ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.23.1
अल्पावशिष्टे सैन्ये तु पाण्डवैर्निहते बले ।
अश्वैः सप्तसहस्रैस्तु उपावर्तत सौबलः ॥ ९.२३.१ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ੌਜ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਬਚਣ ਤੇ, ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਪਿਆ।
9.23.2
स यात्वा वाहिनीं तूर्णं चोदयानः स्वकान्युधि ।
युध्यध्वमिति संहृष्टाः पुनःपुनररिन्दमाः ॥ ९.२३.२ ॥
ਉਹ ਛੇਤੀ ਫ਼ੌਜ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਬੋਲਿਆ, "ਲੜੋ!" ਅਤੇ ਵੈਰੀ-ਦਮਨ ਵੀਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ।
9.23.3
अपृच्छत्क्षत्रियांस्तत्र क्व नु राजा महाबलः ।
शकुनेस्तद्वचः श्रुत्वा तमूचुर्भरतर्षभ ॥ ९.२३.३ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?" ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ!"
9.23.4
असौ तिष्ठति कौरव्यो रणमध्ये महाबलः ।
यत्रैतत्सुमहच्छत्रं पूर्णचन्द्रसमप्रभम् ॥ ९.२३.४ ॥
ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਕੌਰਵ ਰਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਛਤਰ ਹੈ।
9.23.5
यत्र ते सतनुत्राणा रथास्तिष्ठन्ति दंशिताः ।
यत्रैष तुमुलः शब्दः पर्जन्यनिनदोपमः ॥ ९.२३.५ ॥
ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਰਥ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
9.23.6
तत्र गच्छ द्रुतं राजंस्ततो द्रक्ष्यसि कौरवम् ।
एवमुक्तस्तु तैर्योधैः शकुनिः सौबलस्तदा ॥ ९.२३.६ ॥
"ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉੱਥੇ ਛੇਤੀ ਜਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਕੌਰਵ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।" ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸੌਬਲ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤਦ...
9.23.7
प्रययौ तत्र यत्रास्ते पुत्रस्तव नराधिप ।
सर्वतः संवृतो वीरैः समरे चित्रयोधिभिः ॥ ९.२३.७ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਯੋਧੀ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
9.23.8
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा रथानीके व्यवस्थितम् ।
स रथांस्तावकान्सर्वान्हर्षयञ्शकुनिस्ततः ॥ ९.२३.८ ॥
ਫਿਰ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
9.23.9
दुर्योधनमिदं वाक्यं हृष्टरूपो विशाम्पते ।
कृतकार्यमिवात्मानं मन्यमानोऽब्रवीन्नृपम् ॥ ९.२३.९ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੀ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
9.23.10
जहि राजन्रथानीकमश्वाः सर्वे जिता मया ।
नात्यक्त्वा जीवितं सङ्ख्ये शक्यो जेतुं युधिष्ठिरः ॥ ९.२३.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਰਥ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰੋ; ਸਾਰੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
9.23.11
हते तस्मिन्रथानीके पाण्डवेनाभिपालिते ।
गजानेतान्हनिष्यामः पदातींश्चेतरांस्तथा ॥ ९.२३.११ ॥
ਪਾਂਡਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਗਈ ਉਸ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਾਂਗੇ।
9.23.12
श्रुत्वा तु वचनं तस्य तावका जयगृद्विनः ।
जवेनाभ्यपतन्हृष्टाः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२३.१२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
9.23.13
बद्वनिस्त्रिंशहस्ताश्च प्रगृहीतशरासनाः ।
शरासनानि धून्वानाः सिंहनादान्प्रचक्रिरे ॥ ९.२३.१३ ॥
ਤਲਵਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਣਾ ਕੀਤੀ।
9.23.14
ततो ज्यातलनिर्धोषः पुनरासीद्विशाम्पते ।
प्रादुरासीच्छराणां च सुमुक्तानां सुदारुणः ॥ ९.२३.१४ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਮੁੜ ਗੂੰਜੀ; ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
9.23.15
तान्समीपगतान्दृष्ट्वा जनानुद्यतकार्मुकान् ।
उवाच देवकीपुत्रं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ९.२३.१५ ॥
ਨੇੜੇ ਆਏ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਦੇਵਕੀਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
9.23.16
चोदयाश्वानसम्भ्रान्तः प्रविशैतद्बलार्णवम् ।
अन्तमद्य गमिष्यामि शत्रूणां निशितैः शरैः ॥ ९.२३.१६ ॥
ਘਬਰਾਏ ਬਿਨਾਂ ਘੋੜੇ ਹੱਕੋ, ਇਸ ਫੌਜ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ।
9.23.17
अष्टादश दिनान्यद्य युद्धस्यास्य जनार्दन ।
वर्तमानस्य महतः समासाद्य परस्परम् ॥ ९.२३.१७ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਠਾਰਾਂ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
9.23.18
अनन्तकल्पा ध्वजिनी भूत्वा ह्येषां महात्मनाम् ।
क्षयमद्य गता युद्धे पश्य दैवं यथाविधम् ॥ ९.२३.१८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਅੱਜ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਵੇਖੋ, ਦੈਵ ਜਿਵੇਂ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
9.23.19
समुद्रकल्पं च बलं धार्तराष्ट्रस्य माधव ।
अस्मनासाद्य सञ्जातं गोष्पदोपममच्युत ॥ ९.२३.१९ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੀ ਫੌਜ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਅੱਚੁਤ।
9.23.20
हते भीष्मे धीर्ममासीच्छमः स्यादिति माधव ।
न च तत्कृतवान्मूढो धार्तराष्ट्रः सुबालिशः ॥ ९.२३.२० ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ; ਪਰ ਉਸ ਮਹਾ-ਮੂਰਖ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
9.23.21
उक्तं भीष्मेण यद्वाक्यं हितं तथ्यं च माधव ।
तच्चापि नासौ कृतवान्वीतबुद्धिः सुयोधनः ॥ ९.२३.२१ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਬਚਨ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਬੁੱਧੀਹੀਨ ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
9.23.22
तस्मिंस्तु निहते भीष्मे प्रच्युते पृथिवीपतौ ।
न जाने कारणं किन्तु येन युद्धमवर्तत ॥ ९.२३.२२ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।
9.23.23
मूढांस्तु सर्वथा मन्ये धार्तराष्ट्रान्सुबालिशान् ।
पतिते शन्तनोः पुत्रे येऽकार्युः संयुगं पुनः ॥ ९.२३.२३ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮੂਰਖ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
9.23.24
अनन्तरं च निहते द्रोणे ब्रह्मविदां वरे ।
राधेये च विकर्णे च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२४ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਤੇ ਵਿਕਰਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾ ਹੋਇਆ।
9.23.25
अल्पावशिष्टे सैन्येऽस्मिन्सूतपुत्रे च पातिते ।
सपुत्रे वै नरव्याघ्रे नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२५ ॥
ਇਸ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ (ਭੀਮ) ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.26
श्रुतायुषि हते वीरे जलसन्धे च मागधे ।
श्रुतायुधे च नृपतौ नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२६ ॥
ਵੀਰ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਲਸੰਧ ਅਤੇ ਮਾਗਧ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਧ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.27
भूरिश्रवसि शल्ये च साल्ये चैव जनार्दन ।
आवन्त्येषु च वीरेषु नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२७ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਾ, ਸ਼ਲਯ ਅਤੇ ਸਾਲਵ ਰਾਜਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.28
जयद्रथे च निहते राक्षसे चाप्यलायुधे ।
बाह्लिके सोमदत्ते च नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२८ ॥
ਜਯਦਰਥ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਲਾਯੁਧ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਬਾਹਲੀਕ ਅਤੇ ਸੋਮਦੱਤ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.29
भगदत्ते हते शूरे काम्भोजे च सुदारुणे ।
दुःशासने च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.२९ ॥
ਸੂਰਮਾ ਭਗਦੱਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕਾਂਬੋਜ ਰਾਜਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.30
दृष्ट्वा विनिहताञ्शूरान्पृथङ्माण्डलिकान्नृपान् ।
बलिनश्च रणे कृष्ण नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३० ॥
ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰਵੀਰਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
9.23.31
अक्षौहिणीपतीन्दृष्ट्वा भीमसेननिपातितान् ।
मोहाद्वा यदि वा लोभान्नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਡਿੱਗੇ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਲੋਭ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।
9.23.32
हतप्रवीरां विध्वस्तां दृष्ट्वा चेमां चमूं रणे ।
अलम्बले च निहते नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३२ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਖਿੰਡ ਗਈ ਇਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਅਲੰਬੁਸ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।
9.23.33
भ्रातॄन्विनिहतान्दृष्ट्वा वयस्यान्मातुलानपि ।
पुत्रान्विनिहतान्दृष्ट्वा नैव शाम्यति वैशसम् ॥ ९.२३.३३ ॥
ਮਾਰੇ ਗਏ ਭਰਾਵਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।
9.23.34
को नु राजकुले जातः कौरवेषु विशेषतः ।
निरर्थकं महद्वैरं कुर्यादन्यः सुयोधनात् ॥ ९.२३.३४ ॥
ਰਾਜਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਯੋਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ ਐਸਾ ਵਿਅਰਥ ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਕਰੇਗਾ?
9.23.35
गुणतोऽभ्यधिकाञ्ज्ञात्वा बलतः शौर्यतोपि वा ।
अमूढः को नु युध्येत जानन्प्राज्ञो हिताहितम् ॥ ९.२३.३५ ॥
ਗੁਣਾਂ, ਬਲ ਜਾਂ ਸੂਰਬੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਮੂਰਖ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਿਤ-ਅਹਿਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਿਆਣਾ ਕੌਣ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ?
9.23.36
किन्नु तस्य मनो ह्यासीत्त्वयोक्तस्य हितं वचः ।
प्रशमे पाण्डवैः सार्धं सोन्यस्य शृणुयात्कथम् ॥ ९.२३.३६ ॥
ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਮਨ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲੱਗਿਆ? ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਲ੍ਹਾ ਲਈ ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਦਾ?
9.23.37
येन शान्तनवो भीष्मो द्रोणो विदुर एव च ।
प्रत्याख्याताः शंमस्यार्थे किन्नु तस्याद्य भेषजम् ॥ ९.२३.३७ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਿਸ ਨੇ ਠੁਕਰਾਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਅੱਜ ਕੀ ਦਵਾਈ?
9.23.38
मौर्ख्याद्येन पिता वृद्वः प्रत्याख्यातो जनार्दन ।
तथा माता हितं वाक्यं भाषमाणा हितैषिणी ॥ ९.२३.३८ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੂਰਖਤਾ ਕਾਰਨ ਜਿਸ ਨੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ਿਣੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
9.23.39
प्रत्याख्याता ह्यसत्कृत्य स कस्मै रोचयेद्वचः ।
कुलान्तकरणो व्यक्तं जात एष जनार्दन ॥ ९.२३.३९ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਕੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਪਸੰਦ ਕਰੇਗਾ? ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਜੰਮਿਆ ਹੈ।
9.23.40
तथास्य दृश्यते चेष्टा नीतिश्चैव विशाम्पते ।
नैष दास्यति नो राज्यमिति मे मतिरच्युत ॥ ९.२३.४० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਵੀ ਐਸੀ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਅਚੁਤ, ਮੇਰੀ ਰਾਇ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
9.23.41
उक्तोऽहं बहुशस्तात विदुरेण महात्मना ।
न जीवन्दास्यते भागं धार्तराष्ट्रः सुयोधनः ॥ ९.२३.४१ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਯੋਧਨ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।
9.23.42
यावत्प्राणा धरिष्यन्ति धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
तावद्युष्मास्वपापेषु प्रचरिष्यति पापकम् ॥ ९.२३.४२ ॥
ਦੁਰਮਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਜਦ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।
9.23.43
न च युक्तोऽन्यथा जेतुमृते युद्धेन माधव ।
इत्यब्रवीत्सदा मां हि विदुरः सत्यदर्शनः ॥ ९.२३.४३ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ੀ ਵਿਦੁਰ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਸਨ।
9.23.44
तत्सर्वमद्य जानामि व्यवसायं दुरात्मनः ।
यदुक्तं वचनं तेन विदुरेण महात्मना ॥ ९.२३.४४ ॥
ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾ ਉਹ ਇਰਾਦਾ ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਵੀ।
9.23.45
यो हि श्रुत्वा वचः पथ्यं जामदग्न्याद्यथातथम् ।
अवामन्यत दुर्बुद्धिर्ध्रुवं नाशमुखे स्थितः ॥ ९.२३.४५ ॥
ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸੱਚੇ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
9.23.46
उक्तं हि बहुभिः सिद्धैर्जातमात्रे सुयोधने ।
एनं प्राप्य दुरात्मानं क्षयं क्षत्रं गमिष्यति ॥ ९.२३.४६ ॥
ਸੁਯੋਧਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਕੁਲ ਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
9.23.47
तदिदं वचनं तेषां निरुक्तं वै जनार्दन ।
क्षयं याता हि राजानो दुर्योधनकृते भृशम् ॥ ९.२३.४७ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਕਾਰਨ ਰਾਜੇ ਬਹੁਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
9.23.48
सोऽद्य सर्वान्रणे योधान्निहनिष्यामि माधव ॥ ९.२३.४८ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
9.23.49
क्षत्रियेषु हतेष्वाशु शून्ये च शिबिरे कृते ।
वधाय चात्मनोऽस्माभिः संयुगं रोचयिष्यति ॥ ९.२३.४९ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਜਲਦੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਛਾਉਣੀ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਵਧ ਲਈ ਉਹ ਯੁੱਧ ਚਾਹੇਗਾ।
9.23.50
तदन्तं हि भवेद्वैरमनुमानेन माधव ।
एवं पश्यामि वार्ष्णेय चिन्तयन्प्रज्ञया स्वया।
विदुरस्य च वाक्येन चेष्टया च दुरात्मनः ॥ ९.२३.५० ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਵੈਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਬੋਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦੇ ਆਚਰਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
9.23.51
तस्माद्याहि चमूं वीर यावद्वन्मि शितैः शरैः ।
दुर्योधनं महाबाहो वाहिनीं चास्य संयुगे ॥ ९.२३.५१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵੀਰ, ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਰਥ ਲੈ ਚੱਲ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਸਕਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ।
9.23.52
क्षेममद्य करिष्यामि धर्मराजस्य माधव ।
हत्वैतद्दुर्बलं सैन्यं धार्तराष्ट्रस्य पश्यतः ॥ ९.२३.५२ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਾਂਗਾ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਦਾ ਰਹੇ, ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ।
9.23.53
अभीशुहस्तो दाशार्हस्तथोक्तः सव्यसाचिना ।
तद्बलौघममित्राणामभीतः प्राविशद्बलात् ॥ ९.२३.५३ ॥
ਲਗਾਮ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ), ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ, ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਸੈਨਾ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
9.23.54
शरासनवनं घोरं शक्तिकण्टकसङ्कुलम् ।
गदापरिघपाषाणं रथनागमहाद्रुमम् ॥ ९.२३.५४ ॥
ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਭਿਆਨਕ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗਦਾਵਾਂ, ਪਰਿਘਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਰਥ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਰੂਪੀ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
9.23.55
हयपत्तिलताकीर्णं गाहमानो महायशाः ।
व्यचरत्तत्र गोविन्दो रथेनातिपताकिना ॥ ९.२३.५५ ॥
ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਲਾਂ ਵਰਗੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਗੋਵਿੰਦ ਉੱਚੀ ਪਤਾਕਾ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
9.23.56
ते हयाः पाण्डुरा राजन्वहन्तोऽर्जुनमाहवे ।
दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त दाशार्हेण प्रचोदिताः ॥ ९.२३.५६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਢੋਂਦੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
9.23.57
ततः प्रायाद्रथेनाजौ सव्यसाची परन्तपः ।
किरञ्शरशतांस्तीक्ष्णान्वारिधारा घनो यथा ॥ ९.२३.५७ ॥
ਫਿਰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਥ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।
9.23.58
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः शराणां नतपर्वणाम् ।
इषुभिश्छाद्यमानानां समरे सव्यसाचिना ॥ ९.२३.५८ ॥
ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਢਕੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
9.23.59
असज्जन्तस्तनुत्रेषु शरौघाः प्रापतन्भुवि ।
इन्द्राशनिसमस्पर्शा गाण्डीवप्रेषिताः शराः ॥ ९.२३.५९ ॥
ਕਵਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਅਟਕਦੇ, ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਛੋਹ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗੇ।
9.23.60
नरान्नागान्समाहत्य हयांश्चापि विशाम्पते ।
अपतन्त रणे बाणाः पतङ्गा इव घोषिणः ॥ ९.२३.६० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ! ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਡਿੱਗੇ।
9.23.61
आसीत्सर्वमवच्छन्नं गाण्डीवप्रेषितैः शरैः ।
न प्राज्ञायन्त समरे दिशो वा प्रदिशोपि वा ॥ ९.२३.६१ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਾਂ ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
9.23.62
सर्वमासीज्जगत्पूर्णं पार्थनामाङ्कितैः शरैः ।
रुक्मपुङ्खैस्तैलधौतैः कर्मारपरिमार्जितैः ॥ ९.२३.६२ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਲ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਅਤੇ ਲੁਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਮਕਾਏ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ।
9.23.63
ते दह्यमानाः पार्थेन पावकेनेव कुञ्जराः ।
पार्थं न प्राजहुर्घारा वध्यमानाः शितैः शरैः ॥ ९.२३.६३ ॥
ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾੜੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਹਾਥੀ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।
9.23.64
शरचापधरः पार्थः प्रज्वलन्निव भास्करः ।
ददाह समरे योधान्कक्षमग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.२३.६४ ॥
ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਫੜਿਆ ਪਾਰਥ, ਬਲਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
9.23.65
यथा वनान्ते वनपैर्विसृष्टः ।
कक्षं दहेत्कृष्णगतिः सुघोषः।
भूरिद्रुमं शुष्कलतावितानं ।
भृशं समृद्धो ज्वलनः प्रतापी ॥ ९.२३.६५ ॥
ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜੰਗਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀ ਗਈ, ਕਾਲੀ ਗਤੀ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਅੱਗ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਨ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ।
9.23.66
एवं स नाराचगणम्प्रतापी ।
शरार्चिरुच्चावचतिग्मतेजाः।
ददाह सर्वां तव पुत्रसेना… ।
ममृष्यमाणस्तरसा तरस्वी ॥ ९.२३.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਨਾਰਾਚਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿੱਖੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਬਾਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਰਿਹਾ… ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ (ਪਾਰਥ)।
9.23.67
तस्येषवः प्राणहराः सुमुक्ता ।
नासज्जन्वै वर्मसु रुक्मपुङ्खाः।
न च द्वितीयं प्रमुमोच बाणं ।
नरे हये वा परमद्विपे वा ॥ ९.२३.६७ ॥
ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ; ਉਹ ਕਵਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਅਟਕਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਦੂਜਾ ਤੀਰ ਨਾ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ।
9.23.68
अनेकरूपाकृतिभिर्हि बाणै… ।
र्महारथानीकमनुप्रविश्य।
स एव एकस्तव पुत्रस्य सेनां ।
जघान दैत्यानिव वज्रपाणिः ॥ ९.२३.६८ ॥
ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ… ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਜ੍ਰਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।