ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.38.1
ततो विनशनं राजन्नाजगाम हलायुधः ।
शूराऽऽभीरन्प्रति द्वेषाद्यत्र नष्टा सरस्वती।
तस्मात्तामृषयो नित्यं प्राहुर्विनशनेति च ॥ ९.३८.१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତା'ପରେ ହଳାୟୁଧ ବଳରାମ ବିନଶନକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୂର ଓ ଆଭୀରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଦ୍ବେଷରୁ ସରସ୍ୱତୀ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ବିନଶନ ବୋଲି କହନ୍ତି।
9.38.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलः सरस्वत्यां महाबलः ।
सुभूमिकं ततोऽगच्छत्सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.२ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମହାବଳ ବଳରାମ ସରସ୍ୱତୀରେ ଆଚମନ କରି ସ୍ନାନ କଲେ; ତା'ପରେ ସରସ୍ୱତୀର ଉତ୍ତମ କୂଳରେ ସୁଭୂମିକକୁ ଗଲେ।
9.38.3
तत्र चाप्सरसः शुभ्रा नित्यकालमतन्द्रिताः ।
क्रीडाभिर्विमलाभिश्च क्रीडन्ति विमलाननाः ॥ ९.३८.३ ॥
ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ଅକ୍ଳାନ୍ତ, ନିର୍ମଳ ମୁଖର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅପ୍ସରାମାନେ ନିର୍ମଳ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଖେଳନ୍ତି।
9.38.4
तत्र देवाः सगन्धर्वा मासिमासि जनेश्वर ।
अभिगच्छन्ति तत्तीर्थं पुण्यं ब्राह्मणसेवितम् ॥ ९.३८.४ ॥
ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତି ମାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣସେବିତ ସେହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଯାଆନ୍ତି।
9.38.5
तत्र नृत्यन्ति गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
समेत्य सहिता राजन्यथाप्राप्तं यथासुखम् ॥ ९.३८.५ ॥
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦଳମାନେ ମଧ୍ୟ; ହେ ରାଜନ୍, ଏକତ୍ର ହୋଇ ଯେପରି ମିଳେ ଓ ଯେପରି ସୁଖ ହୁଏ ସେପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
9.38.6
तत्र मोदन्ति देवाश्च पितरश्च सवीरुधः ।
पुण्यैः पुष्पैः सदा दिव्यैः कीर्यमाणाः पुनः पुनः ॥ ९.३८.६ ॥
ସେଠାରେ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ଲତାଗୁଳ୍ମ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ବିଛାଯାଏ।
9.38.7
आक्रीडभूमिः सा राजंस्तासामप्सरसां शुभा ।
सुभूमिकेति विख्याता सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାହା ସେହି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଶୁଭ କ୍ରୀଡ଼ାଭୂମି; ସରସ୍ୱତୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଟରେ ଏହା 'ସୁଭୂମିକା' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ।
9.38.8
तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसु विप्रेषु माधवः ।
श्रुत्वा गीतं च तद्दिव्यं वादित्राणां च निःस्वनम् ॥ ९.३८.८ ॥
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରି ମାଧବ ସେହି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
9.38.9
शय्याश्च विपुला दृष्ट्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् ।
गन्धर्वाणां ततस्तीर्थमागच्छद्रोहिणीसुतः ॥ ९.३८.९ ॥
ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ଶଯ୍ୟା ଦେଖି ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ।
9.38.10
विश्वावसुमुखास्तत्र गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
नृत्तवादित्रगीतं च कुर्न्वति सुमनोरमम् ॥ ९.३८.१० ॥
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାବସୁ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଗଣ ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଅତି ମନୋରମ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ।
9.38.11
तत्र दत्त्वा हलधरो विप्रेभ्यो विविधं वसु ।
अजाविकं गोखरोष्ट्रं सुवर्णं रजतं तथा ॥ ९.३८.११ ॥
ସେଠାରେ ହଳଧର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିବିଧ ଧନ ଦାନ କଲେ — ଛେଳି-ମେଣ୍ଢା, ଗୋରୁ, ଗଧ ଓ ଓଟ, ସୁନା ଓ ରୂପା ମଧ୍ୟ।
9.38.12
भोजयित्वा द्विजान्कामैः सन्तर्प्य च महाधनैः ।
प्रययौ सहितो विप्रैः स्तूयमानश्च माधवः ॥ ९.३८.१२ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଜନ କରାଇ ଓ ମହାଧନରେ ତୃପ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ମାଧବ ଚାଲିଗଲେ।
9.38.13
तस्माद्गन्धर्वतीर्थाच्च महाबाहुररिन्दमः ।
गर्गस्रोतो महातीर्थमाजगामैककुण्डली ॥ ९.३८.१३ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବତୀର୍ଥରୁ ମହାବାହୁ, ଶତ୍ରୁଦମନ, ଏକକୁଣ୍ଡଳୀ ଗର୍ଗସ୍ରୋତ ମହାତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ।
9.38.14
तत्र गर्गेण वृद्धेन तपसा भावितात्मना ।
कालज्ञानगतिश्चैव ज्योतिषां च व्यतिक्रमः ॥ ९.३८.१४ ॥
ସେଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବୃଦ୍ଧ ଗର୍ଗ କାଳଜ୍ଞାନ ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଗତିବ୍ୟତିକ୍ରମ ଜାଣୁଥିଲେ।
9.38.15
उत्पाता दारुणाश्चैक शुभाश्च जनमेजय ।
सरस्वत्याः शुभे तीर्थे विदिता वै महात्मना ॥ ९.३८.१५ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୁଭ ଉତ୍ପାତ ସରସ୍ୱତୀର ଶୁଭ ତୀର୍ଥରେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଜଣା ଥିଲା।
9.38.16
तस्य नाम्ना च तत्तीर्थं गर्गस्रोत इति स्मृतम् ॥ ९.३८.१६ ॥
ତାଙ୍କ ନାମରେ ସେହି ତୀର୍ଥ ଗର୍ଗସ୍ରୋତ ନାମରେ ସ୍ମୃତ ହୁଏ।
9.38.17
तत्र गर्गं महाभागमृषयः सुव्रता नृप ।
उपासाञ्चक्रिरे नित्यं कालज्ञानं प्रति प्रभो ॥ ९.३८.१७ ॥
ହେ ନୃପ, ସେଠାରେ ସୁବ୍ରତ ଋଷିମାନେ ମହାଭାଗ ଗର୍ଗଙ୍କୁ କାଳଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
9.38.18
तत्र गत्वा महाराज बलः श्वेतानुलेपनः ।
विधिवद्वि धनं दत्त्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ ९.३८.१८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଯାଇ ଧଳା ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇଥିବା ବଳରାମ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଧନ ଦେଲେ।
9.38.19
उच्चावचांस्तथा भक्ष्यान्विप्रेभ्यो विप्रदाय सः ।
नीलवासास्तदाऽगच्छच्छङ्घतीर्थं महायशाः ॥ ९.३८.१९ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ ଦାନ କରି ଶଙ୍ଖତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ।
9.38.20
तत्रापश्यन्महाशङ्खं महामेरुमिवोच्छ्रितम् ।
श्वेतपर्वतसङ्काशमृषिसङ्घैर्निषेवितम्।
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली ॥ ९.३८.२० ॥
ସେଠାରେ ବଳବାନ ତାଳଧ୍ୱଜ ସରସ୍ୱତୀ ତୀରରେ ଥିବା, ମହାମେରୁ ପରି ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ସଦୃଶ, ଋଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେହି ମହାଶଙ୍ଖ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିଲେ।
9.38.21
यक्षा विद्याधराश्चैव राक्षसाश्चामितौजसः ।
पिशाचाश्चामितबला यत्र सिद्धाः सहस्रशः ॥ ९.३८.२१ ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଅମିତ ବଳଶାଳୀ ପିଶାଚମାନେ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ସିଦ୍ଧ ବାସ କରନ୍ତି।
9.38.22
ते सर्वे ह्यशनं त्यक्त्वा फलं तस्य वनस्पतेः ।
व्रतैश्च नियमैश्चैव कालेकाले स्म भुञ्जते ॥ ९.३८.२२ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେହି ବୃକ୍ଷର ଫଳ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ସହିତ ସମୟେ ସମୟେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
9.38.23
प्राप्तैश्च नियमैस्तैस्तैर्विचरन्तः पृथक्पृथक् ।
अदृश्यमाना मनुजैर्व्यचरन्पुरुषर्षभ ॥ ९.३८.२३ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ନିୟମ ସହିତ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ରହି।
9.38.24
एवं ख्यातो नरव्याघ्र लोकेऽस्मिन्स वनस्पतिः ।
तत्र तीर्थं सरस्वत्याः पावनं लोकविश्रुतम् ॥ ९.३८.२४ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଏହିପରି ଏ ଜଗତରେ ସେହି ବୃକ୍ଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପାବନ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଜଗତରେ ବିଖ୍ୟାତ।
9.38.25
तस्मिंश्च यदुशार्दूलो दत्त्वा तीर्थे पयस्विनीः ।
ताम्रायसानि भाण्डानि वस्त्राणि विविधानि च ॥ ९.३८.२५ ॥
ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଯଦୁଶାର୍ଦୂଳ ଦୁଗ୍ଧବତୀ ଗାଈ, ତମ୍ବା ଓ ଲୁହାର ପାତ୍ର ଏବଂ ବିବିଧ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ।
9.38.26
पूजयित्वा द्विजांश्चैव पूजितश्च तपोधनैः ।
पुण्यं नैसर्गिकं राजन्नाजगाम हलायुधः ॥ ९.३८.२६ ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଓ ତପୋଧନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ୍, ହଳାୟୁଧ ସ୍ୱାଭାବିକ ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଆସିଲେ।
9.38.27
तत्र गत्वा मुनीन्दृष्ट्वा नानावेषधरान्बलः ।
आप्लुत्य सलिले चापि पूजयामास वै द्विजान् ॥ ९.३८.२७ ॥
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ନାନାବେଶଧାରୀ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବଳରାମ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
9.38.28
तथैव दत्त्वा विप्रेभ्यः परिभोगान्सुपुष्कलान् ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्दक्षिणेन सरस्वतीम् ॥ ९.३८.२८ ॥
ସେହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଭୋଗସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରି, ହେ ରାଜନ୍, ବଳରାମ ସରସ୍ବତୀର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗଲେ।
9.38.29
गत्वा चैवं महाबाहुर्नातिदूरे महायशाः ।
धर्मात्मा नागधन्वानं तीर्थमागमदच्युतः ॥ ९.३८.२९ ॥
ଏହିପରି ଯାଇ ମହାବାହୁ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଧର୍ମାତ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନ ଥିବା ନାଗଧନ୍ୱନ ତୀର୍ଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
9.38.30
यत्र पन्नगराजस्य वासुकेः सन्निवेशनम् ।
महाद्युतेर्महाराज बहुभिः पन्नगैर्वृतम् ॥ ९.३८.३० ॥
ଯେଉଁଠାରେ ନାଗରାଜ ବାସୁକିଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଅନେକ ସର୍ପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
9.38.31
ऋषीणां हि सहस्राणि तत्र नित्यं चतुर्दश ।
यत्र देवाः समागम्य वासुकिं पन्नगोत्तमम्।
सर्वपन्नगराजानमभ्यषिञ्चन्यथाविधि ॥ ९.३८.३१ ॥
ସେଠାରେ ସଦା ଚଉଦ ହଜାର ଋଷି ରହୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମିଳିତ ହୋଇ ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାସୁକିଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ସମସ୍ତ ନାଗରାଜଙ୍କ ରାଜା ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
9.38.32
पन्नगेभ्यो भयं तत्र विद्यते न स्म पौरव ॥ ९.३८.३२ ॥
ହେ ପୌରବ, ସେଠାରେ ସର୍ପମାନଙ୍କଠାରୁ ଭୟ ନଥିଲା।
9.38.33
तत्रापि विधिवद्दत्वा विप्रेभ्यो रत्नसञ्चयान् ।
प्रायात्प्राचीं दिशं राजंस्तत्र तीर्थान्यनेकशः ॥ ९.३८.३३ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିମତେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ରତ୍ନରାଶି ଦାନ କରି, ହେ ରାଜନ, ସେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
9.38.34
सहस्रशतसङ्ख्यानि प्रथितानि पदेपदे ।
आप्लुत्य तत्र तीर्थेषु यथोक्तं तत्र चर्षिभिः ॥ ९.३८.३४ ॥
ସେଠାରେ ପାଦେ ପାଦେ ଶହ ଶହ ହଜାର ସଂଖ୍ୟକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ କଥିତ ପରି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି।
9.38.35
दत्त्वा वसु द्विजाग्र्येभ्यो निर्जगाम महाबलः ।
तत्रस्थानृषिसङ्घांस्तानभिवाद्य हलायुधः ॥ ९.३८.३५ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଧନ ଦାନ କରି ମହାବଳ ହଳାୟୁଧ ସେଠାରୁ ବାହାରିଲେ; ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିସମୂହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି।
9.38.36
ततो रामोऽगमत्तीर्थमृषिभिः सेक्तिं महत् ।
यत्र भूयो निववृते प्राङ्मुखा वै सरस्वती ॥ ९.३८.३६ ॥
ତା'ପରେ ରାମ (ବଳରାମ) ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେହି ମହାତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ପୁନଃ ଫେରିଥିଲେ।
9.38.37
ऋषीणां नैमिषेयाणावमेक्षार्थं महात्मनाम् ।
निवृत्तां तां सरिच्छ्रेष्ठां तत्र दृष्ट्वा तु लाङ्गली।
बभूव विस्मितो राजन्बलः श्वेतानुलेपनः ॥ ९.३८.३७ ॥
ନୈମିଷେୟ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ସେଠାରେ ଫେରିଯାଇଥିବା ସେହି ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠାକୁ ଦେଖି, ହେ ରାଜନ୍, ଲାଙ୍ଗଲୀ ବଳରାମ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ, ଶ୍ୱେତ ଅନୁଲେପନରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ।
9.38.38
कस्मात्सरस्वती ब्रह्मन्निवृत्ता प्राङ्मुखीभवत् ।
व्याख्यातमेतदिच्छामि सर्वमध्वर्युसत्तम ॥ ९.३८.३८ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସରସ୍ୱତୀ କାହିଁକି ଫେରି ପୂର୍ବମୁଖୀ ହେଲେ? ହେ ଅଧ୍ୱର୍ଯୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏ ସବୁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ କହିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
9.38.39
कस्मिंश्चित्कारणे तत्र विस्मितो यदुनन्दनः ।
निवृत्ता हेतुना केन कथमेव सरिद्वरा ॥ ९.३८.३९ ॥
କୌଣସି କାରଣରୁ ସେଠାରେ ଯଦୁନନ୍ଦନ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ କି? କେଉଁ ହେତୁରେ, କିପରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଫେରିଗଲା?
9.38.40
पूर्वं कृतयुगे राजन्नैमिषेयास्तपस्विनः ।
वर्तमाने सुविपुले सत्रे द्वादशवार्षिके ॥ ९.३८.४० ॥
ପୂର୍ବରେ, ହେ ରାଜନ୍, କୃତଯୁଗରେ, ନୈମିଷେୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ବାର ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲୁଥିବା ଅତି ବିଶାଳ ସତ୍ରରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ।
9.38.41
ऋषयो बहवो राजंस्तत्सत्रमभिपेदिरे ।
उषित्वा च महाभागास्तस्मिन्सत्रे यथाविधि ॥ ९.३८.४१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବହୁ ଋଷି ସେହି ସତ୍ର ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେହି ସତ୍ରରେ ଯଥାବିଧି ବାସ କରି ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ...
9.38.42
निवृत्ते नैमिषे ये वै सत्रे द्वादशवार्षिके ।
आजग्मुर्ऋषयस्तत्र बहवस्तीर्थकारणात् ॥ ९.३८.४२ ॥
ନୈମିଷରେ ବାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିବା ସେହି ସତ୍ର ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବହୁ ଋଷି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
9.38.43
ऋषीणां बहुलत्वात्तु सरस्वत्या विशाम्पते ।
तीर्थानि नगरायन्ते कूले वै दक्षिणोत्तरे ॥ ९.३८.४३ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଋଷିଙ୍କ ବାହୁଲ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ସରସ୍ୱତୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର କୂଳରେ ତୀର୍ଥସମୂହ ନଗର ପରି ହେଲେ।
9.38.44
समन्तपञ्चकं यावत्तावत्ते द्विजसत्तमाः ।
तीर्थलोभान्नरव्याघ्र नद्यास्तीरं समाश्रिताः ॥ ९.३८.४४ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଦୀକୂଳରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୀର୍ଥଲୋଭରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
9.38.45
जुह्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् ।
स्वाध्यायेनातिमहता बभूवुः पूरिता दिशः ॥ ९.३८.४५ ॥
ସେଠାରେ ହୋମ କରୁଥିବା ସେହି ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ମୁନିମାନଙ୍କ ଅତି ମହାନ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଦିଗସମୂହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
9.38.46
अग्निहोत्रैस्ततस्तेषां हूयमानैर्महात्मनाम् ।
अशोभत सरिच्छ्रेष्ठा दीप्यमानैः समन्ततः ॥ ९.३८.४६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଆହୁତିରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସେହି ନଦୀ ଶୋଭା ପାଇଲା।
9.38.47
वालखिल्या महाराज अश्मकुट्टाश्च तापसाः ।
दन्तोलूखलिनश्चान्ये सम्प्रक्षालास्तथा परे ॥ ९.३८.४७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବାଳଖିଲ୍ୟମାନେ, ପ୍ରସ୍ତରରେ କୁଟାଳି ତାପସମାନେ, ଦନ୍ତୋଲୂଖଳୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମ୍ପ୍ରକ୍ଷାଳମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
9.38.48
वायुभक्षा जलाहाराः पर्णभक्षाश्च तापसाः ।
नानानियमयुक्ताश्च तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ ९.३८.४८ ॥
ବାୟୁଭକ୍ଷୀ, ଜଳାହାରୀ, ପର୍ଣଭକ୍ଷୀ ତାପସମାନେ, ନାନା ନିୟମରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଭୂମିଶୟନକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
9.38.49
आसन्वै मुनयस्तवत्र सरस्वत्याः समीपतः ।
शोभयन्तः सरिच्छ्रेष्ठां गङ्गामिव दिवौकसः ॥ ९.३८.४९ ॥
ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ନିକଟରେ ମୁନିମାନେ ଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଶୋଭାଇବା ପରି ସେମାନେ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠାକୁ ଶୋଭାଇଲେ।
9.38.50
शतशश्च समापेतुर्ऋषयः सत्रयाजिनः ।
तेऽवकाशं न ददृशुः सरस्वत्या महाव्रताः।
तेऽवकाशं च ददृशुः कुरुक्षेत्रं महाव्रताः ॥ ९.३८.५० ॥
ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଶହ ଶହ ଋଷି ଏକତ୍ର ହେଲେ; ସେ ମହାବ୍ରତୀମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ନିକଟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ।
9.38.51
ततो यज्ञोपवीतैः स्वैस्तत्र कृत्वा सरस्वतीम् ।
जुहुवुश्चाग्निहोत्रांश्च चक्रुश्च विविधाः क्रियाः ॥ ९.३८.५१ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଯଜ୍ଞୋପବୀତରେ ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ସୃଷ୍ଟି କରି ଆହୁତି ଦେଲେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କଲେ ଏବଂ ବିବିଧ କ୍ରିୟା କଲେ।
9.38.52
ततस्तमृपिसङ्घातं निराशं चिन्तयान्वितम् ।
दर्शयामास राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ॥ ९.३८.५२ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନିରାଶ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ସେହି ଋଷିସମୂହ ପାଇଁ ସରସ୍ୱତୀ ନିଜକୁ ଦେଖାଇଲେ।
9.38.53
ततः कुञ्जान्बहून्कृत्वा सन्निवृत्ता सरस्वती ।
ऋषीणां पुण्यतपसां कारुण्याज्जनमेजय ॥ ९.३८.५३ ॥
ତା'ପରେ ସରସ୍ୱତୀ ବହୁ କୁଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରି ଫେରିଲେ; ହେ ଜନମେଜୟ, ପୁଣ୍ୟତପା ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାରୁ।
9.38.54
ततो निवृत्त्य राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ।
भूयः प्रतीच्यभिमुखी प्रसुस्राव सरिद्वरा ॥ ९.३८.५४ ॥
ତା'ପରେ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫେରି ସରସ୍ୱତୀ ପୁଣି ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖୀ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ, ସେହି ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା।
9.38.55
अमोघा गमनं कृत्वा तेषां भूयो जगाम ह ।
अत्यद्भुतं महच्चक्रे तदा राजन्महानदी ॥ ९.३८.५५ ॥
ଅମୋଘା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଗତି କରି ପୁଣି ଆଗକୁ ଗଲା। ହେ ରାଜନ୍, ସେତେବେଳେ ସେଇ ମହାନଦୀ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ମହତ୍କାର୍ଯ୍ୟ କଲା।
9.38.56
एवं स कुञ्जो राजन्वै नैमिषीय इति स्मृतः ।
कुरुश्रेष्ठ कुरुक्षेत्रे कुरुष्व महतीं क्रियाम् ॥ ९.३८.५६ ॥
ଏହିପରି ସେ କୁଞ୍ଜ, ହେ ରାଜନ୍, ନୈମିଷୀୟ ନାମରେ ସ୍ମୃତ ହୁଏ। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ମହତୀ କ୍ରିୟା କର।
9.38.57
तत्र कुञ्जान्बहून्दृष्ट्वा निवृत्तां च सरस्वतीम् ।
बभूव विस्मयस्तत्र रामस्याथ महात्मनः ॥ ९.३८.५७ ॥
ସେଠାରେ ଅନେକ କୁଞ୍ଜ ଏବଂ ଫେରିଥିବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କର ବିସ୍ମୟ ହେଲା।
9.38.58
उपस्पृश्य तु तत्रापि विधिवद्यदुनन्दनः ।
दत्त्वा देयान्द्विजातिभ्यो भाण्डानि विविधानि च ॥ ९.३८.५८ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚମନ କରି ଯଦୁନନ୍ଦନ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କୁ ଦେୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବିବିଧ ପାତ୍ର ଦାନ କଲେ।
9.38.59
भक्ष्यं भोज्यं कच विविधं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय च ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ ९.३८.५९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିବିଧ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ, ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ବଳରାମ ତା'ପରେ ଚାଲିଗଲେ।
9.38.60
सरस्वतीतीर्थवरं नानाद्विजगणायुतम् ।
बदरेङ्गुदश्यामाकाप्लुक्षाश्वत्थबिभीतकैः ॥ ९.३८.६० ॥
ଅନେକ ଦ୍ୱିଜଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସରସ୍ୱତୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ; ବଦର, ଇଙ୍ଗୁଦୀ, ଶ୍ୟାମାକ, ପାକୁଡ଼, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ବିଭୀତକ ଗଛରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
9.38.61
कङ्कोलैश्च पलाश्चैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा ।
सरस्वतीतीर्थरुहैस्तरुभिर्विविधैस्तथा ॥ ९.३८.६१ ॥
କଙ୍କୋଳ, ପଳାଶ, କରୀର ଓ ପୀଲୁ ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ତୀର୍ଥରେ ଜାତ ନାନା ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷରେ ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା ।
9.38.62
करुषकवरैश्चैव बिल्वैराम्रातकैस्तथा ।
अतिमुक्तकषण्डैश्च पारिजातैश्च शोभितम् ॥ ९.३८.६२ ॥
ଉତ୍ତମ କରୁଷକ ବୃକ୍ଷ, ବିଲ୍ୱ ଓ ଆମ୍ରାତକ ବୃକ୍ଷ, ଅତିମୁକ୍ତକ ଝୋପ ଏବଂ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷରେ ତାହା ଶୋଭିତ ଥିଲା ।
9.38.63
कदलीवनभूयिष्ठं दृष्टिकान्तं मनोहरम् ।
वाय्वम्बुफलपर्णादैर्दन्तोलूखलिकैरपि ॥ ९.३८.६३ ॥
କଦଳୀ ବନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନୟନମନୋହର ଓ ମନୋରମ ଥିଲା; ସେଠାରେ ବାୟୁ, ଜଳ, ଫଳ, ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଓ ଦାନ୍ତକୁ ଉଖଳି କରିଥିବା (ତପସ୍ୱୀ) ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
9.38.64
तथाऽश्मकुट्टैर्वातेयैर्मुनिभिर्बहुभिर्वृतम् ।
स्वाध्यायघोषसङ्घुष्टं मृगयूथशताकुलम् ॥ ९.३८.६४ ॥
ପଥର ଦ୍ୱାରା କୁଟି ଖାଉଥିବା ଓ ବାୟୁଭକ୍ଷୀ ବହୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଘୋଷରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ଏବଂ ଶହ ଶହ ମୃଗଯୂଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
9.38.65
अहिंस्रैर्धर्मपरमैर्नृभिरत्यर्थरोवितम् ।
सप्तसारस्वतं तीर्थमाजगाम हलायुधः।
यत्र मङ्कणकः सिद्धस्तपस्तेपे महामुनिः ॥ ९.३८.६५ ॥
ଅହିଂସକ ଏବଂ ଧର୍ମପରାୟଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ମୁଖରିତ ସପ୍ତସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥରେ ହଳାୟୁଧ (ବଳରାମ) ଆସିଲେ; ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ମହାମୁନି ମଙ୍କଣକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ।