മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.36.1
किमर्थं भगवान्सोमो यक्ष्मणा समगृह्यत ।
कथं च तीर्थप्रवरे तस्मिंश्चन्द्रो न्यमज्जत ॥ ९.३६.१ ॥
ഭഗവാനായ സോമനെ എന്തിനാണ് യക്ഷ്മാവ് പിടികൂടിയത്? ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ ചന്ദ്രൻ എങ്ങനെ മുങ്ങി?
9.36.2
कथमाप्लुत्य तस्मिंस्तु पुनराप्यायितः शशी ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामुने ॥ ९.३६.२ ॥
അതിൽ മുങ്ങി ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും എങ്ങനെ ഉണർന്നു? മഹാമുനേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞുതരിക.
9.36.3
दक्षस्य तनयास्तात प्रादुरासन्विशाम्पते ।
स सप्तविंशतिं कन्या दक्ष सोमाय वै ददौ ॥ ९.३६.३ ॥
പ്രിയനേ, പ്രജാപാലകനേ, ദക്ഷന്റെ പുത്രിമാർ ജനിച്ചു. ആ ഇരുപത്തിയേഴ് കന്യകമാരെ ദക്ഷൻ സോമന് നൽകി.
9.36.4
नक्षत्रयोगनिरताः सङ्ख्यानार्थं च ताभवन् ।
पत्न्यो वै तस्य राजेन्द्र सोमस्य शुभकर्मणः ॥ ९.३६.४ ॥
നക്ഷത്രയോഗത്തിൽ മുഴുകിയവരും എണ്ണത്തിനായി നിലകൊണ്ടവരുമായിരുന്നു അവർ. രാജേന്ദ്രാ, അവർ ശുഭകർമ്മിയായ സോമന്റെ ഭാര്യമാരായിരുന്നു.
9.36.5
तास्तु सर्वा विशालाक्ष्यो रूपेणाप्रतिमाऽभवन् ।
अत्यरिच्यत तासां तु रोहिणी रुपसम्पदा ॥ ९.३६.५ ॥
അവരെല്ലാം വിശാലനേത്രകളും സൗന്ദര്യത്തിൽ അപ്രതിമരുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവരിൽ രോഹിണി തന്റെ രൂപസമ്പത്തിനാൽ മികച്ചുനിന്നു.
9.36.6
ततस्तस्यां स भगवान्प्रीतिं चक्रे निशाकरः ।
साऽस्य हृद्या बभूवाथ तस्मात्तां बुभुजे सदा ॥ ९.३६.६ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭഗവാനായ നിശാകരൻ അവളിൽ പ്രീതി വെച്ചു. അവൾ അവനു പ്രിയയായി; അതിനാൽ അവൻ എപ്പോഴും അവളെ ആസ്വദിച്ചു.
9.36.7
ततस्ताः कुपिताः सर्वा नक्षत्राख्या महात्मनः ।
ता गत्वा पितरं प्राहुः प्रजापतिमतन्द्रिताः ॥ ९.३६.७ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച മഹാത്മാവിന്റെ നക്ഷത്രനാമമുള്ള പുത്രിമാരെല്ലാം പിതാവായ പ്രജാപതിയുടെ അടുത്ത് ചെന്ന് ക്ഷീണമില്ലാതെ പറഞ്ഞു.
9.36.8
सोमो वसति नास्मासु रोहिणीं भजते सदा ।
ता वयं सहिताः सर्वास्त्वत्सकाशे प्रजेश्वर।
वत्स्यामो नियताहारास्तपश्चरणतत्पराः ॥ ९.३६.८ ॥
ചന്ദ്രൻ ഞങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നില്ല; അവൻ എപ്പോഴും രോഹിണിയെ സേവിക്കുന്നു. പ്രജേശ്വരാ, ഞങ്ങളെല്ലാവരും അങ്ങയുടെ സമീപത്ത് നിയന്ത്രിത ആഹാരത്തോടെ തപസ്സിൽ മുഴുകി വസിക്കും.
9.36.9
श्रुत्वा तासां तु वचनं दक्षः सोममथाब्रवीत् ।
समं वर्तस्व सर्वासु मा त्वाऽधर्मो महान्स्पृशेत् ॥ ९.३६.९ ॥
അവരുടെ വാക്ക് കേട്ട് ദക്ഷൻ സോമനോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരോടും സമമായി പെരുമാറുക; വലിയ അധർമ്മം നിന്നെ ബാധിക്കാതിരിക്കട്ടെ.'
9.36.10
तास्तु सर्वाऽब्रवीद्दक्षो गच्छध्वं शशिनोन्तिकम् ।
समं वत्स्यति सर्वासु चन्द्रमा मम शासनात् ॥ ९.३६.१० ॥
ദക്ഷൻ അവരെല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു: 'ചന്ദ്രന്റെ അടുത്ത് ചെല്ലുക. എന്റെ കല്പനയാൽ ചന്ദ്രൻ നിങ്ങളെല്ലാവരിലും സമമായി വസിക്കും.'
9.36.11
विसृष्टास्तास्तथा जग्मुः शीताशोर्भवनं शुभाः ।
तथाऽपि सोमो भगवान्पुनरेव महीपते।
रोहिण्या सार्धमवसत्प्रीयमाणो मुहुर्मुहुः ॥ ९.३६.११ ॥
ഇങ്ങനെ വിട്ടയക്കപ്പെട്ട ആ ശുഭകന്യകൾ ചന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നിട്ടും, ഹേ രാജാവേ, ഭഗവാൻ സോമൻ രോഹിണിയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും വസിച്ചു.
9.36.12
ततस्ताः सहिताः सर्वा भूयः पितरमब्रुवन् ॥ ९.३६.१२ ॥
അപ്പോൾ അവരെല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് വീണ്ടും പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു.
9.36.13
सोमो वसति नास्मासु नाकरोद्वचनं तव ।
तव शुश्रूषणे युक्ता वत्स्यामो हि तवान्तिके ॥ ९.३६.१३ ॥
സോമൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വസിക്കുന്നില്ല, അങ്ങയുടെ വാക്കും അനുസരിക്കുന്നില്ല. ഞങ്ങൾ അങ്ങയുടെ സേവനത്തിൽ മുഴുകി അങ്ങയുടെ സമീപത്തുതന്നെ വസിക്കും.
9.36.14
तासां तद्वचनं श्रुत्वा दक्षः सोममथाब्रवीत् ।
समं वर्तस्व सर्वासु मा त्वां शप्स्ये विरोचन ॥ ९.३६.१४ ॥
അവരുടെ ആ വാക്ക് കേട്ട ദക്ഷൻ സോമനോട് പറഞ്ഞു: 'എല്ലാവരോടും തുല്യമായി പെരുമാറുക. ഹേ വിരോചനാ, ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കാതിരിക്കട്ടെ.'
9.36.15
अनादृत्य तु तद्वाक्यं दक्षस्य भगवाञ्शशी ।
रोहिण्या सार्धमवसत्ततस्ताः कुपिताः पुनः ॥ ९.३६.१५ ॥
ദക്ഷന്റെ ആ വാക്ക് അവഗണിച്ച് ഭഗവാൻ ചന്ദ്രൻ രോഹിണിയോടൊപ്പമാണ് വസിച്ചത്; അപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും കോപിച്ചു.
9.36.16
गत्वा च पितरं प्राहुः प्रणम्य शिरसा तदा ।
सोमो वसति नास्मासु तस्मान्नः शरणं भव ॥ ९.३६.१६ ॥
അപ്പോൾ അവർ പിതാവിന്റെ അടുത്തു ചെന്ന് ശിരസ്സ് നമിച്ച് പറഞ്ഞു: 'സോമൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വസിക്കുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് അങ്ങ് അഭയമായിരിക്കണം.'
9.36.17
रोहिण्यामेव भगवान्सदा वसति चन्द्रमाः ।
न त्वद्वचो गणयति नास्मासु स्नेहमिच्छति ॥ ९.३६.१७ ॥
ഭഗവാൻ ചന്ദ്രൻ എപ്പോഴും രോഹിണിയോടൊപ്പമാണ് വസിക്കുന്നത്; അങ്ങയുടെ വാക്ക് അവൻ കണക്കിലെടുക്കുന്നില്ല, ഞങ്ങളോട് സ്നേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നുമില്ല.
9.36.18
तस्मान्नस्त्राहि सर्वा वै यथा नः सोम आविशेत् ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्क्रुद्धो यक्ष्माणं पृथिवीपते ॥ ९.३६.१८ ॥
അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കണേ; സോമൻ ഞങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കാതിരിക്കട്ടെ.' ഇതു കേട്ട് ഭഗവാൻ കോപിച്ചു, ഹേ ഭൂപതേ.
9.36.19
ससर्ज रोषात्सोमाय स चोडुपतिमाविशत् ।
स यक्ष्मणाऽभिभूतात्माक्षीयताहरहः शशी ॥ ९.३६.१९ ॥
കോപത്താൽ അവൻ സോമനുവേണ്ടി (യക്ഷ്മാവിനെ) സൃഷ്ടിച്ചു; അത് നക്ഷത്രാധിപതിയായ ചന്ദ്രനിൽ പ്രവേശിച്ചു. യക്ഷ്മാവിനാൽ കീഴടക്കപ്പെട്ട ആത്മാവുള്ള ആ ശശി ദിനംതോറും ക്ഷയിച്ചു.
9.36.20
यत्नं चाप्यकरोद्राजन्मोक्षार्थं तस्य यक्ष्मणः ।
इष्ट्वेष्टिभिर्महाराज विविधाभिर्निशाकरः ॥ ९.३६.२० ॥
രാജാവേ, ആ യക്ഷ്മാവിൽനിന്നു മോചനത്തിനായി അവനും ശ്രമിച്ചു. മഹാരാജാവേ, വിവിധ ഇഷ്ടികളാൽ യാഗം ചെയ്ത് നിശാകരൻ (ചന്ദ്രൻ) അങ്ങനെ ചെയ്തു.
9.36.21
न चामुच्यत शापाद्वै क्षयं चैवाधिगच्छति ।
क्षीयमाणे ततः सोमे ओषध्यो न प्रजज्ञिरे ॥ ९.३६.२१ ॥
എന്നാൽ അവൻ ആ ശാപത്തിൽനിന്ന് മോചിതനായില്ല; ക്ഷയം തന്നെ പ്രാപിച്ചു. സോമൻ ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഓഷധികൾ ഉണ്ടായില്ല.
9.36.22
निरास्वादरसाः सर्वा हतवीर्याश्च सर्वशः ।
ओषधीनां क्षये जाते प्राणिनामपि सङ्क्षयः ॥ ९.३६.२२ ॥
എല്ലാം രസവും സ്വാദുമില്ലാത്തവയായി; പൂർണ്ണമായി വീര്യം നശിച്ചു. ഓഷധികൾ ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ ജീവികൾക്കും നാശമുണ്ടായി.
9.36.23
कृशाश्चासन्प्रजाः सर्वाः क्षीयमाणे निशाकरे ।
ततो देवाः समागम्य सोममूचुर्महीपते ॥ ९.३६.२३ ॥
നിശാകരൻ ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ എല്ലാ പ്രജകളും ക്ഷീണിച്ചു. ഓ ഭൂപതേ, അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഒന്നുചേർന്ന് സോമനോട് പറഞ്ഞു.
9.36.24
किमिदं भवतो रूपमीदृशं सम्प्रकाशते ।
कारणं ब्रूहि नः सर्वं येनेदं ते महद्भयम् ॥ ९.३६.२४ ॥
നിന്റെ ഈ രൂപം ഇങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്നു? നിനക്ക് ഈ മഹാഭയം ഉണ്ടാകാൻ കാരണം മുഴുവൻ ഞങ്ങളോട് പറയൂ.
9.36.25
श्रुत्वा तु कारणं त्वत्तो विधास्यामस्ततो वयम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच सर्वांस्ताञ्शशलक्षणः ॥ ९.३६.२५ ॥
"നിന്നിൽനിന്ന് കാരണം കേട്ടശേഷം ഞങ്ങൾ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും." ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, മുയലിന്റെ അടയാളമുള്ളവൻ (ചന്ദ്രൻ) അവരെല്ലാവരോടും മറുപടി പറഞ്ഞു.
9.36.26
शापस्य कारमं चैव यक्ष्माणं च तथाऽऽत्मनः ।
देवास्तस्य वचः श्रुत्वा गत्वा दक्षमथाऽब्रुवन् ॥ ९.३६.२६ ॥
ശാപത്തിന്റെ കാരണവും സ്വന്തം ക്ഷയരോഗവും — ദേവന്മാർ അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദക്ഷന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് പറഞ്ഞു.
9.36.27
प्रसीद भगवन्सोमे शापोऽयं विनिवर्त्यताम् ।
असौ हि चन्द्रमाः क्षीणः किञ्चिच्छेषो हि लक्ष्यते ॥ ९.३६.२७ ॥
"ഭഗവാനേ, സോമനിൽ പ്രസാദിക്കുക; ഈ ശാപം പിൻവലിക്കപ്പെടട്ടെ. ആ ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിച്ചുപോയി; അല്പം മാത്രമേ ശേഷിച്ചിട്ടുള്ളൂ എന്നു കാണുന്നു."
9.36.28
क्षयाच्चैवास्य देवेश प्रजाश्चैव गताः क्षयम् ।
वीरुदोषधयश्चैव बीजानि विविधानि च।
तथा नरा लोकगुरो प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३६.२८ ॥
"ദേവേശാ, അവന്റെ ക്ഷയത്താൽത്തന്നെ പ്രജകളും ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു. വള്ളികളും ഔഷധികളും വിവിധ വിത്തുകളും; അതുപോലെ മനുഷ്യരും. ലോകഗുരോ, നിങ്ങൾ പ്രസാദം കാട്ടാൻ അർഹനാണ്."
9.36.29
एवमुक्तस्ततो देवान्प्राह वाक्यं प्रजापतिः ।
नैतच्छक्यं मम वचो व्यावर्तयितुमञ्जसा ॥ ९.३६.२९ ॥
ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രജാപതി ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു — "എന്റെ ഈ വചനം അനായാസം പിൻവലിക്കാൻ കഴിയില്ല."
9.36.30
हेतुना तु महाभागा निवर्तिष्यति केनचित् ।
समं वर्ततु सर्वासु शशी भार्यासु नित्यशः ॥ ९.३६.३० ॥
"മഹാഭാഗന്മാരേ, ഏതെങ്കിലും ഹേതുവിനാൽ ഇത് പിൻവലിക്കപ്പെടും. ചന്ദ്രൻ എല്ലാ ഭാര്യമാരോടും സദാ സമമായി വർത്തിക്കട്ടെ."
9.36.31
सरस्वत्या वरे तीर्थे निमज्जञ्शशलक्षणः ।
पुनर्वर्धिष्यते देवास्तद्वै सत्यं वचो मम ॥ ९.३६.३१ ॥
സരസ്വതിയുടെ ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ശശലക്ഷണനായ ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും വളരും. ദേവന്മാരേ, എന്റെ ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്.
9.36.32
मासार्धं च क्षयं सोमो नित्यमेव गमिष्यति ।
मासार्धं तु पुनर्वृद्विं सत्यमेतद्वचो मम ॥ ९.३६.३२ ॥
ചന്ദ്രൻ പതിനഞ്ചു ദിവസം സദാ ക്ഷയിക്കും; പിന്നെ പതിനഞ്ചു ദിവസം വീണ്ടും വളരും. എന്റെ ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്.
9.36.33
समुद्रं पश्चिमं गत्वा सरस्वत्यब्धिसङ्गमम् ।
आराधयतु देवेशं ततः कान्तिमवाप्स्यति ॥ ९.३६.३३ ॥
പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിൽ ചെന്ന്, സരസ്വതി സമുദ്രത്തോടു ചേരുന്നിടത്ത് ദേവേശനെ ആരാധിക്കട്ടെ; അപ്പോൾ അവൻ കാന്തി നേടും.
9.36.34
सरस्वतीं ततः सोमः स जगामर्षिशासनात् ।
प्रभासं प्रथमं तीर्थं सरस्वत्या जगाम ह ॥ ९.३६.३४ ॥
അപ്പോൾ ഋഷിമാരുടെ കല്പനപ്രകാരം ചന്ദ്രൻ സരസ്വതിയുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി; സരസ്വതിയുടെ ആദ്യ തീർത്ഥമായ പ്രഭാസത്തിൽ എത്തി.
9.36.35
अमावास्यां महातेजास्तत्रामज्जन्महाद्युतिः ।
लोकान्प्रभासयामास शीतांशुत्वमवाप च ॥ ९.३६.३५ ॥
അമാവാസി ദിവസം അവിടെ മഹാതേജസ്വിയും മഹാദ്യുതിയുമായ അവൻ സ്നാനം ചെയ്തു; ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു; ശീതാംശുത്വം നേടി.
9.36.36
देवास्तु सर्वे राजेन्द्र प्रसादं प्राप्य पुष्कलम् ।
सोमेन सहिता भूत्वा दक्षस्य प्रमुखेऽभवन् ॥ ९.३६.३६ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും സമൃദ്ധമായ പ്രസാദം നേടി ചന്ദ്രനോടു ചേർന്ന് ദക്ഷന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.
9.36.37
ततः प्रजापतिः सर्वा विससर्जाथ देवताः ।
सोमं च भगवान्प्रीतो भूयो वचनमब्रवीत् ॥ ९.३६.३७ ॥
പിന്നെ പ്രജാപതി എല്ലാ ദേവതകളെയും യാത്രയാക്കി; ഭഗവാനായ അദ്ദേഹം സോമനിൽ പ്രീതനായി വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
9.36.38
मावमंस्थाः स्त्रियः पुत्र मा च विप्रान्कदाचन ।
गच्छ युक्तः सदा भूत्वा कुरु वै शासनं मम ॥ ९.३६.३८ ॥
മകനേ, സ്ത്രീകളെ ഒരിക്കലും അപമാനിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണരെയും ഒരിക്കലും അപമാനിക്കരുത്. എപ്പോഴും സംയമത്തോടെ പോകുക; എൻ്റെ കല്പന തീർച്ചയായും അനുസരിക്കുക.
9.36.39
स विसृष्टो महाराज जगामाथ स्वमालयम् ।
प्रजाश्च मुदिता भूत्वा ईजिरे च यथा पुरा ॥ ९.३६.३९ ॥
മഹാരാജാവേ, വിട്ടയക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം തൻ്റെ ആലയത്തിലേക്ക് പോയി; പ്രജകൾ സന്തോഷിച്ച് മുമ്പത്തെപ്പോലെ യാഗങ്ങൾ ചെയ്തു.
9.36.40
एवं ते सर्वमाख्यातं यथा शप्तो निशाकरः ।
प्रभासं च यथा तीर्थं तीर्थानां प्रवरं महत् ॥ ९.३६.४० ॥
ഇങ്ങനെ ചന്ദ്രൻ എങ്ങനെ ശപിക്കപ്പെട്ടു, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ മഹാതീർത്ഥമായി പ്രഭാസം എങ്ങനെയായി എന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
9.36.41
अमावास्यां महाराज नित्यशः शशलक्षणः ।
स्नात्वाह्याप्यायते श्रीमान्प्रभासे तीर्थउत्तमे ॥ ९.३६.४१ ॥
മഹാരാജാവേ, മുയൽ അടയാളമുള്ള ചന്ദ്രൻ അമാവാസി ദിവസം പതിവായി പ്രഭാസത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച് വീണ്ടും പുഷ്ടി നേടുന്നു.
9.36.42
अतश्चैतत्प्रजानन्ति प्रभासमिति भूमिप ।
प्रभां हि परमां लेभे तस्मिंश्चामज्ज्य चन्द्रमाः ॥ ९.३६.४२ ॥
അതിനാൽ, ഭൂപാലാ, ജനങ്ങൾ ഇതിനെ പ്രഭാസം എന്ന് അറിയുന്നു; കാരണം ചന്ദ്രൻ അതിൽ കുളിച്ച് പരമമായ പ്രഭ നേടി.
9.36.43
लोकान्प्रभासयामास पुपोष च वपुस्तथा ।
तत्र स्नात्वा हलीरामो दत्वा प्रीतोऽथ दक्षिणाः ॥ ९.३६.४३ ॥
അദ്ദേഹം ലോകങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുകയും ശരീരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഹലധരനായ ബലരാമൻ സന്തുഷ്ടനായി ദക്ഷിണകൾ നൽകി.
9.36.44
ततस्तु चमसोद्भेदमभीतस्त्वगमद्बली ।
चमसोद्भेद इत्येवं यं जनाः कथयन्त्युत ॥ ९.३६.४४ ॥
പിന്നെ ബലവാനായ അദ്ദേഹം നിർഭയനായി വേഗത്തിൽ ചമസോദ്ഭേദത്തിലേക്ക് പോയി. ജനങ്ങൾ അതിനെ ഇങ്ങനെ ചമസോദ്ഭേദം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
9.36.45
तत्र दत्त्वा च दानानि विशिष्टानि हलायुधः ।
उषित्वा रजनीमेकां स्नात्वा च विधिवत्तदा ॥ ९.३६.४५ ॥
അവിടെ ഹലായുധൻ ശ്രേഷ്ഠമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി. ഒരു രാത്രി അവിടെ താമസിച്ച്, പിന്നീട് വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്തു.
9.36.46
उदपानमथागच्छत्त्वरावान्केशवाग्रजः ।
आद्यं स्वस्त्ययनं चैव तत्रावाप्य महाबलः ॥ ९.३६.४६ ॥
പിന്നെ കേശവന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ തിടുക്കത്തോടെ ഉദപാനത്തിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ മഹാബലൻ ആദ്യമായ സ്വസ്ത്യയനം പ്രാപിച്ചു.
9.36.47
स्निग्धत्वादोषधीनां च भूमेश्च जनमेजय ।
जानन्ति सिद्धा राजेन्द्र निगूढां तां सरस्वतीम् ॥ ९.३६.४७ ॥
ജനമേജയാ, ഔഷധികളുടെയും ഭൂമിയുടെയും സ്നിഗ്ധത കാരണം, രാജേന്ദ്രാ, സിദ്ധന്മാർ ആ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സരസ്വതിയെ അറിയുന്നു.