Mahābhārata · Adhyāya 9.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.38.1
ततो विनशनं राजन्नाजगाम हलायुधः ।
शूराऽऽभीरन्प्रति द्वेषाद्यत्र नष्टा सरस्वती।
तस्मात्तामृषयो नित्यं प्राहुर्विनशनेति च ॥ ९.३८.१ ॥
Kemudian, wahai raja, Halāyudha datang ke Vinaśana, tempat Sarasvatī lenyap karena permusuhan terhadap kaum Śūra dan Ābhīra. Karena itu para resi selalu menyebutnya Vinaśana.
9.38.2
तत्राप्युपस्पृश्य बलः सरस्वत्यां महाबलः ।
सुभूमिकं ततोऽगच्छत्सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.२ ॥
Di sana pun, setelah membasuh diri dengan air dan mandi di Sarasvatī, Bala yang perkasa pergi ke Subhūmika, di tepi Sarasvatī yang mulia.
9.38.3
तत्र चाप्सरसः शुभ्रा नित्यकालमतन्द्रिताः ।
क्रीडाभिर्विमलाभिश्च क्रीडन्ति विमलाननाः ॥ ९.३८.३ ॥
Di sana para apsarās yang bercahaya, tak pernah lelah, berwajah bersih, bermain dengan permainan yang suci.
9.38.4
तत्र देवाः सगन्धर्वा मासिमासि जनेश्वर ।
अभिगच्छन्ति तत्तीर्थं पुण्यं ब्राह्मणसेवितम् ॥ ९.३८.४ ॥
Di sana, wahai penguasa manusia, para dewa bersama para gandharva datang setiap bulan ke tirtha suci itu, yang dikunjungi para brahmana.
9.38.5
तत्र नृत्यन्ति गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः ।
समेत्य सहिता राजन्यथाप्राप्तं यथासुखम् ॥ ९.३८.५ ॥
Di sana para gandharva menari, begitu pula kelompok apsarās; wahai raja, berkumpul bersama, mereka bersukacita sesuai yang mereka dapatkan dan sesuai kesenangan.
9.38.6
तत्र मोदन्ति देवाश्च पितरश्च सवीरुधः ।
पुण्यैः पुष्पैः सदा दिव्यैः कीर्यमाणाः पुनः पुनः ॥ ९.३८.६ ॥
Di sana para dewa dan leluhur bersukacita bersama tumbuhan merambat, sementara bunga-bunga ilahi yang suci ditaburkan kepada mereka berulang kali.
9.38.7
आक्रीडभूमिः सा राजंस्तासामप्सरसां शुभा ।
सुभूमिकेति विख्याता सरस्वत्यास्तटे वरे ॥ ९.३८.७ ॥
Wahai raja, itu adalah taman bermain yang indah bagi para apsari itu, terkenal dengan nama Subhūmikā di tepi Sarasvatī yang utama.
9.38.8
तत्र स्नात्वा च दत्त्वा च वसु विप्रेषु माधवः ।
श्रुत्वा गीतं च तद्दिव्यं वादित्राणां च निःस्वनम् ॥ ९.३८.८ ॥
Di sana, setelah mandi dan memberi harta kepada para brāhmaṇa, Mādhava mendengar nyanyian ilahi itu dan bunyi alat-alat musik.
9.38.9
शय्याश्च विपुला दृष्ट्वा देवगन्धर्वरक्षसाम् ।
गन्धर्वाणां ततस्तीर्थमागच्छद्रोहिणीसुतः ॥ ९.३८.९ ॥
Setelah melihat ranjang luas para dewa, gandharva, dan rākṣasa, putra Rohiṇī kemudian datang ke tīrtha para gandharva.
9.38.10
विश्वावसुमुखास्तत्र गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
नृत्तवादित्रगीतं च कुर्न्वति सुमनोरमम् ॥ ९.३८.१० ॥
Di sana kelompok gandharva dan apsari, dipimpin Viśvāvasu, menampilkan tari, alat musik, dan nyanyian yang sangat memikat.
9.38.11
तत्र दत्त्वा हलधरो विप्रेभ्यो विविधं वसु ।
अजाविकं गोखरोष्ट्रं सुवर्णं रजतं तथा ॥ ९.३८.११ ॥
Di sana Haladhara memberi para brāhmaṇa berbagai harta: kambing dan domba, sapi, keledai dan unta, serta emas dan perak.
9.38.12
भोजयित्वा द्विजान्कामैः सन्तर्प्य च महाधनैः ।
प्रययौ सहितो विप्रैः स्तूयमानश्च माधवः ॥ ९.३८.१२ ॥
Setelah memberi makan para dvija sesuai keinginan dan memuaskan mereka dengan harta yang besar, Mādhava berangkat, didampingi para brāhmaṇa dan dipuji oleh mereka.
9.38.13
तस्माद्गन्धर्वतीर्थाच्च महाबाहुररिन्दमः ।
गर्गस्रोतो महातीर्थमाजगामैककुण्डली ॥ ९.३८.१३ ॥
Dari tambatan Gandharva, sang bertangan perkasa, penakluk musuh, yang bersubang tunggal, datang ke tirtha agung Gargasrota.
9.38.14
तत्र गर्गेण वृद्धेन तपसा भावितात्मना ।
कालज्ञानगतिश्चैव ज्योतिषां च व्यतिक्रमः ॥ ९.३८.१४ ॥
Di sana Garga yang tua, yang jiwanya disucikan oleh tapa, menguasai pengetahuan waktu dan perubahan lintasan benda-benda langit.
9.38.15
उत्पाता दारुणाश्चैक शुभाश्च जनमेजय ।
सरस्वत्याः शुभे तीर्थे विदिता वै महात्मना ॥ ९.३८.१५ ॥
Wahai Janamejaya, tanda-tanda buruk dan baik itu diketahui oleh sang berjiwa agung di tirtha Sarasvatī yang suci.
9.38.16
तस्य नाम्ना च तत्तीर्थं गर्गस्रोत इति स्मृतम् ॥ ९.३८.१६ ॥
Dengan namanya, tirtha itu dikenang sebagai Gargasrota.
9.38.17
तत्र गर्गं महाभागमृषयः सुव्रता नृप ।
उपासाञ्चक्रिरे नित्यं कालज्ञानं प्रति प्रभो ॥ ९.३८.१७ ॥
Di sana, wahai raja, para resi yang teguh sumpahnya selalu melayani Garga yang sangat beruntung demi pengetahuan waktu, wahai tuan.
9.38.18
तत्र गत्वा महाराज बलः श्वेतानुलेपनः ।
विधिवद्वि धनं दत्त्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥ ९.३८.१८ ॥
Di sana, wahai raja agung, Bala yang berlumur wangi putih, setelah tiba, memberikan harta menurut tata cara kepada para resi yang jiwanya disucikan.
9.38.19
उच्चावचांस्तथा भक्ष्यान्विप्रेभ्यो विप्रदाय सः ।
नीलवासास्तदाऽगच्छच्छङ्घतीर्थं महायशाः ॥ ९.३८.१९ ॥
Kemudian ia yang termasyhur, berpakaian biru, setelah memberikan aneka makanan kepada para brahmana, pergi ke tirtha Śaṅkha.
9.38.20
तत्रापश्यन्महाशङ्खं महामेरुमिवोच्छ्रितम् ।
श्वेतपर्वतसङ्काशमृषिसङ्घैर्निषेवितम्।
सरस्वत्यास्तटे जातं नगं तालध्वजो बली ॥ ९.३८.२० ॥
Di sana sang perkasa bersenjatakan panji pohon palem melihat gunung besar Śaṅkha itu, yang terletak di tepi Sarasvatī, menjulang seperti Meru yang agung, menyerupai gunung putih, dikunjungi kelompok-kelompok resi.
9.38.21
यक्षा विद्याधराश्चैव राक्षसाश्चामितौजसः ।
पिशाचाश्चामितबला यत्र सिद्धाः सहस्रशः ॥ ९.३८.२१ ॥
Di sana tinggal para yakṣa dan vidyādhara, rākṣasa yang berkuasa tak terukur, piśāca yang bertenaga tak terukur, dan ribuan siddha.
9.38.22
ते सर्वे ह्यशनं त्यक्त्वा फलं तस्य वनस्पतेः ।
व्रतैश्च नियमैश्चैव कालेकाले स्म भुञ्जते ॥ ९.३८.२२ ॥
Mereka semua, setelah meninggalkan makanan biasa, memakan buah pohon itu pada waktu-waktu yang tepat, dengan sumpah dan disiplin.
9.38.23
प्राप्तैश्च नियमैस्तैस्तैर्विचरन्तः पृथक्पृथक् ।
अदृश्यमाना मनुजैर्व्यचरन्पुरुषर्षभ ॥ ९.३८.२३ ॥
Wahai banteng di antara manusia, mengembara masing-masing sendiri-sendiri dengan disiplin yang telah mereka capai, tak terlihat oleh manusia.
9.38.24
एवं ख्यातो नरव्याघ्र लोकेऽस्मिन्स वनस्पतिः ।
तत्र तीर्थं सरस्वत्याः पावनं लोकविश्रुतम् ॥ ९.३८.२४ ॥
Demikianlah, wahai harimau di antara manusia, pohon itu termasyhur di dunia ini; di sana terdapat tirtha suci Sarasvatī, yang tersohor di seluruh dunia.
9.38.25
तस्मिंश्च यदुशार्दूलो दत्त्वा तीर्थे पयस्विनीः ।
ताम्रायसानि भाण्डानि वस्त्राणि विविधानि च ॥ ९.३८.२५ ॥
Dan di sana, harimau keturunan Yadu memberikan sapi-sapi perah di tirta suci, serta bejana tembaga dan besi dan aneka pakaian.
9.38.26
पूजयित्वा द्विजांश्चैव पूजितश्च तपोधनैः ।
पुण्यं नैसर्गिकं राजन्नाजगाम हलायुधः ॥ ९.३८.२६ ॥
Setelah menghormati kaum dwija dan dimuliakan pula oleh para pertapa, wahai raja, Balarāma sang pemanggul bajak datang dengan pahala alami.
9.38.27
तत्र गत्वा मुनीन्दृष्ट्वा नानावेषधरान्बलः ।
आप्लुत्य सलिले चापि पूजयामास वै द्विजान् ॥ ९.३८.२७ ॥
Setibanya di sana dan melihat para resi yang mengenakan berbagai rupa, Balarāma mandi di air dan memuliakan kaum dwija.
9.38.28
तथैव दत्त्वा विप्रेभ्यः परिभोगान्सुपुष्कलान् ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्दक्षिणेन सरस्वतीम् ॥ ९.३८.२८ ॥
Demikian pula, setelah memberi para brahmana persediaan melimpah, wahai raja, Balarāma berangkat ke selatan menyusuri Sarasvatī.
9.38.29
गत्वा चैवं महाबाहुर्नातिदूरे महायशाः ।
धर्मात्मा नागधन्वानं तीर्थमागमदच्युतः ॥ ९.३८.२९ ॥
Setelah berjalan demikian, sang bertangan perkasa, amat termasyhur, berjiwa benar, Acyuta, tidak jauh, tiba di tirta suci bernama Nāgadhanvan.
9.38.30
यत्र पन्नगराजस्य वासुकेः सन्निवेशनम् ।
महाद्युतेर्महाराज बहुभिः पन्नगैर्वृतम् ॥ ९.३८.३० ॥
Di sanalah kediaman Vāsuki, raja para ular, yang bercahaya agung, dikelilingi banyak ular, wahai raja agung.
9.38.31
ऋषीणां हि सहस्राणि तत्र नित्यं चतुर्दश ।
यत्र देवाः समागम्य वासुकिं पन्नगोत्तमम्।
सर्वपन्नगराजानमभ्यषिञ्चन्यथाविधि ॥ ९.३८.३१ ॥
Di sana selalu ada empat belas ribu resi. Di sana para dewa berkumpul dan menabalkan Vāsuki, yang terbaik di antara ular, sebagai raja segala raja ular sesuai aturan.
9.38.32
पन्नगेभ्यो भयं तत्र विद्यते न स्म पौरव ॥ ९.३८.३२ ॥
Wahai keturunan Pūru, di sana tidak ada rasa takut terhadap ular.
9.38.33
तत्रापि विधिवद्दत्वा विप्रेभ्यो रत्नसञ्चयान् ।
प्रायात्प्राचीं दिशं राजंस्तत्र तीर्थान्यनेकशः ॥ ९.३८.३३ ॥
Di sana pun, setelah dengan tata cara memberikan tumpukan permata kepada para brahmana, wahai raja, ia berangkat ke arah timur, tempat banyak tīrtha suci berada.
9.38.34
सहस्रशतसङ्ख्यानि प्रथितानि पदेपदे ।
आप्लुत्य तत्र तीर्थेषु यथोक्तं तत्र चर्षिभिः ॥ ९.३८.३४ ॥
Di sana, setiap langkah ada ratusan ribu tīrtha terkenal; dan di sana, setelah mandi di tīrtha-tīrtha itu sebagaimana ditetapkan para resi,
9.38.35
दत्त्वा वसु द्विजाग्र्येभ्यो निर्जगाम महाबलः ।
तत्रस्थानृषिसङ्घांस्तानभिवाद्य हलायुधः ॥ ९.३८.३५ ॥
Setelah memberikan harta kepada para brahmana terbaik, Hala-āyudha (Balarāma) yang perkasa berangkat; dan setelah menghormat kepada kelompok-kelompok resi yang ada di sana,
9.38.36
ततो रामोऽगमत्तीर्थमृषिभिः सेक्तिं महत् ।
यत्र भूयो निववृते प्राङ्मुखा वै सरस्वती ॥ ९.३८.३६ ॥
Kemudian Rāma (Balarāma) pergi ke tīrtha agung itu, yang banyak dikunjungi para resi, tempat Sarasvatī, menghadap ke timur, kembali berbalik arah.
9.38.37
ऋषीणां नैमिषेयाणावमेक्षार्थं महात्मनाम् ।
निवृत्तां तां सरिच्छ्रेष्ठां तत्र दृष्ट्वा तु लाङ्गली।
बभूव विस्मितो राजन्बलः श्वेतानुलेपनः ॥ ९.३८.३७ ॥
Ingin melihat para resi agung Naimiṣa, Balarāma pembawa bajak, ketika melihat sungai terbaik itu berbalik di sana, wahai raja, menjadi takjub, dengan olesan salep putih.
9.38.38
कस्मात्सरस्वती ब्रह्मन्निवृत्ता प्राङ्मुखीभवत् ।
व्याख्यातमेतदिच्छामि सर्वमध्वर्युसत्तम ॥ ९.३८.३८ ॥
Wahai brahmana, mengapa Sarasvatī berbalik dan menghadap ke timur? Wahai yang terbaik di antara adhvaryu, aku ingin semuanya dijelaskan.
9.38.39
कस्मिंश्चित्कारणे तत्र विस्मितो यदुनन्दनः ।
निवृत्ता हेतुना केन कथमेव सरिद्वरा ॥ ९.३८.३९ ॥
Karena suatu sebab, apakah kegembiraan para Yadu terkejut di sana? Dengan sebab apa, dan bagaimana, sungai terbaik itu berbalik?
9.38.40
पूर्वं कृतयुगे राजन्नैमिषेयास्तपस्विनः ।
वर्तमाने सुविपुले सत्रे द्वादशवार्षिके ॥ ९.३८.४० ॥
Dahulu, wahai raja, pada zaman Kṛta, para pertapa Naimiṣa tengah menjalankan sesi kurban yang sangat besar, berlangsung dua belas tahun.
9.38.41
ऋषयो बहवो राजंस्तत्सत्रमभिपेदिरे ।
उषित्वा च महाभागास्तस्मिन्सत्रे यथाविधि ॥ ९.३८.४१ ॥
Wahai raja, banyak resi memulai sesi kurban itu, dan setelah tinggal di dalamnya sesuai aturan, mereka yang sangat berbahagia...
9.38.42
निवृत्ते नैमिषे ये वै सत्रे द्वादशवार्षिके ।
आजग्मुर्ऋषयस्तत्र बहवस्तीर्थकारणात् ॥ ९.३८.४२ ॥
Ketika sesi dua belas tahun di Naimiṣa itu telah berakhir, banyak resi datang ke sana demi ziarah suci.
9.38.43
ऋषीणां बहुलत्वात्तु सरस्वत्या विशाम्पते ।
तीर्थानि नगरायन्ते कूले वै दक्षिणोत्तरे ॥ ९.३८.४३ ॥
Wahai penguasa rakyat, karena banyaknya para resi, tempat-tempat suci (tīrtha) di tepi selatan dan utara Sarasvatī menjadi seperti kota.
9.38.44
समन्तपञ्चकं यावत्तावत्ते द्विजसत्तमाः ।
तीर्थलोभान्नरव्याघ्र नद्यास्तीरं समाश्रिताः ॥ ९.३८.४४ ॥
Wahai harimau di antara manusia, karena keinginan akan tempat-tempat suci, para dwijasattama itu menetap di tepi sungai sampai ke Samantapañcaka.
9.38.45
जुह्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् ।
स्वाध्यायेनातिमहता बभूवुः पूरिता दिशः ॥ ९.३८.४५ ॥
Ketika para resi yang berjiwa suci itu mempersembahkan korban di sana, pembacaan Veda mereka yang sangat agung memenuhi segala penjuru.
9.38.46
अग्निहोत्रैस्ततस्तेषां हूयमानैर्महात्मनाम् ।
अशोभत सरिच्छ्रेष्ठा दीप्यमानैः समन्ततः ॥ ९.३८.४६ ॥
Kemudian, bersinar di segala sisi oleh persembahan Agnihotra dari para jiwa agung itu, sungai terbaik itu tampak gemilang.
9.38.47
वालखिल्या महाराज अश्मकुट्टाश्च तापसाः ।
दन्तोलूखलिनश्चान्ये सम्प्रक्षालास्तथा परे ॥ ९.३८.४७ ॥
Wahai raja agung, di sana ada para Vālakhilya, para pertapa penumbuk batu, para pengguna lesung gigi dan lainnya, serta para Samprakṣāla pula.
9.38.48
वायुभक्षा जलाहाराः पर्णभक्षाश्च तापसाः ।
नानानियमयुक्ताश्च तथा स्थण्डिलशायिनः ॥ ९.३८.४८ ॥
Ada pula para pertapa yang hidup dari angin, dari air, dan dari daun, tekun pada berbagai niyama, serta mereka yang tidur di tanah.
9.38.49
आसन्वै मुनयस्तवत्र सरस्वत्याः समीपतः ।
शोभयन्तः सरिच्छ्रेष्ठां गङ्गामिव दिवौकसः ॥ ९.३८.४९ ॥
Di sana, dekat Sarasvatī, tinggal para resi yang menghiasi sungai terbaik sebagaimana para dewa menghiasi Gaṅgā.
9.38.50
शतशश्च समापेतुर्ऋषयः सत्रयाजिनः ।
तेऽवकाशं न ददृशुः सरस्वत्या महाव्रताः।
तेऽवकाशं च ददृशुः कुरुक्षेत्रं महाव्रताः ॥ ९.३८.५० ॥
Ratusan resi yang melaksanakan upacara satra berkumpul; para pemegang sumpah agung itu tidak menemukan tempat di Sarasvatī, dan mereka menemukan tempat di Kurukṣetra.
9.38.51
ततो यज्ञोपवीतैः स्वैस्तत्र कृत्वा सरस्वतीम् ।
जुहुवुश्चाग्निहोत्रांश्च चक्रुश्च विविधाः क्रियाः ॥ ९.३८.५१ ॥
Lalu, dengan benang suci mereka sendiri, mereka membuat Sarasvatī di sana, mempersembahkan korban, memelihara api agnihotra, dan melaksanakan berbagai upacara.
9.38.52
ततस्तमृपिसङ्घातं निराशं चिन्तयान्वितम् ।
दर्शयामास राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ॥ ९.३८.५२ ॥
Maka, wahai raja diraja, Sarasvatī menampakkan diri demi kumpulan resi yang putus asa dan gelisah itu.
9.38.53
ततः कुञ्जान्बहून्कृत्वा सन्निवृत्ता सरस्वती ।
ऋषीणां पुण्यतपसां कारुण्याज्जनमेजय ॥ ९.३८.५३ ॥
Lalu Sarasvatī, setelah membuat banyak rimbunan, berbalik kembali, wahai Janamejaya, karena welas asih kepada para resi yang bertapa penuh kebajikan.
9.38.54
ततो निवृत्त्य राजेन्द्र तेषामर्थे सरस्वती ।
भूयः प्रतीच्यभिमुखी प्रसुस्राव सरिद्वरा ॥ ९.३८.५४ ॥
Lalu, wahai raja diraja, setelah berbalik demi mereka, Sarasvatī, sungai terbaik itu, kembali mengalir menghadap ke barat.
9.38.55
अमोघा गमनं कृत्वा तेषां भूयो जगाम ह ।
अत्यद्भुतं महच्चक्रे तदा राजन्महानदी ॥ ९.३८.५५ ॥
Setelah membuat alirannya demi mereka, sungai yang tak pernah gagal itu kembali melanjutkan perjalanan. Wahai raja, saat itu sungai agung itu melakukan perbuatan yang sangat menakjubkan.
9.38.56
एवं स कुञ्जो राजन्वै नैमिषीय इति स्मृतः ।
कुरुश्रेष्ठ कुरुक्षेत्रे कुरुष्व महतीं क्रियाम् ॥ ९.३८.५६ ॥
Demikianlah kuñja itu, wahai raja, dikenang sebagai Naimiṣīya. Wahai yang terbaik di antara Kuru, laksanakanlah upacara besar di Kurukṣetra.
9.38.57
तत्र कुञ्जान्बहून्दृष्ट्वा निवृत्तां च सरस्वतीम् ।
बभूव विस्मयस्तत्र रामस्याथ महात्मनः ॥ ९.३८.५७ ॥
Melihat banyak kuñja di sana dan Sarasvatī yang berbalik, Rāma yang berjiwa agung dilanda keheranan.
9.38.58
उपस्पृश्य तु तत्रापि विधिवद्यदुनन्दनः ।
दत्त्वा देयान्द्विजातिभ्यो भाण्डानि विविधानि च ॥ ९.३८.५८ ॥
Di sana pula, setelah membersihkan diri menurut aturan, sang kebanggaan Yadu memberikan kepada para dvija persembahan yang layak dan berbagai bejana.
9.38.59
भक्ष्यं भोज्यं कच विविधं ब्राह्मणेभ्यः प्रदाय च ।
ततः प्रायाद्बलो राजन्पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥ ९.३८.५९ ॥
Setelah memberikan kepada para brahmana berbagai makanan dan minuman, wahai raja, Bala (Balarāma), dihormati oleh para dvija, kemudian berangkat.
9.38.60
सरस्वतीतीर्थवरं नानाद्विजगणायुतम् ।
बदरेङ्गुदश्यामाकाप्लुक्षाश्वत्थबिभीतकैः ॥ ९.३८.६० ॥
Tirta suci terbaik sungai Sarasvatī, dipenuhi banyak kelompok dvija, dan dikelilingi pohon bidara, ingudi, syamaka, ara, aśvattha, serta bibhītaka.
9.38.61
कङ्कोलैश्च पलाश्चैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा ।
सरस्वतीतीर्थरुहैस्तरुभिर्विविधैस्तथा ॥ ९.३८.६१ ॥
Dihiasi pohon kaṅkola, palāśa, karīra dan pīlu, serta berbagai pohon yang tumbuh di tirtha Sarasvatī.
9.38.62
करुषकवरैश्चैव बिल्वैराम्रातकैस्तथा ।
अतिमुक्तकषण्डैश्च पारिजातैश्च शोभितम् ॥ ९.३८.६२ ॥
Dihiasi pohon karuṣaka yang utama, bilva dan āmrātaka, semak atimuktaka, serta pohon pārijāta.
9.38.63
कदलीवनभूयिष्ठं दृष्टिकान्तं मनोहरम् ।
वाय्वम्बुफलपर्णादैर्दन्तोलूखलिकैरपि ॥ ९.३८.६३ ॥
Penuh hutan pisang, menyenangkan dipandang dan memikat; di sana hidup para pertapa yang makan udara, air, buah dan daun, serta menjadikan gigi mereka lesung.
9.38.64
तथाऽश्मकुट्टैर्वातेयैर्मुनिभिर्बहुभिर्वृतम् ।
स्वाध्यायघोषसङ्घुष्टं मृगयूथशताकुलम् ॥ ९.३८.६४ ॥
Dikelilingi banyak resi yang menumbuk makanan dengan batu dan hidup dari angin, bergema dengan lantunan recitasi Veda, serta dipenuhi ratusan kawanan rusa.
9.38.65
अहिंस्रैर्धर्मपरमैर्नृभिरत्यर्थरोवितम् ।
सप्तसारस्वतं तीर्थमाजगाम हलायुधः।
यत्र मङ्कणकः सिद्धस्तपस्तेपे महामुनिः ॥ ९.३८.६५ ॥
Ke tirtha Sapta-Sārasvata, yang sangat bergema oleh orang-orang tanpa kekerasan yang sepenuhnya berbakti pada dharma, datanglah Halāyudha (Balarāma), sang bersenjata bajak, tempat resi agung yang sempurna Maṅkaṇaka pernah bertapa.