याचे आज कोणते औषध?
9.23.38
मौर्ख्याद्येन पिता वृद्वः प्रत्याख्यातो जनार्दन ।
तथा माता हितं वाक्यं भाषमाणा हितैषिणी ॥ ९.२३.३८ ॥
हे जनार्दना, मूर्खपणामुळे ज्याने वृद्ध पित्याला नाकारले, तसेच हितैषी मातेच्या हितवचनांनाही.
9.23.39
प्रत्याख्याता ह्यसत्कृत्य स कस्मै रोचयेद्वचः ।
कुलान्तकरणो व्यक्तं जात एष जनार्दन ॥ ९.२३.३९ ॥
हे जनार्दना, हितैषींना नाकारून आणि अपमानून तो कोणाचे बोलणे आवडेल? हा तर कुलाचा नाश करणारा म्हणूनच जन्माला आला आहे हे स्पष्ट आहे.
9.23.40
तथास्य दृश्यते चेष्टा नीतिश्चैव विशाम्पते ।
नैष दास्यति नो राज्यमिति मे मतिरच्युत ॥ ९.२३.४० ॥
हे नृपती, त्याचे वर्तन आणि नीतीही तशीच दिसते. हे अच्युता, तो आपल्याला राज्य देणार नाही असे माझे मत आहे.
9.23.41
उक्तोऽहं बहुशस्तात विदुरेण महात्मना ।
न जीवन्दास्यते भागं धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ॥ ९.२३.४१ ॥
हे तात, महात्मा विदुर यांनी मला अनेकदा सांगितले आहे की धृतराष्ट्रपुत्र सुयोधन जिवंत असेपर्यंत वाटा देणार नाही.
9.23.42
यावत्प्राणा धरिष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तावद्युष्मास्वपापेषु प्रचरिष्यति पापकम् ॥ ९.२३.४२ ॥
दुर्बुद्धी धृतराष्ट्रपुत्राचे प्राण जोपर्यंत टिकतील, तोपर्यंत तो तुमच्याशी, निष्पापांशी पापकर्मे करत राहील.
9.23.43
न च युक्तोऽन्यथा जेतुमृते युद्धेन माधव ।
इत्यब्रवीत्सदा मां हि विदुरः सत्यदर्शनः ॥ ९.२३.४३ ॥
माधवा, युद्धाशिवाय अन्य मार्गाने जिंकणे योग्य नाही, असे सत्यदर्शी विदुर नेहमी मला सांगत असे.
9.23.44
तत्सर्वमद्य जानामि व्यवसायं दुरात्मनः ।
यदुक्तं वचनं तेन विदुरेण महात्मना ॥ ९.२३.४४ ॥
दुरात्म्याचा तो निश्चय आज मला पूर्ण कळला आहे, आणि महात्मा विदुराने जे सांगितले तेही.
9.23.45
यो हि श्रुत्वा वचः पथ्यं जामदग्न्याद्यथातथम् ।
अवामन्यत दुर्बुद्धिर्ध्रुवं नाशमुखे स्थितः ॥ ९.२३.४५ ॥
जमदग्नीपुत्र (परशुराम) यांचे यथार्थ, हितकारक शब्द ऐकूनही दुर्बुद्धीने त्यांचा अवमान केला; तो निश्चितच विनाशाच्या तोंडावर उभा होता.
9.23.46
उक्तं हि बहुभिः सिद्धैर्जातमात्रे सुयोधने ।
एनं प्राप्य दुरात्मानं क्षयं क्षत्रं गमिष्यति ॥ ९.२३.४६ ॥
सुयोधन जन्मताच अनेक सिद्धांनी सांगितले होते की या दुरात्म्यामुळे क्षत्रियकुल नाश पावेल.
9.23.47
तदिदं वचनं तेषां निरुक्तं वै जनार्दन ।
क्षयं याता हि राजानो दुर्योधनकृते भृशम् ॥ ९.२३.४७ ॥
हे जनार्दना, त्यांनी सांगितलेले ते वचन खरेच आहे; दुर्योधनामुळे राजे फार मोठ्या प्रमाणात नाश पावले आहेत.
9.23.48
सोऽद्य सर्वान्रणे योधान्निहनिष्यामि माधव ॥ ९.२३.४८ ॥
हे माधवा, मी आज युद्धात सर्व योद्ध्यांना ठार मारीन.
9.23.49
क्षत्रियेषु हतेष्वाशु शून्ये च शिबिरे कृते ।
वधाय चात्मनोऽस्माभिः संयुगं रोचयिष्यति ॥ ९.२३.४९ ॥
क्षत्रिय लवकर मारले गेले आणि छावणी रिकामी झाली की, आमच्याकडून स्वतःच्या वधासाठी तो युद्धाची इच्छा करील.
9.23.50
तदन्तं हि भवेद्वैरमनुमानेन माधव ।
एवं पश्यामि वार्ष्णेय चिन्तयन्प्रज्ञया स्वया।
विदुरस्य च वाक्येन चेष्टया च दुरात्मनः ॥ ९.२३.५० ॥
हे माधवा, अनुमानाने पाहतो, हाच वैराचा अंत होईल. हे वार्ष्णेया, माझ्या स्वतःच्या बुद्धीने विचार करता, विदुराच्या वाक्याने आणि त्या दुरात्म्याच्या वर्तनाने मी असेच पाहतो.
9.23.51
तस्माद्याहि चमूं वीर यावद्वन्मि शितैः शरैः ।
दुर्योधनं महाबाहो वाहिनीं चास्य संयुगे ॥ ९.२३.५१ ॥
म्हणून हे वीरा, सैन्याकडे रथ चालव, म्हणजे मी तीक्ष्ण बाणांनी दुर्योधनाला आणि त्याच्या सैन्याला युद्धात मारू शकेन, हे महाबाहो.
9.23.52
क्षेममद्य करिष्यामि धर्मराजस्य माधव ।
हत्वैतद्दुर्बलं सैन्यं धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ ९.२३.५२ ॥
हे माधवा, आज मी धर्मराजाचे कल्याण करीन. धृतराष्ट्रपुत्र पाहत असताना या दुर्बल सैन्याचा वध करून.
9.23.53
अभीशुहस्तो दाशार्हस्तथोक्तः सव्यसाचिना ।
तद्बलौघममित्राणामभीतः प्राविशद्बलात् ॥ ९.२३.५३ ॥
लगाम हाती धरलेला दाशार्ह (कृष्ण), सव्यसाची (अर्जुन) असे म्हटल्यावर, निर्भयपणे बळाने शत्रूंच्या त्या सैन्यप्रवाहात शिरला.
9.23.54
शरासनवनं घोरं शक्तिकण्टकसङ्कुलम् ।
गदापरिघपाषाणं रथनागमहाद्रुमम् ॥ ९.२३.५४ ॥
धनुष्यांचे अरण्य, भयंकर, शक्तींच्या काट्यांनी भरलेले, गदा, परिघ आणि दगडांनी युक्त, रथ आणि हत्ती हे महावृक्ष असलेले.
9.23.55
हयपत्तिलताकीर्णं गाहमानो महायशाः ।
व्यचरत्तत्र गोविन्दो रथेनातिपताकिना ॥ ९.२३.५५ ॥
घोडेस्वार आणि वेलींसारख्या ध्वजांनी भरलेल्या सेनेत शिरून महायशस्वी गोविंद तेथे अति उंच पताकेच्या रथातून फिरू लागले.
9.23.56
ते हयाः पाण्डुरा राजन्वहन्तोऽर्जुनमाहवे ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त दाशार्हेण प्रचोदिताः ॥ ९.२३.५६ ॥
हे राजा! युद्धात अर्जुनाला वाहून नेणारे ते पांढरे घोडे दाशार्ह (कृष्ण) यांनी प्रेरित केल्यामुळे सर्व दिशांना दिसू लागले.
9.23.57
ततः प्रायाद्रथेनाजौ सव्यसाची परन्तपः ।
किरञ्शरशतांस्तीक्ष्णान्वारिधारा घनो यथा ॥ ९.२३.५७ ॥
नंतर शत्रूंना तापवणारा सव्यसाची (अर्जुन) युद्धात रथाने पुढे सरसावला; मेघ जलधारा वर्षावा तसे तीक्ष्ण शेकडो बाण विखुरत.
9.23.58
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः शराणां नतपर्वणाम् ।
इषुभिश्छाद्यमानानां समरे सव्यसाचिना ॥ ९.२३.५८ ॥
सव्यसाची अर्जुनाच्या बाणांनी युद्धात झाकल्या जाणाऱ्या, वाकलेल्या पेरांच्या बाणांचा मोठा आवाज उठला.
9.23.59
असज्जन्तस्तनुत्रेषु शरौघाः प्रापतन्भुवि ।
इन्द्राशनिसमस्पर्शा गाण्डीवप्रेषिताः शराः ॥ ९.२३.५९ ॥
चिलखनांना न अडकता गांडीवातून सोडलेले इंद्राच्या वज्रासारखा स्पर्श असलेले बाणांचे लोंढे जमिनीवर पडले.
9.23.60
नरान्नागान्समाहत्य हयांश्चापि विशाम्पते ।
अपतन्त रणे बाणाः पतङ्गा इव घोषिणः ॥ ९.२३.६० ॥
हे प्रजापालका! माणसे, हत्ती आणि घोडे यांना आदळून युद्धात गुंजारव करणाऱ्या पतंगांसारखे बाण पडले.
9.23.61
आसीत्सर्वमवच्छन्नं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
न प्राज्ञायन्त समरे दिशो वा प्रदिशोपि वा ॥ ९.२३.६१ ॥
गाण्डीवातून सोडलेल्या बाणांनी सर्व काही झाकले गेले होते. युद्धात दिशा किंवा उपदिशा ओळखता येत नव्हत्या.
9.23.62
सर्वमासीज्जगत्पूर्णं पार्थनामाङ्कितैः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैस्तैलधौतैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ९.२३.६२ ॥
पार्थाच्या नावाने चिन्हांकित, सोनेरी पंखांचे, तेलाने धुतलेले आणि लोहाराने घासलेले बाण यांनी सारे जग भरून गेले होते.
9.23.63
ते दह्यमानाः पार्थेन पावकेनेव कुञ्जराः ।
पार्थं न प्राजहुर्घारा वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ९.२३.६३ ॥
पार्थाने अग्नीसारखे जाळले जाणारे, तीक्ष्ण बाणांनी घायाळ झालेले ते हत्ती पार्थाला सोडून गेले नाहीत.
9.23.64
शरचापधरः पार्थः प्रज्वलन्निव भास्करः ।
ददाह समरे योधान्कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.२३.६४ ॥
धनुष्यबाण धारण केलेला पार्थ, तळपत्या सूर्यासारखा, अग्नी सुकलेले गवत जाळतो तसा युद्धात योद्ध्यांना जाळत होता.
9.23.65
यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः ।
कक्षं दहेत्कृष्णगतिः सुघोषः।
भूरिद्रुमं शुष्कलतावितानं ।
भृशं समृद्धो ज्वलनः प्रतापी ॥ ९.२३.६५ ॥
वनाच्या कडेला वनवासींनी सोडलेला, काळ्या गतीचा, मोठा आवाज करणारा प्रचंड अग्नी जसा अनेक वृक्ष व सुकलेल्या वेलींच्या मांडवांनी भरलेले रान जाळतो.
9.23.66
एवं स नाराचगणम्प्रतापी ।
शरार्चिरुच्चावचतिग्मतेजाः।
ददाह सर्वां तव पुत्रसेना… ।
ममृष्यमाणस्तरसा तरस्वी ॥ ९.२३.६६ ॥
असा तो प्रतापी, नाराचांच्या समूहाने, विविध तीक्ष्ण तेजाने, बाणांच्या ज्वाळांनी तुझ्या पुत्राची सर्व सेना जाळत राहिला… सहन न होऊन, वेगाने बलवान (पार्थ).
9.23.67
तस्येषवः प्राणहराः सुमुक्ता ।
नासज्जन्वै वर्मसु रुक्मपुङ्खाः।
न च द्वितीयं प्रमुमोच बाणं ।
नरे हये वा परमद्विपे वा ॥ ९.२३.६७ ॥
त्याचे प्राणहारी बाण व्यवस्थित सोडले गेले होते, सोनेरी पंखांचे; ते कवचांत अडकले नाहीत. त्याने दुसरा बाण मनुष्यावर, घोड्यावर किंवा श्रेष्ठ हत्तीवर सोडला नाही.
9.23.68
अनेकरूपाकृतिभिर्हि बाणै… ।
र्महारथानीकमनुप्रविश्य।
स एव एकस्तव पुत्रस्य सेनां ।
जघान दैत्यानिव वज्रपाणिः ॥ ९.२३.६८ ॥
अनेक रूपे व आकारांच्या बाणांनी… महारथींच्या सैन्यात शिरून, तो एकटाच तुमच्या पुत्राच्या सैन्याला वज्रपाणी दैत्यांना मारतो तसा मारू लागला.