మహాభారతం · అధ్యాయం 9.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.3.1
शृणु राजन्नवहितो यथावृत्तो महान्क्षयः ।
कुरूणां पाण्डवानां च समासाद्य परस्परम् ॥ ९.३.१ ॥
రాజా, కౌరవులు పాండవులు పరస్పరం తలపడి ఎలా గొప్ప వినాశనాన్ని పొందారో శ్రద్ధగా వినండి.
9.3.2
निहते सूतपुत्रे च फल्गुनेन महात्मना ।
विद्रुतेषु च सैन्येषु समानीतेषु चासकृत् ॥ ९.३.२ ॥
మహాత్ముడైన ఫల్గునుడు (అర్జునుడు) సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు)ను చంపినప్పుడు, సైన్యాలు పారిపోయి మళ్లీ మళ్లీ సమీకరించబడినప్పుడు.
9.3.3
विमुखे तव पुत्रे च शोकोपहतचेतसि ।
भृशोद्विग्नेषु सैन्येषु दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम् ॥ ९.३.३ ॥
మీ కుమారుడు ముఖం తిప్పి, శోకంతో మనసు చెదిరిపోయినప్పుడు, పార్థుడు (అర్జునుడు) పరాక్రమం చూసి సైన్యాలు అత్యంత కలవరపడినప్పుడు.
9.3.4
ध्यायमानेषु योधेषु दुऋखं प्राप्तेषु भारत ।
बलानां मत्यमानानां श्रुत्वा निनदमुत्तमम् ॥ ९.३.४ ॥
భారతా, యోధులు చింతలో మునిగి దుఃఖం పొందినప్పుడు, సైన్యాలు మథించబడుతుండగా వినిపించిన గొప్ప గర్జనను విని.
9.3.5
अभिज्ञानं नरेन्द्राणां विकृतं प्रेक्ष्य संयुगे ।
पतितानवनीपालान्धवजांश्चैव महात्मनाम्।
रणे विनिहतान्नागान्दृष्ट्वा पत्तींश्च भारत ॥ ९.३.५ ॥
భారతా, యుద్ధంలో వికృతమైన రాజుల గుర్తులు, పడిపోయిన భూపాలుర ధ్వజాలు, మహాత్ముల ధ్వజాలు, రణంలో చంపబడిన ఏనుగులు, కాల్బలాన్ని చూసి.
9.3.6
आयोधनं महाघोरं रुद्रस्याक्रीडसन्निभम् ।
अप्रख्यातिं गतानां तु राज्ञां शतसहस्रशः ॥ ९.३.६ ॥
ఆ యుద్ధభూమి అత్యంత భయంకరంగా ఉంది, రుద్రుని క్రీడాస్థలంలా ఉంది; అక్కడ లక్షలాది రాజులు అప్రసిద్ధిని పొందారు.
9.3.7
कृपाविष्टः कृपो दृष्ट्वा वयः शीलसमन्वितः ।
अब्रवीत्तत्र तेजस्वी सोऽभिसृत्य जनाधिपम्।
दुर्योधनमनुक्रोशाद्वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ ९.३.७ ॥
కరుణతో నిండిన కృపుడు, వయసు మరియు శీలంతో కూడినవాడై, అక్కడ తేజస్వియై దుర్యోధనుని సమీపించి, మాటలలో నిపుణుడై దయతో ఈ మాట అన్నాడు.
9.3.8
दुर्योधन निबोधेयं यत्त्वां वक्ष्यामि कौरव ।
श्रुत्वा कुरु महाराज यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ९.३.८ ॥
దుర్యోధనా, నేను నీతో చెప్పబోయేది వినుము, కౌరవా. విన్న తరువాత, మహారాజా, అది నీకు నచ్చితే చేయుము, ఓ నిష్కళంకుడా.
9.3.9
न युद्धधर्माच्छ्रेयान्वै पन्था राजेन्द्र विद्यते ।
यं समाश्रित्य युध्यन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ ९.३.९ ॥
రాజేంద్రా, యుద్ధధర్మం కంటే శ్రేష్ఠమైన మార్గం లేదు; దానిని ఆశ్రయించి క్షత్రియులు యుద్ధం చేస్తారు, ఓ క్షత్రియ శ్రేష్ఠా.
9.3.10
पुत्रो भ्राता पिता चैव स्वस्रीयो मातुलस्तथा ।
सम्बन्धिबान्धवाश्चैव योद्वव्याः क्षत्रजीविन ॥ ९.३.१० ॥
కుమారుడు, సోదరుడు, తండ్రి, అక్కచెల్లెలి కుమారుడు, మేనమామ, అలాగే బంధువులు, జ్ఞాతులు కూడా — క్షత్రియ వృత్తితో జీవించేవాడు వారితో యుద్ధం చేయాలి.
9.3.11
वधे चैव परो धर्मस्तथाऽधर्मः पलायने ।
ते स्म घोरां समापन्ना जीविकां जीवितार्थिनः।
तदत्र प्रतिवक्ष्यामि किञ्चिदेव हितं वचः ॥ ९.३.११ ॥
చంపడంలోనే పరమ ధర్మం ఉంది; పారిపోవడంలో అధర్మం ఉంది. జీవించాలనుకునేవారు ఆ భయంకరమైన జీవికలో పడ్డారు. కాబట్టి ఇందులో హితకరమైన కొన్ని మాటలనే జవాబు చెబుతాను.
9.3.12
हते भीष्मे च द्रोणे च कर्णे चैव महारथे ।
जयद्रथे च निहते तव भ्रातृषु चानघ।
लक्ष्मणे तव पुत्रे च किं शेषं पर्युपास्महे ॥ ९.३.१२ ॥
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, మహారథుడు కర్ణుడు హతులైన తర్వాత, జయద్రథుడు హతుడైన తర్వాత, ఓ నిష్కళంకుడా, నీ సోదరులు, నీ కుమారుడు లక్ష్మణుడు హతులైన తర్వాత, ఇంకేం మిగిలి ఉంది, మనం దేనికోసం ఎదురుచూడాలి?
9.3.13
येषु भारं समासज्य राज्ये मतिमकुर्महि ।
ते सन्त्यज्य तनूर्याताः शूरा ब्रह्मविदां गतिम् ॥ ९.३.१३ ॥
ఎవరిపై రాజ్య భారం ఉంచి మనం నమ్మకం ఉంచామో, ఆ శూరులు శరీరాన్ని విడిచి బ్రహ్మజ్ఞానుల గతిని పొందారు.
9.3.14
वयं त्विह विनाभूता गुणवद्भिर्महारथैः ।
कृपणं वर्तयिष्यामः पातयित्वा नृपान्बहून् ॥ ९.३.१४ ॥
మనం ఇక్కడ గుణవంతులైన మహారథులను విడిచి, అనేక రాజులను పడగొట్టి, దీనస్థితిలో జీవిస్తాం.
9.3.15
सर्वैरथ च जीवद्भिर्बीभत्सुरपराजितः ।
कृष्णनेत्रो महाबाहुर्देवैरपि दुरासदः ॥ ९.३.१५ ॥
ఇంకా బ్రతికి ఉన్నవారిలో అపరాజితుడైన బీభత్సుడు (అర్జునుడు) ఉన్నాడు; కృష్ణునిలా నల్లని నేత్రాలు, మహాబాహువు, దేవతలకు కూడా దుర్జయుడు.
9.3.16
इन्द्रकार्मुकवज्राभमिन्द्रकेतुमिवोच्छ्रितम् ।
वानरं केतुमासाद्य सञ्चचाल महाचमूः ॥ ९.३.१६ ॥
ఇంద్రధనువు, వజ్రంలా ప్రకాశించే, ఇంద్రధ్వజంలా ఎత్తుగా ఎగిరే వానర ధ్వజాన్ని చేరి మహాసేన ముందుకు సాగింది.
9.3.17
सिंहनादेन भीमस्य पाञ्चजन्यस्वनेन च ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषात्सम्मुह्यन्ते मनांसि नः ॥ ९.३.१७ ॥
భీముని సింహనాదంతో, పాంచజన్య శంఖధ్వనితో, గాండీవ ధనుస్సు ఘోషతో మన మనసులు మోహంలో పడిపోతున్నాయి.
9.3.18
स्फुरन्तीव महाविद्युन्मुष्णन्ती नयनप्रभाम् ।
अलातमिव चाविद्वं गाण्डवीं समदृश्यत ॥ ९.३.१८ ॥
అది కళ్ళ కాంతిని మసకబార్చే మహా మెరుపులా మెరిసింది; మండుతున్న కొరివిలా గాండీవం కనిపించింది.
9.3.19
जाम्बूनदविचित्रं च धूयमानं महद्धनुः ।
दृश्यते दिक्षु स्रवासु विद्युदभ्रघनेष्विव ॥ ९.३.१९ ॥
బంగారంతో విచిత్రంగా మెరిసే ఆ గొప్ప ధనుస్సు దిక్కులన్నిటిలో ఊగుతూ కనిపించింది; దట్టమైన మేఘాలలో మెరుపులా.
9.3.20
उह्यमानश्च कृष्णेन वायुनेव बलाहकः ।
तावकं तद्बलं राजन्नर्जुनोऽस्त्रविशारदः।
गहनं शिशिरापाये ददाहाग्निरिवोल्बणः ॥ ९.३.२० ॥
కృష్ణుడు నడిపిస్తుండగా, గాలి ఈడ్చిన మేఘంలా, ఓ రాజా, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడైన అర్జునుడు మీ ఆ సైన్యాన్ని దహించాడు; శిశిరం ముగిసేప్పుడు ప్రచండ అగ్ని దట్టమైన అడవిని కాల్చినట్లు.
9.3.21
गाहमानमनीकानि महेन्द्रसदृशप्रभम् ।
विक्षोभयन्तं सेनां वै त्रासयन्तं च पार्थिवान्।
धनञ्जयमपश्याम नलिनीमिव कुञ्जरम् ॥ ९.३.२१ ॥
ఇంద్రునితో సమానమైన కాంతితో సైన్యాలలో ప్రవేశించి, సేనను కలవరపరచి, రాజులను భయపెడుతున్న ధనంజయుడిని మేము చూశాము; కమలాల కొలనులో ప్రవేశించే ఏనుగులా.
9.3.22
त्रासयन्तं तथा योधान्धनुर्घोषेण पांण्डवम् ।
भूय एनमपश्याम सिंहं मृगगणानिव ॥ ९.३.२२ ॥
ధనుస్సు టంకారంతో యోధులను భయపెట్టిన ఆ పాండవుణ్ని మేము మళ్ళీ చూశాము; సింహం మృగసమూహాన్ని చూసినట్లు.
9.3.23
सर्वलोकमहेष्वासो वृषभौ सर्वधन्विनाम् ।
आमुक्तकवचौ कृष्णौ लोकमध्ये विरेजतुः ॥ ९.३.२३ ॥
సమస్త లోకాలలోని మహా ధనుర్ధరులు, ధనుర్ధరులలో శ్రేష్ఠులైన ఇద్దరు వృషభులు, కవచం ధరించిన ఇద్దరు కృష్ణులు లోకమధ్యంలో ప్రకాశించారు.
9.3.24
अद्य सप्तदशाहानि वर्तमानस्य भारत ।
सङ्ग्रामस्यातिघोरस्य युध्यतां चाभितो युधि ॥ ९.३.२४ ॥
ఓ భారతా, పదిహేడు రోజులుగా కొనసాగుతున్న అత్యంత భయంకరమైన ఈ యుద్ధంలో, అన్ని వైపులా యోధులు పోరాడుతుండగా.
9.3.25
वायुनेव विधूतानि एव सैन्यानि गच्छता ।
शरदम्भोदजालानि विशीर्यन्ते समन्ततः ॥ ९.३.२५ ॥
గాలికి చెదిరిన శరదృతువు మేఘసమూహాల్లా, అతడు వెళ్తుండగా సేనలు అన్ని వైపులా చెదిరిపోయాయి.
9.3.26
तां नावमिव पर्यस्तां मज्जमानां महार्णवे ।
तव सेनां महाराज सव्यसाची व्यकम्पयत् ॥ ९.३.२६ ॥
మహారాజా, మహాసముద్రంలో బోల్తాపడి మునుగుతున్న పడవలా, సవ్యసాచి (అర్జునుడు) నీ ఆ సేనను కంపింపజేశాడు.
9.3.27
क्वनु ते सूतपुत्रोऽभूत्क्वनु द्रोणः सहात्मजः ।
अहं क्व च क्व चात्मा ते हार्दिक्यश्च तथा क्वनु ॥ ९.३.२७ ॥
నీ సూతపుత్రుడు (కర్ణుడు) ఇప్పుడు ఎక్కడ? కుమారునితో కూడిన ద్రోణుడు ఎక్కడ? నేను ఎక్కడ, నీ ఆత్మ వంటివాడు ఎక్కడ, హార్దిక్యుడు (కృతవర్మ) ఎక్కడ?
9.3.28
दुःशासनश्च ते भ्राता भ्रातृभिः सहितः क्वनु ॥ ९.३.२८ ॥
నీ సోదరుడు దుఃశాసనుడు తన సోదరులతో కలిసి ఇప్పుడు ఎక్కడ?
9.3.29
वाणगोचरसम्प्राप्तं युध्यमानं जयद्रथम् ।
सम्बन्धिनस्ते भ्रातॄंश्च साहयान्मातुलांस्तथा।
सर्वान्विक्रम्य मिपतो लोकमाक्रम्य मूर्धनि ॥ ९.३.२९ ॥
బాణ పరిధిలోకి వచ్చి పోరాడుతున్న జయద్రథుని, నీ బంధువులను, సోదరులను, మిత్రులను, మేనమామలను—అందరినీ పరాక్రమంతో జయించి, వారు చూస్తుండగా, లోకాన్ని తలపై మోస్తున్నట్లు.
9.3.30
जयद्रथो हतो राजन्किन्नु शेषमुपास्महे ।
को वेह स पुमानास्ते यो विजेष्यति पाण्डवम् ॥ ९.३.३० ॥
రాజా, జయద్రథుడు హతుడయ్యాడు. ఇప్పుడు మనం ఇంకా దేనికోసం ఎదురుచూడాలి? పాండవుడిని జయించగల ఆ పురుషుడు ఇక్కడ ఎవరున్నాడు?
9.3.31
तस्य चास्त्राणि दिव्यानि विदितानि महात्मनः ।
गाण्डीवस्य च निर्घोषो धैर्याणि हरते हि नः ॥ ९.३.३१ ॥
ఆ మహాత్ముని దివ్య అస్త్రాలు అందరికీ తెలిసినవే. గాండీవం యొక్క ధ్వని మన ధైర్యాన్ని హరిస్తోంది.
9.3.32
नष्टचन्द्रा यथा रात्रिः सेनेयं हतनायका ।
नागभग्नद्रुमा शुष्का नदीव प्रतिभाति मे ॥ ९.३.३२ ॥
చంద్రుడు అస్తమించిన రాత్రిలాగా, నాయకులు హతులైన ఈ సేన, ఏనుగులు విరిచిన చెట్లతో ఎండిపోయిన నదిలా నాకు కనిపిస్తోంది.
9.3.33
ध्वजिन्यां हतनेत्रायां यथेष्टं श्वेतवाहनः ।
चरिष्यति महाराजः कक्षेष्वग्निरिव ज्वलन् ॥ ९.३.३३ ॥
సేన నేత్రాలు నశించినప్పుడు, శ్వేతాశ్వుడైన ఆ మహారాజు (అర్జునుడు) ఇష్టమొచ్చినట్లు సంచరిస్తాడు, అడవి పొదల్లో మండే అగ్నిలా.
9.3.34
सात्यकेश्चैव यो वेगो भीमसेनस्य चोभयोः ।
दारयेत गिरीन्सर्वाञ्शोषयेच्चैव सागरान् ॥ ९.३.३४ ॥
సాత్యకి, భీమసేనుల ఇద్దరి వేగం అన్ని పర్వతాలను చీల్చివేస్తుంది, సముద్రాలను ఎండింపజేస్తుంది.
9.3.35
उवाच वाक्यं यद्भीमः सभामध्ये विशाम्पते ।
कृतं तत्सफलं सर्वं भूयश्चैव करिष्यति ॥ ९.३.३५ ॥
ప్రజాపతీ, సభ మధ్యలో భీముడు పలికిన మాటలన్నీ ఫలించాయి; అతడు మళ్లీ కూడా అలాగే చేస్తాడు.
9.3.36
प्रमुखस्थे तदा कर्णे बलं पाण्डवरक्षितम् ।
दुरासदं तदा गुप्तं व्यूढं गाण्डीवधन्वना ॥ ९.३.३६ ॥
కర్ణుడు ముందు నిలిచినప్పుడు, పాండవులచే రక్షించబడి, గాండీవధారి (అర్జునుడు) చేత వ్యూహింపబడిన ఆ సేన అప్పుడు దుర్గమమై, రక్షితమై ఉంది.
9.3.37
युष्माभिस्तानि चीर्णानि यान्यसाधूनि साधुषु ।
अकारणकृतान्येव तेषां वः फलमागतम् ॥ ९.३.३७ ॥
మీరు సజ్జనులపట్ల చేసిన దుష్ట కార్యాలు, కారణం లేకుండా చేసినవే; వాటి ఫలితం ఇప్పుడు మీకు వచ్చింది.
9.3.38
आत्मनोऽर्थे त्वया लोके यत्नतः सर्व आहृतः ।
स ते संशयितस्तात आत्मा च भरतर्षभ ॥ ९.३.३८ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ప్రియ కుమారా! నీ స్వార్థం కోసమే నీవు లోకమంతటినీ ప్రయత్నపూర్వకంగా సేకరించావు; ఇప్పుడు అది అంతా నీకు, నీ ప్రాణానికి సందేహంలో పడింది.
9.3.39
रक्ष दुर्योधनात्मानमात्मा सर्वस्य भाजनम् ।
भिन्ने हि भाजने तात दिशो गच्छति तद्गतम् ॥ ९.३.३९ ॥
దుర్యోధనుని నుండి నిన్ను నీవు రక్షించుకో; ఆత్మయే అందరికీ పాత్రం. ప్రియ కుమారా! పాత్ర విరిగితే అందులో ఉన్నది దిక్కులకు వెళ్ళిపోతుంది.
9.3.40
हीयमानेन वै सन्धिः पर्येष्टव्यः समेन वा ।
विग्रहो वर्धमानेन नीतिरेषा बृहस्पतेः ॥ ९.३.४० ॥
క్షీణిస్తున్నవాడు సంధిని కోరాలి, లేదా సమానుడితో; పెరుగుతున్నవాడు యుద్ధం చేయవచ్చు. ఇదే బృహస్పతి నీతి.
9.3.41
ते वयं पाण्डुपुत्रेभ्यो हीनाः स्म बलशक्तितः ।
अत्र ते पाण्डवैः सार्धं सन्धिं मन्ये क्षमं प्रभो ॥ ९.३.४१ ॥
మనం పాండు పుత్రుల కంటే బలంలో, శక్తిలో తక్కువవారము; ఓ ప్రభూ! ఇక్కడ పాండవులతో సంధి చేసుకోవడమే నీకు తగిన పనిగా నేను భావిస్తున్నాను.
9.3.42
न जानीते हि यः श्रेयः श्रेयसश्चावमन्यते ।
स क्षिप्रं भ्रश्यते राज्यान्न च श्रेयोऽनुविन्दति ॥ ९.३.४२ ॥
ఎవడు శ్రేయస్సును తెలియడో, శ్రేయస్కరమైనదాన్ని అవమానిస్తాడో, అతడు త్వరగా రాజ్యాన్ని కోల్పోతాడు; శ్రేయస్సును కూడా పొందడు.
9.3.43
अणिपत्य हि राजानं राज्यं यदि लभेमहि ।
श्रेयः स्यान्न तु मौढ्येन राजन्गन्तुं पराभवम् ॥ ९.३.४३ ॥
రాజుకు వంగి నమస్కరించి రాజ్యాన్ని పొందగలిగితే అదే శ్రేయస్కరం; ఓ రాజా, మూర్ఖత్వంతో పరాభవం పొందడం శ్రేయస్కరం కాదు.
9.3.44
वैचित्रवीर्यवचनात्कृपाशीलो युधिष्ठिरः ।
विनियुञ्जीत राज्ये त्वां गोविन्दवचनेन च ॥ ९.३.४४ ॥
విచిత్రవీర్యుని కుమారుని మాటవల్ల, గోవిందుని వచనంవల్ల, దయాస్వభావుడైన యుధిష్ఠిరుడు నిన్ను రాజ్యంలో నియమిస్తాడు.
9.3.45
अजातशत्रुः कौरव्यो गुरुशुश्रूषणे रतः ।
धृतराष्ट्रस्य वचनं नावमंस्यति धार्मिकः ॥ ९.३.४५ ॥
శత్రువులు లేని కౌరవుడైన యుధిష్ఠిరుడు, పెద్దలకు సేవ చేయడంలో నిమగ్నుడైనవాడు; ధార్మికుడైనందున ధృతరాష్ట్రుని మాటను అవమానించడు.
9.3.46
कुर्वन्ति भ्रातरश्चास्य वचनं नात्र संशयः ॥ ९.३.४६ ॥
ఆయన సోదరులు కూడా ఆయన మాటను అనుసరిస్తారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
9.3.47
यद्ब्रूयाद्धि हृषीकेशो राजानमपराजितम् ।
अर्जुनो भीमसेनश्च सर्वे कुर्युरसंशयम् ॥ ९.३.४७ ॥
హృషీకేశుడు అపరాజితుడైన రాజుతో ఏమి చెబుతాడో, అర్జునుడు, భీమసేనుడు అందరూ సందేహం లేకుండా అదే చేస్తారు.
9.3.48
नातिक्रमिष्यते कृष्णो वचनं पाण्डवस्य तु ।
धृतराष्ट्रस्य मन्येऽहं नापि कृष्णस्य पाण्डवः ॥ ९.३.४८ ॥
కృష్ణుడు పాండవుని మాటను అతిక్రమించడు; ధృతరాష్ట్రుని మాటను కూడా అతిక్రమించడని నేను భావిస్తున్నాను. పాండవుడు కూడా కృష్ణుని మాటను అతిక్రమించడు.
9.3.49
एतत्क्षममहं मन्ये तव पार्थैरविग्रहम् ।
न त्वां ब्रवीमि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात् ॥ ९.३.४९ ॥
పార్థులతో విరోధం లేకుండా ఉండటమే మీకు తగినదని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ మాటను నేను దైన్యం వల్ల గానీ ప్రాణ రక్షణ కోసం గానీ మీకు చెప్పడం లేదు.
9.3.50
पथ्यं राजन्ब्रवीमि त्वां तत्परासुः स्मरिष्यसि ॥ ९.३.५० ॥
రాజా, నేను మీకు హితకరమైన మాట చెబుతున్నాను. ప్రాణం పోయినప్పుడు దానిని మీరు గుర్తుచేసుకుంటారు.
9.3.51
इति वृद्धो विलप्यैतत्कृपः शारद्वतो वचः ।
दीर्घमुष्णं च निःश्वस्यशुशोच च मुमोह च ॥ ९.३.५१ ॥
ఈ విధంగా వృద్ధుడైన శారద్వతుడు కృపుడు ఈ మాటలు చెప్పి విలపించాడు; దీర్ఘంగా వేడిగా నిట్టూర్చి శోకించి మోహంలో పడ్డాడు.