มหาภารตะ · อัธยายะ 9.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.39.1
सप्तसारस्वतं कस्मात्कश्च मङ्कणको मुनिः ।
कथं सिद्धः स भगवान्कश्चास्य नियमोऽभवत् ॥ ९.३९.१ ॥
เหตุใดจึงเกิดสัปตสารัสวตะ และมุนีมังกณกะเป็นผู้ใด ผู้เป็นที่เคารพนั้นบรรลุความสมบูรณ์ได้อย่างไร และวัตรของท่านคืออะไร
9.39.2
कस्य वंशे समुत्पन्नः किं चाधीतं द्विजोत्तम ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वं महामुने ॥ ९.३९.२ ॥
ท่านเกิดในวงศ์ใด และได้ศึกษาอะไรมา ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ ข้าแต่มหามุนี ขอโปรดเล่าเรื่องทั้งหมดนี้แก่ข้าให้ตรงตามความจริง
9.39.3
सप्तनद्यः सरस्वत्या याभिर्व्याप्तमिदं जगत् ।
आहूता बलवद्भिर्हि तत्रतत्र सरस्वती ॥ ९.३९.३ ॥
แม่น้ำสัตตนที คือแม่น้ำสรัสวตีทั้งเจ็ด ซึ่งโลกนี้แผ่ซ่านอยู่ทั่ว ได้ถูกเรียกมาในที่นั้นนั้นโดยผู้มีกำลังมาก และสรัสวตีก็เช่นกัน
9.39.4
सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोरमा ।
सरस्वती चौघवती सुरेणुर्विमलोदका ॥ ९.३९.४ ॥
สุประภา กาญจนากษี วิศาลา มโนรมา สรัสวตี โอฆวตี สุเรณุ และแม่น้ำน้ำใสสะอาด
9.39.5
पितामहस्य महतो वर्तमाने महामखे ।
वितते यज्ञवाटे च संसिद्धेषु द्विजातिषु ॥ ९.३९.५ ॥
ขณะที่พิธียัญอันยิ่งใหญ่ของปิตามหะผู้ยิ่งใหญ่กำลังดำเนินอยู่ เมื่อลานพิธียัญแผ่กว้างออกไป และทวิชาติผู้สำเร็จแล้วทั้งหลายอยู่พร้อมกัน
9.39.6
पुण्याहघोषैर्विमलैर्वेदानां निनदैस्तथा ।
देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तदा ॥ ९.३९.६ ॥
ท่ามกลางเสียงประกาศว่า วันนี้เป็นวันมงคล และเสียงสวดพระเวทอันบริสุทธิ์ และเทพทั้งหลายก็ยุ่งอยู่กับพิธีกรรมนั้น ณ เวลานั้น
9.39.7
तत्र चैव महाराज दीक्षिते प्रपितामहे ।
यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्विना ॥ ९.३९.७ ॥
ข้าแต่มหาราช ณ ที่นั้น ขณะที่ปรปิตามหะผู้ทรงรับการเข้าพิธีกำลังประกอบพิธีสัตร์อันยืดยาวนั้น ซึ่งอุดมด้วยความสมปรารถนาทั้งปวง
9.39.8
मनसा चिन्तिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलैस्तदा ।
उपतिष्ठन्ति राजेन्द्र द्विजातींस्तत्रतत्र ह ॥ ९.३९.८ ॥
ข้าแต่จอมราชา สิ่งที่ผู้ฉลาดในธรรมและทรัพย์คิดไว้ในใจ ได้ปรากฏต่อหน้าทวิชาติทั้งหลายที่นั่นเอง ณ ที่นั้นที่นี่
9.39.9
जगुश्च तत्र गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरञ्जसा ॥ ९.३९.९ ॥
ที่นั่นคนธรรพ์ได้ขับร้อง หมู่อัปสรได้ร่ายรำ และได้บรรเลงดนตรีทิพย์อย่างคล่องแคล่ว
9.39.10
तस्य यज्ञस्य सम्पत्त्या तुतुषुर्देवतागणाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः ॥ ९.३९.१० ॥
เหล่าเทพเจ้าพอพระทัยในความงดงามแห่งพิธียัญนั้น และได้ความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง ผู้ที่เกิดในหมู่มนุษย์จะยิ่งเป็นเช่นไรเล่า
9.39.11
वर्तमाने यथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे ।
अब्रुवन्नृषयो राजन्नायं यज्ञो महागुणः ॥ ९.३९.११ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะที่พิธียัญของปิตามหะกำลังดำเนินอยู่ ณ ปุษกร บรรดาฤๅษีได้กล่าวว่า พิธียัญนี้ไม่มีคุณงามความดีมากนัก
9.39.12
न दृश्यते सरिच्छ्रेष्ठा यस्मादिह सरस्वती ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सस्माराथ सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१२ ॥
เพราะแม่น้ำประเสริฐที่สุด คือสรัสวตี ไม่ปรากฏให้เห็นที่นี่ เมื่อได้ฟังเช่นนั้น พระผู้เป็นเจ้าทรงพอพระทัย และจึงทรงระลึกถึงสรัสวตี
9.39.13
पितामहेन यजता आहूता पुष्करेषु वै ।
सुप्रभा नाम राजेन्द्र नाम्ना तत्र सरस्वती ॥ ९.३९.१३ ॥
ข้าแต่จอมราชา ขณะที่ปิตามหะกำลังประกอบพิธียัญอยู่ที่ปุษกร สรัสวตีถูกเชิญมาที่นั่นภายใต้นามว่า สุประภา
9.39.14
तां दृष्ट्वा मुनयस्तुष्टास्त्वरायुक्तां सरस्वतीम् ।
पितामहं मानयन्तीं क्रतुं ते बहुमेनिरे ॥ ९.३९.१४ ॥
เมื่อเห็นสรัสวตีมาถึงอย่างรีบร้อน บรรดาฤๅษีก็พอพระทัย และต่างให้เกียรติแก่นางอย่างยิ่ง เพราะนางถวายความเคารพแด่ปิตามหะและพิธียัญของท่าน
9.39.15
एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती ।
पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम् ॥ ९.३९.१५ ॥
ดังนี้ แม่น้ำอันประเสริฐที่สุดนี้ คือสรัสวตี จึงได้กำเนิดขึ้นที่ปุษกร เพื่อประโยชน์แก่ปิตามหะ และเพื่อให้ผู้มีปัญญาพอพระทัย
9.39.16
नैमिषे मुनयो राजन्समागम्य समासते ।
तत्र चित्राः कथा ह्यासन्वेदं प्रति जनेश्वर ॥ ९.३९.१६ ॥
ข้าแต่จอมคน ฤๅษีทั้งหลายได้มาประชุมกันและนั่งอยู่ด้วยกันที่ไนมิษะ ข้าแต่จอมราชา ที่นั่นมีเรื่องเล่าอันน่าอัศจรรย์เกี่ยวกับพระเวท
9.39.17
यत्र ते मुनयो ह्यासन्नानास्वाध्यायवेदिनः ।
ते समागम्य मुनयः सस्मारुर्वै सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१७ ॥
ฤๅษีเหล่านั้นผู้รู้พระเวทและการสาธยายต่าง ๆ ได้มาประชุมกันแล้วระลึกถึงสรัสวตี
9.39.18
सा तु ध्याता महाराज मुनिभिः सत्रयाजिभिः ।
समागतानां राजेन्द्र साहाय्यार्थं महात्मनाम्।
आजगाम महाभागा तत्र पुण्या सरस्वती ॥ ९.३९.१८ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อฤๅษีผู้ประกอบพิธีสัตร์ระลึกถึงนาง สรัสวตีผู้ศักดิ์สิทธิ์และโชคดียิ่งก็เสด็จมาที่นั่น เพื่อช่วยเหลือมหาบุรุษทั้งหลายที่มาประชุมกัน ข้าแต่จอมราชา
9.39.19
नैमिषे काञ्चनाक्षी तु मुनीनां सत्रायाजिनाम् ।
आगता सरितां श्रेष्ठा तत्र भारत पूजित ॥ ९.३९.१९ ॥
ที่ไนมิษวัน กาญจนากษี แม่น้ำอันประเสริฐที่สุด ได้มาถึงยังบรรดาฤๅษีผู้ประกอบพิธีสัตร์ ข้าแต่ภารตะ นางได้รับการบูชาที่นั่น
9.39.20
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
आहूता सरितां श्रेष्ठा गययज्ञे सरस्वती ॥ ९.३९.२० ॥
เพื่อมหายัญของคยะผู้ประกอบพิธี ที่คยานั่นเอง แม่น้ำอันประเสริฐที่สุดคือสรัสวตีได้ถูกเชิญมา ในพิธียัญของคยะ สรัสวตีถูกเรียกมาที่นั่น
9.39.21
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
विशालां तु गयस्याहुर्ऋषयः संशितव्रता ॥ ९.३९.२१ ॥
พระราชาผู้เป็นยชมานะ คือ คยะ ได้ประกอบมหาเยชญ์ที่คยา และฤๅษีผู้มีวัตรมั่นคงเรียกนามเมืองวิศาลาว่าเป็นของคยา
9.39.22
सरित्सा हिमवत्पार्श्वात्प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ।
औद्दालकेस्तथा यज्ञे यजतस्तस्य भारत ॥ ९.३९.२२ ॥
แม่น้ำสายนั้นไหลพล่านมาจากเชิงเขาหิมาลัย โอ้ภรตะ ณ พิธียัญของเอาทฑาลกิ และของผู้ประกอบยัญนั้นก็เช่นกัน
9.39.23
समेते सर्वतः स्फीते मुनीनां मण्डले तदा ।
उत्तरे कोसलाभागे पुण्ये राजन्महात्मनः ॥ ९.३९.२३ ॥
ครั้นนั้น คณะฤๅษีผู้ประชุมกันอย่างหนาแน่นจากทุกทิศ ได้มาชุมนุมในแคว้นโกศลทางเหนืออันศักดิ์สิทธิ์ โอ้พระราชา ณ พิธียัญของผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่นั้น
9.39.24
औद्दालकेन यजता पूर्वं ध्याता सरस्वती ।
आजगाम सरिच्छेष्ठा तं देशं मुनिकारणात् ॥ ९.३९.२४ ॥
เอาทฑาลกิผู้ประกอบยัญได้เพ่งจิตถึงพระสรัสวตีมาก่อน และแม่น้ำอันประเสริฐที่สุดนั้นได้มายังถิ่นนั้นเพื่อประโยชน์แก่บรรดาฤๅษี
9.39.25
पूज्यमाना मुनिगणैर्वल्कलाजिनसंवृतैः ।
मनोहरेति विख्याता सा हि तैर्मनसा वृता ॥ ९.३९.२५ ॥
ได้รับการบูชาจากหมู่ฤๅษีผู้นุ่งห่มเปลือกไม้และหนังกวาง นางจึงเป็นที่รู้จักในนามมโนหรา เพราะพวกเขาได้เลือกนางไว้ในใจ
9.39.26
सुरणुऋषभे द्वीपे पुण्ये राजर्षिसेविते ।
कुरोश्च यजमानस्य कुरुक्षेत्रे महात्मनः।
आजगाम महाभागा सरिच्छ्रेष्ठा सरस्वती ॥ ९.३९.२६ ॥
ในเกาะอันศักดิ์สิทธิ์ซึ่งบรรดาราชฤๅษีเคยไปมา และในกุรุเกษตรของกุรุผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ผู้ประกอบยัญ แม่น้ำสรัสวตีผู้โชคดีที่สุดและประเสริฐที่สุดได้มาถึง
9.39.27
ओघवत्यपि राजेन्द्र वसिष्ठेन महात्मना ।
समाहूता कुरुक्षेत्रे दिव्यतोया सरस्वती ॥ ९.३९.२७ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ แม้แม่น้ำโอฆวตีก็ถูกเชิญให้มาในกุรุเกษตรโดยวสิษฐะผู้มีจิตใจอันยิ่งใหญ่ และพระสรัสวตีผู้มีน้ำอันทิพย์ก็ถูกเชิญมาด้วย
9.39.28
दक्षेण यजता चापि गङ्गाद्वारे सरस्वती ।
सुवेणुरिति विख्याता प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ॥ ९.३९.२८ ॥
โดยทักษะผู้ประกอบยัญ พระสรัสวตีก็ถูกเชิญมาที่ประตูแม่น้ำคงคาเช่นกัน นางเป็นที่รู้จักในนามสุเวณุ และไหลมาอย่างรวดเร็ว
9.39.29
विमलोदा भगवती ब्रह्मणा यजता पुनः ।
समाहूता ययौ तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ ॥ ९.३९.२९ ॥
พระวิมโลทา ผู้ทรงพระเกียรติ ถูกพระพรหมผู้ประกอบยัญเชิญมาอีกครั้ง และได้ไปยังที่นั้น ณ ภูเขาหิมวัตอันศักดิ์สิทธิ์
9.39.30
एकीभूतास्ततस्तास्तु तस्मिंस्तीर्थे समागताः ।
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततस्तु प्रथितं भुवि ॥ ९.३९.३० ॥
ต่อมา แม่น้ำเหล่านั้นก็รวมเป็นหนึ่งเดียวและมาชุมนุมกัน ณ ท่าศักดิ์สิทธิ์นั้น และตั้งแต่นั้นมา ท่านั้นก็เป็นที่รู้จักทั่วแผ่นดินในชื่อสัปตสารัสวตะ
9.39.31
इति सप्तसरस्वत्यो नामतः परिकीर्तिताः ।
सप्तसारस्वतं चैव तीर्थं पुण्यं तथा स्मृतम् ॥ ९.३९.३१ ॥
ดังนี้ แม่น้ำสรัสวตีทั้งเจ็ดจึงได้รับการเอ่ยนามไว้ และท่าศักดิ์สิทธิ์ที่เรียกว่าสัปตสารัสวตะก็ได้รับการจดจำว่าเป็นที่บริสุทธิ์เช่นกัน
9.39.32
शृणु मङ्कणकस्यापि कौमारब्रह्मचारिणः ।
आपगामवगाढस्य राजन्प्रक्रीडितं महत् ॥ ९.३९.३२ ॥
โอ้พระราชา จงฟังเรื่องการเล่นอันยิ่งใหญ่ของมังกณกะ ผู้ถือพรหมจรรย์ตลอดชีวิต ผู้ได้จุ่มตัวลงในแม่น้ำ
9.39.33
दृष्ट्वा यदृच्छया तत्र स्त्रियमम्भसि भारत ।
स्नायन्तीं रुचिरापाङ्गीं दिग्वाससमनिन्दिताम्। ॥ ९.३९.३३ ॥
โอ้ภรตะ ณ ที่นั้น เขาได้เห็นหญิงผู้หนึ่งกำลังอาบน้ำอยู่ในน้ำโดยบังเอิญ นางมีดวงตาอันงดงาม นุ่งห่มเพียงทิศทั้งหลาย และไร้ที่ติ
9.39.34
सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि ।
तद्रेतः स तु जग्राह कलशे वै महातपाः। ॥ ९.३९.३४ ॥
โอ้พระมหาราชา น้ำอสุจิของเขาได้หลั่งลงในน้ำของแม่น้ำสรัสวตี และฤๅษีผู้มีตบะยิ่งใหญ่ผู้นั้นก็ได้รองรับน้ำอสุจินั้นไว้ในหม้อ
9.39.35
ऋषिः परमधर्मात्मा तदा पुरुषसत्तम ।
सप्तधा प्रविभागं तु कलशस्थं जगाम ह। ॥ ९.३९.३५ ॥
โอ้บุรุษผู้ประเสริฐที่สุด ฤๅษีผู้มีธรรมะอันสูงสุดในจิตใจได้แบ่งสิ่งที่อยู่ในหม้อนั้นออกเป็นเจ็ดส่วนในขณะนั้น
9.39.36
तत्रर्षयः सप्त जाता जज्ञिरे मरुतां गणाः ।
वायुवेगो वायुबलो वायुहा वायुमण्डलः। ॥ ९.३९.३६ ॥
ที่นั่น ฤๅษีเจ็ดองค์ได้บังเกิดขึ้น และคณะมรุตก็บังเกิดขึ้น คือ วายุเวคะ วายุพละ วายุหา วายุมัณฑละ
9.39.37
वायुज्वालो वायुरेता वायुचक्रश्च वीर्यवान् ।
महर्षेश्चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९.३९.३७ ॥
วายุชวาลา วายุเรตัส และวายุจักระผู้มีกำลัง กิจการของมหาฤๅษีผู้นั้นเป็นที่โด่งดังในไตรโลก
9.39.38
पुरा मङ्कणकः सिद्भः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ।
क्षतः किल करे राजंस्तस्य शाकरसोऽस्रवत् ॥ ९.३९.३८ ॥
เราได้ยินมาว่า ในกาลก่อน สิทธะมังกณกะถูกปลายใบหญ้าคาบาดมือ โอ้พระราชา และน้ำยางพืชได้ไหลออกจากมือของเขา
9.39.39
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥ ९.३९.३९ ॥
เมื่อเห็นน้ำยางพืชนั้น เขาเต็มไปด้วยความยินดีและเริ่มรำฟ้อน
9.39.40
ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ।
प्रनृत्तमुभयं वीर सेजसा तस्य मोहितम् ॥ ९.३९.४० ॥
โอ้วีรบุรุษ เมื่อเขารำฟ้อน สิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวและสิ่งที่เคลื่อนไหวทั้งหมดก็รำฟ้อนไปด้วย ต่างถูกอำนาจของเขาทำให้หลงใหล
9.39.41
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः ।
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरर्थे नराधिप।
नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३९.४१ ॥
ข้าแต่พระราชา พระพรหมและเหล่าเทพอื่น ๆ พร้อมด้วยฤๅษีผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ได้ทูลวิงวอนพระมหาเทพแทนฤๅษีว่า ข้าแต่จอมมนุษย์ ข้าแต่พระเจ้า ขอให้ทรงกระทำตามที่สมควรเถิด เพื่อมิให้ท่านผู้นี้รำระบำ
9.39.42
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव ह ।
सुगणां हितकामार्थं महादेवोऽभ्यभाषत ॥ ९.३९.४२ ॥
ครั้งนั้น พระเจ้าทอดพระเนตรเห็นฤๅษีเปี่ยมด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง ด้วยทรงปรารถนาความเกื้อกูลแก่ฤๅษี พระมหาเทพจึงตรัสกับบริวารที่ดีของพระองค์
9.39.43
भोभो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ।
हर्षस्थानं किमर्थं च तवेदमधिकं मुने।
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥ ९.३९.४३ ॥
ดูก่อนพราหมณ์ ผู้รู้ธรรม เหตุใดท่านจึงรำระบำอยู่ ดูก่อนมุนี เหตุใดความปีติยินดีของท่านจึงยิ่งนักเล่า ดูก่อนผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชา ท่านผู้เป็นนักบวชตั้งอยู่บนหนทางแห่งธรรมนั้น
9.39.44
ऋषिरुवाच ।
किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसं स्रुतम्।
यं दृष्ट्वा सम्प्रनृत्तो वै हर्षेण महता विभो ॥ ९.३९.४४ ॥
ฤๅษีกล่าวว่า ข้าแต่พราหมณ์ ท่านมิเห็นน้ำหวานที่ไหลออกจากมือของข้าหรือ ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อเห็นน้ำนั้น ข้าจึงรำระบำด้วยความปีติยินดีอย่างยิ่ง
9.39.45
तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम् ।
अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीति प्रपश्य माम् ॥ ९.३९.४५ ॥
พระเจ้าทรงหัวเราะแล้วตรัสกับฤๅษีผู้ถูกความหลงจากราคะครอบงำว่า ดูก่อนพราหมณ์ เรามิได้ประหลาดใจเลย จงดูเราเถิด
9.39.46
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं महादेवेन धीमता ।
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्रस्वाङ्गुष्ठस्ताडितोऽभवत् ॥ ९.३९.४६ ॥
เมื่อพระมหาเทพผู้มีปัญญาตรัสดังนี้แก่ฤๅษีผู้ประเสริฐ ดูก่อนจอมกษัตริย์ พระองค์ก็ทรงใช้ปลายนิ้วมือดีดนิ้วหัวแม่มือของพระองค์เอง
9.39.47
ततो भस्म क्षताद्राजन्निर्गतं हिमसन्निभम् ॥ ९.३९.४७ ॥
แล้วนั้น ดูก่อนพระราชา เถ้าธุลีคล้ายหิมะก็ไหลออกมาจากแผลนั้น
9.39.48
तद्दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः ।
मेने देवं महादेवमिदं चोवाच विस्मितः ॥ ९.३९.४८ ॥
ดูก่อนพระราชา ฤๅษีเห็นดังนั้นก็อับอาย จึงซบลงที่พระบาท ด้วยทรงรู้ว่าเป็นพระมหาเทพ ฤๅษีประหลาดใจจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
9.39.49
नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् ।
सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् ॥ ९.३९.४९ ॥
ข้าพระองค์มิได้ถือว่ามีเทพองค์อื่นใดยิ่งใหญ่กว่าพระรุทระ พระองค์เป็นที่พึ่งของโลก ทั้งของเทพและอสูร ข้าแต่ผู้ทรงตรีศูล
9.39.50
त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्तीह मनीषिणः ।
त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये ॥ ९.३९.५० ॥
ปวงปราชญ์กล่าวว่าจักรวาลทั้งสิ้นนี้พระองค์ทรงสร้าง และเมื่อสิ้นยุคแล้ว สรรพสิ่งก็กลับเข้าสู่พระองค์อีก
9.39.51
देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ।
त्वयि सर्वे स्म दृश्यन्ते भावा ये जगति स्थिताः ॥ ९.३९.५१ ॥
แม้เทพทั้งหลายก็มิอาจรู้จักพระองค์โดยทั่วถึงได้ นับประสาอะไรกับข้าพระองค์เล่า สรรพภาวะทั้งหลายที่ดำรงอยู่ในโลกย่อมปรากฏอยู่ภายในพระองค์
9.39.52
त्वामुपासन्त वरदं देवा ब्रह्मादयोऽनघ ।
सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च ह ॥ ९.३९.५२ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป เทพทั้งหลายมีพระพรหมเป็นต้นได้บูชาพระองค์ผู้ประทานพร พระองค์ทรงเป็นผู้สร้างเทพทั้งปวง และทรงเป็นผู้ให้เทพเหล่านั้นกระทำการ
9.39.53
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ।
त्वं प्रभुः परमैश्वर्यादधिकं भासि शङ्करः ॥ ९.३९.५३ ॥
ด้วยพระกรุณาของพระองค์ เทพทั้งปวงในที่นี้ย่อมรื่นเริง ไม่มีความกลัวจากที่ใดเลย พระองค์ทรงเป็นเจ้า ทรงรุ่งเรืองยิ่งกว่าอำนาจอธิปไตยสูงสุด ข้าแต่พระศังกร
9.39.54
त्वयि ब्रह्मा च विष्णुश्च लोकान्सन्धाय तिष्ठतः ।
त्वन्मूलं च जगत्सर्वं भूतस्थावरजङ्गमम् ॥ ९.३९.५४ ॥
ในพระองค์ พระพรหมและพระวิษณุยืนอยู่และยึดโลกทั้งหลายไว้ด้วยกัน และโลกทั้งสิ้นพร้อมด้วยสัตว์ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่ได้ ล้วนมีพระองค์เป็นรากฐาน
9.39.55
स्वर्गं च परमं स्थानं नृणामभ्युदयार्थिनाम् ।
ददासि च प्रसन्नस्त्वं भक्तानां परमेश्वर ॥ ९.३९.५५ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่สูงสุด เมื่อทรงพอพระทัย พระองค์ย่อมประทานสวรรค์และที่สถิตอันสูงสุดแก่ผู้ภักดีที่ปรารถนาความเจริญรุ่งเรือง
9.39.56
अनावृत्तिपदं नॄणां नित्यं निश्रेयसार्थिनाम् ।
ददासि कर्मिणां कर्म भावयन्ध्यानयोगतः ॥ ९.३९.५६ ॥
พระองค์ทรงประทานฐานะที่ไม่กลับมาเกิดอีกแก่มนุษย์ผู้แสวงหาความดีอันสูงสุดเสมอ และแก่ผู้กระทำการ ทรงประทานผลแห่งการกระทำของเขาโดยทรงให้บรรลุด้วยโยคะคือการเพ่งสมาธิ
9.39.57
न वृथाऽस्ति महादेव प्रसादस्ते महेश्वर ।
यस्मात्त्वयोपकरणात्करोमि कमलेक्षण ॥ ९.३९.५७ ॥
ข้าแต่พระมหาเทพ ข้าแต่พระมเหศวร พระกรุณาของพระองค์มิได้สูญเปล่า เพราะด้วยเครื่องมือที่พระองค์ประทานนั้น ข้าพระองค์จึงกระทำการได้ ข้าแต่ผู้มีดวงเนตรดั่งดอกบัว
9.39.58
प्रपद्ये शरणं शंभुं सर्वदा सर्वतः स्थितम् ।
कर्मणा मनसा वाचा तमेवाभिभजाम्यहम् ॥ ९.३९.५८ ॥
ข้าพระองค์ขอพึ่งพระศัมภุผู้ทรงสถิตอยู่ทุกเมื่อและทุกแห่ง ข้าพระองค์บูชาพระองค์แต่เพียงผู้เดียวด้วยกรรม ด้วยใจ และด้วยวาจา
9.39.59
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽभवत् ॥ ९.३९.५९ ॥
ฤๅษีสรรเสริญพระมหาเทพดังนี้แล้ว ก็น้อมกายลงคารวะ
9.39.60
यदिदं चापलं देव कृतमेतत्स्मयादिकम् ।
ततः प्रसादयमि त्वां तपो मे न क्षरेदिति ॥ ९.३९.६० ॥
ข้าแต่พระเจ้า ข้าพระองค์ได้ทำความหุนหันพลันแล่นและความทะนงตนเป็นต้นนี้ไป บัดนี้ข้าพระองค์จึงขอให้พระองค์ทรงพอพระทัย เพื่อมิให้ตบะของข้าพระองค์เสื่อมสลายไป
9.39.61
ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् ।
तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा ॥ ९.३९.६१ ॥
ครั้นนั้น พระเจ้าผู้มีพระทัยยินดีได้ตรัสกับฤๅษีนั้นอีกว่า ดูก่อนพราหมณ์ ด้วยพระคุณของเรา ขอให้ตบะของเจ้าเพิ่มพูนขึ้นเป็นพันเท่า
9.39.62
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धमहं सदा ।
सप्तसारस्वते चास्मिन्यो मामर्चिष्यते नरः ॥ ९.३९.६२ ॥
และเราจะประทับอยู่ที่อาศรมนี้กับเจ้าเสมอไป ในสัปตสารัสวตะแห่งนี้ ผู้ใดที่บูชาเราในที่นี้
9.39.63
न तस्य दुर्लभं किञ्चिद्धवितेह परत्र वा ।
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ९.३९.६३ ॥
สิ่งใดก็ตามจะไม่เป็นของยากสำหรับเขา ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า เขาทั้งหลายจะไปสู่โลกสารัสวตะของเจ้า เป็นที่ไม่ต้องสงสัย
9.39.64
एतन्मङ्कणकस्यापि चरितं भूरितेजसः ।
स हि पुत्रः सुकन्यायामुत्पन्नो मातरिश्वना ॥ ९.३९.६४ ॥
นี่คือเรื่องราวของมังกณกะผู้มีเดชรุ่งเรืองมาก เขาเป็นบุตรที่เกิดแก่นางสุกันยาจากพระมาตริศวัน