ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 9.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.39.1
सप्तसारस्वतं कस्मात्कश्च मङ्कणको मुनिः ।
कथं सिद्धः स भगवान्कश्चास्य नियमोऽभवत् ॥ ९.३९.१ ॥
ಸಪ್ತಸಾರಸ್ವತ ಏಕೆ ನಡೆಯಿತು? ಮಂಕಣಕ ಮುನಿ ಯಾರು? ಆ ಭಗವಾನರು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು, ಅವರ ನಿಯಮ ಯಾವುದಾಗಿತ್ತು?
9.39.2
कस्य वंशे समुत्पन्नः किं चाधीतं द्विजोत्तम ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वं महामुने ॥ ९.३९.२ ॥
ಅವರು ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಏನನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು? ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
9.39.3
सप्तनद्यः सरस्वत्या याभिर्व्याप्तमिदं जगत् ।
आहूता बलवद्भिर्हि तत्रतत्र सरस्वती ॥ ९.३९.३ ॥
ಸರಸ್ವತಿಯ ಏಳು ನದಿಗಳು — ಅವುಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ — ಬಲವಂತರಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆವಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಕೂಡ.
9.39.4
सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोरमा ।
सरस्वती चौघवती सुरेणुर्विमलोदका ॥ ९.३९.४ ॥
ಸುಪ್ರಭಾ, ಕಾಂಚನಾಕ್ಷಿ, ವಿಶಾಲಾ, ಮನೋರಮಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಓಘವತಿ, ಸುರೇಣು, ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ನದಿ.
9.39.5
पितामहस्य महतो वर्तमाने महामखे ।
वितते यज्ञवाटे च संसिद्धेषु द्विजातिषु ॥ ९.३९.५ ॥
ಮಹಾ ಪಿತಾಮಹರ (ಬ್ರಹ್ಮರ) ಮಹಾಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು; ದ್ವಿಜರು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.
9.39.6
पुण्याहघोषैर्विमलैर्वेदानां निनदैस्तथा ।
देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तदा ॥ ९.३९.६ ॥
ಪುಣ್ಯಾಹ ಘೋಷಗಳ ಪವಿತ್ರ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೇದಗಳ ನಿನಾದದೊಂದಿಗೆ, ಆ ಯಜ್ಞವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ.
9.39.7
तत्र चैव महाराज दीक्षिते प्रपितामहे ।
यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्विना ॥ ९.३९.७ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಅಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು ಸರ್ವಕಾಮ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಸತ್ರಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
9.39.8
मनसा चिन्तिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलैस्तदा ।
उपतिष्ठन्ति राजेन्द्र द्विजातींस्तत्रतत्र ह ॥ ९.३९.८ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕುಶಲರಾದ ದ್ವಿಜರ ಬಳಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ಬಂದು ನಿಂತವು.
9.39.9
जगुश्च तत्र गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरञ्जसा ॥ ९.३९.९ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಡಿದರು, ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು ನರ್ತಿಸಿದವು, ಅವರು ದಿವ್ಯ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನುಡಿಸಿದರು.
9.39.10
तस्य यज्ञस्य सम्पत्त्या तुतुषुर्देवतागणाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः ॥ ९.३९.१० ॥
ಆ ಯಜ್ಞದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ದೇವತಾಗಣಗಳು ಸಂತುಷ್ಟವಾದವು, ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದವು; ಮನುಷ್ಯಯೋನಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳುವುದು?
9.39.11
वर्तमाने यथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे ।
अब्रुवन्नृषयो राजन्नायं यज्ञो महागुणः ॥ ९.३९.११ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತಾಮಹನ ಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು, "ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಮಹಾಗುಣವಿಲ್ಲ."
9.39.12
न दृश्यते सरिच्छ्रेष्ठा यस्मादिह सरस्वती ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सस्माराथ सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१२ ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಸರಸ್ವತಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು.
9.39.13
पितामहेन यजता आहूता पुष्करेषु वै ।
सुप्रभा नाम राजेन्द्र नाम्ना तत्र सरस्वती ॥ ९.३९.१३ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಿತಾಮಹರು ಅಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಭಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.
9.39.14
तां दृष्ट्वा मुनयस्तुष्टास्त्वरायुक्तां सरस्वतीम् ।
पितामहं मानयन्तीं क्रतुं ते बहुमेनिरे ॥ ९.३९.१४ ॥
ತ್ವರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿಗಳು ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಪಿತಾಮಹರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ ಅವಳನ್ನು ಅವರು ಬಹಳವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.
9.39.15
एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती ।
पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम् ॥ ९.३९.१५ ॥
ಹೀಗೆ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಈ ಸರಸ್ವತಿ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಳು.
9.39.16
नैमिषे मुनयो राजन्समागम्य समासते ।
तत्र चित्राः कथा ह्यासन्वेदं प्रति जनेश्वर ॥ ९.३९.१६ ॥
ರಾಜನೇ, ನೈಮಿಷದಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಸೇರಿ ಕುಳಿತರು; ಅಲ್ಲಿ ವೇದದ ಕುರಿತ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಜನೇಶ್ವರಾ.
9.39.17
यत्र ते मुनयो ह्यासन्नानास्वाध्यायवेदिनः ।
ते समागम्य मुनयः सस्मारुर्वै सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ವೇದವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಆ ಮುನಿಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು.
9.39.18
सा तु ध्याता महाराज मुनिभिः सत्रयाजिभिः ।
समागतानां राजेन्द्र साहाय्यार्थं महात्मनाम्।
आजगाम महाभागा तत्र पुण्या सरस्वती ॥ ९.३९.१८ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಸತ್ರಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಸೇರಿದ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಮಹಾಭಾಗೆ ಪುಣ್ಯ ಸರಸ್ವತಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಳು.
9.39.19
नैमिषे काञ्चनाक्षी तु मुनीनां सत्रायाजिनाम् ।
आगता सरितां श्रेष्ठा तत्र भारत पूजित ॥ ९.३९.१९ ॥
ನೈಮಿಷ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸತ್ರಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮುನಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ವರ್ಣನೇತ್ರೆ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಬಂದಳು. ಭಾರತ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
9.39.20
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
आहूता सरितां श्रेष्ठा गययज्ञे सरस्वती ॥ ९.३९.२० ॥
ಯಜಮಾನ ಗಯನ ಮಹಾಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಸರಸ್ವತಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಗಯನ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
9.39.21
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
विशालां तु गयस्याहुर्ऋषयः संशितव्रता ॥ ९.३९.२१ ॥
ಯಜಮಾನ ಗಯನ ಮಹಾಯಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಕಠಿಣ ವ್ರತಧಾರಿ ಋಷಿಗಳು ಗಯನ ವಿಶಾಲೆಯನ್ನು ಕರೆದರು.
9.39.22
सरित्सा हिमवत्पार्श्वात्प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ।
औद्दालकेस्तथा यज्ञे यजतस्तस्य भारत ॥ ९.३९.२२ ॥
ಆ ನದಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದಳು, ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವಳು. ಭಾರತ, ಔದ್ದಾಲಕಿಯ ಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಆ ಯಜಮಾನನ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಕೂಡ.
9.39.23
समेते सर्वतः स्फीते मुनीनां मण्डले तदा ।
उत्तरे कोसलाभागे पुण्ये राजन्महात्मनः ॥ ९.३९.२३ ॥
ಆಗ ಮುನಿಗಳ ವಿಶಾಲ ಮಂಡಲ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೇರಿತು; ಕೋಸಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಯಾಗದಲ್ಲಿ.
9.39.24
औद्दालकेन यजता पूर्वं ध्याता सरस्वती ।
आजगाम सरिच्छेष्ठा तं देशं मुनिकारणात् ॥ ९.३९.२४ ॥
ಔದ್ದಾಲಕಿ ಎಂಬ ಯಜಮಾನ ಮೊದಲು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ ಮುನಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.
9.39.25
पूज्यमाना मुनिगणैर्वल्कलाजिनसंवृतैः ।
मनोहरेति विख्याता सा हि तैर्मनसा वृता ॥ ९.३९.२५ ॥
ವಲ್ಕಲ ಮತ್ತು ಜಿನವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮುನಿಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತಳಾದ ಆಕೆ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವರಿಸಿದ್ದರಿಂದ 'ಮನೋಹರಾ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
9.39.26
सुरणुऋषभे द्वीपे पुण्ये राजर्षिसेविते ।
कुरोश्च यजमानस्य कुरुक्षेत्रे महात्मनः।
आजगाम महाभागा सरिच्छ्रेष्ठा सरस्वती ॥ ९.३९.२६ ॥
ಪುಣ್ಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞಕರ್ತನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಕುರುವಿನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯೆ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಸರಸ್ವತಿ ಬಂದಳು.
9.39.27
ओघवत्यपि राजेन्द्र वसिष्ठेन महात्मना ।
समाहूता कुरुक्षेत्रे दिव्यतोया सरस्वती ॥ ९.३९.२७ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮಹಾತ್ಮ ವಸಿಷ್ಠನಿಂದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಓಘವತಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು; ದಿವ್ಯ ಜಲದ ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು.
9.39.28
दक्षेण यजता चापि गङ्गाद्वारे सरस्वती ।
सुवेणुरिति विख्याता प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ॥ ९.३९.२८ ॥
ಯಜ್ಞಮಾಡಿದ ದಕ್ಷನಿಂದ ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು; 'ಸುವೇಣು' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದಳು.
9.39.29
विमलोदा भगवती ब्रह्मणा यजता पुनः ।
समाहूता ययौ तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ ॥ ९.३९.२९ ॥
ವಿಮಲೋದಾ, ಭಗವತಿ, ಯಜ್ಞಮಾಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಆ ಪುಣ್ಯ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
9.39.30
एकीभूतास्ततस्तास्तु तस्मिंस्तीर्थे समागताः ।
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततस्तु प्रथितं भुवि ॥ ९.३९.३० ॥
ಅನಂತರ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದಾಗಿ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವು; ಆಗಿನಿಂದ ಆ ತೀರ್ಥವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ 'ಸಪ್ತಸಾರಸ್ವತ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
9.39.31
इति सप्तसरस्वत्यो नामतः परिकीर्तिताः ।
सप्तसारस्वतं चैव तीर्थं पुण्यं तथा स्मृतम् ॥ ९.३९.३१ ॥
ಹೀಗೆ ಏಳು ಸರಸ್ವತಿಗಳು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಪ್ತಸಾರಸ್ವತ ತೀರ್ಥವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
9.39.32
शृणु मङ्कणकस्यापि कौमारब्रह्मचारिणः ।
आपगामवगाढस्य राजन्प्रक्रीडितं महत् ॥ ९.३९.३२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕೌಮಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಮಂಕಣಕನ ಮಹಾ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಅವನು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ ನಡೆದದ್ದು.
9.39.33
दृष्ट्वा यदृच्छया तत्र स्त्रियमम्भसि भारत ।
स्नायन्तीं रुचिरापाङ्गीं दिग्वाससमनिन्दिताम्। ॥ ९.३९.३३ ॥
ಭಾರತ, ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಅವನು ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ ಕಂಡನು; ಸುಂದರ ನೇತ್ರೆಯಾದ, ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೇ ಉಡುಪಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ನಿರ್ದೋಷೆ.
9.39.34
सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि ।
तद्रेतः स तु जग्राह कलशे वै महातपाः। ॥ ९.३९.३४ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಸರಸ್ವತಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ವೀರ್ಯ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಆ ರೇತಸ್ಸನ್ನು ಒಂದು ಕಲಶದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದನು.
9.39.35
ऋषिः परमधर्मात्मा तदा पुरुषसत्तम ।
सप्तधा प्रविभागं तु कलशस्थं जगाम ह। ॥ ९.३९.३५ ॥
ಓ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಆಗ ಪರಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಋಷಿ ಕಲಶದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿದನು.
9.39.36
तत्रर्षयः सप्त जाता जज्ञिरे मरुतां गणाः ।
वायुवेगो वायुबलो वायुहा वायुमण्डलः। ॥ ९.३९.३६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಋಷಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಮರುತ್ತುಗಳ ಗಣಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ವಾಯುವೇಗ, ವಾಯುಬಲ, ವಾಯುಹ, ವಾಯುಮಂಡಲ.
9.39.37
वायुज्वालो वायुरेता वायुचक्रश्च वीर्यवान् ।
महर्षेश्चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९.३९.३७ ॥
ವಾಯುಜ್ವಾಲ, ವಾಯುರೇತ, ವೀರ್ಯವಂತ ವಾಯುಚಕ್ರ — ಮಹರ್ಷಿಯ ಚರಿತೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
9.39.38
पुरा मङ्कणकः सिद्भः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ।
क्षतः किल करे राजंस्तस्य शाकरसोऽस्रवत् ॥ ९.३९.३८ ॥
ಹಿಂದೆ ಸಿದ್ಧ ಮಂಕಣಕನ ಕೈಗೆ ದರ್ಭೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಗಾಯವಾಯಿತೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ, ರಾಜನ್; ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಶಾಕರಸ ಸುರಿಯಿತು.
9.39.39
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥ ९.३९.३९ ॥
ಅವನು ಆ ಶಾಕರಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ನರ್ತಿಸಿದ.
9.39.40
ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ।
प्रनृत्तमुभयं वीर सेजसा तस्य मोहितम् ॥ ९.३९.४० ॥
ಅವನು ನರ್ತಿಸಿದಾಗ, ವೀರ, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೋಹಿತವಾಗಿ ನರ್ತಿಸಿದವು.
9.39.41
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः ।
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरर्थे नराधिप।
नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३९.४१ ॥
ರಾಜನ್, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳು ಋಷಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು — ನರಾಧಿಪ, ದೇವ, ಇವನು ನರ್ತಿಸದಂತೆ ನೀನು ಮಾಡಬೇಕು.
9.39.42
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव ह ।
सुगणां हितकामार्थं महादेवोऽभ्यभाषत ॥ ९.३९.४२ ॥
ಆಗ ದೇವನು ಮುನಿಯು ಅತಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಹಾದೇವನು ಮಾತನಾಡಿದನು.
9.39.43
भोभो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ।
हर्षस्थानं किमर्थं च तवेदमधिकं मुने।
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥ ९.३९.४३ ॥
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನೀವು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ಮುನಿಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಅತಿಯಾದ ಹರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನೀವು ಧರ್ಮಪಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತ ತಪಸ್ವಿಯಲ್ಲವೇ?
9.39.44
ऋषिरुवाच ।
किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसं स्रुतम्।
यं दृष्ट्वा सम्प्रनृत्तो वै हर्षेण महता विभो ॥ ९.३९.४४ ॥
ಋಷಿ ಹೇಳಿದನು: ಓ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಸಕ್ಕರೆಯಂತಹ ರಸ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ನಿಮಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಓ ವಿಭೋ, ಅದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ನರ್ತಿಸಿದೆನು.
9.39.45
तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम् ।
अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीति प्रपश्य माम् ॥ ९.३९.४५ ॥
ದೇವನು ನಗುತ್ತಾ, ರಾಗದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿದನು: ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನಾನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನನ್ನು ನೋಡು.
9.39.46
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं महादेवेन धीमता ।
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्रस्वाङ्गुष्ठस्ताडितोऽभवत् ॥ ९.३९.४६ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಮಹಾದೇವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ತನ್ನ ಬೆರಳ ತುದಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನೇ ತಟ್ಟಿದನು.
9.39.47
ततो भस्म क्षताद्राजन्निर्गतं हिमसन्निभम् ॥ ९.३९.४७ ॥
ಆಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ಗಾಯದಿಂದ ಹಿಮದಂತಹ ಬೂದಿ ಹೊರಬಂತು.
9.39.48
तद्दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः ।
मेने देवं महादेवमिदं चोवाच विस्मितः ॥ ९.३९.४८ ॥
ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡ ಆ ಮುನಿ ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. ಮಹಾದೇವ ದೇವನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
9.39.49
नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् ।
सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् ॥ ९.३९.४९ ॥
ರುದ್ರನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬೇರೆ ದೇವನನ್ನು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಸಹಿತ ಜಗತ್ತಿನ ಆಶ್ರಯ ನೀನೇ, ಶೂಲಧಾರಿಯೇ.
9.39.50
त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्तीह मनीषिणः ।
त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये ॥ ९.३९.५० ॥
ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನೊಳಗೇ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
9.39.51
देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ।
त्वयि सर्वे स्म दृश्यन्ते भावा ये जगति स्थिताः ॥ ९.३९.५१ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
9.39.52
त्वामुपासन्त वरदं देवा ब्रह्मादयोऽनघ ।
सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च ह ॥ ९.३९.५२ ॥
ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ವರದಾತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಉಪಾಸಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಕರ್ತನೂ ಅವರಿಂದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿಸುವವನೂ ನೀನೇ.
9.39.53
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ।
त्वं प्रभुः परमैश्वर्यादधिकं भासि शङ्करः ॥ ९.३९.५३ ॥
ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು ಪ್ರಭು; ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತೀಯೆ, ಶಂಕರನೇ.
9.39.54
त्वयि ब्रह्मा च विष्णुश्च लोकान्सन्धाय तिष्ठतः ।
त्वन्मूलं च जगत्सर्वं भूतस्थावरजङ्गमम् ॥ ९.३९.५४ ॥
ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ಮೂಲವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ.
9.39.55
स्वर्गं च परमं स्थानं नृणामभ्युदयार्थिनाम् ।
ददासि च प्रसन्नस्त्वं भक्तानां परमेश्वर ॥ ९.३९.५५ ॥
ಪರಮೇಶ್ವರನೇ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ.
9.39.56
अनावृत्तिपदं नॄणां नित्यं निश्रेयसार्थिनाम् ।
ददासि कर्मिणां कर्म भावयन्ध्यानयोगतः ॥ ९.३९.५६ ॥
ನಿಃಶ್ರೇಯಸವನ್ನು ಬಯಸುವ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಮರಳದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ; ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀರಿ.
9.39.57
न वृथाऽस्ति महादेव प्रसादस्ते महेश्वर ।
यस्मात्त्वयोपकरणात्करोमि कमलेक्षण ॥ ९.३९.५७ ॥
ಮಹಾದೇವನೇ, ಮಹೇಶ್ವರನೇ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ; ಕಮಲನೇತ್ರನೇ, ನೀವು ಕೊಟ್ಟ ಸಾಧನಗಳಿಂದಲೇ ನಾನು ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
9.39.58
प्रपद्ये शरणं शंभुं सर्वदा सर्वतः स्थितम् ।
कर्मणा मनसा वाचा तमेवाभिभजाम्यहम् ॥ ९.३९.५८ ॥
ಸದಾ ಸರ್ವತ್ರ ನೆಲೆಸಿರುವ ಶಂಭುವಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ; ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ.
9.39.59
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽभवत् ॥ ९.३९.५९ ॥
ಹೀಗೆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಆ ಋಷಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
9.39.60
यदिदं चापलं देव कृतमेतत्स्मयादिकम् ।
ततः प्रसादयमि त्वां तपो मे न क्षरेदिति ॥ ९.३९.६० ॥
ದೇವನೇ, ನಾನು ಮಾಡಿದ ಈ ಚಾಪಲ್ಯ, ಗರ್ವ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಕ್ಷೀಣಿಸದಿರಲಿ.
9.39.61
ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् ।
तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा ॥ ९.३९.६१ ॥
ಆಗ ದೇವನು ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಋಷಿಯೊಡನೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: ಓ ವಿಪ್ರನೇ, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಲಿ.
9.39.62
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धमहं सदा ।
सप्तसारस्वते चास्मिन्यो मामर्चिष्यते नरः ॥ ९.३९.६२ ॥
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಪ್ತಸಾರಸ್ವತದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನೊಡನೆ ಸದಾ ವಾಸಿಸುವೆನು; ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು...
9.39.63
न तस्य दुर्लभं किञ्चिद्धवितेह परत्र वा ।
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ९.३९.६३ ॥
ಅವನಿಗೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದುದು ಏನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ನಿನ್ನ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವರು, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
9.39.64
एतन्मङ्कणकस्यापि चरितं भूरितेजसः ।
स हि पुत्रः सुकन्यायामुत्पन्नो मातरिश्वना ॥ ९.३९.६४ ॥
ಇದು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಂಕಣಕನ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಆಗಿದೆ; ಅವನು ಸುಕನ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತರಿಶ್ವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ.