મહાભારત · અધ્યાય 9.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.31.1
सञ्जय उवाच ।
ततस्तेष्वपयातेषु रथेषु त्रिषु पाण्डवाः।
तं हदं प्रत्यपद्यन्त यत्र दुर्योधनोऽभवत् ॥ ९.३१.१ ॥
સંજય બોલ્યો: તે ત્રણ રથો ચાલ્યા ગયા પછી પાંડવો દુર્યોધન હતો તે સરોવર પાસે પહોંચ્યા.
9.31.2
आसाद्य च कुरुश्रेष्ठ तदा द्वैपायनं हदम् ।
स्तम्भितं धार्तराष्ट्रेण दृष्ट्वा तं सलिलाशयम् ॥ ९.३१.२ ॥
કુરુશ્રેષ્ઠ ત્યારે દ્વૈપાયન સરોવર પાસે પહોંચ્યો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે સ્તંભિત કરેલું તે જળાશય જોયું.
9.31.3
वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत्कुरुनन्दनः ।
पश्येमां धार्तराष्ट्रेण मायामप्सु प्रयोजिताम् ॥ ९.३१.३ ॥
કુરુનંદને વાસુદેવને આ વચન કહ્યું: જુઓ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે પાણીમાં પ્રયોજેલી આ માયા.
9.31.4
विष्टभ्य सलिलं शेते नास्य मानुषतो भयम् ।
दैवीं मायामिमां कृत्वा सलिलान्तर्गतो ह्ययम् ॥ ९.३१.४ ॥
પાણીને રોકીને તે સૂતો છે; માણસોથી તેને ભય નથી. આ દૈવી માયા રચીને તે પાણીમાં છુપાયેલો છે.
9.31.5
निकृत्या निकृतिप्रज्ञो न मे जीवन्विमोक्ष्यते ।
यद्यस्य समरे साह्यं कुरुते वज्रभृत्स्वयम्।
तथाप्येनं हतं युद्धे लोका द्रक्ष्यन्ति माधव ॥ ९.३१.५ ॥
કપટબુદ્ધિવાળો તે મારા હાથે જીવતો છૂટશે નહીં. વજ્રધારી પોતે જો યુદ્ધમાં તેને સહાય કરે, તોપણ હે માધવ, યુદ્ધમાં હણાયેલા તેને લોકો જોશે.
9.31.6
मायाविन इमां मायां मायया जहि भारत ।
मायावी मायया वध्यः सत्यमेतद्युधिष्ठिर ॥ ९.३१.६ ॥
હે ભારત, માયાવીની આ માયાને માયાથી જ નાશ કર. માયાથી જ માયાવી વધ્ય છે — આ સત્ય છે, હે યુધિષ્ઠિર.
9.31.7
क्रियाभ्युपायैर्बहुभिर्भायामप्सु प्रयोज्य च ।
जहि त्वं भरतश्रेष्ठ मायात्मानं सुयोधनम् ॥ ९.३१.७ ॥
ઘણા ક્રિયા-ઉપાયો વડે, પાણીમાં માયાનો પ્રયોગ કરીને પણ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, માયાવી સુયોધનનો તું વધ કર.
9.31.8
क्रियाभ्युपायैरिन्द्रेण निहता दैत्यदानवाः ।
क्रियाभ्युपायैर्बलिभिर्बलिर्बद्धो महात्मना ॥ ९.३१.८ ॥
ક્રિયા અને ઉપાયોથી ઇન્દ્રે દૈત્ય-દાનવોનો વધ કર્યો; એ જ ઉપાયોથી મહાત્માએ બલિને બાંધ્યો.
9.31.9
क्रियाभ्युपायपूर्वं वै हिरण्याक्षो महासुरः ।
हिरण्यकशिपुश्चैव क्रिययैव निषूदितौ ॥ ९.३१.९ ॥
ક્રિયા અને ઉપાયો પૂર્વક મહાસુર હિરણ્યાક્ષ અને હિરણ્યકશિપુ ક્રિયાથી જ નાશ પામ્યા.
9.31.10
वृत्रश्च निहतो राजन्क्रिययैव महाबलः ।
तथा पौलस्त्यतनयो रावणो नाम राक्षसः।
रामेण निहतो राजन्सानुबन्धः सहानुगः ॥ ९.३१.१० ॥
હે રાજન, મહાબળવાન વૃત્ર પણ ક્રિયાથી જ માર્યો ગયો; તેમ જ પુલસ્ત્યપુત્ર રાક્ષસ રાવણ સંબંધીઓ અને અનુચરો સહિત રામથી માર્યો ગયો.
9.31.11
क्रियया योगमास्थाय तथा त्वमपि विक्रम ॥ ९.३१.११ ॥
ક્રિયાનો યોગ અપનાવીને તું પણ એ જ રીતે પરાક્રમ કર.
9.31.12
क्रियाभ्युपायैर्निहतौ मया राजन्पुरातनौ ।
तारकश्च महादैत्यो विप्रचित्तिश्च वीर्यवान् ॥ ९.३१.१२ ॥
હે રાજન, પ્રાચીન સમયે મેં ક્રિયા-ઉપાયોથી બે જણને માર્યા: મહાદૈત્ય તારક અને વીર્યવાન વિપ્રચિત્તિ.
9.31.13
वातापिरिल्वलश्चैव त्रिशिराश्च तथा विभो ।
सुन्दोपसुन्दावसुरौ क्रिययैव निषूदितौ ॥ ९.३१.१३ ॥
વાતાપિ, રિલ્વલ અને ત્રિશિરા, તેમજ હે વિભો, સુંદ અને ઉપસુંદ નામના અસુરો—આ સૌને યુક્તિથી જ સંહારવામાં આવ્યા.
9.31.14
क्रियाभ्युपायैरिन्द्रेण त्रिदिवं भुज्यते विभो ।
क्रिया बलवती राजन्नान्यत्किंचिद्युधिष्ठिर ॥ ९.३१.१४ ॥
હે વિભો, ઇન્દ્ર ઉપાયો અને યુક્તિઓ વડે જ સ્વર્ગનો ઉપભોગ કરે છે. હે રાજન્ યુધિષ્ઠિર, યુક્તિ જ બળવાન છે, બીજું કંઈ નહીં.
9.31.15
दैत्याश्च दानवाश्चैव राक्षसाः पार्थिवास्तथा ।
क्रियाभ्युपायैर्निहताः क्रियां तस्मात्समाचर ॥ ९.३१.१५ ॥
દૈત્યો, દાનવો, રાક્ષસો અને રાજાઓ પણ યુક્તિ અને ઉપાયોથી જ માર્યા ગયા. તેથી તું પણ યુક્તિનું આચરણ કર.
9.31.16
इत्युक्तो वासुदेवेन पाण्डवः संशितव्रतः ।
जलस्थं तं महाराज तव पुत्रं महाबलम्।
अभ्यभाषत कौन्तेयः प्रहसन्निव भारत ॥ ९.३१.१६ ॥
વાસુદેવે એમ કહેતાં, દૃઢવ્રતી પાંડવે પાણીમાં ઊભેલા તમારા મહાબલી પુત્રને જાણે હસતાં હસતાં સંબોધ્યો. હે ભારત, કૌંતેયે તેને કહ્યું.
9.31.17
सुयोधन किमर्थोऽयमारम्भोऽप्सु कृतस्त्वया ।
सर्वं क्षत्रं घातयित्वा स्वकुलं च विशाम्पते ॥ ९.३१.१७ ॥
હે સુયોધન, તેં પાણીમાં આ પ્રયાસ શા માટે કર્યો? હે પ્રજાપતિ, સર્વ ક્ષત્રિયો અને તારા પોતાના કુલનો વિનાશ કરાવીને.
9.31.18
जलाशयं प्रविष्टोऽद्य वाञ्छञ्जीवितमात्मनः ।
उत्तिष्ठ राजन्युध्यस्व सहास्माभिः सुयोधन ॥ ९.३१.१८ ॥
હવે તું જળાશયમાં પ્રવેશ્યો છે, પોતાનો જીવ બચાવવાની ઇચ્છાથી. ઊઠ, હે રાજન્, હે સુયોધન, અમારી સાથે યુદ્ધ કર.
9.31.19
स ते दर्पो नरश्रेष्ठ स च मानः क्व ते गतः ।
यस्त्वं संस्तभ्य सलिलं भीतो राजन्व्यवस्थितः ॥ ९.३१.१९ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, તારો તે અભિમાન અને તે માન ક્યાં ગયા? પાણી રોકીને, ભયભીત થઈને, હે રાજન્, તું અહીં ઊભો છે.
9.31.20
सर्वे त्वां शूर इत्येवं जना जल्पन्ति संसदि ।
व्यर्थं तद्भवतो मन्ये शौर्यं सलिलशायिनः ॥ ९.३१.२० ॥
સભામાં સૌ તને 'શૂર' કહે છે; પણ પાણીમાં સૂતેલા તારું તે શૌર્ય વ્યર્થ છે એમ હું માનું છું.
9.31.21
उत्तिष्ठ राजन्युध्यस्व क्षत्रियोऽसि कुलोद्भवः ।
कौरवेयो विशेषेण कुलं जन्म च संस्मर ॥ ९.३१.२१ ॥
ઊઠ, હે રાજન્, યુદ્ધ કર; તું ક્ષત્રિય છે, કુળમાં જન્મેલો છે. તું કૌરવ છે; ખાસ કરીને તારા કુળ અને જન્મનું સ્મરણ કર.
9.31.22
स कथं कौरवे वंशे प्रशंसञ्जन्म चात्मनः ।
युद्वात्त्रस्ततरस्तोयं प्रविश्य प्रतितिष्ठसि ॥ ९.३१.२२ ॥
કૌરવ વંશની અને પોતાના જન્મની પ્રશંસા કરતો તું, યુદ્ધથી અતિ ડરીને પાણીમાં પ્રવેશીને કેમ ઊભો છે?
9.31.23
अयुद्धेन व्यवस्थानं नैष धर्मः सनातनः ॥ ९.३१.२३ ॥
યુદ્ધ ન કરીને આમ સ્થિર રહેવું એ આ સનાતન ધર્મ નથી.
9.31.24
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यं रणे राजन्पलायनम् ।
कथं पारमगत्वा हि युद्धे त्वं वै जिजीविषुः ॥ ९.३१.२४ ॥
હે રાજન્, યુદ્ધમાં પલાયન અનાર્યોનું આચરણ છે અને સ્વર્ગ અપાવનારું નથી. યુદ્ધમાં જીવવાની ઇચ્છા ધરાવતો તું, પાર પહોંચ્યા વિના કેવી રીતે?
9.31.25
इमान्निपतितान्दृष्ट्वा पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄंस्तथा ।
सम्बन्धिनो वयस्यांश्च मातुलान्बान्धवांस्तथा।
घातयित्वा कथं तात हदे तिष्ठति साम्प्रतम् ॥ ९.३१.२५ ॥
પડી ગયેલા આ પુત્રો, ભાઈઓ, પિતાઓ, સંબંધીઓ, મિત્રો, મામાઓ અને બંધુઓને જોઈને, હે તાત, મરાવીને હવે તળાવમાં કેવી રીતે ઊભો છે?
9.31.26
शूरमानी न शूरस्त्वं मृषा वदसि भारत ।
शूरोऽहमिति दुर्बुद्धे सर्वलोकस्य शृण्वतः ॥ ९.३१.२६ ॥
હે ભારત, તું પોતાને શૂર માને છે, પણ તું શૂર નથી; ખોટું બોલે છે. હે દુર્બુદ્ધિ, સર્વ લોક સાંભળતો હોય ત્યારે 'હું શૂર છું' એમ કહે છે.
9.31.27
न हि शूराः पलायन्ते शत्रून्दृष्ट्वा कथञ्चन ।
ब्रूहि वा त्वं यया वृत्त्या शूर त्यजसि सङ्गरम् ॥ ९.३१.२७ ॥
શૂરવીરો શત્રુઓને જોઈને કોઈ પણ રીતે ભાગતા નથી. હે શૂર, કઈ રીતે તું યુદ્ધ છોડે છે તે કહે!
9.31.28
स त्वमुत्तिष्ठ युध्यस्व विहाय भयमात्मनः ।
घातयित्वा सर्वसैन्यं भ्रातॄंश्चैव सुयोधन ॥ ९.३१.२८ ॥
માટે ઊઠ, તારો ભય છોડીને યુદ્ધ કર. હે સુયોધન, સમગ્ર સૈન્ય અને ભાઈઓને મરાવ્યા; હવે પણ લડ.
9.31.29
नेदानीं जीविते बुद्धिः कार्या धर्मचिकीर्षया ।
क्षत्रधर्ममुपाश्रित्य त्वद्विधेन सुयोधन ॥ ९.३१.२९ ॥
હવે જીવનની બુદ્ધિ ન રાખવી; ધર્મ કરવાની ઇચ્છાથી, હે સુયોધન, તારા જેવાએ ક્ષાત્રધર્મનો આશ્રય લેવો.
9.31.30
यत्तु कर्णमुपाश्रित्य शकुनिं चापि सौबलम् ।
दुःशासनं च मोहात्त्वमात्मानं नावबुद्धवान् ॥ ९.३१.३० ॥
કર્ણ, સૌબલ શકુનિ અને દુઃશાસનનો આશ્રય લઈને મોહથી તેં પોતાને ઓળખ્યો નહીં.
9.31.31
तत्पापं सुमहत्कृत्वा प्रतियुध्यस्व भारत ।
कथं हि त्वद्विधो मोहाद्रोचयेत पलायनम् ॥ ९.३१.३१ ॥
હે ભારત, તે મહાપાપ કરીને પણ સામે ઊભા રહી યુદ્ધ કર. તારા જેવો માણસ મોહથી પલાયન કેમ પસંદ કરે?
9.31.32
क्व ते तत्पौरुषं यातं क्व च मानः सुयोधन ।
क्व च विक्रान्तता याता क्व च विस्फूर्जितं महत् ॥ ९.३१.३२ ॥
હે સુયોધન, તારું એ પૌરુષ ક્યાં ગયું? તારો અભિમાન ક્યાં છે? તારો પરાક્રમ ક્યાં ગયો? તારી એ મહાન ગર્જના ક્યાં છે?
9.31.33
क्व ते कृतास्त्रता याता किं नु शेषे जलाशये ।
स त्वमुत्तिष्ठ युध्यस्व क्षत्रधर्मेण भारत ॥ ९.३१.३३ ॥
તારી એ શસ્ત્રવિદ્યા ક્યાં ગઈ? તું જળાશયમાં કેમ સૂતો છે? હે ભારત, તું જ એ વીર છે; ઊભો થા અને ક્ષાત્રધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધ કર.
9.31.34
अस्मांस्तु वा पराजित्य प्रशाधि पृथिवीमिमाम् ।
अथवा निहतोस्माभिर्भूमौ स्वप्स्यसि भारत ॥ ९.३१.३४ ॥
અથવા અમને જીતીને આ પૃથ્વી પર શાસન કર; અથવા અમારા દ્વારા હણાઈને, હે ભારત, ભૂમિ પર સૂઈ જઈશ.
9.31.35
एष ते परमो धर्मः सृष्टो धात्रा महात्मना ।
तं कुरुष्व यथातथ्यं पौरुषे स्व व्यवस्थितः ॥ ९.३१.३५ ॥
આ જ તારો પરમ ધર્મ છે, મહાત્મા વિધાતાએ સર્જેલો. તેને યથાર્થ રીતે આચર, તારા પૌરુષમાં સ્થિર રહીને.
9.31.36
एवमुक्तो महाराज धर्मपुत्रेण धीमता ।
सलिलस्थस्तव सुत इदं वचनमब्रवीत् ॥ ९.३१.३६ ॥
હે મહારાજ, બુદ્ધિમાન ધર્મપુત્ર દ્વારા આમ કહેવાયા પછી, જળમાં રહેલા તમારા પુત્રે આ વચન કહ્યું.
9.31.37
नैतच्चित्रं महाराज यद्भीः प्राणिनमाविशेत् ।
न च प्राणभयाद्भीतो व्यपयातोऽस्मि भारत ॥ ९.३१.३७ ॥
હે મહારાજ, પ્રાણીને ભય લાગે એ આશ્ચર્ય નથી. હે ભારત, પ્રાણના ભયથી હું પાછો હટ્યો નથી.
9.31.38
अरथश्चानिषङ्गी च निहतः पार्ष्णिसारथिः ।
एकश्चाप्यगणः सङ्ख्ये प्रत्याश्वासमरोचयम् ॥ ९.३१.३८ ॥
રથ વિના અને ભાથા વિના પાર્ષ્ણિસારથિ માર્યો ગયો; યુદ્ધમાં એકલો, અનુચરો વિના, મેં ફરી આશ્વાસન મેળવવા ઇચ્છ્યું.
9.31.39
न प्राणहेतोर्न भयाश्च विषादाद्विशाम्पते ।
इदमम्भः प्रविष्टोऽस्मि श्रमात्त्विदमनुष्ठितम् ॥ ९.३१.३९ ॥
હે પ્રજાપતિ, પ્રાણ માટે, ભયથી કે વિષાદથી નહીં; થાકને કારણે જ હું આ પાણીમાં પ્રવેશ્યો છું.
9.31.40
त्वं चाश्वसिहि कौन्तेय ये चाप्यनुगतास्तव ।
अहमुत्थाय वः सर्वान्प्रतियोत्स्यामि संयुगे ॥ ९.३१.४० ॥
હે કૌંતેય, તું અને તારી સાથે આવેલા સૌ આશ્વસ્ત થાઓ; હું ઊભો થઈને યુદ્ધમાં તમારા સૌ સાથે લડીશ.
9.31.41
आश्वस्ता एव सर्वे स्म चिरं त्वां मृगयामहे ।
तदिदानीं समुत्तिष्ठ युध्यस्वेह सुयोधन ॥ ९.३१.४१ ॥
અમે બધા આશ્વસ્ત થઈને લાંબા સમયથી તને શોધી રહ્યા હતા; તેથી હવે ઊઠ અને અહીં યુદ્ધ કર, હે સુયોધન.
9.31.42
हत्वा वा समरे पार्थान्स्फीतं राज्यमवाप्नुहि ।
निहतो वा रणेऽस्माभिर्वीरलोकमवाप्स्यसि ॥ ९.३१.४२ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થોને મારીને સમૃદ્ધ રાજ્ય મેળવ; અથવા રણમાં અમારાથી માર્યો જઈને વીરલોક પામીશ.
9.31.43
यदर्थं राज्यमिच्छामि कुरूणां कुरुनन्दन ।
त इमे निहताः सर्वे भ्रातरो मे जनेश्वर ॥ ९.३१.४३ ॥
હે કુરુનંદન, જેના માટે હું કુરુઓનું રાજ્ય ઇચ્છતો હતો, હે જનેશ્વર, મારા આ સર્વ ભાઈઓ હણાઈ ગયા છે.
9.31.44
क्षीणरत्नां च पृथिवीं हतक्षत्रियपुङ्गवाम् ।
न ह्युत्सहाम्यहं भोक्तुं विधवामिव योषितम् ॥ ९.३१.४४ ॥
રત્નોથી વિહોણી અને શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો હણાયેલી પૃથ્વીને, વિધવા સ્ત્રીની જેમ, ભોગવવા હું ખરેખર સમર્થ નથી.
9.31.45
अद्यापि त्वहमाशंसे त्वां विजेतुं युधिष्ठिर ।
भङ्क्त्वा पाञ्चालपाण्डूनामुत्साहं भरतर्षभ ॥ ९.३१.४५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિર, આજે પણ હું પાંચાલો અને પાંડવોનો ઉત્સાહ ભાંગીને તમને જીતવાની આશા રાખું છું.
9.31.46
न त्विदानीमहं मन्ये कार्यं युद्धेन कर्हिचित् ।
द्रोणे कर्णे च संशान्ते निहते च पितामहे ॥ ९.३१.४६ ॥
પરંતુ હવે યુદ્ધથી કોઈ કાર્ય ક્યારેય સિદ્ધ થશે એમ હું માનતો નથી, કારણ કે દ્રોણ અને કર્ણ શાંત થયા છે અને પિતામહ હણાયા છે.
9.31.47
अस्त्विदानीमियं राजन्केवला पृथिवी तव ।
असहायो हि को राजा राज्यमिच्छेत्प्रशासितुम् ॥ ९.३१.४७ ॥
હે રાજા, હવે આ પૃથ્વી ફક્ત તમારી જ રહો; સહાયક વિના કયો રાજા રાજ્ય ચલાવવા ઇચ્છે?
9.31.48
सुहृदस्तादृशान्हत्वा पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄनपि ।
भवद्भिश्च हृते राज्ये को नु जीवेत मादृशः ॥ ९.३१.४८ ॥
આવા સુહૃદો, પુત્રો, ભાઈઓ અને પિતાઓને હણીને, અને તમારા દ્વારા રાજ્ય છીનવાઈ ગયા પછી, મારા જેવો કોણ જીવી શકે?
9.31.49
अहं वनं गमिष्यामि ह्यजिनैः प्रतिवासितः ।
रतिर्हि नास्ति मे राज्ये हतपक्षस्य भारत ॥ ९.३१.४९ ॥
હું મૃગચર્મ પહેરીને વનમાં જઈશ. હે ભારત, જેનો પક્ષ હણાઈ ગયો છે તેને રાજ્યમાં આનંદ નથી.
9.31.50
हतबान्धवभूयिष्ठा हताश्वा हतकुञ्जरा ।
एषा ते पृथिवी राजन्भुङ्क्षैनां विगतज्वरः ॥ ९.३१.५० ॥
હે રાજન્, આ પૃથ્વી હણાયેલા સગાંઓ, ઘોડાઓ અને હાથીઓથી ભરેલી છે. ચિંતા છોડીને તમે તેનો ઉપભોગ કરો.
9.31.51
वनमेव गमिष्यामि वसानो मृगचर्मणी ।
न हि मे निर्जनस्यास्ति जीवितेऽद्य स्पृहा विभो ॥ ९.३१.५१ ॥
હું બે મૃગચર્મ પહેરીને વનમાં જ જઈશ. હે વિભુ, નિર્જન થયેલા મને આજે જીવનની કોઈ ઇચ્છા નથી.
9.31.52
गच्छ त्वं भुङ्क्ष राजेन्द्र पृथिवीं निहतेश्वराम् ।
हतयोधां नष्टरत्नां शीर्णक्षत्रां यथासुखम् ॥ ९.३१.५२ ॥
હે રાજેન્દ્ર, જાઓ. જેના સ્વામીઓ હણાયા, યોદ્ધાઓ હણાયા, રત્નો નષ્ટ થયાં, ક્ષત્રિયો વિખરાયા, એવી આ પૃથ્વીનો સુખેથી ઉપભોગ કરો.
9.31.53
दुर्योधनं तव सुतं सलिलस्थं महायशाः ।
श्रुत्वा तु करुणं वाक्यमभाषत युधिष्ठिरः ॥ ९.३१.५३ ॥
પાણીમાં પડેલા તમારા પુત્ર દુર્યોધનના શબ્દો સાંભળીને મહાયશસ્વી યુધિષ્ઠિરે કરુણ વાણીમાં કહ્યું.
9.31.54
आर्तप्रलापान्मा तात सलिलस्थः प्रभाषथाः ।
नैतन्मनसि मे राजन्वाशितं शकुनेरिव ॥ ९.३१.५४ ॥
હે તાત, પાણીમાં પડીને આર્ત વિલાપ ન બોલો. હે રાજન્, આ પક્ષીના ટહુકા જેવું મારા મનને ગમતું નથી.
9.31.55
यदि वापि समर्थः स्यास्त्वं दानाय सुयोधन ।
नाहमिच्छेयमवनिं त्वया दत्तां प्रशासितुम् ॥ ९.३१.५५ ॥
હે સુયોધન, જો તું દાન આપવા સમર્થ હોય તોપણ તારા દ્વારા આપેલી પૃથ્વી પર શાસન કરવાની હું ઇચ્છા નથી રાખતો.
9.31.56
अधर्मेण न गृह्णीयां त्वया दत्तां महीमिमाम् ।
न हि धर्मः स्मृतो राजन्क्षत्रियस्य प्रतिग्रहः ॥ ९.३१.५६ ॥
હે રાજન્, અધર્મથી તારા દ્વારા આપેલી આ પૃથ્વી હું ગ્રહણ નહીં કરું; ક્ષત્રિય માટે દાન લેવું ધર્મ માનવામાં આવ્યું નથી.
9.31.57
त्वया दत्तां न चेच्छेयं पृथिवीमखिलामहम् ।
त्वां तु युद्धे विनिर्जित्य भोक्ताऽस्मि वसुधामिमाम् ॥ ९.३१.५७ ॥
તારા દ્વારા આપેલી સંપૂર્ણ પૃથ્વી હું ઇચ્છતો નથી; પરંતુ યુદ્ધમાં તને જીતીને હું આ પૃથ્વીનો ઉપભોગ કરીશ.
9.31.58
अनीश्वरश्च पृथिवीं कथं त्वं दातुमिच्छसि ।
त्वयेयं पृथिवी राजन्किं न दत्ता तदैव हि ॥ ९.३१.५८ ॥
અધિકાર વગરનો તું પૃથ્વી કેવી રીતે આપવા ઇચ્છે છે? હે રાજન્, ત્યારે જ આ પૃથ્વી તેં કેમ ન આપી?
9.31.59
धर्मतो याचमानानां प्रशमार्थं कुलस्य नः ।
वार्ष्णेयं प्रथमं राजन्प्रत्याख्याय महाबालम् ॥ ९.३१.५९ ॥
હે રાજન્, અમારા કુળની શાંતિ માટે ધર્મપૂર્વક માગતા અમને, તેં પહેલાં મહાબલી વાર્ષ્ણેય (કૃષ્ણ)ને ઠુકરાવ્યો હતો.
9.31.60
किमिदानीं ददासि त्वं को हि ते जित्तविभ्रमः ।
अभियुक्तस्तु को राजा दातुमिच्छेद्धि मेदिनीं ॥ ९.३१.६० ॥
હવે તું શું આપે છે? તને આ વિજયનો ભ્રમ કોણે કરાવ્યો? આક્રમણ પામેલો કયો રાજા પૃથ્વી આપવા ઇચ્છે?
9.31.61
न त्वमद्य महीं दातुमीशः कौरवनन्दन ।
आच्छेत्तुं वा बलाद्राजन्स कथं दातुमिच्छसि ॥ ९.३१.६१ ॥
હે કૌરવનંદન, હવે તને પૃથ્વી આપવાનો અધિકાર નથી, અને બળથી છીનવવાનો પણ નથી. હે રાજન, તું તે કેવી રીતે આપવા ઇચ્છે છે?
9.31.62
मां तु निर्जित्य सङ्ग्रामे पालयेमां वसुन्धराम् ।
सूच्यग्रेणापि यद्भूमेरपि भिद्येत भारत ॥ ९.३१.६२ ॥
યુદ્ધમાં મને જીતીને આ પૃથ્વીનું પાલન કરે. હે ભારત, સોયની અણીથી જેટલી ભૂમિ વીંધી શકાય તેટલી પણ (હું નહીં આપું).
9.31.63
तन्मात्रमपि तन्मह्यं न ददाति पुरा भवान् ।
स कथं पृथिवीमेतां प्रददासि विशाम्पते ॥ ९.३१.६३ ॥
પહેલાં તેં મને તેટલી પણ ભૂમિ આપી ન હતી. હે વિશાંપતિ, તો હવે આ સમગ્ર પૃથ્વી તું કેવી રીતે આપે છે?
9.31.64
सूच्यग्रं नात्यजः पूर्वं स कथं त्यजसि क्षितिम् ॥ ९.३१.६४ ॥
પહેલાં તેં સોયની અણી જેટલી પણ ભૂમિ છોડી ન હતી. તો હવે આ પૃથ્વી તું કેવી રીતે છોડે છે?
9.31.65
एवमैश्वर्यमासाद्य प्रशास्य पृथिवीमिमाम् ।
को हि मूढो व्यवस्येत शत्रोर्दातुं वसुन्धराम् ॥ ९.३१.६५ ॥
આ રીતે ઐશ્વર્ય મેળવીને અને આ પૃથ્વીનું શાસન કરીને કયો મૂર્ખ શત્રુને આ ભૂમિ આપવાનો નિશ્ચય કરશે?
9.31.66
त्वं तु केवलमौर्ख्येण विमूढो नावबुध्यसे ।
पृथिवीं दातुकामोऽपि जीवंस्त्वं नैव मोक्ष्यसे ॥ ९.३१.६६ ॥
પણ તું માત્ર મૂર્ખાઈથી મોહિત થઈને સમજતો નથી. પૃથ્વી આપવાની ઇચ્છા હોવા છતાં, જીવતાં તું મુક્ત નહીં થાય.
9.31.67
अस्मान्वा त्वं पराजित्य प्रशाधि पृथिवीमिमाम् ।
अथवा निहतोऽस्माभिर्व्रज लोकाननुत्तमान् ॥ ९.३१.६७ ॥
તું અમને જીતીને આ પૃથ્વી પર શાસન કર, અથવા અમારા હાથે મરાઈને ઉત્તમ લોકોમાં જા.
9.31.68
आवयोर्जीवतो राजन्मयि च त्वयि च ध्रुवम् ।
संशयः सर्वभूतानां विजये नौ भविष्यति ॥ ९.३१.६८ ॥
હે રાજન્! આપણે બંને જીવિત હોઈએ ત્યારે મારામાં અને તારામાં, આપણા બંનેના વિજય વિશે સર્વ પ્રાણીઓને ચોક્કસ સંશય રહેશે.
9.31.69
जीवितं त्वयि दुष्प्रापं मयि यत्परिवर्तते ।
जीवयेयमहं कामं न तु त्वं जीवितुं क्षमः ॥ ९.३१.६९ ॥
તારામાં જીવન પામવું દુષ્કર છે; મારામાં જે જીવન છે તે (મારા આધીન) છે. હું ઇચ્છા પ્રમાણે (કોઈને) જીવાડી શકું, પણ તું જીવવા સમર્થ નથી.
9.31.70
दहने हि कृतो यत्नस्त्वयाऽस्मासु विशेषतः ।
आशीविषैर्विषैश्चापि जले जापि प्रवेशनैः।
त्वया विनिकृता राजन्राज्यस्य हरणेन च ॥ ९.३१.७० ॥
તેં ખાસ કરીને અમને અગ્નિમાં નાખવાનો પ્રયત્ન કર્યો; ઝેરી સર્પો અને વિષોથી, અને પાણીમાં ડુબાડીને પણ પ્રયત્ન કર્યો; હે રાજન્! રાજ્ય હરી લઈને તેં અમને અપમાનિત કર્યા.
9.31.71
अप्रियाणां च वचनैर्द्रौपद्याः कर्षणेन च ।
एतस्मात्कारणात्पाप जीवितं न विद्यते ॥ ९.३१.७१ ॥
અપ્રિય વચનો વડે અને દ્રૌપદીને ખેંચી લાવવાથી — હે પાપી! આ કારણે તારું જીવન રહેતું નથી.
9.31.72
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ युध्यस्व युद्धे श्रेयो भविष्यति ॥ ९.३१.७२ ॥
ઊઠ, ઊઠ! યુદ્ધ કર; યુદ્ધમાં જ તારું કલ્યાણ થશે.
9.31.73
एवं तु विविधा वाचो जययुक्ताः पुनःपुनः ।
कीर्तयन्ति स्म ते वीरास्तत्रतत्र जनाधिप ॥ ९.३१.७३ ॥
આ રીતે વિજયઘોષોથી યુક્ત અનેક પ્રકારનાં વચનો તે વીરો વારંવાર ત્યાં ત્યાં ઉચ્ચારતા હતા, હે જનાધિપ.