మహాభారతం · అధ్యాయం 9.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.38.1
ततो विनशनं राजन्नाजगाम हलायुधः ।
शूराऽऽभीरन्प्रति द्वेषाद्यत्र नष्टा सरस्वती।
तस्मात्तामृषयो नित्यं प्राहुर्विनशनेति च ॥ ९.३८.१ ॥
ఓ రాజా, అప్పుడు నాగలి ఆయుధుడైన బలరాముడు వినశనానికి వచ్చాడు. శూరులు, ఆభీరులపై ద్వేషంతో సరస్వతి అక్కడ అదృశ్యమైంది. అందుచేత ఋషులు ఆమెను ఎల్లప్పుడూ వినశనం అని పిలుస్తారు.
9.38.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलः सरस्वत्यां महाबलः ।
सुभूमिकं ततोऽगच्छत्सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.२ ॥
అక్కడ కూడా మహాబలుడైన బలరాముడు సరస్వతిలో ఆచమనం చేసి స్నానించాడు; తరువాత సరస్వతి ఉత్తమ తీరంలోని సుభూమికకు వెళ్లాడు.
9.38.3
तत्र चाप्सरसः शुभ्रा नित्यकालमतन्द्रिताः ।
क्रीडाभिर्विमलाभिश्च क्रीडन्ति विमलाननाः ॥ ९.३८.३ ॥
అక్కడ ఎల్లప్పుడూ అలసట లేకుండా, నిర్మలమైన ముఖాలతో ప్రకాశించే అప్సరసలు నిర్మల క్రీడలలో ఆడుతుంటారు.
9.38.4
तत्र देवाः सगन्धर्वा मासिमासि जनेश्वर ।
अभिगच्छन्ति तत्तीर्थं पुण्यं ब्राह्मणसेवितम् ॥ ९.३८.४ ॥
ఓ జనేశ్వరా, అక్కడ దేవతలు గంధర్వులతో కలిసి ప్రతి నెలా బ్రాహ్మణులు సేవించే ఆ పుణ్య తీర్థానికి వస్తారు.
9.38.5
तत्र नृत्यन्ति गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
समेत्य सहिता राजन्यथाप्राप्तं यथासुखम् ॥ ९.३८.५ ॥
అక్కడ గంధర్వులు నాట్యం చేస్తారు; అలాగే అప్సరసల గణాలు కూడా. ఓ రాజా, కలిసి సమకూడి, లభించినట్లు, సుఖం కలిగించినట్లు ఆనందిస్తారు.
9.38.6
तत्र मोदन्ति देवाश्च पितरश्च सवीरुधः ।
पुण्यैः पुष्पैः सदा दिव्यैः कीर्यमाणाः पुनः पुनः ॥ ९.३८.६ ॥
అక్కడ దేవతలు, పితృదేవతలు, తీగలు కూడా ఆనందిస్తాయి; పవిత్రమైన దివ్య పుష్పాలు వారిపై పదే పదే చల్లబడుతుంటాయి.
9.38.7
आक्रीडभूमिः सा राजंस्तासामप्सरसां शुभा ।
सुभूमिकेति विख्याता सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.७ ॥
ఓ రాజా, అది ఆ అప్సరసల శుభకరమైన క్రీడాస్థలం; సరస్వతి శ్రేష్ఠ తీరంపై 'సుభూమికా' అని ప్రసిద్ధమైనది.
9.38.8
तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसु विप्रेषु माधवः ।
श्रुत्वा गीतं च तद्दिव्यं वादित्राणां च निःस्वनम् ॥ ९.३८.८ ॥
అక్కడ స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేసి, మాధవుడు ఆ దివ్య గీతాన్ని, వాద్యధ్వనులను విన్నాడు.
9.38.9
शय्याश्च विपुला दृष्ट्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् ।
गन्धर्वाणां ततस्तीर्थमागच्छद्रोहिणीसुतः ॥ ९.३८.९ ॥
దేవ, గంధర్వ, రాక్షసుల విశాలమైన శయ్యలను చూసి, రోహిణీ పుత్రుడు గంధర్వుల తీర్థానికి వచ్చాడు.
9.38.10
विश्वावसुमुखास्तत्र गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
नृत्तवादित्रगीतं च कुर्न्वति सुमनोरमम् ॥ ९.३८.१० ॥
అక్కడ విశ్వావసు ప్రముఖులైన గంధర్వ, అప్సరస గణాలు నృత్యం, వాద్యం, గీతాలతో అత్యంత మనోహరంగా ప్రదర్శిస్తున్నాయి.
9.38.11
तत्र दत्त्वा हलधरो विप्रेभ्यो विविधं वसु ।
अजाविकं गोखरोष्ट्रं सुवर्णं रजतं तथा ॥ ९.३८.११ ॥
అక్కడ హలధరుడు బ్రాహ్మణులకు వివిధ ధనాలను ఇచ్చాడు — మేకలు, గొర్రెలు, ఆవులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, బంగారం, వెండి కూడా.
9.38.12
भोजयित्वा द्विजान्कामैः सन्तर्प्य च महाधनैः ।
प्रययौ सहितो विप्रैः स्तूयमानश्च माधवः ॥ ९.३८.१२ ॥
ద్విజులకు ఇష్టమైన భోజనం పెట్టి, మహాధనాలతో తృప్తి పరచి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి స్తుతించబడుతూ మాధవుడు బయలుదేరాడు.
9.38.13
तस्माद्गन्धर्वतीर्थाच्च महाबाहुररिन्दमः ।
गर्गस्रोतो महातीर्थमाजगामैककुण्डली ॥ ९.३८.१३ ॥
గంధర్వ తీర్థం నుండి మహాబాహువు, శత్రుదమనుడు, ఏకకుండలధారి గర్గస్రోత మహాతీర్థానికి వచ్చారు.
9.38.14
तत्र गर्गेण वृद्धेन तपसा भावितात्मना ।
कालज्ञानगतिश्चैव ज्योतिषां च व्यतिक्रमः ॥ ९.३८.१४ ॥
అక్కడ తపస్సుతో పవిత్రమైన మనసున్న వృద్ధుడైన గర్గుడు కాలజ్ఞానం, గ్రహాల గతిమార్పులు తెలిసినవాడు.
9.38.15
उत्पाता दारुणाश्चैक शुभाश्च जनमेजय ।
सरस्वत्याः शुभे तीर्थे विदिता वै महात्मना ॥ ९.३८.१५ ॥
జనమేజయా, భయంకర మరియు శుభ ఉత్పాతాలు సరస్వతి శుభ తీర్థంలో ఆ మహాత్ముడికి తెలిసాయి.
9.38.16
तस्य नाम्ना च तत्तीर्थं गर्गस्रोत इति स्मृतम् ॥ ९.३८.१६ ॥
ఆయన పేరుతో ఆ తీర్థం గర్గస్రోతమని స్మరించబడింది.
9.38.17
तत्र गर्गं महाभागमृषयः सुव्रता नृप ।
उपासाञ्चक्रिरे नित्यं कालज्ञानं प्रति प्रभो ॥ ९.३८.१७ ॥
రాజా, అక్కడ సువ్రతులైన ఋషులు మహాభాగ్యుడైన గర్గుని కాలజ్ఞానం కోసం నిత్యం సేవించారు.
9.38.18
तत्र गत्वा महाराज बलः श्वेतानुलेपनः ।
विधिवद्वि धनं दत्त्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ ९.३८.१८ ॥
మహారాజా, అక్కడికి వెళ్లి తెల్ల గంధం పూసుకున్న బలరాముడు శుద్ధాత్ములైన మునులకు విధిప్రకారం ధనం ఇచ్చాడు.
9.38.19
उच्चावचांस्तथा भक्ष्यान्विप्रेभ्यो विप्रदाय सः ।
नीलवासास्तदाऽगच्छच्छङ्घतीर्थं महायशाः ॥ ९.३८.१९ ॥
అప్పుడు మహాయశస్వి అయిన అతడు, నీలవస్త్రాలు ధరించి, బ్రాహ్మణులకు నానా విధ భక్ష్యాలను దానం చేసి, శంఖతీర్థానికి వెళ్ళాడు.
9.38.20
तत्रापश्यन्महाशङ्खं महामेरुमिवोच्छ्रितम् ।
श्वेतपर्वतसङ्काशमृषिसङ्घैर्निषेवितम्।
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली ॥ ९.३८.२० ॥
అక్కడ బలవంతుడైన తాలధ్వజుడు, సరస్వతీ తీరాన ఉన్న, మహామేరువులా ఎత్తైన, శ్వేతపర్వతంలా ఉన్న, ఋషిసమూహాలు సేవించే ఆ మహాశంఖ పర్వతాన్ని చూశాడు.
9.38.21
यक्षा विद्याधराश्चैव राक्षसाश्चामितौजसः ।
पिशाचाश्चामितबला यत्र सिद्धाः सहस्रशः ॥ ९.३८.२१ ॥
అక్కడ అమితతేజస్వులైన యక్షులు, విద్యాధరులు, రాక్షసులు, అమితబలవంతులైన పిశాచులు, వేలాదిమంది సిద్ధులు ఉన్నారు.
9.38.22
ते सर्वे ह्यशनं त्यक्त्वा फलं तस्य वनस्पतेः ।
व्रतैश्च नियमैश्चैव कालेकाले स्म भुञ्जते ॥ ९.३८.२२ ॥
వారందరూ అన్నాన్ని విడిచి, ఆ వృక్షపు ఫలాన్ని వ్రతాలతో, నియమాలతో, కాలకాలంలో భుజించేవారు.
9.38.23
प्राप्तैश्च नियमैस्तैस्तैर्विचरन्तः पृथक्पृथक् ।
अदृश्यमाना मनुजैर्व्यचरन्पुरुषर्षभ ॥ ९.३८.२३ ॥
పురుషశ్రేష్ఠా, వారు తాము పొందిన నియమాలతో విడివిడిగా సంచరించేవారు; మనుషులకు కనిపించకుండా.
9.38.24
एवं ख्यातो नरव्याघ्र लोकेऽस्मिन्स वनस्पतिः ।
तत्र तीर्थं सरस्वत्याः पावनं लोकविश्रुतम् ॥ ९.३८.२४ ॥
నరవ్యాఘ్రా, ఈ లోకంలో ఆ వృక్షం ఈ విధంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడే సరస్వతీ పావనమైన తీర్థం లోకప్రసిద్ధమై ఉంది.
9.38.25
तस्मिंश्च यदुशार्दूलो दत्त्वा तीर्थे पयस्विनीः ।
ताम्रायसानि भाण्डानि वस्त्राणि विविधानि च ॥ ९.३८.२५ ॥
ఆ తీర్థంలో యదువులలో శార్దూలుడు పాలిచ్చే ఆవులను, రాగి ఇనుప పాత్రలను, వివిధ వస్త్రాలను దానం చేశాడు.
9.38.26
पूजयित्वा द्विजांश्चैव पूजितश्च तपोधनैः ।
पुण्यं नैसर्गिकं राजन्नाजगाम हलायुधः ॥ ९.३८.२६ ॥
బ్రాహ్మణులను పూజించి, తపోధనుల చేత తానూ గౌరవింపబడి, రాజా, హలాయుధుడు సహజ పుణ్యంతో వచ్చాడు.
9.38.27
तत्र गत्वा मुनीन्दृष्ट्वा नानावेषधरान्बलः ।
आप्लुत्य सलिले चापि पूजयामास वै द्विजान् ॥ ९.३८.२७ ॥
అక్కడికి వెళ్లి, వివిధ వేషాలు ధరించిన మునులను చూసి, బలరాముడు నీటిలో స్నానం చేసి బ్రాహ్మణులను పూజించాడు.
9.38.28
तथैव दत्त्वा विप्रेभ्यः परिभोगान्सुपुष्कलान् ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्दक्षिणेन सरस्वतीम् ॥ ९.३८.२८ ॥
అలాగే బ్రాహ్మణులకు సమృద్ధిగా భోగవస్తువులను దానం చేసి, రాజా, బలరాముడు సరస్వతికి దక్షిణంగా వెళ్లాడు.
9.38.29
गत्वा चैवं महाबाहुर्नातिदूरे महायशाः ।
धर्मात्मा नागधन्वानं तीर्थमागमदच्युतः ॥ ९.३८.२९ ॥
ఈ విధంగా వెళ్లి, మహాబాహువు, మహాయశస్వి, ధర్మాత్ముడైన అచ్యుతుడు ఎంతో దూరం కాని నాగధన్వన తీర్థానికి చేరాడు.
9.38.30
यत्र पन्नगराजस्य वासुकेः सन्निवेशनम् ।
महाद्युतेर्महाराज बहुभिः पन्नगैर्वृतम् ॥ ९.३८.३० ॥
నాగరాజు వాసుకి నివాసం అక్కడ ఉంది; ఆయన మహాతేజస్వి, ఎన్నో సర్పాలతో చుట్టబడి ఉంటాడు, మహారాజా.
9.38.31
ऋषीणां हि सहस्राणि तत्र नित्यं चतुर्दश ।
यत्र देवाः समागम्य वासुकिं पन्नगोत्तमम्।
सर्वपन्नगराजानमभ्यषिञ्चन्यथाविधि ॥ ९.३८.३१ ॥
అక్కడ ఎల్లప్పుడూ పద్నాలుగు వేల మంది ఋషులు ఉండేవారు. అక్కడ దేవతలు సమావేశమై, సర్పోత్తముడైన వాసుకిని అన్ని నాగరాజుల రాజుగా విధిప్రకారం అభిషేకించారు.
9.38.32
पन्नगेभ्यो भयं तत्र विद्यते न स्म पौरव ॥ ९.३८.३२ ॥
ఓ పౌరవా, అక్కడ సర్పాల వల్ల భయం ఉండేది కాదు.
9.38.33
तत्रापि विधिवद्दत्वा विप्रेभ्यो रत्नसञ्चयान् ।
प्रायात्प्राचीं दिशं राजंस्तत्र तीर्थान्यनेकशः ॥ ९.३८.३३ ॥
అక్కడ కూడా విధిప్రకారం బ్రాహ్మణులకు రత్నరాశులను దానం చేసి, ఓ రాజా, ఆయన తూర్పు దిక్కుకు వెళ్లాడు; అక్కడ అనేక తీర్థాలు ఉన్నాయి.
9.38.34
सहस्रशतसङ्ख्यानि प्रथितानि पदेपदे ।
आप्लुत्य तत्र तीर्थेषु यथोक्तं तत्र चर्षिभिः ॥ ९.३८.३४ ॥
అక్కడ అడుగడుగునా వందలు వేలుగా ప్రసిద్ధమైన తీర్థాలు ఉన్నాయి; అక్కడ ఋషులు చెప్పినట్లుగా ఆ తీర్థాలలో స్నానమాడి.
9.38.35
दत्त्वा वसु द्विजाग्र्येभ्यो निर्जगाम महाबलः ।
तत्रस्थानृषिसङ्घांस्तानभिवाद्य हलायुधः ॥ ९.३८.३५ ॥
శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేసి మహాబలుడైన హలాయుధుడు అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు; అక్కడ ఉన్న ఋషి సమూహాలకు నమస్కరించి.
9.38.36
ततो रामोऽगमत्तीर्थमृषिभिः सेक्तिं महत् ।
यत्र भूयो निववृते प्राङ्मुखा वै सरस्वती ॥ ९.३८.३६ ॥
తరువాత రాముడు (బలరాముడు) ఋషులు సేవించే ఆ మహా తీర్థానికి వెళ్లాడు; అక్కడ సరస్వతీ నది తూర్పు ముఖంగా మళ్లీ తిరిగింది.
9.38.37
ऋषीणां नैमिषेयाणावमेक्षार्थं महात्मनाम् ।
निवृत्तां तां सरिच्छ्रेष्ठां तत्र दृष्ट्वा तु लाङ्गली।
बभूव विस्मितो राजन्बलः श्वेतानुलेपनः ॥ ९.३८.३७ ॥
నైమిష మహర్షులైన మహాత్ములను చూడటానికి, అక్కడ వెనుకకు మరలిన ఆ నదీశ్రేష్ఠను చూసి, ఓ రాజా, లాంగలీ బలరాముడు విస్మితుడయ్యాడు, తెల్లని అనులేపనంతో.
9.38.38
कस्मात्सरस्वती ब्रह्मन्निवृत्ता प्राङ्मुखीभवत् ।
व्याख्यातमेतदिच्छामि सर्वमध्वर्युसत्तम ॥ ९.३८.३८ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, సరస్వతి ఎందుకు వెనుకకు మరలి తూర్పు ముఖమైంది? ఓ అధ్వర్యులలో ఉత్తముడా, ఇదంతా వివరంగా చెప్పమని కోరుతున్నాను.
9.38.39
कस्मिंश्चित्कारणे तत्र विस्मितो यदुनन्दनः ।
निवृत्ता हेतुना केन कथमेव सरिद्वरा ॥ ९.३८.३९ ॥
ఏ కారణం చేత అక్కడ యదునందనుడు విస్మితుడయ్యాడు? ఏ హేతువుతో, ఎలా ఆ శ్రేష్ఠనది వెనుకకు మరలింది?
9.38.40
पूर्वं कृतयुगे राजन्नैमिषेयास्तपस्विनः ।
वर्तमाने सुविपुले सत्रे द्वादशवार्षिके ॥ ९.३८.४० ॥
పూర్వం, ఓ రాజా, కృతయుగంలో, నైమిష తపస్వులు పన్నెండు సంవత్సరాలు సాగిన అతి విశాలమైన సత్రంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు.
9.38.41
ऋषयो बहवो राजंस्तत्सत्रमभिपेदिरे ।
उषित्वा च महाभागास्तस्मिन्सत्रे यथाविधि ॥ ९.३८.४१ ॥
ఓ రాజా, అనేక మంది ఋషులు ఆ సత్రాన్ని ప్రారంభించారు. ఆ సత్రంలో విధిప్రకారం నివసించి ఆ మహాభాగ్యులు...
9.38.42
निवृत्ते नैमिषे ये वै सत्रे द्वादशवार्षिके ।
आजग्मुर्ऋषयस्तत्र बहवस्तीर्थकारणात् ॥ ९.३८.४२ ॥
నైమిషంలో పన్నెండు సంవత్సరాల ఆ సత్రం ముగిసినప్పుడు, తీర్థయాత్ర కారణంగా అనేక మంది ఋషులు అక్కడికి వచ్చారు.
9.38.43
ऋषीणां बहुलत्वात्तु सरस्वत्या विशाम्पते ।
तीर्थानि नगरायन्ते कूले वै दक्षिणोत्तरे ॥ ९.३८.४३ ॥
ప్రజాపతీ, ఋషుల బాహుళ్యం వల్ల సరస్వతి దక్షిణ, ఉత్తర తీరాలపై తీర్థాలు నగరాల వలె అయ్యాయి.
9.38.44
समन्तपञ्चकं यावत्तावत्ते द्विजसत्तमाः ।
तीर्थलोभान्नरव्याघ्र नद्यास्तीरं समाश्रिताः ॥ ९.३८.४४ ॥
నరవ్యాఘ్రా, సమంతపంచకం వరకు నది తీరంలో ఆ ఉత్తమ ద్విజులు తీర్థలోభంతో ఆశ్రయించారు.
9.38.45
जुह्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् ।
स्वाध्यायेनातिमहता बभूवुः पूरिता दिशः ॥ ९.३८.४५ ॥
అక్కడ హోమం చేస్తున్న ఆ పవిత్రాత్మ మునుల అతి మహత్తరమైన స్వాధ్యాయంతో దిక్కులు నిండిపోయాయి.
9.38.46
अग्निहोत्रैस्ततस्तेषां हूयमानैर्महात्मनाम् ।
अशोभत सरिच्छ्रेष्ठा दीप्यमानैः समन्ततः ॥ ९.३८.४६ ॥
తరువాత ఆ మహాత్ముల అగ్నిహోత్రాల ఆహుతులతో అన్నివైపులా ప్రకాశిస్తూ నదులలో శ్రేష్ఠమైనది శోభించింది.
9.38.47
वालखिल्या महाराज अश्मकुट्टाश्च तापसाः ।
दन्तोलूखलिनश्चान्ये सम्प्रक्षालास्तथा परे ॥ ९.३८.४७ ॥
మహారాజా, వాలఖిల్యులు, రాతితో కొట్టే తాపసులు, దంతోలూఖలులు మరియు ఇతరులు, సంప్రక్షాలులు కూడా ఉన్నారు.
9.38.48
वायुभक्षा जलाहाराः पर्णभक्षाश्च तापसाः ।
नानानियमयुक्ताश्च तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ ९.३८.४८ ॥
వాయుభక్షులు, జలాహారులు, ఆకులు తినే తాపసులు, నానా నియమాలలో నిమగ్నులైనవారు, నేలపై శయనించేవారు కూడా ఉన్నారు.
9.38.49
आसन्वै मुनयस्तवत्र सरस्वत्याः समीपतः ।
शोभयन्तः सरिच्छ्रेष्ठां गङ्गामिव दिवौकसः ॥ ९.३८.४९ ॥
అక్కడ సరస్వతి సమీపంలో మునులు ఉండేవారు; దేవతలు గంగను అలంకరించినట్లు వారు శ్రేష్ఠ నదిని అలంకరించారు.
9.38.50
शतशश्च समापेतुर्ऋषयः सत्रयाजिनः ।
तेऽवकाशं न ददृशुः सरस्वत्या महाव्रताः।
तेऽवकाशं च ददृशुः कुरुक्षेत्रं महाव्रताः ॥ ९.३८.५० ॥
సత్రయాగం చేసే వందలాది ఋషులు సమావేశమయ్యారు; ఆ మహావ్రతులు సరస్వతి వద్ద స్థలం కనుగొనలేదు; వారు కురుక్షేత్రంలో స్థలం కనుగొన్నారు.
9.38.51
ततो यज्ञोपवीतैः स्वैस्तत्र कृत्वा सरस्वतीम् ।
जुहुवुश्चाग्निहोत्रांश्च चक्रुश्च विविधाः क्रियाः ॥ ९.३८.५१ ॥
అప్పుడు వారు తమ యజ్ఞోపవీతాలతో అక్కడ సరస్వతిని నిర్మించి, హోమాలు చేసి, అనేక క్రియలు నిర్వహించారు.
9.38.52
ततस्तमृपिसङ्घातं निराशं चिन्तयान्वितम् ।
दर्शयामास राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ॥ ९.३८.५२ ॥
అప్పుడు ఓ రాజేంద్రా, నిరాశతో చింతలో ఉన్న ఆ ఋషి సమూహం కోసం సరస్వతి తనను ప్రత్యక్షం చేసింది.
9.38.53
ततः कुञ्जान्बहून्कृत्वा सन्निवृत्ता सरस्वती ।
ऋषीणां पुण्यतपसां कारुण्याज्जनमेजय ॥ ९.३८.५३ ॥
అప్పుడు సరస్వతి అనేక తోటలను సృష్టించి తిరిగివచ్చింది; ఓ జనమేజయా, పుణ్యతపస్సు చేసే ఋషుల పట్ల కరుణతో ఆ పని చేసింది.
9.38.54
ततो निवृत्त्य राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ।
भूयः प्रतीच्यभिमुखी प्रसुस्राव सरिद्वरा ॥ ९.३८.५४ ॥
అప్పుడు ఓ రాజేంద్రా, వారి కోసం తిరిగి, మళ్లీ పశ్చిమాభిముఖంగా ప్రవహించింది ఆ శ్రేష్ఠ నది సరస్వతి.
9.38.55
अमोघा गमनं कृत्वा तेषां भूयो जगाम ह ।
अत्यद्भुतं महच्चक्रे तदा राजन्महानदी ॥ ९.३८.५५ ॥
అమోఘా వారి కోసం తన గమనాన్ని చేసి మళ్ళీ ముందుకు సాగింది. ఓ రాజా, అప్పుడు ఆ మహానది అత్యద్భుతమైన గొప్ప కార్యాన్ని చేసింది.
9.38.56
एवं स कुञ्जो राजन्वै नैमिषीय इति स्मृतः ।
कुरुश्रेष्ठ कुरुक्षेत्रे कुरुष्व महतीं क्रियाम् ॥ ९.३८.५६ ॥
ఈ విధంగా ఆ కుంజము, ఓ రాజా, నైమిషీయము అని స్మరించబడుతుంది. ఓ కురుశ్రేష్ఠా, కురుక్షేత్రంలో గొప్ప క్రియను చేయి.
9.38.57
तत्र कुञ्जान्बहून्दृष्ट्वा निवृत्तां च सरस्वतीम् ।
बभूव विस्मयस्तत्र रामस्याथ महात्मनः ॥ ९.३८.५७ ॥
అక్కడ అనేక కుంజాలను, తిరిగి మళ్ళిన సరస్వతిని చూసి మహాత్ముడైన రాముడికి ఆశ్చర్యం కలిగింది.
9.38.58
उपस्पृश्य तु तत्रापि विधिवद्यदुनन्दनः ।
दत्त्वा देयान्द्विजातिभ्यो भाण्डानि विविधानि च ॥ ९.३८.५८ ॥
అక్కడ కూడా విధివత్తుగా ఉపస్పర్శ చేసి, యదునందనుడు ద్విజులకు ఇవ్వదగిన వస్తువులను, వివిధ పాత్రలను దానం చేశాడు.
9.38.59
भक्ष्यं भोज्यं कच विविधं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय च ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ ९.३८.५९ ॥
బ్రాహ్మణులకు వివిధ భక్ష్య భోజ్య పదార్థాలను ఇచ్చి, ఓ రాజా, ద్విజులచే పూజింపబడిన బలరాముడు అక్కడినుండి బయలుదేరాడు.
9.38.60
सरस्वतीतीर्थवरं नानाद्विजगणायुतम् ।
बदरेङ्गुदश्यामाकाप्लुक्षाश्वत्थबिभीतकैः ॥ ९.३८.६० ॥
అనేక ద్విజ సమూహాలతో నిండిన సరస్వతి శ్రేష్ఠ తీర్థం; రేగు, ఇంగుదీ, శ్యామాకం, మేడి, రావి, తాండ్ర చెట్లతో నిండినది.
9.38.61
कङ्कोलैश्च पलाश्चैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा ।
सरस्वतीतीर्थरुहैस्तरुभिर्विविधैस्तथा ॥ ९.३८.६१ ॥
కంకోల, పలాశ, కరీర, పీలు వృక్షాలతో, సరస్వతీ తీర్థంలో పెరిగిన వివిధ రకాల చెట్లతో కూడా (ఆ తీర్థం శోభిల్లింది).
9.38.62
करुषकवरैश्चैव बिल्वैराम्रातकैस्तथा ।
अतिमुक्तकषण्डैश्च पारिजातैश्च शोभितम् ॥ ९.३८.६२ ॥
శ్రేష్ఠమైన కరుషక వృక్షాలతో, బిల్వ, ఆమ్రాతక వృక్షాలతో, అతిముక్తక పొదలతో, పారిజాత వృక్షాలతో అది శోభిల్లింది.
9.38.63
कदलीवनभूयिष्ठं दृष्टिकान्तं मनोहरम् ।
वाय्वम्बुफलपर्णादैर्दन्तोलूखलिकैरपि ॥ ९.३८.६३ ॥
అరటి తోటలతో నిండి, కన్నులకు ఇంపుగా, మనోహరంగా ఉంది; గాలి, నీరు, పండ్లు, ఆకులు మాత్రమే తినేవారు, పళ్లనే రోలుగా వాడేవారు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
9.38.64
तथाऽश्मकुट्टैर्वातेयैर्मुनिभिर्बहुभिर्वृतम् ।
स्वाध्यायघोषसङ्घुष्टं मृगयूथशताकुलम् ॥ ९.३८.६४ ॥
రాళ్లతో దంచుకుని తినేవారు, గాలినే ఆహారంగా తీసుకునేవారు అయిన అనేకమంది మునులతో చుట్టుముట్టబడి, స్వాధ్యాయ ఘోషతో ప్రతిధ్వనిస్తూ, వందల కొద్దీ లేడి గుంపులతో నిండి ఉంది.
9.38.65
अहिंस्रैर्धर्मपरमैर्नृभिरत्यर्थरोवितम् ।
सप्तसारस्वतं तीर्थमाजगाम हलायुधः।
यत्र मङ्कणकः सिद्धस्तपस्तेपे महामुनिः ॥ ९.३८.६५ ॥
అహింసాపరులు, ధర్మనిష్ఠులైన మనుష్యులతో అత్యంతంగా మారుమ్రోగుతున్న సప్త-సారస్వత తీర్థానికి హలాయుధుడు (బలరాముడు) వచ్చాడు; అక్కడ సిద్ధుడైన మహాముని మంకణకుడు తపస్సు చేశాడు.