ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.39.1
सप्तसारस्वतं कस्मात्कश्च मङ्कणको मुनिः ।
कथं सिद्धः स भगवान्कश्चास्य नियमोऽभवत् ॥ ९.३९.१ ॥
ସପ୍ତସାରସ୍ୱତ କାହିଁକି ହେଲା? ମଙ୍କଣକ ମୁନି କିଏ ଥିଲେ? ସେ ଭଗବାନ କିପରି ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିୟମ କ'ଣ ଥିଲା?
9.39.2
कस्य वंशे समुत्पन्नः किं चाधीतं द्विजोत्तम ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वं महामुने ॥ ९.३९.२ ॥
ସେ କେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ଏବଂ କ'ଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ? ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ହେ ମହାମୁନି, ଏ ସବୁ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ କୁହନ୍ତୁ।
9.39.3
सप्तनद्यः सरस्वत्या याभिर्व्याप्तमिदं जगत् ।
आहूता बलवद्भिर्हि तत्रतत्र सरस्वती ॥ ९.३९.३ ॥
ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସାତ ନଦୀ — ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏ ଜଗତ ବ୍ୟାପ୍ତ — ବଳବାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଆହୂତ ହେଲେ; ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ।
9.39.4
सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोरमा ।
सरस्वती चौघवती सुरेणुर्विमलोदका ॥ ९.३९.४ ॥
ସୁପ୍ରଭା, କାଞ୍ଚନାକ୍ଷୀ, ବିଶାଳା, ମନୋରମା, ସରସ୍ୱତୀ, ଓଘବତୀ, ସୁରେଣୁ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଜଳର ନଦୀ।
9.39.5
पितामहस्य महतो वर्तमाने महामखे ।
वितते यज्ञवाटे च संसिद्धेषु द्विजातिषु ॥ ९.३९.५ ॥
ମହାନ ପିତାମହଙ୍କ (ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ) ମହାଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ଯଜ୍ଞବାଟ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା ଏବଂ ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
9.39.6
पुण्याहघोषैर्विमलैर्वेदानां निनदैस्तथा ।
देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तदा ॥ ९.३९.६ ॥
ପୁଣ୍ୟାହ ଘୋଷର ପବିତ୍ର ଧ୍ୱନି ଓ ବେଦର ନିନାଦରେ, ସେହି ଯଜ୍ଞବିଧିରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ।
9.39.7
तत्र चैव महाराज दीक्षिते प्रपितामहे ।
यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्विना ॥ ९.३९.७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ପ୍ରପିତାମହ ସର୍ବକାମସମୃଦ୍ଧ ସେହି ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ।
9.39.8
मनसा चिन्तिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलैस्तदा ।
उपतिष्ठन्ति राजेन्द्र द्विजातींस्तत्रतत्र ह ॥ ९.३९.८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଳ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସେଠାରେ ସେଠାରେ ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ବସ୍ତୁ ଆପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉଥିଲା।
9.39.9
जगुश्च तत्र गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरञ्जसा ॥ ९.३९.९ ॥
ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାଗଣ ନାଚିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସହଜରେ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ବଜାଇଲେ।
9.39.10
तस्य यज्ञस्य सम्पत्त्या तुतुषुर्देवतागणाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः ॥ ९.३९.१० ॥
ସେହି ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପଦରେ ଦେବଗଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ପରମ ବିସ୍ମୟ ପାଇଲେ; ମାନବଜନ୍ମାଙ୍କ କଥା ଆଉ କ'ଣ କହିବା?
9.39.11
वर्तमाने यथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे ।
अब्रुवन्नृषयो राजन्नायं यज्ञो महागुणः ॥ ९.३९.११ ॥
ହେ ରାଜନ, ପୁଷ୍କରରେ ଥିବା ପିତାମହଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଚାଲୁ ଥିବା ବେଳେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଯଜ୍ଞ ମହାଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ନୁହେଁ।"
9.39.12
न दृश्यते सरिच्छ्रेष्ठा यस्मादिह सरस्वती ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सस्माराथ सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१२ ॥
କାରଣ ଏଠାରେ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସରସ୍ୱତୀ ଦେଖାଯାଉନାହାଁନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣି ଭଗବାନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
9.39.13
पितामहेन यजता आहूता पुष्करेषु वै ।
सुप्रभा नाम राजेन्द्र नाम्ना तत्र सरस्वती ॥ ९.३९.१३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପୁଷ୍କରରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପିତାମହ ସେଠାରେ ସୁପ୍ରଭା ନାମରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
9.39.14
तां दृष्ट्वा मुनयस्तुष्टास्त्वरायुक्तां सरस्वतीम् ।
पितामहं मानयन्तीं क्रतुं ते बहुमेनिरे ॥ ९.३९.१४ ॥
ଶୀଘ୍ର ଆସିଥିବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ପିତାମହ ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
9.39.15
एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती ।
पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम् ॥ ९.३९.१५ ॥
ଏହିପରି ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ଏହି ସରସ୍ୱତୀ ପୁଷ୍କରରେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ମନୀଷୀମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
9.39.16
नैमिषे मुनयो राजन्समागम्य समासते ।
तत्र चित्राः कथा ह्यासन्वेदं प्रति जनेश्वर ॥ ९.३९.१६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନୈମିଷରେ ମୁନିମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବସୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ବେଦ ବିଷୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ହେଉଥିଲା, ହେ ଜନେଶ୍ୱର।
9.39.17
यत्र ते मुनयो ह्यासन्नानास्वाध्यायवेदिनः ।
ते समागम्य मुनयः सस्मारुर्वै सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१७ ॥
ସେଠାରେ ବିବିଧ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ବେଦଜ୍ଞ ସେହି ମୁନିମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।
9.39.18
सा तु ध्याता महाराज मुनिभिः सत्रयाजिभिः ।
समागतानां राजेन्द्र साहाय्यार्थं महात्मनाम्।
आजगाम महाभागा तत्र पुण्या सरस्वती ॥ ९.३९.१८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସତ୍ରଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାତା ହୋଇ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସମବେତ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ସେହି ମହାଭାଗା ପୁଣ୍ୟା ସରସ୍ୱତୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
9.39.19
नैमिषे काञ्चनाक्षी तु मुनीनां सत्रायाजिनाम् ।
आगता सरितां श्रेष्ठा तत्र भारत पूजित ॥ ९.३९.१९ ॥
ନୈମିଷ ବନରେ, ସତ୍ରଯାଗ କରୁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣନେତ୍ରା, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଆସିଲେ। ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ସେ ପୂଜିତା ହେଲେ।
9.39.20
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
आहूता सरितां श्रेष्ठा गययज्ञे सरस्वती ॥ ९.३९.२० ॥
ଯଜମାନ ଗୟଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ଗୟାରେ ହିଁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସରସ୍ୱତୀ ଆହୂତା ହେଲେ। ଗୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ସରସ୍ୱତୀ ଆହୂତା ହେଲେ।
9.39.21
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
विशालां तु गयस्याहुर्ऋषयः संशितव्रता ॥ ९.३९.२१ ॥
ଯଜମାନ ଗୟଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ଗୟାରେ ହିଁ କଠୋରବ୍ରତୀ ଋଷିମାନେ ଗୟଙ୍କ ବିଶାଳାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
9.39.22
सरित्सा हिमवत्पार्श्वात्प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ।
औद्दालकेस्तथा यज्ञे यजतस्तस्य भारत ॥ ९.३९.२२ ॥
ସେହି ନଦୀ ହିମାଳୟର ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବହି ଆସିଲେ, ଦ୍ରୁତଗାମିନୀ। ହେ ଭାରତ, ଔଦ୍ଦାଳକିଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ସେହି ଯଜମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ।
9.39.23
समेते सर्वतः स्फीते मुनीनां मण्डले तदा ।
उत्तरे कोसलाभागे पुण्ये राजन्महात्मनः ॥ ९.३९.२३ ॥
ସେତେବେଳେ ମୁନିମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ମଣ୍ଡଳୀ ଚାରିଆଡ଼େ ଏକତ୍ର ହେଲା; କୋଶଳର ଉତ୍ତର ଭାଗର ପବିତ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ।
9.39.24
औद्दालकेन यजता पूर्वं ध्याता सरस्वती ।
आजगाम सरिच्छेष्ठा तं देशं मुनिकारणात् ॥ ९.३९.२४ ॥
ଔଦ୍ଦାଳକ ଯଜମାନ ପୂର୍ବରୁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମୁନିମାନଙ୍କ କାରଣରୁ ସେହି ଦେଶକୁ ଆସିଲେ।
9.39.25
पूज्यमाना मुनिगणैर्वल्कलाजिनसंवृतैः ।
मनोहरेति विख्याता सा हि तैर्मनसा वृता ॥ ९.३९.२५ ॥
ବଲ୍କଳ ଓ ମୃଗଚର୍ମଧାରୀ ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତା ସେ; ସେମାନେ ମନରେ ବରଣ କରିଥିବାରୁ 'ମନୋହରା' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ।
9.39.26
सुरणुऋषभे द्वीपे पुण्ये राजर्षिसेविते ।
कुरोश्च यजमानस्य कुरुक्षेत्रे महात्मनः।
आजगाम महाभागा सरिच्छ्रेष्ठा सरस्वती ॥ ९.३९.२६ ॥
ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ, ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ସେବିତ ସେହି ପ୍ରଦେଶରେ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ମହାତ୍ମା କୁରୁଙ୍କ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ସରସ୍ୱତୀ ଆସିଲେ।
9.39.27
ओघवत्यपि राजेन्द्र वसिष्ठेन महात्मना ।
समाहूता कुरुक्षेत्रे दिव्यतोया सरस्वती ॥ ९.३९.२७ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଘବତୀ ମଧ୍ୟ ଆହୂତ ହେଲେ; ଦିବ୍ୟଜଳା ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଆହୂତ ହେଲେ।
9.39.28
दक्षेण यजता चापि गङ्गाद्वारे सरस्वती ।
सुवेणुरिति विख्याता प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ॥ ९.३९.२८ ॥
ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଆହୂତ ହେଲେ; 'ସୁବେଣୁ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ବହିଲେ।
9.39.29
विमलोदा भगवती ब्रह्मणा यजता पुनः ।
समाहूता ययौ तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ ॥ ९.३९.२९ ॥
ବିମଲୋଦା, ଭଗବତୀ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ଆହୂତ ହୋଇ ସେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ହିମାଳୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
9.39.30
एकीभूतास्ततस्तास्तु तस्मिंस्तीर्थे समागताः ।
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततस्तु प्रथितं भुवि ॥ ९.३९.३० ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ମିଳିତ ହେଲେ; ସେଠାରୁ ସେହି ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ 'ସପ୍ତସାରସ୍ୱତ' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ହେଲା।
9.39.31
इति सप्तसरस्वत्यो नामतः परिकीर्तिताः ।
सप्तसारस्वतं चैव तीर्थं पुण्यं तथा स्मृतम् ॥ ९.३९.३१ ॥
ଏହିପରି ସାତ ସରସ୍ୱତୀ ନାମରେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସପ୍ତସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
9.39.32
शृणु मङ्कणकस्यापि कौमारब्रह्मचारिणः ।
आपगामवगाढस्य राजन्प्रक्रीडितं महत् ॥ ९.३९.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୌମାର ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମଙ୍କଣକଙ୍କ ମହାନ ଲୀଳା ଶୁଣ, ଯେତେବେଳେ ସେ ନଦୀରେ ଡୁବିଥିଲେ।
9.39.33
दृष्ट्वा यदृच्छया तत्र स्त्रियमम्भसि भारत ।
स्नायन्तीं रुचिरापाङ्गीं दिग्वाससमनिन्दिताम्। ॥ ९.३९.३३ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସେ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲେ; ସୁନ୍ଦର ନେତ୍ରବିଶିଷ୍ଟା, ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ରା, ନିର୍ଦୋଷ।
9.39.34
सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि ।
तद्रेतः स तु जग्राह कलशे वै महातपाः। ॥ ९.३९.३४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ତାଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ ମହାତପସ୍ୱୀ ସେହି ରେତସ୍କୁ ଏକ କଳସରେ ଧରିଲେ।
9.39.35
ऋषिः परमधर्मात्मा तदा पुरुषसत्तम ।
सप्तधा प्रविभागं तु कलशस्थं जगाम ह। ॥ ९.३९.३५ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେତେବେଳେ ପରମ ଧର୍ମାତ୍ମା ଋଷି କଳସରେ ଥିବାକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ।
9.39.36
तत्रर्षयः सप्त जाता जज्ञिरे मरुतां गणाः ।
वायुवेगो वायुबलो वायुहा वायुमण्डलः। ॥ ९.३९.३६ ॥
ସେଠାରେ ସାତ ଋଷି ଜନ୍ମିଲେ; ମରୁତ୍ଗଣ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ବାୟୁବେଗ, ବାୟୁବଳ, ବାୟୁହା, ବାୟୁମଣ୍ଡଳ।
9.39.37
वायुज्वालो वायुरेता वायुचक्रश्च वीर्यवान् ।
महर्षेश्चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९.३९.३७ ॥
ବାୟୁଜ୍ୱାଳ, ବାୟୁରେତା ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ବାୟୁଚକ୍ର — ମହର୍ଷିଙ୍କ ଚରିତ୍ର ତ୍ରିଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ।
9.39.38
पुरा मङ्कणकः सिद्भः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ।
क्षतः किल करे राजंस्तस्य शाकरसोऽस्रवत् ॥ ९.३९.३८ ॥
ପୂର୍ବକାଳରେ ସିଦ୍ଧ ମଙ୍କଣକଙ୍କ ହାତରେ କୁଶର ଅଗ୍ରଭାଗରେ କ୍ଷତ ହୋଇଥିଲା, ଏପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ରାଜନ୍; ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଶାକରସ ବହିଲା।
9.39.39
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥ ९.३९.३९ ॥
ସେ ସେହି ଶାକରସ ଦେଖି ହର୍ଷରେ ଭରି ନୃତ୍ୟ କଲା।
9.39.40
ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ।
प्रनृत्तमुभयं वीर सेजसा तस्य मोहितम् ॥ ९.३९.४० ॥
ତା'ପରେ ସେ ନାଚିବାରୁ, ହେ ବୀର, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଯାହା କିଛି ଥିଲା, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କ ତେଜରେ ମୋହିତ ହୋଇ ନାଚିଲା।
9.39.41
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः ।
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरर्थे नराधिप।
नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३९.४१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ଋଷି ନିମିତ୍ତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ — ନରାଧିପ, ଦେବ, ଏ ଯେପରି ନ ନାଚେ, ସେପରି ଆପଣ କରନ୍ତୁ।
9.39.42
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव ह ।
सुगणां हितकामार्थं महादेवोऽभ्यभाषत ॥ ९.३९.४२ ॥
ତା'ପରେ ଦେବ ମୁନିଙ୍କୁ ଅତି ହର୍ଷରେ ଭରିଥିବା ଦେଖି, ହିତ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କୁ ମହାଦେବ କହିଲେ।
9.39.43
भोभो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ।
हर्षस्थानं किमर्थं च तवेदमधिकं मुने।
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥ ९.३९.४३ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆପଣ କାହିଁକି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି? ହେ ମୁନି, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷର କାରଣ କ'ଣ? ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଆପଣ ତ ଧର୍ମପଥରେ ସ୍ଥିତ ତପସ୍ୱୀ।
9.39.44
ऋषिरुवाच ।
किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसं स्रुतम्।
यं दृष्ट्वा सम्प्रनृत्तो वै हर्षेण महता विभो ॥ ९.३९.४४ ॥
ଋଷି କହିଲେ: ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୋ ହାତରୁ ଚିନି ପରି ରସ ବହୁଛି, ତାହା କ'ଣ ଆପଣ ଦେଖୁନାହାଁନ୍ତି? ହେ ବିଭୋ, ତାହା ଦେଖି ମୁଁ ମହାନ ହର୍ଷରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲି।
9.39.45
तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम् ।
अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीति प्रपश्य माम् ॥ ९.३९.४५ ॥
ଦେବ ହସି ରାଗରେ ମୋହିତ ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ବିପ୍ର, ମୁଁ ବିସ୍ମିତ ହେଉନାହିଁ; ମୋତେ ଦେଖ।
9.39.46
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं महादेवेन धीमता ।
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्रस्वाङ्गुष्ठस्ताडितोऽभवत् ॥ ९.३९.४६ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାଦେବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନିଜ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.39.47
ततो भस्म क्षताद्राजन्निर्गतं हिमसन्निभम् ॥ ९.३९.४७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି କ୍ଷତରୁ ହିମ ପରି ଭସ୍ମ ବାହାରିଲା।
9.39.48
तद्दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः ।
मेने देवं महादेवमिदं चोवाच विस्मितः ॥ ९.३९.४८ ॥
ତାହା ଦେଖି, ହେ ରାଜନ୍, ଲଜ୍ଜିତ ସେହି ମୁନି ତାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ମହାଦେବ ଦେବଙ୍କୁ ବୁଝି, ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ସେ ଏହା କହିଲେ।
9.39.49
नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् ।
सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् ॥ ९.३९.४९ ॥
ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଁ ମାନେ ନାହିଁ। ଦେବତା ଓ ଅସୁର ସହିତ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ତୁମେ, ହେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ।
9.39.50
त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्तीह मनीषिणः ।
त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये ॥ ९.३९.५० ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ଏହା ଏଠାର ମନୀଷୀମାନେ କହନ୍ତି। ଯୁଗାନ୍ତରେ ସବୁ ପୁଣି ତୁମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
9.39.51
देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ।
त्वयि सर्वे स्म दृश्यन्ते भावा ये जगति स्थिताः ॥ ९.३९.५१ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ମୋ ପାଇଁ କିପରି ସମ୍ଭବ? ଜଗତରେ ଯେଉଁ ସବୁ ପଦାର୍ଥ ରହିଛନ୍ତି, ସବୁ ତୁମରେ ହିଁ ଦେଖାଯାଏ।
9.39.52
त्वामुपासन्त वरदं देवा ब्रह्मादयोऽनघ ।
सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च ह ॥ ९.३९.५२ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରମୁଖ ଦେବତାମାନେ ବରଦାତା ତୁମକୁ ହିଁ ଉପାସନା କଲେ। ସବୁ ଦେବତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କର୍ମ କରାଉଥିବା ତୁମେ ହିଁ।
9.39.53
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ।
त्वं प्रभुः परमैश्वर्यादधिकं भासि शङ्करः ॥ ९.३९.५३ ॥
ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ କେଉଁଠାରୁ ବି ଭୟ ନ ରଖି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ତୁମେ ପ୍ରଭୁ; ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଅ, ହେ ଶଙ୍କର।
9.39.54
त्वयि ब्रह्मा च विष्णुश्च लोकान्सन्धाय तिष्ठतः ।
त्वन्मूलं च जगत्सर्वं भूतस्थावरजङ्गमम् ॥ ९.३९.५४ ॥
ତୁମରେ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମ ମୂଳରେ ହିଁ ଆଧାରିତ।
9.39.55
स्वर्गं च परमं स्थानं नृणामभ्युदयार्थिनाम् ।
ददासि च प्रसन्नस्त्वं भक्तानां परमेश्वर ॥ ९.३९.५५ ॥
ହେ ପରମେଶ୍ଵର, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵର୍ଗ ଓ ପରମ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
9.39.56
अनावृत्तिपदं नॄणां नित्यं निश्रेयसार्थिनाम् ।
ददासि कर्मिणां कर्म भावयन्ध्यानयोगतः ॥ ९.३९.५६ ॥
ନିଃଶ୍ରେୟସ ଇଚ୍ଛୁକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ସଦା ଅନାବୃତ୍ତି ପଦ ଦିଅନ୍ତି; ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ ଚିନ୍ତା କରି କର୍ମକାରୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମଫଳ ଦିଅନ୍ତି।
9.39.57
न वृथाऽस्ति महादेव प्रसादस्ते महेश्वर ।
यस्मात्त्वयोपकरणात्करोमि कमलेक्षण ॥ ९.३९.५७ ॥
ହେ ମହାଦେବ, ହେ ମହେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ବୃଥା ନୁହେଁ; ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣ ଦେଇଥିବା ସାଧନରେ ହିଁ ମୁଁ କର୍ମ କରେ।
9.39.58
प्रपद्ये शरणं शंभुं सर्वदा सर्वतः स्थितम् ।
कर्मणा मनसा वाचा तमेवाभिभजाम्यहम् ॥ ९.३९.५८ ॥
ସର୍ବଦା ସର୍ବତ୍ର ସ୍ଥିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନିଏ; କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହିଁ ଭଜନା କରେ।
9.39.59
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽभवत् ॥ ९.३९.५९ ॥
ଏହିପରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସେହି ଋଷି ପ୍ରଣତ ହେଲେ।
9.39.60
यदिदं चापलं देव कृतमेतत्स्मयादिकम् ।
ततः प्रसादयमि त्वां तपो मे न क्षरेदिति ॥ ९.३९.६० ॥
ହେ ଦେବ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଏହି ଚପଳତା ଓ ଅଭିମାନ ଆଦି ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ, ଯେପରି ମୋ ତପସ୍ୟା କ୍ଷୟ ନ ହୁଏ।
9.39.61
ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् ।
तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा ॥ ९.३९.६१ ॥
ତା'ପରେ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନମନରେ ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ ପୁଣି କହିଲେ: ହେ ବିପ୍ର, ମୋ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ହଜାରଗୁଣ ବଢ଼ୁ।
9.39.62
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धमहं सदा ।
सप्तसारस्वते चास्मिन्यो मामर्चिष्यते नरः ॥ ९.३९.६२ ॥
ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ଏହି ସପ୍ତସାରସ୍ୱତରେ, ତୁମ ସହିତ ସର୍ବଦା ବାସ କରିବି; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ମୋର ପୂଜା କରିବ...
9.39.63
न तस्य दुर्लभं किञ्चिद्धवितेह परत्र वा ।
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ९.३९.६३ ॥
ତା ପାଇଁ ଏ ଲୋକରେ ବା ପରଲୋକରେ କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ହେବ ନାହିଁ; ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ସାରସ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଯିବେ।
9.39.64
एतन्मङ्कणकस्यापि चरितं भूरितेजसः ।
स हि पुत्रः सुकन्यायामुत्पन्नो मातरिश्वना ॥ ९.३९.६४ ॥
ଏହା ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମଙ୍କଣକଙ୍କର ଚରିତ ମଧ୍ୟ; ସେ ସୁକନ୍ୟାଠାରେ ମାତରିଶ୍ୱାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।