マハーバーラタ · 章 9.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.36.1
किमर्थं भगवान्सोमो यक्ष्मणा समगृह्यत ।
कथं च तीर्थप्रवरे तस्मिंश्चन्द्रो न्यमज्जत ॥ ९.३६.१ ॥
尊き月神ソーマはなぜ消耗病に取り憑かれたのか。そして最も優れた聖地で月はどのように沈んだのか。
9.36.2
कथमाप्लुत्य तस्मिंस्तु पुनराप्यायितः शशी ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने ॥ ९.३६.२ ॥
そこで沐浴して、月はどうやって再び力を取り戻したのか。大聖者よ、これらすべてを詳しく私に語ってください。
9.36.3
दक्षस्य तनयास्तात प्रादुरासन्विशाम्पते ।
स सप्तविंशतिं कन्या दक्ष सोमाय वै ददौ ॥ ९.३६.३ ॥
親愛なる人民の主よ、ダクシャには娘たちが生まれた。ダクシャはその二十七人の乙女をソーマに与えた。
9.36.4
नक्षत्रयोगनिरताः सङ्ख्यानार्थं च ताभवन् ।
पत्न्यो वै तस्य राजेन्द्र सोमस्य शुभकर्मणः ॥ ९.३६.४ ॥
月宿の結合に専念し、数の計算のためにもあった。王の中の王よ、彼女たちは吉なる行いのソーマの妻であった。
9.36.5
तास्तु सर्वा विशालाक्ष्यो रूपेणाप्रतिमाऽभवन् ।
अत्यरिच्यत तासां तु रोहिणी रुपसम्पदा ॥ ९.३६.५ ॥
彼女たちは皆、大きな目をして美しさは比類なかった。しかしその中でもローヒニーは美しさの豊かさで他を凌いだ。
9.36.6
ततस्तस्यां स भगवान्प्रीतिं चक्रे निशाकरः ।
साऽस्य हृद्या बभूवाथ तस्मात्तां बुभुजे सदा ॥ ९.३६.६ ॥
そこで尊き夜の主は彼女に愛情を抱いた。彼女は彼の心の愛しい人となり、それゆえ彼は常に彼女を愛でた。
9.36.7
ततस्ताः कुपिताः सर्वा नक्षत्राख्या महात्मनः ।
ता गत्वा पितरं प्राहुः प्रजापतिमतन्द्रिताः ॥ ९.३६.७ ॥
そこで、怒りに満ちた偉大な方の星宿という名の娘たちは皆、父なるプラジャーパティのもとへ行き、たゆまず言った。
9.36.8
सोमो वसति नास्मासु रोहिणीं भजते सदा ।
ता वयं सहिताः सर्वास्त्वत्सकाशे प्रजेश्वर।
वत्स्यामो नियताहारास्तपश्चरणतत्पराः ॥ ९.३६.८ ॥
月神は私たちのもとに住まず、いつも羅睺尼を愛でています。生き物の主よ、私たちは皆あなたのもとで、節制した食事をとり、苦行に専念して暮らしましょう。
9.36.9
श्रुत्वा तासां तु वचनं दक्षः सोममथाब्रवीत् ।
समं वर्तस्व सर्वासु मा त्वाऽधर्मो महान्स्पृशेत् ॥ ९.३६.९ ॥
彼女たちの言葉を聞いて、ダクシャはソーマに言った。「すべての者に平等にふるまえ。大きな不正がお前に触れぬように。」
9.36.10
तास्तु सर्वाऽब्रवीद्दक्षो गच्छध्वं शशिनोन्तिकम् ।
समं वत्स्यति सर्वासु चन्द्रमा मम शासनात् ॥ ९.३६.१० ॥
ダクシャは彼女たち皆に言った。「月のもとへ行け。私の命により、月はお前たち皆に等しく住むであろう。」
9.36.11
विसृष्टास्तास्तथा जग्मुः शीताशोर्भवनं शुभाः ।
तथाऽपि सोमो भगवान्पुनरेव महीपते।
रोहिण्या सार्धमवसत्प्रीयमाणो मुहुर्मुहुः ॥ ९.३६.११ ॥
こうして送り出された吉祥な娘たちは、冷光の月の住処へ去った。それでも、大地の王よ、尊き月神ソーマは羅睺尼とともに何度も何度も住み、彼女を喜んだ。
9.36.12
ततस्ताः सहिताः सर्वा भूयः पितरमब्रुवन् ॥ ९.३६.१२ ॥
そこで彼女たちは皆一緒に、再び父に語った。
9.36.13
सोमो वसति नास्मासु नाकरोद्वचनं तव ।
तव शुश्रूषणे युक्ता वत्स्यामो हि तवान्तिके ॥ ९.३६.१३ ॥
ソーマは私たちと共に住まず、あなたの言葉にも従いません。私たちはあなたに仕えつつ、そばに留まるでしょう。
9.36.14
तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः सोममथाब्रवीत् ।
समं वर्तस्व सर्वासु मा त्वां शप्स्ये विरोचन ॥ ९.३६.१४ ॥
彼女たちの言葉を聞いたダクシャはソーマに言った。「全員に等しく接せよ。ヴィローチャナよ、私にお前を呪わせるな。」
9.36.15
अनादृत्य तु तद्वाक्यं दक्षस्य भगवाञ्शशी ।
रोहिण्या सार्धमवसत्ततस्ताः कुपिताः पुनः ॥ ९.३६.१५ ॥
ダクシャの言葉を顧みず、尊き月神はロヒニーと共に住んだ。そこで彼女たちは再び怒った。
9.36.16
गत्वा च पितरं प्राहुः प्रणम्य शिरसा तदा ।
सोमो वसति नास्मासु तस्मान्नः शरणं भव ॥ ९.३६.१६ ॥
彼女たちは父のもとへ行き、頭を垂れて礼拝し、言った。「ソーマは私たちと共に住みません。どうか私たちの庇護者となってください。」
9.36.17
रोहिण्यामेव भगवान्सदा वसति चन्द्रमाः ।
न त्वद्वचो गणयति नास्मासु स्नेहमिच्छति ॥ ९.३६.१७ ॥
尊き月神は常にロヒニーとのみ住み、あなたの言葉を顧みず、私たちへの愛情を求めません。
9.36.18
तस्मान्नस्त्राहि सर्वा वै यथा नः सोम आविशेत् ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धो यक्ष्माणं पृथिवीपते ॥ ९.३६.१८ ॥
「ですから私たち全員をお守りください。ソーマが私たちに入り込むことのないように。」これを聞いて尊き方は怒られた、大地の主よ。
9.36.19
ससर्ज रोषात्सोमाय स चोडुपतिमाविशत् ।
स यक्ष्मणाऽभिभूतात्माक्षीयताहरहः शशी ॥ ९.३६.१९ ॥
怒りのあまり彼はソーマのために消耗病を生じさせ、それは星々の主である月に入り込んだ。消耗病に心を制せられた月は日ごとに衰えていった。
9.36.20
यत्नं चाप्यकरोद्राजन्मोक्षार्थं तस्य यक्ष्मणः ।
इष्ट्वेष्टिभिर्महाराज विविधाभिर्निशाकरः ॥ ९.३६.२० ॥
王よ、彼はその消耗病から解放されるためにも努力した。大王よ、様々な供物による祭祀を行って、夜を作るもの（月）はそうしたのである。
9.36.21
न चामुच्यत शापाद्वै क्षयं चैवाधिगच्छति ।
क्षीयमाणे ततः सोमे ओषध्यो न प्रजज्ञिरे ॥ ९.३६.२१ ॥
しかし彼は呪いから解放されず、ただ衰亡に向かった。ソーマが衰えゆく間、薬草は芽吹かなかった。
9.36.22
निरास्वादरसाः सर्वा हतवीर्याश्च सर्वशः ।
ओषधीनां क्षये जाते प्राणिनामपि सङ्क्षयः ॥ ९.३६.२२ ॥
すべては味と汁を失い、完全に力を失った。薬草が衰えると、生き物の滅びも訪れた。
9.36.23
कृशाश्चासन्प्रजाः सर्वाः क्षीयमाणे निशाकरे ।
ततो देवाः समागम्य सोममूचुर्महीपते ॥ ९.३६.२३ ॥
月が衰えていく間、すべての生き物は痩せ細った。そこで大地の主よ、神々は集まり、ソーマに語りかけた。
9.36.24
किमिदं भवतो रूपमीदृशं सम्प्रकाशते ।
कारणं ब्रूहि नः सर्वं येनेदं ते महद्भयम् ॥ ९.३६.२४ ॥
あなたの姿はなぜこのように現れているのか。あなたにこの大きな恐怖をもたらした原因のすべてを私たちに告げよ。
9.36.25
श्रुत्वा तु कारणं त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच सर्वांस्ताञ्शशलक्षणः ॥ ९.३६.२५ ॥
「あなたから原因を聞いて、私たちはそれに従って行動しよう」。そう言われて、兎の印を持つ者（月）は彼ら皆に答えた。
9.36.26
शापस्य कारमं चैव यक्ष्माणं च तथाऽऽत्मनः ।
देवास्तस्य वचः श्रुत्वा गत्वा दक्षमथाऽब्रुवन् ॥ ९.३६.२६ ॥
呪いの原因と彼自身の消耗病——神々は彼の言葉を聞き、ダクシャのもとへ行って語った。
9.36.27
प्रसीद भगवन्सोमे शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
असौ हि चन्द्रमाः क्षीणः किञ्चिच्छेषो हि लक्ष्यते ॥ ९.३६.२७ ॥
「尊き方よ、ソーマに慈悲を垂れ、この呪いを取り消してください。あの月は確かに欠け、わずかに残っているのが見えます。」
9.36.28
क्षयाच्चैवास्य देवेश प्रजाश्चैव गताः क्षयम् ।
वीरुदोषधयश्चैव बीजानि विविधानि च।
तथा नरा लोकगुरो प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३६.२८ ॥
「神々の主よ、彼の衰えによって生き物も衰えてしまいました。蔓や薬草、さまざまな種子も、人間もそうです。世界の師よ、どうか慈悲をお示しください。」
9.36.29
एवमुक्तस्ततो देवान्प्राह वाक्यं प्रजापतिः ।
नैतच्छक्यं मम वचो व्यावर्तयितुमञ्जसा ॥ ९.३६.२९ ॥
そう言われて、被造物の主は神々にこの言葉を告げた。「私のこの言葉は、容易に撤回することはできない。」
9.36.30
हेतुना तु महाभागा निवर्तिष्यति केनचित् ।
समं वर्ततु सर्वासु शशी भार्यासु नित्यशः ॥ ९.३६.३० ॥
「大いなる幸いを持つ者たちよ、何らかの因によって、これは取り消されるであろう。月は常に、すべての妻に対して平等に振る舞うように。」
9.36.31
सरस्वत्या वरे तीर्थे निमज्जञ्शशलक्षणः ।
पुनर्वर्धिष्यते देवास्तद्वै सत्यं वचो मम ॥ ९.३६.३१ ॥
サラスヴァティー川の最上の聖なる渡し場で沐浴すれば、兎の印を持つ者は再び満ちるでしょう。神々よ、この私の言葉は真実です。
9.36.32
मासार्धं च क्षयं सोमो नित्यमेव गमिष्यति ।
मासार्धं तु पुनर्वृद्विं सत्यमेतद्वचो मम ॥ ९.३६.३२ ॥
月は半月の間絶えず欠け、また半月の間満ちるでしょう。この私の言葉は真実です。
9.36.33
समुद्रं पश्चिमं गत्वा सरस्वत्यब्धिसङ्गमम् ।
आराधयतु देवेशं ततः कान्तिमवाप्स्यति ॥ ९.३६.३३ ॥
西の海へ行き、サラスヴァティー川が海に合流する所で神々の主を礼拝せよ。そうすれば彼は輝きを得るだろう。
9.36.34
सरस्वतीं ततः सोमः स जगामर्षिशासनात् ।
प्रभासं प्रथमं तीर्थं सरस्वत्या जगाम ह ॥ ९.३६.३४ ॥
そこで月は聖仙たちの命に従いサラスヴァティーへ向かい、サラスヴァティーの最初の聖なる渡し場プラバーサに赴いた。
9.36.35
अमावास्यां महातेजास्तत्रामज्जन्महाद्युतिः ।
लोकान्प्रभासयामास शीतांशुत्वमवाप च ॥ ९.३६.३५ ॥
新月の日、そこで大いなる輝きと光明を持つ彼は沐浴した。彼は世界を照らし、冷たい光を持つ者の位を得た。
9.36.36
देवास्तु सर्वे राजेन्द्र प्रसादं प्राप्य पुष्कलम् ।
सोमेन सहिता भूत्वा दक्षस्य प्रमुखेऽभवन् ॥ ९.३६.३६ ॥
王の中の王よ、神々はみな豊かな恩寵を得て、月と共に、ダクシャの御前に現れた。
9.36.37
ततः प्रजापतिः सर्वा विससर्जाथ देवताः ।
सोमं च भगवान्प्रीतो भूयो वचनमब्रवीत् ॥ ९.३६.३७ ॥
そこで生主は諸神をすべて去らせ、尊い月神ソーマに満足して、再びこの言葉を語った。
9.36.38
मावमंस्थाः स्त्रियः पुत्र मा च विप्रान्कदाचन ।
गच्छ युक्तः सदा भूत्वा कुरु वै शासनं मम ॥ ९.३६.३८ ॥
息子よ、女性を決して軽んじてはならない、バラモンをも決して。常に自制して行け、そして確かに私の命令を果たせ。
9.36.39
स विसृष्टो महाराज जगामाथ स्वमालयम् ।
प्रजाश्च मुदिता भूत्वा ईजिरे च यथा पुरा ॥ ९.३६.३९ ॥
大王よ、解放された彼は自らの住処へ去った。民は喜び、以前のように再び祭祀を行った。
9.36.40
एवं ते सर्वमाख्यातं यथा शप्तो निशाकरः ।
प्रभासं च यथा तीर्थं तीर्थानां प्रवरं महत् ॥ ९.३६.४० ॥
こうして私は、月がいかに呪われたか、そしてプラバーサがいかに聖地の中で最も偉大で最も優れたものとなったかを、すべてあなたに語った。
9.36.41
अमावास्यां महाराज नित्यशः शशलक्षणः ।
स्नात्वाह्याप्यायते श्रीमान्प्रभासे तीर्थउत्तमे ॥ ९.३६.४१ ॥
大王よ、新月の日に、兎の印をもつ月は、プラバーサの最上の聖地で定期的に沐浴し、再び養われて輝かしくなる。
9.36.42
अतश्चैतत्प्रजानन्ति प्रभासमिति भूमिप ।
प्रभां हि परमां लेभे तस्मिंश्चामज्ज्य चन्द्रमाः ॥ ९.३६.४२ ॥
それゆえ、大地の主よ、人々はこれをプラバーサと呼ぶ。月はそこで沐浴して最高の輝きを得たからである。
9.36.43
लोकान्प्रभासयामास पुपोष च वपुस्तथा ।
तत्र स्नात्वा हलीरामो दत्वा प्रीतोऽथ दक्षिणाः ॥ ९.३६.४३ ॥
彼は世界を照らし、また自らの身体をも養った。そこで沐浴したハラーユダ（鋤を持つ者）のバラーマは、喜んで布施（ダクシナー）を与えた。
9.36.44
ततस्तु चमसोद्भेदमभीतस्त्वगमद्बली ।
चमसोद्भेद इत्येवं यं जनाः कथयन्त्युत ॥ ९.३६.४४ ॥
そして力強き彼は恐れることなく速やかにチャマソードベーダへ向かった。人々はこれをこのようにチャマソードベーダと呼ぶ。
9.36.45
तत्र दत्त्वा च दानानि विशिष्टानि हलायुधः ।
उषित्वा रजनीमेकां स्नात्वा च विधिवत्तदा ॥ ९.३६.४५ ॥
そこで鋤の武器を持つ者は優れた布施を与えた。一夜滞在し、その後規定どおりに沐浴した。
9.36.46
उदपानमथागच्छत्त्वरावान्केशवाग्रजः ।
आद्यं स्वस्त्ययनं चैव तत्रावाप्य महाबलः ॥ ९.३६.४६ ॥
そこでケーシャヴァの兄は急いで井戸に来た。そこで大力の彼は根源の吉祥の祝福を得た。
9.36.47
स्निग्धत्वादोषधीनां च भूमेश्च जनमेजय ।
जानन्ति सिद्धा राजेन्द्र निगूढां तां सरस्वतीम् ॥ ९.३६.४७ ॥
草木と大地の潤いによって、ジャナメージャヤよ、王の中の王よ、シッダたちはあの隠れたサラスヴァティーを知っている。