มหาภารตะ · อัธยายะ 9.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.3.1
शृणु राजन्नवहितो यथावृत्तो महान्क्षयः ।
कुरूणां पाण्डवानां च समासाद्य परस्परम् ॥ ९.३.१ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังด้วยความตั้งใจว่าความวอดวายครั้งใหญ่ของเการพและปาณฑพเกิดขึ้นอย่างไร เมื่อทั้งสองฝ่ายได้มาประจันหน้ากัน
9.3.2
निहते सूतपुत्रे च फल्गुनेन महात्मना ।
विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत् ॥ ९.३.२ ॥
เมื่อบุตรของสูตะถูกสังหารโดยพระฟалคุนะ (อรชุน) ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ และกองทัพทั้งหลายแตกพ่ายไปแล้ว ถูกรวบรวมขึ้นใหม่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
9.3.3
विमुखे तव पुत्रे च शोकोपहतचेतसि ।
भृशोद्विग्नेषु सैन्येषु दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम् ॥ ९.३.३ ॥
เมื่อบุตรของพระองค์หันหลังให้สนามรบ จิตใจถูกความเศร้าโศกบดขยี้ และกองทัพทั้งหลายหวาดหวั่นอย่างยิ่ง เพราะได้เห็นความกล้าหาญของปารถ (อรชุน)
9.3.4
ध्यायमानेषु योधेषु दुऋखं प्राप्तेषु भारत ।
बलानां मत्यमानानां श्रुत्वा निनदमुत्तमम् ॥ ९.३.४ ॥
ข้าแต่พระภารตะ ขณะที่นักรบทั้งหลายครุ่นคิดและถูกความทุกข์ครอบงำ และกองทัพกำลังปั่นป่วน เมื่อได้ยินเสียงคำรามอันยิ่งใหญ่
9.3.5
अभिज्ञानं नरेन्द्राणां विकृतं प्रेक्ष्य संयुगे ।
पतितानवनीपालान्धवजांश्चैव महात्मनाम्।
रणे विनिहतान्नागान्दृष्ट्वा पत्तींश्च भारत ॥ ९.३.५ ॥
ข้าแต่พระภารตะ เมื่อได้เห็นเครื่องหมายแห่งกษัตริย์ที่ถูกทำลายในการรบ เห็นผู้ปกป้องแผ่นดินที่ล้มลง เห็นธงของบรรดาผู้ยิ่งใหญ่ และเห็นช้างกับพลเดินเท้าที่ถูกสังหารในสนามรบ
9.3.6
आयोधनं महाघोरं रुद्रस्याक्रीडसन्निभम् ।
अप्रख्यातिं गतानां तु राज्ञां शतसहस्रशः ॥ ९.३.६ ॥
สนามรบนั้นน่าสะพรึงกลัวยิ่ง ดุจสนามเล่นของพระรุทระ ซึ่งกษัตริย์นับแสนองค์ได้ล่วงลับไปจนไม่มีใครรู้จัก
9.3.7
कृपाविष्टः कृपो दृष्ट्वा वयः शीलसमन्वितः ।
अब्रवीत्तत्र तेजस्वी सोऽभिसृत्य जनाधिपम्।
दुर्योधनमनुक्रोशाद्वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ९.३.७ ॥
พระกฤปะ ผู้เต็มไปด้วยความเมตตา ประกอบด้วยวัยและความประพฤติอันดีงาม ผู้รุ่งโรจน์ ได้เห็นเหตุการณ์นั้นแล้วจึงเข้าไปหาเจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ชำนาญในการพูด ด้วยความสงสาร จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่ทุรโยธน์
9.3.8
दुर्योधन निबोधेयं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
श्रुत्वा कुरु महाराज यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ९.३.८ ॥
ทุรโยธน์ จงฟังสิ่งที่ข้าจะกล่าวแก่เจ้า ข้าแต่เการพ เมื่อได้ฟังแล้ว ข้าแต่พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ จงกระทำเถิดหากเห็นว่าเป็นที่พอใจของเจ้า ข้าแต่ผู้ไร้บาป
9.3.9
न युद्धधर्माच्छ्रेयान्वै पन्था राजेन्द्र विद्यते ।
यं समाश्रित्य युध्यन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ ९.३.९ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ไม่มีทางใดประเสริฐกว่าหน้าที่แห่งการรบ ข้าแต่ผู้เป็นดั่งวัวผู้ประเสริฐในหมู่นักรบ กษัตริย์ทั้งหลายต่อสู้โดยอาศัยทางนี้
9.3.10
पुत्रो भ्राता पिता चैव स्वस्रीयो मातुलस्तथा ।
सम्बन्धिबान्धवाश्चैव योद्वव्याः क्षत्रजीविन ॥ ९.३.१० ॥
บุตร พี่น้องชาย บิดา บุตรของพี่สาวน้องสาว ลุงฝ่ายมารดา และเครือญาติกับผู้ที่สนิทชิดเชื้อ ผู้ดำรงชีวิตด้วยวิถีนักรบต้องต่อสู้กับบุคคลเหล่านี้
9.3.11
वधे चैव परो धर्मस्तथाऽधर्मः पलायने ।
ते स्म घोरां समापन्ना जीविकां जीवितार्थिनः।
तदत्र प्रतिवक्ष्यामि किञ्चिदेव हितं वचः ॥ ९.३.११ ॥
ในการสังหารมีหน้าที่สูงสุด และในการหนีมีความอธรรม ผู้ปรารถนาชีวิตได้ตกอยู่ในวิถีชีวิตอันน่าสะพรึงนั้นแล้ว เพราะฉะนั้นในเรื่องนี้ ข้าจะตอบด้วยถ้อยคำที่เป็นประโยชน์บ้างเล็กน้อย
9.3.12
हते भीष्मे च द्रोणे च कर्णे चैव महारथे ।
जयद्रथे च निहते तव भ्रातृषु चानघ।
लक्ष्मणे तव पुत्रे च किं शेषं पर्युपास्महे ॥ ९.३.१२ ॥
เมื่อภีษมะ โทรณะ และกรรณะผู้เป็นมหารถถูกสังหารแล้ว เมื่อชยัทรถถูกสังหารด้วย ข้าแต่ผู้ไร้บาป และพี่น้องของเจ้า รวมทั้งบุตรของเจ้าลักษมณ์ก็ถูกสังหารแล้ว เหลืออะไรให้เราต้องคอยปรนนิบัติอีกเล่า
9.3.13
येषु भारं समासज्य राज्ये मतिमकुर्महि ।
ते सन्त्यज्य तनूर्याताः शूरा ब्रह्मविदां गतिम् ॥ ९.३.१३ ॥
บรรดาผู้ที่เราเคยมอบภาระแห่งอาณาจักรไว้และตั้งความไว้วางใจ วีรบุรุษเหล่านั้นได้ละทิ้งร่างกายไปแล้ว และไปสู่หนทางของผู้รู้พรหมัน
9.3.14
वयं त्विह विनाभूता गुणवद्भिर्महारथैः ।
कृपणं वर्तयिष्यामः पातयित्वा नृपान्बहून् ॥ ९.३.१४ ॥
ส่วนเราทั้งหลาย เมื่อปราศจากมหารถผู้มีคุณธรรมอยู่ที่นี่ ได้ล้มกษัตริย์ลงไปมากมายแล้ว ก็จะต้องดำรงชีวิตอยู่ในสภาพอันน่าสังเวช
9.3.15
सर्वैरथ च जीवद्भिर्बीभत्सुरपराजितः ।
कृष्णनेत्रो महाबाहुर्देवैरपि दुरासदः ॥ ९.३.१५ ॥
และในหมู่ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ทั้งหมด มีพีภัตสุ (อรชุน) ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ มีดวงตาดำเหมือนพระกฤษณะ มีแขนอันทรงพลัง ยากที่เทพเจ้าแม้จะเข้าใกล้ได้
9.3.16
इन्द्रकार्मुकवज्राभमिन्द्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ।
वानरं केतुमासाद्य सञ्चचाल महाचमूः ॥ ९.३.१६ ॥
กองทัพใหญ่เคลื่อนไปเมื่อได้เห็นธงลิง ซึ่งชูขึ้นสูงดุจธงของพระอินทร์ และเปล่งประกายดุจธนูและสายฟ้าของพระอินทร์
9.3.17
सिंहनादेन भीमस्य पाञ्चजन्यस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषात्सम्मुह्यन्ते मनांसि नः ॥ ९.३.१७ ॥
ด้วยเสียงคำรามอย่างราชสีห์ของภีมะ ด้วยเสียงสังข์ปาญจชันยะ และด้วยเสียงกึกก้องของคาณฑีวะ จิตใจของพวกเราก็ถูกทำให้สับสนงุนงง
9.3.18
स्फुरन्तीव महाविद्युन्मुष्णन्ती नयनप्रभाम् ।
अलातमिव चाविद्वं गाण्डवीं समदृश्यत ॥ ९.३.१८ ॥
คันธนูคาณฑีวะปรากฏดุจสายฟ้าใหญ่ที่แวบแวมขึ้น ทำให้แสงแห่งดวงตาเลือนลาง และปรากฏดุจคบเพลิงที่ลุกโชน
9.3.19
जाम्बूनदविचित्रं च धूयमानं महद्धनुः ।
दृश्यते दिक्षु स्रवासु विद्युदभ्रघनेष्विव ॥ ९.३.१९ ॥
คันธนูอันยิ่งใหญ่ที่งดงามด้วยทองคำ ถูกโบกสะบัดไปทุกทิศทาง ปรากฏดุจสายฟ้าในหมู่เมฆหนาทึบ
9.3.20
उह्यमानश्च कृष्णेन वायुनेव बलाहकः ।
तावकं तद्बलं राजन्नर्जुनोऽस्त्रविशारदः।
गहनं शिशिरापाये ददाहाग्निरिवोल्बणः ॥ ९.३.२० ॥
ข้าแต่พระราชา อรชุนผู้ชำนาญในอาวุธ ถูกพระกฤษณะขับเคลื่อนดุจก้อนเมฆที่ลมพัดพา ได้เผากองทัพของพระองค์ เหมือนไฟอันร้อนแรงเผาป่ารกทึบเมื่อสิ้นฤดูหนาว
9.3.21
गाहमानमनीकानि महेन्द्रसदृशप्रभम् ।
विक्षोभयन्तं सेनां वै त्रासयन्तं च पार्थिवान्।
धनञ्जयमपश्याम नलिनीमिव कुञ्जरम् ॥ ९.३.२१ ॥
เราเห็นธนัญชัยพระองค์ผู้มีรัศมีเช่นพระมเหนทร์ กำลังบุกเข้าไปในกองทัพทั้งหลาย ทำให้กองทัพปั่นป่วนและทำให้บรรดากษัตริย์หวาดกลัว เหมือนช้างที่เข้าไปในสระบัว
9.3.22
त्रासयन्तं तथा योधान्धनुर्घोषेण पांण्डवम् ।
भूय एनमपश्याम सिंहं मृगगणानिव ॥ ९.३.२२ ॥
อีกครั้งเราเห็นปาณฑพผู้นั้นทำให้นักรบหวาดกลัวด้วยเสียงสายธนู เหมือนราชสีห์ที่มองดูฝูงกวาง
9.3.23
सर्वलोकमहेष्वासो वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
आमुक्तकवचौ कृष्णौ लोकमध्ये विरेजतुः ॥ ९.३.२३ ॥
กฤษณะทั้งสองผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ของโลกทั้งปวง เป็นดั่งวัวผู้เป็นประมุขในหมู่นักธนูทั้งหลาย สวมเกราะที่รัดแน่นแล้ว ได้รุ่งโรจน์อยู่กลางโลก
9.3.24
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत ।
सङ्ग्रामस्यातिघोरस्य युध्यतां चाभितो युधि ॥ ९.३.२४ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในวันที่สิบเจ็ดของสงครามอันน่าสะพรึงกลัวยิ่งนี้ ขณะที่นักรบต่อสู้กันอยู่ทุกทิศในสนามรบ
9.3.25
वायुनेव विधूतानि एव सैन्यानि गच्छता ।
शरदम्भोदजालानि विशीर्यन्ते समन्ततः ॥ ९.३.२५ ॥
เหมือนเมฆฤดูใบไม้ร่วงถูกลมพัดกระจัดกระจายไปทุกทิศ เมื่อเขาเคลื่อนเข้าไป กองทัพทั้งหลายก็แตกกระจายไปเช่นนั้น
9.3.26
तां नावमिव पर्यस्तां मज्जमानां महार्णवे ।
तव सेनां महाराज सव्यसाची व्यकम्पयत् ॥ ९.३.२६ ॥
ข้าแต่มหาราช เหมือนคลื่นทำให้เรือที่คว่ำจมอยู่ในมหาสมุทรสั่นไหว สัวยสาจิน (อรชุน) ก็ได้ทำให้กองทัพของพระองค์สั่นสะเทือนเช่นนั้น
9.3.27
क्वनु ते सूतपुत्रोऽभूत्क्वनु द्रोणः सहात्मजः ।
अहं क्व च क्व चात्मा ते हार्दिक्यश्च तथा क्वनु ॥ ९.३.२७ ॥
บุตรของสารถีกรรณะอยู่ที่ไหนเล่า โทรณะพร้อมด้วยบุตรอยู่ที่ไหน ข้าพเจ้าอยู่ที่ไหน ผู้เป็นที่รักของพระองค์อยู่ที่ไหน และหารทิกยะ (กฤตวรมัน) อยู่ที่ไหนเล่า
9.3.28
दुःशासनश्च ते भ्राता भ्रातृभिः सहितः क्वनु ॥ ९.३.२८ ॥
และทุศศาสนผู้เป็นพี่ชายของพระองค์ พร้อมด้วยพี่น้องของเขา บัดนี้อยู่ที่ไหนเล่า
9.3.29
वाणगोचरसम्प्राप्तं युध्यमानं जयद्रथम् ।
सम्बन्धिनस्ते भ्रातॄंश्च साहयान्मातुलांस्तथा।
सर्वान्विक्रम्य मिपतो लोकमाक्रम्य मूर्धनि ॥ ९.३.२९ ॥
เขาได้เอาชนะชัยทรถผู้เข้ามาอยู่ในระยะลูกศรและกำลังต่อสู้อยู่ พร้อมทั้งญาติของพระองค์ พี่น้อง พันธมิตร และลุงฝ่ายมารดา เอาชนะทั้งหมดต่อหน้าต่อตา ราวกับแบกโลกไว้บนศีรษะ
9.3.30
जयद्रथो हतो राजन्किन्नु शेषमुपास्महे ।
को वेह स पुमानास्ते यो विजेष्यति पाण्डवम् ॥ ९.३.३० ॥
ข้าแต่พระราชา ชัยทรถถูกสังหารแล้ว เราจะรอคอยสิ่งใดที่เหลืออยู่อีกเล่า ในที่นี้มีบุรุษผู้ใดเล่าที่จะเอาชนะปาณฑพได้
9.3.31
तस्य चास्त्राणि दिव्यानि विदितानि महात्मनः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषो धैर्याणि हरते हि नः ॥ ९.३.३१ ॥
อาวุธทิพย์ของท่านผู้ยิ่งใหญ่นั้นเป็นที่รู้กันดี และเสียงสายคันธนูคาณฑีวะย่อมพรากความกล้าหาญของพวกเราไป
9.3.32
नष्टचन्द्रा यथा रात्रिः सेनेयं हतनायका ।
नागभग्नद्रुमा शुष्का नदीव प्रतिभाति मे ॥ ९.३.३२ ॥
เหมือนราตรีที่พระจันทร์ลับไปแล้ว กองทัพนี้เมื่อนายทัพถูกสังหาร ปรากฏแก่ข้าพเจ้าเหมือนแม่น้ำที่แห้งขอด มีต้นไม้ที่ถูกช้างหักโค่นอยู่
9.3.33
ध्वजिन्यां हतनेत्रायां यथेष्टं श्वेतवाहनः ।
चरिष्यति महाराजः कक्षेष्वग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.३.३३ ॥
เมื่อดวงตาของกองทัพถูกทำลายแล้ว ท้าวศเวตวาหนะ (อรชุน) ผู้เป็นมหาราช จะเที่ยวไปตามใจปรารถนา เหมือนไฟที่ลุกโชนอยู่ในป่าทึบ
9.3.34
सात्यकेश्चैव यो वेगो भीमसेनस्य चोभयोः ।
दारयेत गिरीन्सर्वाञ्शोषयेच्चैव सागरान् ॥ ९.३.३४ ॥
พลังเวคะของสาตยกีและของภีมเสนทั้งสองนั้น อาจผ่าภูเขาทั้งปวงและทำให้มหาสมุทรแห้งขอดได้
9.3.35
उवाच वाक्यं यद्भीमः सभामध्ये विशाम्पते ।
कृतं तत्सफलं सर्वं भूयश्चैव करिष्यति ॥ ९.३.३५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ คำที่ภีมกล่าวไว้กลางที่ประชุมนั้น ทั้งหมดได้สำเร็จผลแล้ว และเขาจะกระทำอีกเช่นนั้นอีกครั้ง
9.3.36
प्रमुखस्थे तदा कर्णे बलं पाण्डवरक्षितम् ।
दुरासदं तदा गुप्तं व्यूढं गाण्डीवधन्वना ॥ ९.३.३६ ॥
เมื่อกรรณะยืนอยู่แนวหน้า กองทัพที่ปาณฑพคุ้มครองไว้ ซึ่งผู้ถือคันธนูคาณฑีวะจัดทัพไว้ จึงเข้าใกล้ได้ยากและได้รับการคุ้มกันอย่างแน่นหนา
9.3.37
युष्माभिस्तानि चीर्णानि यान्यसाधूनि साधुषु ।
अकारणकृतान्येव तेषां वः फलमागतम् ॥ ९.३.३७ ॥
การกระทำอันชั่วร้ายที่พวกท่านได้ทำต่อคนดีทั้งหลาย ได้กระทำโดยไม่มีเหตุผล บัดนี้ผลของมันจึงมาถึงพวกท่านแล้ว
9.3.38
आत्मनोऽर्थे त्वया लोके यत्नतः सर्व आहृतः ।
स ते संशयितस्तात आत्मा च भरतर्षभ ॥ ९.३.३८ ॥
ข้าแต่บุตรที่รัก ข้าแต่ผู้เป็นเลิศแห่งภรตวงศ์ ทุกสิ่งที่พระองค์รวบรวมในโลกด้วยความพยายามเพื่อประโยชน์ของพระองค์เอง บัดนี้อยู่ในความไม่แน่นอน และชีวิตของพระองค์เองก็เช่นกัน
9.3.39
रक्ष दुर्योधनात्मानमात्मा सर्वस्य भाजनम् ।
भिन्ने हि भाजने तात दिशो गच्छति तद्गतम् ॥ ९.३.३९ ॥
จงคุ้มครองตนเองจากทุรโยธน์ เพราะอาตมันเป็นภาชนะของทุกสิ่ง ข้าแต่บุตรที่รัก เมื่อภาชนะแตกแล้ว สิ่งที่บรรจุอยู่ในนั้นย่อมกระจัดกระจายไปทุกทิศ
9.3.40
हीयमानेन वै सन्धिः पर्येष्टव्यः समेन वा ।
विग्रहो वर्धमानेन नीतिरेषा बृहस्पतेः ॥ ९.३.४० ॥
ผู้ที่กำลังเสื่อมถอยควรแสวงหาสันติ ไม่ว่ากับผู้เสมอกัน ส่วนผู้ที่กำลังเจริญขึ้นอาจทำสงครามได้ นี่คือนโยบายของพระพฤหัสบดี
9.3.41
ते वयं पाण्डुपुत्रेभ्यो हीनाः स्म बलशक्तितः ।
अत्र ते पाण्डवैः सार्धं सन्धिं मन्ये क्षमं प्रभो ॥ ९.३.४१ ॥
พวกเราเป็นรองพวกบุตรของปาณฑุในด้านกำลังและอำนาจ ข้าแต่พระองค์ ข้าพเจ้าเห็นว่าการทำสันธิกับปาณฑพในครั้งนี้เป็นการสมควรสำหรับพระองค์
9.3.42
न जानीते हि यः श्रेयः श्रेयसश्चावमन्यते ।
स क्षिप्रं भ्रश्यते राज्यान्न च श्रेयोऽनुविन्दति ॥ ९.३.४२ ॥
ผู้ใดไม่รู้สิ่งที่ประเสริฐ และดูหมิ่นสิ่งที่ประเสริฐ ผู้นั้นย่อมพลัดตกจากราชสมบัติโดยเร็ว และก็ไม่ได้รับสิ่งที่ประเสริฐเช่นกัน
9.3.43
अणिपत्य हि राजानं राज्यं यदि लभेमहि ।
श्रेयः स्यान्न तु मौढ्येन राजन्गन्तुं पराभवम् ॥ ९.३.४३ ॥
หากเราจะได้ราชสมบัติกลับคืนโดยการก้มกราบต่อพระราชา นั่นก็จะเป็นสิ่งที่ดี แต่ข้าแต่พระราชา การไปสู่ความพ่ายแพ้เพราะความโง่เขลานั้นไม่ดีเลย
9.3.44
वैचित्रवीर्यवचनात्कृपाशीलो युधिष्ठिरः ।
विनियुञ्जीत राज्ये त्वां गोविन्दवचनेन च ॥ ९.३.४४ ॥
ด้วยคำของโอรสของวิจิตรวีรยะ และด้วยคำของโควินทะ พระยุธิษฐิระผู้มีจิตเมตตาจะทรงแต่งตั้งท่านให้ครองราชสมบัติ
9.3.45
अजातशत्रुः कौरव्यो गुरुशुश्रूषणे रतः ।
धृतराष्ट्रस्य वचनं नावमंस्यति धार्मिकः ॥ ९.३.४५ ॥
พระยุธิษฐิระ ผู้ไร้ศัตรูแห่งเผ่ากุรุ ผู้ยินดีในการรับใช้ผู้อาวุโส ผู้มีธรรม จะไม่ละเลยคำของพระธฤตราษฎร์
9.3.46
कुर्वन्ति भ्रातरश्चास्य वचनं नात्र संशयः ॥ ९.३.४६ ॥
บรรดาพี่น้องของพระองค์ก็จะปฏิบัติตามคำของพระองค์ ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยเลย
9.3.47
यद्ब्रूयाद्धि हृषीकेशो राजानमपराजितम् ।
अर्जुनो भीमसेनश्च सर्वे कुर्युरसंशयम् ॥ ९.३.४७ ॥
สิ่งใดที่ฤษีเกศะจะตรัสแก่พระราชาผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ อรชุน ภีมเสนะ และทุกพระองค์ จะปฏิบัติตามโดยไม่ต้องสงสัย
9.3.48
नातिक्रमिष्यते कृष्णो वचनं पाण्डवस्य तु ।
धृतराष्ट्रस्य मन्येऽहं नापि कृष्णस्य पाण्डवः ॥ ९.३.४८ ॥
พระกฤษณะจะไม่ฝ่าฝืนคำของพระปาณฑพ และข้าพเจ้าเห็นว่าพระปาณฑพก็จะไม่ฝ่าฝืนคำของพระธฤตราษฎร์ และก็จะไม่ฝ่าฝืนคำของพระกฤษณะเช่นกัน
9.3.49
एतत्क्षममहं मन्ये तव पार्थैरविग्रहम् ।
न त्वां ब्रवीमि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात् ॥ ९.३.४९ ॥
ข้าพเจ้าเห็นว่าการที่พระองค์ไม่ทำสงครามกับพวกปารถะนี้เป็นการสมควรสำหรับพระองค์ ข้าพเจ้ามิได้กล่าวเช่นนี้ด้วยความขลาดกลัว หรือเพื่อรักษาชีวิตของข้าพเจ้า
9.3.50
पथ्यं राजन्ब्रवीमि त्वां तत्परासुः स्मरिष्यसि ॥ ९.३.५० ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้ากล่าวถ้อยคำที่เป็นประโยชน์แก่พระองค์ เมื่อพระองค์ไร้ลมหายใจ พระองค์จะทรงจดจำมันได้
9.3.51
इति वृद्धो विलप्यैतत्कृपः शारद्वतो वचः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्यशुशोच च मुमोह च ॥ ९.३.५१ ॥
กฤปะ บุตรของศารทวัต ผู้เฒ่า เมื่อคร่ำครวญถ้อยคำเหล่านี้แล้ว ก็ถอนใจยาวและร้อนรน โศกเศร้า และหลงใหลไป