Mahābhārata · Adhyāya 9.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.3.1
शृणु राजन्नवहितो यथावृत्तो महान्क्षयः ।
कुरूणां पाण्डवानां च समासाद्य परस्परम् ॥ ९.३.१ ॥
Oh rey, escucha atentamente cómo tuvo lugar la gran destrucción de los Kurus y los Pāṇḍavas al enfrentarse entre sí.
9.3.2
निहते सूतपुत्रे च फल्गुनेन महात्मना ।
विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत् ॥ ९.३.२ ॥
Cuando el hijo del auriga (Karṇa) fue muerto por el magnánimo Phalguna (Arjuna), y los ejércitos huyeron y fueron reunidos una y otra vez.
9.3.3
विमुखे तव पुत्रे च शोकोपहतचेतसि ।
भृशोद्विग्नेषु सैन्येषु दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम् ॥ ९.३.३ ॥
Cuando tu hijo se había vuelto de espaldas, con la mente herida por el dolor, y los ejércitos estaban muy agitados al ver el valor de Pārtha (Arjuna).
9.3.4
ध्यायमानेषु योधेषु दुऋखं प्राप्तेषु भारत ।
बलानां मत्यमानानां श्रुत्वा निनदमुत्तमम् ॥ ९.३.४ ॥
Oh Bhārata, mientras los guerreros meditaban y sufrían dolor, y las fuerzas eran sacudidas, habiendo oído un rugido supremo.
9.3.5
अभिज्ञानं नरेन्द्राणां विकृतं प्रेक्ष्य संयुगे ।
पतितानवनीपालान्धवजांश्चैव महात्मनाम्।
रणे विनिहतान्नागान्दृष्ट्वा पत्तींश्च भारत ॥ ९.३.५ ॥
Oh Bhārata, habiendo visto en la batalla las señas desfiguradas de los reyes, los protectores de la tierra caídos, los estandartes de los magnánimos, y los elefantes y soldados de infantería muertos en el campo.
9.3.6
आयोधनं महाघोरं रुद्रस्याक्रीडसन्निभम् ।
अप्रख्यातिं गतानां तु राज्ञां शतसहस्रशः ॥ ९.३.६ ॥
Aquel campo de batalla era terrible, semejante al patio de juegos de Rudra, donde cientos de miles de reyes habían caído en el olvido.
9.3.7
कृपाविष्टः कृपो दृष्ट्वा वयः शीलसमन्वितः ।
अब्रवीत्तत्र तेजस्वी सोऽभिसृत्य जनाधिपम्।
दुर्योधनमनुक्रोशाद्वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ९.३.७ ॥
Kṛpa, lleno de compasión, dotado de edad y buena conducta, resplandeciente, se acercó allí al señor de los hombres y, diestro en el habla, habló estas palabras a Duryodhana por compasión.
9.3.8
दुर्योधन निबोधेयं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
श्रुत्वा कुरु महाराज यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ९.३.८ ॥
Duryodhana, escucha lo que te diré, oh Kaurava. Habiéndolo oído, oh gran rey, hazlo si te agrada, oh sin mácula.
9.3.9
न युद्धधर्माच्छ्रेयान्वै पन्था राजेन्द्र विद्यते ।
यं समाश्रित्य युध्यन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ ९.३.९ ॥
No existe un camino mejor que el deber de la guerra, oh señor de reyes, apoyándose en el cual combaten los guerreros, oh toro entre los guerreros.
9.3.10
पुत्रो भ्राता पिता चैव स्वस्रीयो मातुलस्तथा ।
सम्बन्धिबान्धवाश्चैव योद्वव्याः क्षत्रजीविन ॥ ९.३.१० ॥
Hijo, hermano, padre, hijo de la hermana, tío materno, y asimismo parientes y allegados — a estos debe combatir quien vive del oficio guerrero.
9.3.11
वधे चैव परो धर्मस्तथाऽधर्मः पलायने ।
ते स्म घोरां समापन्ना जीविकां जीवितार्थिनः।
तदत्र प्रतिवक्ष्यामि किञ्चिदेव हितं वचः ॥ ९.३.११ ॥
En matar reside el deber supremo, y en huir la injusticia. Quienes desean vivir han caído en ese terrible sustento. Por eso, sobre este asunto responderé con alguna palabra beneficiosa.
9.3.12
हते भीष्मे च द्रोणे च कर्णे चैव महारथे ।
जयद्रथे च निहते तव भ्रातृषु चानघ।
लक्ष्मणे तव पुत्रे च किं शेषं पर्युपास्महे ॥ ९.३.१२ ॥
Cuando Bhīṣma, Droṇa y el gran carrero Karṇa han sido abatidos, y también Jayadratha, y tus hermanos y tu hijo Lakṣmaṇa, oh sin mancha, ¿qué queda que aguardemos?
9.3.13
येषु भारं समासज्य राज्ये मतिमकुर्महि ।
ते सन्त्यज्य तनूर्याताः शूरा ब्रह्मविदां गतिम् ॥ ९.३.१३ ॥
Aquellos sobre quienes habíamos puesto la carga del reino y depositado nuestra confianza, esos héroes han abandonado sus cuerpos y han ido al camino de los conocedores de Brahman.
9.3.14
वयं त्विह विनाभूता गुणवद्भिर्महारथैः ।
कृपणं वर्तयिष्यामः पातयित्वा नृपान्बहून् ॥ ९.३.१४ ॥
Privados aquí de los grandes carreros virtuosos, tras haber derribado a muchos reyes, viviremos en miserable condición.
9.3.15
सर्वैरथ च जीवद्भिर्बीभत्सुरपराजितः ।
कृष्णनेत्रो महाबाहुर्देवैरपि दुरासदः ॥ ९.३.१५ ॥
Y entre todos los que aún viven está el invicto Bībhatsu (Arjuna), de ojos negros como Kṛṣṇa, de brazos poderosos, difícil de abordar incluso para los dioses.
9.3.16
इन्द्रकार्मुकवज्राभमिन्द्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ।
वानरं केतुमासाद्य सञ्चचाल महाचमूः ॥ ९.३.१६ ॥
Al llegar al estandarte del mono, alzado en alto como el estandarte de Indra y brillante como el arco y el rayo de Indra, el gran ejército avanzó.
9.3.17
सिंहनादेन भीमस्य पाञ्चजन्यस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषात्सम्मुह्यन्ते मनांसि नः ॥ ९.३.१७ ॥
Por el rugido de león de Bhīma, por el sonido del caracol Pāñcajanya y por el estruendo de Gāṇḍīva, nuestras mentes quedan confundidas.
9.3.18
स्फुरन्तीव महाविद्युन्मुष्णन्ती नयनप्रभाम् ।
अलातमिव चाविद्वं गाण्डवीं समदृश्यत ॥ ९.३.१८ ॥
Destellaba como un gran relámpago que deslumbra el brillo de los ojos; el Gāṇḍīva se veía como una antorcha ardiente.
9.3.19
जाम्बूनदविचित्रं च धूयमानं महद्धनुः ।
दृश्यते दिक्षु स्रवासु विद्युदभ्रघनेष्विव ॥ ९.३.१९ ॥
El gran arco, admirable por su oro, se veía agitarse en todas direcciones, como el relámpago en nubes densas.
9.3.20
उह्यमानश्च कृष्णेन वायुनेव बलाहकः ।
तावकं तद्बलं राजन्नर्जुनोऽस्त्रविशारदः।
गहनं शिशिरापाये ददाहाग्निरिवोल्बणः ॥ ९.३.२० ॥
Impulsado por Kṛṣṇa como una nube llevada por el viento, oh rey, Arjuna, diestro en las armas, abrasó aquel ejército tuyo, como un fuego feroz al final de la estación fría quema un bosque espeso.
9.3.21
गाहमानमनीकानि महेन्द्रसदृशप्रभम् ।
विक्षोभयन्तं सेनां वै त्रासयन्तं च पार्थिवान्।
धनञ्जयमपश्याम नलिनीमिव कुञ्जरम् ॥ ९.३.२१ ॥
Vimos a Dhanañjaya, radiante como Mahendra, adentrándose en los ejércitos, agitando a la hueste y aterrorizando a los reyes, como un elefante que entra en un estanque de loto.
9.3.22
त्रासयन्तं तथा योधान्धनुर्घोषेण पांण्डवम् ।
भूय एनमपश्याम सिंहं मृगगणानिव ॥ ९.३.२२ ॥
Volvimos a ver a aquel Pāṇḍava aterrorizando a los guerreros con el restallido de su arco, como un león que mira una manada de ciervos.
9.3.23
सर्वलोकमहेष्वासो वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
आमुक्तकवचौ कृष्णौ लोकमध्ये विरेजतुः ॥ ९.३.२३ ॥
Los dos Kṛṣṇas, grandes arqueros de todos los mundos, los dos toros entre todos los arqueros, con sus armaduras puestas, resplandecieron en medio del mundo.
9.3.24
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत ।
सङ्ग्रामस्यातिघोरस्य युध्यतां चाभितो युधि ॥ ९.३.२४ ॥
¡Oh Bhārata! En esta espantosa batalla que dura ya diecisiete días, mientras los guerreros combatían por todas partes.
9.3.25
वायुनेव विधूतानि एव सैन्यानि गच्छता ।
शरदम्भोदजालानि विशीर्यन्ते समन्ततः ॥ ९.३.२५ ॥
Como los densos nubarrones de otoño son desgarrados por todas partes cuando el viento los dispersa, así los ejércitos se dispersaron mientras él avanzaba.
9.3.26
तां नावमिव पर्यस्तां मज्जमानां महार्णवे ।
तव सेनां महाराज सव्यसाची व्यकम्पयत् ॥ ९.३.२६ ॥
Oh gran rey, como las olas sacuden un barco volcado que se hunde en el gran océano, así Savyasācin (Arjuna) estremeció tu ejército.
9.3.27
क्वनु ते सूतपुत्रोऽभूत्क्वनु द्रोणः सहात्मजः ।
अहं क्व च क्व चात्मा ते हार्दिक्यश्च तथा क्वनु ॥ ९.३.२७ ॥
¿Dónde está ahora tu hijo del auriga (Karṇa)? ¿Dónde está Droṇa con su hijo? ¿Dónde estoy yo, dónde está tu alma, y dónde está Hārdikya (Kṛtavarman)?
9.3.28
दुःशासनश्च ते भ्राता भ्रातृभिः सहितः क्वनु ॥ ९.३.२८ ॥
¿Y dónde está ahora tu hermano Duḥśāsana, junto con sus hermanos?
9.3.29
वाणगोचरसम्प्राप्तं युध्यमानं जयद्रथम् ।
सम्बन्धिनस्ते भ्रातॄंश्च साहयान्मातुलांस्तथा।
सर्वान्विक्रम्य मिपतो लोकमाक्रम्य मूर्धनि ॥ ९.३.२९ ॥
Tras haber vencido con su valor a Jayadratha, que luchaba al alcance de las flechas, y a todos tus parientes, hermanos, aliados y tíos maternos, mientras ellos miraban, como si cargara el mundo sobre su cabeza.
9.3.30
जयद्रथो हतो राजन्किन्नु शेषमुपास्महे ।
को वेह स पुमानास्ते यो विजेष्यति पाण्डवम् ॥ ९.३.३० ॥
¡Oh rey! Jayadratha ha sido abatido. ¿Qué queda ya por esperar? ¿Quién es el hombre aquí que vencerá al Pāṇḍava?
9.3.31
तस्य चास्त्राणि दिव्यानि विदितानि महात्मनः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषो धैर्याणि हरते हि नः ॥ ९.३.३१ ॥
Sus armas divinas son bien conocidas, y el estruendo del Gāṇḍīva nos arrebata el valor.
9.3.32
नष्टचन्द्रा यथा रात्रिः सेनेयं हतनायका ।
नागभग्नद्रुमा शुष्का नदीव प्रतिभाति मे ॥ ९.३.३२ ॥
Como una noche sin luna, este ejército sin sus jefes me parece un río seco con árboles derribados por elefantes.
9.3.33
ध्वजिन्यां हतनेत्रायां यथेष्टं श्वेतवाहनः ।
चरिष्यति महाराजः कक्षेष्वग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.३.३३ ॥
Cuando los ojos del ejército sean destruidos, el gran rey de los caballos blancos, Arjuna, se moverá a su antojo, como fuego ardiendo en la espesura.
9.3.34
सात्यकेश्चैव यो वेगो भीमसेनस्य चोभयोः ।
दारयेत गिरीन्सर्वाञ्शोषयेच्चैव सागरान् ॥ ९.३.३४ ॥
El ímpetu de ambos, Sātyaki y Bhīmasena, podría hender todas las montañas y secar los océanos.
9.3.35
उवाच वाक्यं यद्भीमः सभामध्ये विशाम्पते ।
कृतं तत्सफलं सर्वं भूयश्चैव करिष्यति ॥ ९.३.३५ ॥
Oh señor de los hombres, todo lo que Bhīma dijo en medio de la asamblea se ha cumplido, y volverá a hacer lo mismo.
9.3.36
प्रमुखस्थे तदा कर्णे बलं पाण्डवरक्षितम् ।
दुरासदं तदा गुप्तं व्यूढं गाण्डीवधन्वना ॥ ९.३.३६ ॥
Cuando Karṇa estaba al frente, el ejército protegido por los Pāṇḍavas, dispuesto por el arquero del arco Gāṇḍīva, era entonces difícil de alcanzar y estaba bien custodiado.
9.3.37
युष्माभिस्तानि चीर्णानि यान्यसाधूनि साधुषु ।
अकारणकृतान्येव तेषां वः फलमागतम् ॥ ९.३.३७ ॥
Las malas acciones que cometisteis contra los buenos se hicieron sin causa; ahora su fruto ha llegado a vosotros.
9.3.38
आत्मनोऽर्थे त्वया लोके यत्नतः सर्व आहृतः ।
स ते संशयितस्तात आत्मा च भरतर्षभ ॥ ९.३.३८ ॥
¡Oh toro de los Bharatas, querido hijo! Todo lo que reuniste en el mundo con esfuerzo por tu propio bien está ahora en duda, y también tu propia vida.
9.3.39
रक्ष दुर्योधनात्मानमात्मा सर्वस्य भाजनम् ।
भिन्ने हि भाजने तात दिशो गच्छति तद्गतम् ॥ ९.३.३९ ॥
Protégete de Duryodhana, pues el yo es el recipiente de todo. Querido hijo, cuando el recipiente se rompe, lo que contenía se dispersa en todas direcciones.
9.3.40
हीयमानेन वै सन्धिः पर्येष्टव्यः समेन वा ।
विग्रहो वर्धमानेन नीतिरेषा बृहस्पतेः ॥ ९.३.४० ॥
Quien va perdiendo debe buscar la paz, o con un igual; quien va creciendo puede hacer la guerra. Esta es la política de Bṛhaspati.
9.3.41
ते वयं पाण्डुपुत्रेभ्यो हीनाः स्म बलशक्तितः ।
अत्र ते पाण्डवैः सार्धं सन्धिं मन्ये क्षमं प्रभो ॥ ९.३.४१ ॥
Nosotros somos inferiores a los hijos de Pāṇḍu en fuerza y poder; oh señor, creo que una paz con los Pāṇḍavas aquí te conviene.
9.3.42
न जानीते हि यः श्रेयः श्रेयसश्चावमन्यते ।
स क्षिप्रं भ्रश्यते राज्यान्न च श्रेयोऽनुविन्दति ॥ ९.३.४२ ॥
Quien no conoce lo que es bueno y menosprecia lo bueno, pronto cae del reino y tampoco alcanza el bien.
9.3.43
अणिपत्य हि राजानं राज्यं यदि लभेमहि ।
श्रेयः स्यान्न तु मौढ्येन राजन्गन्तुं पराभवम् ॥ ९.३.४३ ॥
Si inclinándonos ante el rey pudiéramos obtener el reino, eso sería bueno; pero, oh rey, caer en la ruina por necedad no es bueno.
9.3.44
वैचित्रवीर्यवचनात्कृपाशीलो युधिष्ठिरः ।
विनियुञ्जीत राज्ये त्वां गोविन्दवचनेन च ॥ ९.३.४४ ॥
Por palabra del hijo de Vicitravīrya y por palabra de Govinda, Yudhiṣṭhira, de naturaleza compasiva, te encomendaría el reino.
9.3.45
अजातशत्रुः कौरव्यो गुरुशुश्रूषणे रतः ।
धृतराष्ट्रस्य वचनं नावमंस्यति धार्मिकः ॥ ९.३.४५ ॥
Yudhiṣṭhira, el Kaurava sin enemigos, dedicado a servir a los mayores, justo como es, no menospreciará la palabra de Dhṛtarāṣṭra.
9.3.46
कुर्वन्ति भ्रातरश्चास्य वचनं नात्र संशयः ॥ ९.३.४६ ॥
Sus hermanos también cumplirán su palabra; de ello no hay duda.
9.3.47
यद्ब्रूयाद्धि हृषीकेशो राजानमपराजितम् ।
अर्जुनो भीमसेनश्च सर्वे कुर्युरसंशयम् ॥ ९.३.४७ ॥
Lo que Hṛṣīkeśa diga al rey invicto, Arjuna, Bhīmasena y todos lo harán sin duda.
9.3.48
नातिक्रमिष्यते कृष्णो वचनं पाण्डवस्य तु ।
धृतराष्ट्रस्य मन्येऽहं नापि कृष्णस्य पाण्डवः ॥ ९.३.४८ ॥
Kṛṣṇa no transgredirá la palabra del Pāṇḍava, y creo que el Pāṇḍava tampoco transgredirá la palabra de Dhṛtarāṣṭra ni la de Kṛṣṇa.
9.3.49
एतत्क्षममहं मन्ये तव पार्थैरविग्रहम् ।
न त्वां ब्रवीमि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात् ॥ ९.३.४९ ॥
Creo que lo apropiado para ti es no tener hostilidad con los Pārthas. No te digo esto por cobardía ni por proteger mi vida.
9.3.50
पथ्यं राजन्ब्रवीमि त्वां तत्परासुः स्मरिष्यसि ॥ ९.३.५० ॥
Oh rey, te digo una palabra saludable; la recordarás cuando estés sin vida.
9.3.51
इति वृद्धो विलप्यैतत्कृपः शारद्वतो वचः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्यशुशोच च मुमोह च ॥ ९.३.५१ ॥
Así, el anciano Kṛpa, hijo de Śaradvat, tras lamentar estas palabras, suspiró largo y ardiente, se afligió y cayó en el desconcierto.