महाभारत · अध्याय 9.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.39.1
सप्तसारस्वतं कस्मात्कश्च मङ्कणको मुनिः ।
कथं सिद्धः स भगवान्कश्चास्य नियमोऽभवत् ॥ ९.३९.१ ॥
सप्तसारस्वत का झाले? मङ्कणक मुनी कोण होते? ते भगवान सिद्ध कसे झाले, आणि त्यांचा नियम काय होता?
9.39.2
कस्य वंशे समुत्पन्नः किं चाधीतं द्विजोत्तम ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वं महामुने ॥ ९.३९.२ ॥
ते कोणत्या वंशात जन्मले आणि त्यांनी काय अध्ययन केले? हे द्विजोत्तमा, हे महामुनी, हे सर्व मला यथार्थपणे सांगा.
9.39.3
सप्तनद्यः सरस्वत्या याभिर्व्याप्तमिदं जगत् ।
आहूता बलवद्भिर्हि तत्रतत्र सरस्वती ॥ ९.३९.३ ॥
सरस्वतीच्या सात नद्या — ज्यांनी हे जग व्यापले आहे — बलवानांनी तेथे तेथे आवाहन केल्या; सरस्वतीही.
9.39.4
सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोरमा ।
सरस्वती चौघवती सुरेणुर्विमलोदका ॥ ९.३९.४ ॥
सुप्रभा, काञ्चनाक्षी, विशाला, मनोरमा, सरस्वती, ओघवती, सुरेणू आणि निर्मळ जलाची नदी.
9.39.5
पितामहस्य महतो वर्तमाने महामखे ।
वितते यज्ञवाटे च संसिद्धेषु द्विजातिषु ॥ ९.३९.५ ॥
महान पितामहाचा (ब्रह्मदेवाचा) महायज्ञ सुरू असताना, यज्ञवाट विस्तीर्ण होता आणि द्विजाती सिद्ध झाले होते.
9.39.6
पुण्याहघोषैर्विमलैर्वेदानां निनदैस्तथा ।
देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तदा ॥ ९.३९.६ ॥
पुण्याहवाचनाच्या निर्मळ घोषांनी व वेदांच्या निनादांनी, त्या यज्ञविधीत देवही व्यग्र असताना.
9.39.7
तत्र चैव महाराज दीक्षिते प्रपितामहे ।
यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्विना ॥ ९.३९.७ ॥
हे महाराज, तेथे दीक्षित प्रपितामह सर्वकामसमृद्ध अशा त्या सत्रयज्ञाचे यजन करत होते.
9.39.8
मनसा चिन्तिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलैस्तदा ।
उपतिष्ठन्ति राजेन्द्र द्विजातींस्तत्रतत्र ह ॥ ९.३९.८ ॥
हे राजेंद्रा, धर्म-अर्थ कुशल अशा द्विजांपुढे तेथे तेथे मनात चिंतिलेले पदार्थ आपोआप उपस्थित होत.
9.39.9
जगुश्च तत्र गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरञ्जसा ॥ ९.३९.९ ॥
तेथे गंधर्वांनी गायन केले, अप्सरांचे समूह नाचले, आणि त्यांनी सहजतेने दिव्य वाद्ये वाजवली.
9.39.10
तस्य यज्ञस्य सम्पत्त्या तुतुषुर्देवतागणाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः ॥ ९.३९.१० ॥
त्या यज्ञाच्या समृद्धीने देवगण संतुष्ट झाले, परम विस्मयाला प्राप्त झाले; मग मानवयोनीतील लोकांचे काय सांगावे?
9.39.11
वर्तमाने यथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे ।
अब्रुवन्नृषयो राजन्नायं यज्ञो महागुणः ॥ ९.३९.११ ॥
हे राजा, पुष्करस्थ पितामहांचा यज्ञ चालू असताना ऋषी म्हणाले, "हा यज्ञ महागुणी नाही."
9.39.12
न दृश्यते सरिच्छ्रेष्ठा यस्मादिह सरस्वती ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सस्माराथ सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१२ ॥
कारण येथे नद्यांमध्ये श्रेष्ठ सरस्वती दिसत नाही. हे ऐकून भगवान प्रसन्न झाले आणि त्यांनी सरस्वतीचे स्मरण केले.
9.39.13
पितामहेन यजता आहूता पुष्करेषु वै ।
सुप्रभा नाम राजेन्द्र नाम्ना तत्र सरस्वती ॥ ९.३९.१३ ॥
हे राजेंद्रा, पुष्करात यज्ञ करत असताना पितामहांनी तेथे सुप्रभा नावाने सरस्वतीचे आवाहन केले.
9.39.14
तां दृष्ट्वा मुनयस्तुष्टास्त्वरायुक्तां सरस्वतीम् ।
पितामहं मानयन्तीं क्रतुं ते बहुमेनिरे ॥ ९.३९.१४ ॥
त्वरेने आलेल्या सरस्वतीला पाहून मुनी संतुष्ट झाले; पितामहांचा आणि यज्ञाचा सन्मान करणारी ती, तिला त्यांनी फार मान दिला.
9.39.15
एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती ।
पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम् ॥ ९.३९.१५ ॥
अशा प्रकारे नद्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेली ही सरस्वती पुष्करात पितामहांसाठी आणि बुद्धिमान मुनींच्या संतोषासाठी प्रकटली.
9.39.16
नैमिषे मुनयो राजन्समागम्य समासते ।
तत्र चित्राः कथा ह्यासन्वेदं प्रति जनेश्वर ॥ ९.३९.१६ ॥
हे राजा, नैमिषात मुनी एकत्र जमून बसले; तेथे वेदाविषयी अद्भुत कथा होत असत, हे जनेश्वरा.
9.39.17
यत्र ते मुनयो ह्यासन्नानास्वाध्यायवेदिनः ।
ते समागम्य मुनयः सस्मारुर्वै सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१७ ॥
जेथे विविध स्वाध्याय आणि वेद जाणणारे ते मुनी होते, त्यांनी एकत्र येऊन सरस्वतीचे स्मरण केले.
9.39.18
सा तु ध्याता महाराज मुनिभिः सत्रयाजिभिः ।
समागतानां राजेन्द्र साहाय्यार्थं महात्मनाम्।
आजगाम महाभागा तत्र पुण्या सरस्वती ॥ ९.३९.१८ ॥
हे महाराजा, सत्रयाग करणाऱ्या मुनींनी ध्यान केल्यावर, हे राजेंद्रा, एकत्र जमलेल्या महात्म्यांच्या साहाय्यासाठी ती महाभागा पुण्य सरस्वती तेथे आली.
9.39.19
नैमिषे काञ्चनाक्षी तु मुनीनां सत्रायाजिनाम् ।
आगता सरितां श्रेष्ठा तत्र भारत पूजित ॥ ९.३९.१९ ॥
नैमिष वनात, सत्रयाग करणाऱ्या मुनींमध्ये सुवर्णनेत्रा, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ सरस्वती आली. हे भारता, तेथे तिची पूजा झाली.
9.39.20
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
आहूता सरितां श्रेष्ठा गययज्ञे सरस्वती ॥ ९.३९.२० ॥
यजमान गयाच्या महायज्ञासाठी गयेतच नद्यांमध्ये श्रेष्ठ सरस्वतीला आवाहन करण्यात आले. गयाच्या यज्ञात सरस्वतीला बोलावण्यात आले.
9.39.21
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
विशालां तु गयस्याहुर्ऋषयः संशितव्रता ॥ ९.३९.२१ ॥
यजमान गयाच्या महायज्ञासाठी गयेतच कठोर व्रतधारी ऋषींनी गयाची विशाला असे म्हटले.
9.39.22
सरित्सा हिमवत्पार्श्वात्प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ।
औद्दालकेस्तथा यज्ञे यजतस्तस्य भारत ॥ ९.३९.२२ ॥
ती नदी हिमवताच्या बाजूने वाहत आली, वेगाने जाणारी. हे भारता, औद्दालकाच्या यज्ञात, त्या यजमानाच्या यज्ञातही.
9.39.23
समेते सर्वतः स्फीते मुनीनां मण्डले तदा ।
उत्तरे कोसलाभागे पुण्ये राजन्महात्मनः ॥ ९.३९.२३ ॥
तेव्हा मुनींचे विशाल मंडळ सर्वत्र जमले; कोसलाच्या उत्तर भागातील पवित्र प्रदेशात, हे राजन्, त्या महात्म्याच्या यज्ञात.
9.39.24
औद्दालकेन यजता पूर्वं ध्याता सरस्वती ।
आजगाम सरिच्छेष्ठा तं देशं मुनिकारणात् ॥ ९.३९.२४ ॥
औद्दालक यजमानाने पूर्वी सरस्वतीचे ध्यान केले; नद्यांमध्ये श्रेष्ठ ती मुनींच्या कारणास्तव त्या देशात आली.
9.39.25
पूज्यमाना मुनिगणैर्वल्कलाजिनसंवृतैः ।
मनोहरेति विख्याता सा हि तैर्मनसा वृता ॥ ९.३९.२५ ॥
वल्कल व अजिन परिधान केलेल्या मुनिगणांकडून पूजिली जाणारी ती; त्यांनी मनाने वरलेली म्हणून 'मनोहरा' नावाने प्रसिद्ध झाली.
9.39.26
सुरणुऋषभे द्वीपे पुण्ये राजर्षिसेविते ।
कुरोश्च यजमानस्य कुरुक्षेत्रे महात्मनः।
आजगाम महाभागा सरिच्छ्रेष्ठा सरस्वती ॥ ९.३९.२६ ॥
पुण्य द्वीपात, राजर्षींनी सेवलेल्या त्या प्रदेशात, यज्ञकर्ता महात्मा कुरूच्या कुरुक्षेत्रात, परम भाग्यवान नदींमध्ये श्रेष्ठ सरस्वती आली.
9.39.27
ओघवत्यपि राजेन्द्र वसिष्ठेन महात्मना ।
समाहूता कुरुक्षेत्रे दिव्यतोया सरस्वती ॥ ९.३९.२७ ॥
हे राजेंद्रा, महात्मा वसिष्ठांनी कुरुक्षेत्रात ओघवतीलाही बोलावले; दिव्य जल असलेली सरस्वतीही बोलावली गेली.
9.39.28
दक्षेण यजता चापि गङ्गाद्वारे सरस्वती ।
सुवेणुरिति विख्याता प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ॥ ९.३९.२८ ॥
यज्ञ करणाऱ्या दक्षाने गंगाद्वारी सरस्वतीलाही बोलावले; 'सुवेणू' नावाने प्रसिद्ध होऊन वेगाने वाहणारी ती.
9.39.29
विमलोदा भगवती ब्रह्मणा यजता पुनः ।
समाहूता ययौ तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ ॥ ९.३९.२९ ॥
विमलोदा, भगवती, यज्ञ करणाऱ्या ब्रह्मदेवाने पुन्हा बोलावली; ती त्या पुण्य हिमालय पर्वतावर गेली.
9.39.30
एकीभूतास्ततस्तास्तु तस्मिंस्तीर्थे समागताः ।
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततस्तु प्रथितं भुवि ॥ ९.३९.३० ॥
मग्या एकरूप होऊन त्या त्या तीर्थात एकत्र झाल्या; तेव्हापासून ते तीर्थ पृथ्वीवर 'सप्तसारस्वत' नावाने प्रसिद्ध झाले.
9.39.31
इति सप्तसरस्वत्यो नामतः परिकीर्तिताः ।
सप्तसारस्वतं चैव तीर्थं पुण्यं तथा स्मृतम् ॥ ९.३९.३१ ॥
अशा प्रकारे सात सरस्वतींची नावे सांगितली गेली आहेत. सप्तसारस्वत तीर्थही पुण्य म्हणून स्मरले जाते.
9.39.32
शृणु मङ्कणकस्यापि कौमारब्रह्मचारिणः ।
आपगामवगाढस्य राजन्प्रक्रीडितं महत् ॥ ९.३९.३२ ॥
हे राजा, कौमार ब्रह्मचारी मंकणकाची महान लीला ऐका, जेव्हा ते नदीत स्नान करत होते.
9.39.33
दृष्ट्वा यदृच्छया तत्र स्त्रियमम्भसि भारत ।
स्नायन्तीं रुचिरापाङ्गीं दिग्वाससमनिन्दिताम्। ॥ ९.३९.३३ ॥
हे भारता, तेथे पाण्यात स्नान करणारी एक स्त्री त्यांना अचानक दिसली; सुंदर नेत्रांची, दिशा हेच वस्त्र असलेली, निर्दोष.
9.39.34
सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि ।
तद्रेतः स तु जग्राह कलशे वै महातपाः। ॥ ९.३९.३४ ॥
हे महाराज, सरस्वतीच्या पाण्यात त्यांचे वीर्य पडले. त्या महातपस्वी ऋषींनी ते रेतस एका कलशात घेतले.
9.39.35
ऋषिः परमधर्मात्मा तदा पुरुषसत्तम ।
सप्तधा प्रविभागं तु कलशस्थं जगाम ह। ॥ ९.३९.३५ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा, तेव्हा परम धर्मात्मा ऋषींनी कलशातील त्याचे सात भाग केले.
9.39.36
तत्रर्षयः सप्त जाता जज्ञिरे मरुतां गणाः ।
वायुवेगो वायुबलो वायुहा वायुमण्डलः। ॥ ९.३९.३६ ॥
तेथे सात ऋषी जन्मले; मरुतांचे गणही जन्मले. वायुवेग, वायुबल, वायुहा, वायुमंडल.
9.39.37
वायुज्वालो वायुरेता वायुचक्रश्च वीर्यवान् ।
महर्षेश्चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९.३९.३७ ॥
वायुज्वाल, वायुरेता आणि पराक्रमी वायुचक्र — महर्षींचे चरित्र तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
9.39.38
पुरा मङ्कणकः सिद्भः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ।
क्षतः किल करे राजंस्तस्य शाकरसोऽस्रवत् ॥ ९.३९.३८ ॥
पूर्वी सिद्ध मङ्कणकाच्या हातास कुशाच्या टोकाने जखम झाली, असे आम्ही ऐकले आहे, राजा; त्याच्या हातातून शाकरस वाहिला.
9.39.39
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥ ९.३९.३९ ॥
तो शाकरस पाहून हर्षाने भरून नाचू लागला.
9.39.40
ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ।
प्रनृत्तमुभयं वीर सेजसा तस्य मोहितम् ॥ ९.३९.४० ॥
तो नाचू लागल्यावर, वीरा, स्थावर आणि जंगम जे काही होते ते सर्व त्याच्या तेजाने मोहित होऊन नाचू लागले.
9.39.41
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः ।
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरर्थे नराधिप।
नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३९.४१ ॥
राजा, ब्रह्मादी देवांनी आणि तपोधन ऋषींनी ऋषीसाठी महादेवांची विनंती केली — नराधिपा, देवा, हा जसा नाचणार नाही तसे तुम्ही करावे.
9.39.42
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव ह ।
सुगणां हितकामार्थं महादेवोऽभ्यभाषत ॥ ९.३९.४२ ॥
तेव्हा देवाने मुनीस अत्यंत हर्षाने भरलेले पाहून, हित इच्छून आपल्या गणांना महादेव म्हणाले.
9.39.43
भोभो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ।
हर्षस्थानं किमर्थं च तवेदमधिकं मुने।
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥ ९.३९.४३ ॥
हे ब्राह्मणा, धर्मज्ञा, तुम्ही कशासाठी नाचत आहात? हे मुनी, तुमच्या या अतिशय आनंदाचे कारण काय? हे द्विजश्रेष्ठा, तुम्ही तर धर्मपथावर स्थिर असलेले तपस्वी आहात.
9.39.44
ऋषिरुवाच ।
किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसं स्रुतम्।
यं दृष्ट्वा सम्प्रनृत्तो वै हर्षेण महता विभो ॥ ९.३९.४४ ॥
ऋषी म्हणाले: हे ब्रह्मन्, माझ्या हातातून साखरेसारखा रस वाहताना तुम्हाला दिसत नाही का? हे विभो, तो पाहून मी मोठ्या आनंदाने नाचलो.
9.39.45
तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम् ।
अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीति प्रपश्य माम् ॥ ९.३९.४५ ॥
देव हसून रागाने मोहित झालेल्या मुनीला म्हणाला: हे विप्रा, मी आश्चर्यचकित होत नाही; मला पाहा.
9.39.46
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं महादेवेन धीमता ।
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्रस्वाङ्गुष्ठस्ताडितोऽभवत् ॥ ९.३९.४६ ॥
बुद्धिमान महादेव श्रेष्ठ मुनीला असे बोलून, हे राजेंद्रा, आपल्याच बोटाच्या टोकाने आपला अंगठा ठोकला.
9.39.47
ततो भस्म क्षताद्राजन्निर्गतं हिमसन्निभम् ॥ ९.३९.४७ ॥
मग, हे राजा, त्या जखमेतून हिमासारखी राख बाहेर पडली.
9.39.48
तद्दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः ।
मेने देवं महादेवमिदं चोवाच विस्मितः ॥ ९.३९.४८ ॥
ते पाहून, हे राजा, लज्जित झालेला तो मुनी त्याच्या पायांवर पडला. महादेव देवाला ओळखून विस्मित होऊन त्याने हे म्हटले.
9.39.49
नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् ।
सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् ॥ ९.३९.४९ ॥
रुद्रापेक्षा श्रेष्ठ दुसरा कोणी महान देव मी मानत नाही. देव आणि असुरांसह सर्व जगाचा आश्रय तूच आहेस, हे शूलधारी.
9.39.50
त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्तीह मनीषिणः ।
त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये ॥ ९.३९.५० ॥
हे विश्व तुझ्याद्वारेच निर्माण झाले आहे, असे येथील विद्वान म्हणतात. युगाच्या अंती सर्व काही पुन्हा तुझ्यातच प्रवेश करते.
9.39.51
देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ।
त्वयि सर्वे स्म दृश्यन्ते भावा ये जगति स्थिताः ॥ ९.३९.५१ ॥
देवांनाही तुला पूर्णपणे जाणणे शक्य नाही, मग मला ते कसे शक्य होईल? जगात अस्तित्वात असलेले सर्व पदार्थ तुझ्यातच दिसतात.
9.39.52
त्वामुपासन्त वरदं देवा ब्रह्मादयोऽनघ ।
सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च ह ॥ ९.३९.५२ ॥
हे निष्पाप, ब्रह्मा इत्यादी देवांनी वरदाता अशा तुझीच उपासना केली. सर्व देवांचा कर्ता आणि त्यांच्याकडून कर्म करवणारा तूच आहेस.
9.39.53
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ।
त्वं प्रभुः परमैश्वर्यादधिकं भासि शङ्करः ॥ ९.३९.५३ ॥
तुझ्या प्रसादाने सर्व देव येथे कोठूनही भय न बाळगता आनंदात राहतात. तू प्रभू आहेस; परम ऐश्वर्यापेक्षाही अधिक तेजस्वी दिसतोस, हे शंकरा.
9.39.54
त्वयि ब्रह्मा च विष्णुश्च लोकान्सन्धाय तिष्ठतः ।
त्वन्मूलं च जगत्सर्वं भूतस्थावरजङ्गमम् ॥ ९.३९.५४ ॥
तुझ्यातच ब्रह्मा आणि विष्णू लोकांना धारण करून स्थित आहेत. स्थावर-जंगम प्राण्यांसह सर्व जग तुझ्याच मूळावर आधारलेले आहे.
9.39.55
स्वर्गं च परमं स्थानं नृणामभ्युदयार्थिनाम् ।
ददासि च प्रसन्नस्त्वं भक्तानां परमेश्वर ॥ ९.३९.५५ ॥
हे परमेश्वरा, आपण प्रसन्न होऊन अभ्युदयाची इच्छा करणाऱ्या भक्तांना स्वर्ग आणि परम स्थान देता.
9.39.56
अनावृत्तिपदं नॄणां नित्यं निश्रेयसार्थिनाम् ।
ददासि कर्मिणां कर्म भावयन्ध्यानयोगतः ॥ ९.३९.५६ ॥
निःश्रेयसाची इच्छा करणाऱ्या मनुष्यांना आपण सदैव अनावृत्तीचे पद देता; आणि ध्यानयोगाने भावना करीत कर्म करणाऱ्यांना त्यांचे कर्मफल देता.
9.39.57
न वृथाऽस्ति महादेव प्रसादस्ते महेश्वर ।
यस्मात्त्वयोपकरणात्करोमि कमलेक्षण ॥ ९.३९.५७ ॥
हे महादेवा, हे महेश्वरा, आपली कृपा व्यर्थ नाही; हे कमलनेत्रा, आपण दिलेल्या साधनांनीच मी कर्म करतो.
9.39.58
प्रपद्ये शरणं शंभुं सर्वदा सर्वतः स्थितम् ।
कर्मणा मनसा वाचा तमेवाभिभजाम्यहम् ॥ ९.३९.५८ ॥
सदा आणि सर्वत्र स्थित असलेल्या शंभूला मी शरण जातो; कर्माने, मनाने आणि वाणीने मी त्यांचीच उपासना करतो.
9.39.59
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽभवत् ॥ ९.३९.५९ ॥
अशा प्रकारे महादेवाची स्तुती करून तो ऋषी प्रणत झाला.
9.39.60
यदिदं चापलं देव कृतमेतत्स्मयादिकम् ।
ततः प्रसादयमि त्वां तपो मे न क्षरेदिति ॥ ९.३९.६० ॥
हे देवा, मी केलेल्या या चपलता आणि गर्व इत्यादींबद्दल मी आपल्याला प्रसन्न करतो, म्हणजे माझे तप क्षीण होऊ नये.
9.39.61
ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् ।
तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा ॥ ९.३९.६१ ॥
तेव्हा देव प्रसन्नमनाने त्या ऋषींना पुन्हा म्हणाले: हे विप्रा, माझ्या कृपेने तुझे तप हजारपट वाढो.
9.39.62
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धमहं सदा ।
सप्तसारस्वते चास्मिन्यो मामर्चिष्यते नरः ॥ ९.३९.६२ ॥
मी येथे या आश्रमात, या सप्तसारस्वतात, तुझ्यासह सदैव राहीन; येथे जो मनुष्य माझी पूजा करील...
9.39.63
न तस्य दुर्लभं किञ्चिद्धवितेह परत्र वा ।
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ९.३९.६३ ॥
त्याला इहलोकात किंवा परलोकात काहीही दुर्लभ राहणार नाही; ते निःसंशय तुझ्या सारस्वत लोकात जातील.
9.39.64
एतन्मङ्कणकस्यापि चरितं भूरितेजसः ।
स हि पुत्रः सुकन्यायामुत्पन्नो मातरिश्वना ॥ ९.३९.६४ ॥
हे भूरितेजस्वी मंकणकाचेही चरित्र आहे; तो सुकन्येच्या ठायी मातरिश्वाने उत्पन्न केलेला पुत्र होता.