Mahābhārata · Adhyāya 9.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.38.1
ततो विनशनं राजन्नाजगाम हलायुधः ।
शूराऽऽभीरन्प्रति द्वेषाद्यत्र नष्टा सरस्वती।
तस्मात्तामृषयो नित्यं प्राहुर्विनशनेति च ॥ ९.३८.१ ॥
Entonces, oh rey, Halāyudha llegó a Vinaśana, donde la Sarasvatī desapareció por hostilidad hacia los Śūras y los Ābhīras. Por eso los sabios siempre la llaman Vinaśana.
9.38.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलः सरस्वत्यां महाबलः ।
सुभूमिकं ततोऽगच्छत्सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.२ ॥
Allí también, tras purificarse con agua y bañarse en la Sarasvatī, el poderoso Bala fue a Subhūmika, en la excelente orilla de la Sarasvatī.
9.38.3
तत्र चाप्सरसः शुभ्रा नित्यकालमतन्द्रिताः ।
क्रीडाभिर्विमलाभिश्च क्रीडन्ति विमलाननाः ॥ ९.३८.३ ॥
Allí las brillantes apsarās, incansables y de rostros puros, juegan en sus limpios juegos.
9.38.4
तत्र देवाः सगन्धर्वा मासिमासि जनेश्वर ।
अभिगच्छन्ति तत्तीर्थं पुण्यं ब्राह्मणसेवितम् ॥ ९.३८.४ ॥
Allí, oh señor de los hombres, los dioses junto con los gandharvas acuden mes tras mes a aquel sagrado vado, frecuentado por los brahmanes.
9.38.5
तत्र नृत्यन्ति गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
समेत्य सहिता राजन्यथाप्राप्तं यथासुखम् ॥ ९.३८.५ ॥
Allí danzan los gandharvas, y del mismo modo las bandas de apsarās; oh rey, reunidos, se alegran según se les presente y según el placer lo permita.
9.38.6
तत्र मोदन्ति देवाश्च पितरश्च सवीरुधः ।
पुण्यैः पुष्पैः सदा दिव्यैः कीर्यमाणाः पुनः पुनः ॥ ९.३८.६ ॥
Allí se regocijan los dioses y los antepasados, junto con las enredaderas, mientras sobre ellos se esparcen una y otra vez flores divinas y sagradas.
9.38.7
आक्रीडभूमिः सा राजंस्तासामप्सरसां शुभा ।
सुभूमिकेति विख्याता सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.७ ॥
Oh rey, aquel era el hermoso campo de juegos de aquellas apsarás, célebre como Subhūmikā en la excelente orilla del Sarasvatī.
9.38.8
तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसु विप्रेषु माधवः ।
श्रुत्वा गीतं च तद्दिव्यं वादित्राणां च निःस्वनम् ॥ ९.३८.८ ॥
Allí, tras bañarse y dar riquezas a los brahmanes, Mādhava escuchó aquel canto divino y el sonido de los instrumentos.
9.38.9
शय्याश्च विपुला दृष्ट्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् ।
गन्धर्वाणां ततस्तीर्थमागच्छद्रोहिणीसुतः ॥ ९.३८.९ ॥
Tras ver los vastos lechos de dioses, gandharvas y rākṣasas, el hijo de Rohiṇī llegó entonces al vado de los gandharvas.
9.38.10
विश्वावसुमुखास्तत्र गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
नृत्तवादित्रगीतं च कुर्न्वति सुमनोरमम् ॥ ९.३८.१० ॥
Allí, las huestes de gandharvas y apsarás, encabezadas por Viśvāvasu, ofrecían danza, instrumentos y canto de gran encanto.
9.38.11
तत्र दत्त्वा हलधरो विप्रेभ्यो विविधं वसु ।
अजाविकं गोखरोष्ट्रं सुवर्णं रजतं तथा ॥ ९.३८.११ ॥
Allí, Haladhara dio a los brahmanes riquezas diversas: cabras y ovejas, ganado, asnos y camellos, y también oro y plata.
9.38.12
भोजयित्वा द्विजान्कामैः सन्तर्प्य च महाधनैः ।
प्रययौ सहितो विप्रैः स्तूयमानश्च माधवः ॥ ९.३८.१२ ॥
Tras alimentar a los dvija a su gusto y saciarlos con grandes riquezas, Mādhava partió, acompañado de brahmanes y alabado por ellos.
9.38.13
तस्माद्गन्धर्वतीर्थाच्च महाबाहुररिन्दमः ।
गर्गस्रोतो महातीर्थमाजगामैककुण्डली ॥ ९.३८.१३ ॥
Desde el vado de los Gandharvas, el de brazos poderosos, domador de enemigos, el de un solo pendiente, llegó al gran vado Gargasrota.
9.38.14
तत्र गर्गेण वृद्धेन तपसा भावितात्मना ।
कालज्ञानगतिश्चैव ज्योतिषां च व्यतिक्रमः ॥ ९.३८.१४ ॥
Allí el anciano Garga, de alma purificada por la austeridad, conocía el saber del tiempo y los cambios en el curso de los astros.
9.38.15
उत्पाता दारुणाश्चैक शुभाश्च जनमेजय ।
सरस्वत्याः शुभे तीर्थे विदिता वै महात्मना ॥ ९.३८.१५ ॥
Oh Janamejaya, los presagios terribles y auspiciosos eran conocidos por aquel de gran alma en el vado auspicioso del Sarasvatī.
9.38.16
तस्य नाम्ना च तत्तीर्थं गर्गस्रोत इति स्मृतम् ॥ ९.३८.१६ ॥
Por su nombre aquel vado es recordado como Gargasrota.
9.38.17
तत्र गर्गं महाभागमृषयः सुव्रता नृप ।
उपासाञ्चक्रिरे नित्यं कालज्ञानं प्रति प्रभो ॥ ९.३८.१७ ॥
Allí, oh rey, los sabios de votos firmes atendían siempre al afortunado Garga por el conocimiento del tiempo, oh señor.
9.38.18
तत्र गत्वा महाराज बलः श्वेतानुलेपनः ।
विधिवद्वि धनं दत्त्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ ९.३८.१८ ॥
Allí, oh gran rey, Bala, ungido con ungüento blanco, habiendo llegado, dio riquezas según el rito a los sabios de almas purificadas.
9.38.19
उच्चावचांस्तथा भक्ष्यान्विप्रेभ्यो विप्रदाय सः ।
नीलवासास्तदाऽगच्छच्छङ्घतीर्थं महायशाः ॥ ९.३८.१९ ॥
Entonces el de gran renombre, vestido de azul, habiendo dado a los brahmanes diversos alimentos, marchó al vado de Śaṅkha.
9.38.20
तत्रापश्यन्महाशङ्खं महामेरुमिवोच्छ्रितम् ।
श्वेतपर्वतसङ्काशमृषिसङ्घैर्निषेवितम्।
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली ॥ ९.३८.२० ॥
Allí el poderoso, de estandarte de palmera, vio aquel gran monte Śaṅkha, situado en la orilla del Sarasvatī, elevado como el gran Meru, semejante a una montaña blanca, frecuentado por multitudes de sabios.
9.38.21
यक्षा विद्याधराश्चैव राक्षसाश्चामितौजसः ।
पिशाचाश्चामितबला यत्र सिद्धाः सहस्रशः ॥ ९.३८.२१ ॥
Donde habitaban yakṣas y vidyādharas, y rākṣasas de poder inconmensurable, y piśācas de fuerza inconmensurable, y miles de siddhas.
9.38.22
ते सर्वे ह्यशनं त्यक्त्वा फलं तस्य वनस्पतेः ।
व्रतैश्च नियमैश्चैव कालेकाले स्म भुञ्जते ॥ ९.३८.२२ ॥
Todos ellos, habiendo renunciado al alimento común, comían el fruto de aquel árbol en los tiempos debidos, con votos y observancias.
9.38.23
प्राप्तैश्च नियमैस्तैस्तैर्विचरन्तः पृथक्पृथक् ।
अदृश्यमाना मनुजैर्व्यचरन्पुरुषर्षभ ॥ ९.३८.२३ ॥
Oh toro entre los hombres, vagando por separado cada uno con las observancias que habían alcanzado, se movían sin ser vistos por los hombres.
9.38.24
एवं ख्यातो नरव्याघ्र लोकेऽस्मिन्स वनस्पतिः ।
तत्र तीर्थं सरस्वत्याः पावनं लोकविश्रुतम् ॥ ९.३८.२४ ॥
Así, oh tigre entre los hombres, aquel árbol es renombrado en este mundo; allí está el vado sagrado del Sarasvatī, famoso en todo el mundo.
9.38.25
तस्मिंश्च यदुशार्दूलो दत्त्वा तीर्थे पयस्विनीः ।
ताम्रायसानि भाण्डानि वस्त्राणि विविधानि च ॥ ९.३८.२५ ॥
Y allí, el tigre de los Yadus dio vacas lecheras en el vado sagrado, así como vasijas de cobre y hierro y diversas vestiduras.
9.38.26
पूजयित्वा द्विजांश्चैव पूजितश्च तपोधनैः ।
पुण्यं नैसर्गिकं राजन्नाजगाम हलायुधः ॥ ९.३८.२६ ॥
Habiendo honrado a los dvijas y siendo él mismo honrado por los ascetas, oh rey, Balarāma, el portador del arado, llegó con mérito natural.
9.38.27
तत्र गत्वा मुनीन्दृष्ट्वा नानावेषधरान्बलः ।
आप्लुत्य सलिले चापि पूजयामास वै द्विजान् ॥ ९.३८.२७ ॥
Yendo allí y viendo a los sabios que portaban diversas formas, Balarāma se bañó en el agua y honró a los dvijas.
9.38.28
तथैव दत्त्वा विप्रेभ्यः परिभोगान्सुपुष्कलान् ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्दक्षिणेन सरस्वतीम् ॥ ९.३८.२८ ॥
Asimismo, habiendo dado abundantes provisiones a los brahmanes, oh rey, Balarāma partió hacia el sur, a lo largo del Sarasvatī.
9.38.29
गत्वा चैवं महाबाहुर्नातिदूरे महायशाः ।
धर्मात्मा नागधन्वानं तीर्थमागमदच्युतः ॥ ९.३८.२९ ॥
Así avanzó el de brazos poderosos, muy renombrado y de alma justa, el infalible Acyuta, y llegó no lejos al vado llamado Nāgadhanvan.
9.38.30
यत्र पन्नगराजस्य वासुकेः सन्निवेशनम् ।
महाद्युतेर्महाराज बहुभिः पन्नगैर्वृतम् ॥ ९.३८.३० ॥
Donde estaba la morada de Vāsuki, rey de las serpientes, de gran esplendor, rodeado por muchas serpientes, oh gran rey.
9.38.31
ऋषीणां हि सहस्राणि तत्र नित्यं चतुर्दश ।
यत्र देवाः समागम्य वासुकिं पन्नगोत्तमम्।
सर्वपन्नगराजानमभ्यषिञ्चन्यथाविधि ॥ ९.३८.३१ ॥
Allí siempre había catorce mil sabios. Allí los dioses se reunieron y ungieron según el rito a Vāsuki, el mejor de las serpientes, como rey de todos los reyes serpientes.
9.38.32
पन्नगेभ्यो भयं तत्र विद्यते न स्म पौरव ॥ ९.३८.३२ ॥
Oh descendiente de Pūru, allí no había temor a las serpientes.
9.38.33
तत्रापि विधिवद्दत्वा विप्रेभ्यो रत्नसञ्चयान् ।
प्रायात्प्राचीं दिशं राजंस्तत्र तीर्थान्यनेकशः ॥ ९.३८.३३ ॥
También allí, tras dar según el rito montones de joyas a los brahmanes, oh rey, partió hacia el este, donde hay muchos vados sagrados.
9.38.34
सहस्रशतसङ्ख्यानि प्रथितानि पदेपदे ।
आप्लुत्य तत्र तीर्थेषु यथोक्तं तत्र चर्षिभिः ॥ ९.३८.३४ ॥
Allí, a cada paso, hay cientos de miles de vados famosos; y allí, bañándose en esos vados como lo prescribieron los sabios,
9.38.35
दत्त्वा वसु द्विजाग्र्येभ्यो निर्जगाम महाबलः ।
तत्रस्थानृषिसङ्घांस्तानभिवाद्य हलायुधः ॥ ९.३८.३५ ॥
Tras dar riquezas a los mejores brahmanes, el poderoso portador del arado (Balarāma) partió; y tras saludar a las asambleas de sabios que allí estaban,
9.38.36
ततो रामोऽगमत्तीर्थमृषिभिः सेक्तिं महत् ।
यत्र भूयो निववृते प्राङ्मुखा वै सरस्वती ॥ ९.३८.३६ ॥
Entonces Rāma (Balarāma) se dirigió a aquel gran vado sagrado, muy frecuentado por los sabios, donde el Sarasvatī, mirando al este, había vuelto a retroceder.
9.38.37
ऋषीणां नैमिषेयाणावमेक्षार्थं महात्मनाम् ।
निवृत्तां तां सरिच्छ्रेष्ठां तत्र दृष्ट्वा तु लाङ्गली।
बभूव विस्मितो राजन्बलः श्वेतानुलेपनः ॥ ९.३८.३७ ॥
Deseando ver a los grandes sabios de Naimiṣa, Balarāma, portador del arado, al ver allí a la mejor de las corrientes vuelta atrás, oh rey, quedó asombrado, untado de ungüento blanco.
9.38.38
कस्मात्सरस्वती ब्रह्मन्निवृत्ता प्राङ्मुखीभवत् ।
व्याख्यातमेतदिच्छामि सर्वमध्वर्युसत्तम ॥ ९.३८.३८ ॥
Oh brahmín, ¿por qué Sarasvatī se volvió y miró hacia el este? Oh mejor de los adhvaryus, deseo que todo esto me sea explicado.
9.38.39
कस्मिंश्चित्कारणे तत्र विस्मितो यदुनन्दनः ।
निवृत्ता हेतुना केन कथमेव सरिद्वरा ॥ ९.३८.३९ ॥
¿Por alguna razón se asombró allí el deleite de los Yadus? ¿Por qué causa y cómo regresó aquella mejor de las corrientes?
9.38.40
पूर्वं कृतयुगे राजन्नैमिषेयास्तपस्विनः ।
वर्तमाने सुविपुले सत्रे द्वादशवार्षिके ॥ ९.३८.४० ॥
Antiguamente, oh rey, en la edad Kṛta, los ascetas de Naimiṣa estaban empeñados en una sesión sacrificial muy vasta que duraba doce años.
9.38.41
ऋषयो बहवो राजंस्तत्सत्रमभिपेदिरे ।
उषित्वा च महाभागास्तस्मिन्सत्रे यथाविधि ॥ ९.३८.४१ ॥
Oh rey, muchos sabios emprendieron aquella sesión sacrificial, y habiendo residido en ella según la regla, aquellos muy afortunados...
9.38.42
निवृत्ते नैमिषे ये वै सत्रे द्वादशवार्षिके ।
आजग्मुर्ऋषयस्तत्र बहवस्तीर्थकारणात् ॥ ९.३८.४२ ॥
Cuando aquella sesión de doce años en Naimiṣa había concluido, muchos sabios llegaron allí con motivo de peregrinación.
9.38.43
ऋषीणां बहुलत्वात्तु सरस्वत्या विशाम्पते ।
तीर्थानि नगरायन्ते कूले वै दक्षिणोत्तरे ॥ ९.३८.४३ ॥
Oh señor de los pueblos, debido a la gran cantidad de sabios, los vados sagrados en las riberas sur y norte del Sarasvatī se volvieron como ciudades.
9.38.44
समन्तपञ्चकं यावत्तावत्ते द्विजसत्तमाः ।
तीर्थलोभान्नरव्याघ्र नद्यास्तीरं समाश्रिताः ॥ ९.३८.४४ ॥
Oh tigre entre los hombres, por deseo de los vados sagrados, aquellos mejores de los dos nacidos se establecieron en la orilla del río hasta Samantapañcaka.
9.38.45
जुह्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् ।
स्वाध्यायेनातिमहता बभूवुः पूरिता दिशः ॥ ९.३८.४५ ॥
Mientras aquellos sabios de alma purificada ofrecían oblaciones allí, su gran recitación de los Vedas llenó todas las direcciones.
9.38.46
अग्निहोत्रैस्ततस्तेषां हूयमानैर्महात्मनाम् ।
अशोभत सरिच्छ्रेष्ठा दीप्यमानैः समन्ततः ॥ ९.३८.४६ ॥
Entonces, resplandeciente por todos lados con las ofrendas del Agnihotra de aquellas grandes almas, aquel mejor de los ríos resplandeció.
9.38.47
वालखिल्या महाराज अश्मकुट्टाश्च तापसाः ।
दन्तोलूखलिनश्चान्ये सम्प्रक्षालास्तथा परे ॥ ९.३८.४७ ॥
Oh gran rey, allí estaban los Vālakhilyas, los ascetas que machacan con piedras, los del mortero de dientes y otros, y asimismo los Samprakṣālas y otros.
9.38.48
वायुभक्षा जलाहाराः पर्णभक्षाश्च तापसाः ।
नानानियमयुक्ताश्च तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ ९.३८.४८ ॥
Allí había ascetas que vivían de aire, de agua y de hojas, dedicados a diversas observancias, y asimismo quienes dormían sobre el suelo desnudo.
9.38.49
आसन्वै मुनयस्तवत्र सरस्वत्याः समीपतः ।
शोभयन्तः सरिच्छ्रेष्ठां गङ्गामिव दिवौकसः ॥ ९.३८.४९ ॥
Allí, junto al Sarasvatī, habitaban sabios que adornaban al mejor de los ríos, como los dioses adornan el Gaṅgā.
9.38.50
शतशश्च समापेतुर्ऋषयः सत्रयाजिनः ।
तेऽवकाशं न ददृशुः सरस्वत्या महाव्रताः।
तेऽवकाशं च ददृशुः कुरुक्षेत्रं महाव्रताः ॥ ९.३८.५० ॥
Se reunieron cientos de sabios que realizaban sesiones sacrificiales; aquellos de grandes votos no hallaron espacio junto al Sarasvatī, y hallaron espacio en Kurukṣetra.
9.38.51
ततो यज्ञोपवीतैः स्वैस्तत्र कृत्वा सरस्वतीम् ।
जुहुवुश्चाग्निहोत्रांश्च चक्रुश्च विविधाः क्रियाः ॥ ९.३८.५१ ॥
Entonces, habiendo hecho allí una Sarasvatī con sus propios cordones sagrados, ofrecieron libaciones, mantuvieron los fuegos agnihotra y realizaron diversos ritos.
9.38.52
ततस्तमृपिसङ्घातं निराशं चिन्तयान्वितम् ।
दर्शयामास राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ॥ ९.३८.५२ ॥
Entonces, oh señor de reyes, la Sarasvatī se mostró en favor de aquella multitud de sabios, desesperanzada y llena de inquietud.
9.38.53
ततः कुञ्जान्बहून्कृत्वा सन्निवृत्ता सरस्वती ।
ऋषीणां पुण्यतपसां कारुण्याज्जनमेजय ॥ ९.३८.५३ ॥
Entonces la Sarasvatī, habiendo hecho muchos bosquecillos, regresó, oh Janamejaya, por compasión hacia los sabios de austeridad meritoria.
9.38.54
ततो निवृत्त्य राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ।
भूयः प्रतीच्यभिमुखी प्रसुस्राव सरिद्वरा ॥ ९.३८.५४ ॥
Entonces, oh señor de reyes, volviendo atrás por ellos, la Sarasvatī, la mejor de los ríos, fluyó de nuevo hacia el oeste.
9.38.55
अमोघा गमनं कृत्वा तेषां भूयो जगाम ह ।
अत्यद्भुतं महच्चक्रे तदा राजन्महानदी ॥ ९.३८.५५ ॥
Tras haber hecho su curso en favor de ellos, el río infalible volvió a seguir su camino. Oh rey, entonces el gran río realizó una hazaña sumamente maravillosa.
9.38.56
एवं स कुञ्जो राजन्वै नैमिषीय इति स्मृतः ।
कुरुश्रेष्ठ कुरुक्षेत्रे कुरुष्व महतीं क्रियाम् ॥ ९.३८.५६ ॥
Así, aquel kuñja, oh rey, es recordado como Naimiṣīya. Oh mejor de los Kurus, realiza un gran rito en Kurukṣetra.
9.38.57
तत्र कुञ्जान्बहून्दृष्ट्वा निवृत्तां च सरस्वतीम् ।
बभूव विस्मयस्तत्र रामस्याथ महात्मनः ॥ ९.३८.५७ ॥
Al ver allí muchos kuñjas y a la Sarasvatī vuelta atrás, el magnánimo Rāma se llenó de asombro.
9.38.58
उपस्पृश्य तु तत्रापि विधिवद्यदुनन्दनः ।
दत्त्वा देयान्द्विजातिभ्यो भाण्डानि विविधानि च ॥ ९.३८.५८ ॥
También allí, tras purificarse con agua según la regla, el gozo de los Yadus dio a los dvijas los dones debidos y diversos recipientes.
9.38.59
भक्ष्यं भोज्यं कच विविधं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय च ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ ९.३८.५९ ॥
Tras dar a los brahmanes diversos alimentos para comer y beber, oh rey, Bala (Balarāma), honrado por los dvijas, partió entonces.
9.38.60
सरस्वतीतीर्थवरं नानाद्विजगणायुतम् ।
बदरेङ्गुदश्यामाकाप्लुक्षाश्वत्थबिभीतकैः ॥ ९.३८.६० ॥
El excelente vado sagrado de la Sarasvatī, abundante en numerosas comunidades de dvijas, poblado de azufaifos, Balanites, shyāmāka, higueras, ficus sagrados y bibhītakas.
9.38.61
कङ्कोलैश्च पलाश्चैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा ।
सरस्वतीतीर्थरुहैस्तरुभिर्विविधैस्तथा ॥ ९.३८.६१ ॥
Adornado con árboles kaṅkola, palāśa, karīra y pīlu, y con muchos tipos de árboles que crecían en el vado de Sarasvatī.
9.38.62
करुषकवरैश्चैव बिल्वैराम्रातकैस्तथा ।
अतिमुक्तकषण्डैश्च पारिजातैश्च शोभितम् ॥ ९.३८.६२ ॥
Adornado con excelentes árboles karuṣaka, bilva y āmrātaka, matorrales de atimuktaka y árboles pārijāta.
9.38.63
कदलीवनभूयिष्ठं दृष्टिकान्तं मनोहरम् ।
वाय्वम्बुफलपर्णादैर्दन्तोलूखलिकैरपि ॥ ९.३८.६३ ॥
Abundante en bosques de plátanos, agradable a la vista y encantador; allí vivían ascetas que se alimentaban de aire, agua, frutos y hojas, y que usaban sus dientes como mortero.
9.38.64
तथाऽश्मकुट्टैर्वातेयैर्मुनिभिर्बहुभिर्वृतम् ।
स्वाध्यायघोषसङ्घुष्टं मृगयूथशताकुलम् ॥ ९.३८.६४ ॥
Rodeado de muchos sabios que machacan su alimento con piedras y viven de viento, resonante con el canto de la recitación védica y colmado de cientos de manadas de ciervos.
9.38.65
अहिंस्रैर्धर्मपरमैर्नृभिरत्यर्थरोवितम् ।
सप्तसारस्वतं तीर्थमाजगाम हलायुधः।
यत्र मङ्कणकः सिद्धस्तपस्तेपे महामुनिः ॥ ९.३८.६५ ॥
Al vado Sapta-Sārasvata, grandemente resonante de hombres no violentos y entregados por completo al dharma, llegó Halāyudha (Balarāma), el de arma de arado, donde el gran sabio perfecto Maṅkaṇaka había practicado austeridades.