മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.39.1
सप्तसारस्वतं कस्मात्कश्च मङ्कणको मुनिः ।
कथं सिद्धः स भगवान्कश्चास्य नियमोऽभवत् ॥ ९.३९.१ ॥
സപ്തസാരസ്വതം എന്തുകൊണ്ട് ഉണ്ടായി? മങ്കണക മുനി ആരായിരുന്നു? ആ ഭഗവാൻ എങ്ങനെ സിദ്ധനായി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയമം എന്തായിരുന്നു?
9.39.2
कस्य वंशे समुत्पन्नः किं चाधीतं द्विजोत्तम ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यथातत्त्वं महामुने ॥ ९.३९.२ ॥
അദ്ദേഹം ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു, എന്ത് പഠിച്ചു? ദ്വിജോത്തമാ, മഹാമുനേ, ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി എന്നോടു പറയൂ.
9.39.3
सप्तनद्यः सरस्वत्या याभिर्व्याप्तमिदं जगत् ।
आहूता बलवद्भिर्हि तत्रतत्र सरस्वती ॥ ९.३९.३ ॥
സരസ്വതിയുടെ ഏഴ് നദികൾ — അവയാൽ ഈ ലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു — ശക്തരാൽ അവിടവിടെ ആവാഹിക്കപ്പെട്ടു; സരസ്വതിയും.
9.39.4
सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोरमा ।
सरस्वती चौघवती सुरेणुर्विमलोदका ॥ ९.३९.४ ॥
സുപ്രഭ, കാഞ്ചനാക്ഷി, വിശാല, മനോരമ, സരസ്വതി, ഓഘവതി, സുരേണു, നിർമ്മല ജലമുള്ള നദി.
9.39.5
पितामहस्य महतो वर्तमाने महामखे ।
वितते यज्ञवाटे च संसिद्धेषु द्विजातिषु ॥ ९.३९.५ ॥
മഹാനായ പിതാമഹന്റെ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) മഹായജ്ഞം നടക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞവാടം വിസ്തൃതമായിരുന്നു; ദ്വിജന്മാർ സിദ്ധരായി നിറഞ്ഞിരുന്നു.
9.39.6
पुण्याहघोषैर्विमलैर्वेदानां निनदैस्तथा ।
देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तदा ॥ ९.३९.६ ॥
പുണ്യാഹ ഘോഷങ്ങളുടെ നിർമ്മല ശബ്ദങ്ങളാലും വേദങ്ങളുടെ നിനാദങ്ങളാലും, ആ യജ്ഞവിധിയിൽ ദേവന്മാരും വ്യാപൃതരായിരുന്നപ്പോൾ.
9.39.7
तत्र चैव महाराज दीक्षिते प्रपितामहे ।
यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्विना ॥ ९.३९.७ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, അവിടെ ദീക്ഷിതനായ പ്രപിതാമഹൻ സർവകാമസമൃദ്ധിയോടെ ആ സത്രയാഗം നടത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
9.39.8
मनसा चिन्तिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलैस्तदा ।
उपतिष्ठन्ति राजेन्द्र द्विजातींस्तत्रतत्र ह ॥ ९.३९.८ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്ര, ധർമ്മാർത്ഥ നിപുണരായ ദ്വിജന്മാർക്ക് അവിടവിടെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച വസ്തുക്കൾ സ്വയം എത്തി.
9.39.9
जगुश्च तत्र गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ।
वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरञ्जसा ॥ ९.३९.९ ॥
അവിടെ ഗന്ധർവന്മാർ പാടി, അപ്സരസ്സുകളുടെ കൂട്ടം നൃത്തം ചെയ്തു, അവർ ദിവ്യവാദ്യങ്ങൾ അനായാസം വായിച്ചു.
9.39.10
तस्य यज्ञस्य सम्पत्त्या तुतुषुर्देवतागणाः ।
विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः ॥ ९.३९.१० ॥
ആ യാഗത്തിന്റെ സമ്പത്തിനാൽ ദേവഗണങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരായി; അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു; മനുഷ്യജന്മരെക്കുറിച്ച് പിന്നെ പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
9.39.11
वर्तमाने यथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे ।
अब्रुवन्नृषयो राजन्नायं यज्ञो महागुणः ॥ ९.३९.११ ॥
ഹേ രാജാവേ, പുഷ്കരത്തിലിരുന്ന പിതാമഹന്റെ യാഗം നടക്കുമ്പോൾ ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു, "ഈ യാഗത്തിന് മഹാഗുണമില്ല."
9.39.12
न दृश्यते सरिच्छ्रेष्ठा यस्मादिह सरस्वती ।
तच्छ्रुत्वा भगवान्प्रीतः सस्माराथ सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१२ ॥
കാരണം ഇവിടെ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ സരസ്വതി കാണുന്നില്ല. അതു കേട്ട ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായി സരസ്വതിയെ സ്മരിച്ചു.
9.39.13
पितामहेन यजता आहूता पुष्करेषु वै ।
सुप्रभा नाम राजेन्द्र नाम्ना तत्र सरस्वती ॥ ९.३९.१३ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പുഷ്കരത്തിൽ യജ്ഞം ചെയ്യുമ്പോൾ പിതാമഹൻ അവിടെ സുപ്രഭ എന്ന പേരിൽ സരസ്വതിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
9.39.14
तां दृष्ट्वा मुनयस्तुष्टास्त्वरायुक्तां सरस्वतीम् ।
पितामहं मानयन्तीं क्रतुं ते बहुमेनिरे ॥ ९.३९.१४ ॥
ത്വരയോടെ വന്ന സരസ്വതിയെ കണ്ട് മുനിമാർ സന്തോഷിച്ചു; പിതാമഹനെയും യജ്ഞത്തെയും ആദരിച്ച അവളെ അവർ വളരെ ബഹുമാനിച്ചു.
9.39.15
एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती ।
पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम् ॥ ९.३९.१५ ॥
ഇങ്ങനെ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഈ സരസ്വതി പുഷ്കരത്തിൽ പിതാമഹനു വേണ്ടിയും ജ്ഞാനികളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും പ്രത്യക്ഷയായി.
9.39.16
नैमिषे मुनयो राजन्समागम्य समासते ।
तत्र चित्राः कथा ह्यासन्वेदं प्रति जनेश्वर ॥ ९.३९.१६ ॥
രാജാവേ, നൈമിഷത്തിൽ മുനിമാർ ഒത്തുചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു; അവിടെ വേദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ഭുതകഥകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ജനേശ്വരാ.
9.39.17
यत्र ते मुनयो ह्यासन्नानास्वाध्यायवेदिनः ।
ते समागम्य मुनयः सस्मारुर्वै सरस्वतीम् ॥ ९.३९.१७ ॥
അവിടെ വിവിധ സ്വാധ്യായങ്ങളും വേദവും അറിയുന്ന ആ മുനിമാർ ഒത്തുചേർന്ന് സരസ്വതിയെ സ്മരിച്ചു.
9.39.18
सा तु ध्याता महाराज मुनिभिः सत्रयाजिभिः ।
समागतानां राजेन्द्र साहाय्यार्थं महात्मनाम्।
आजगाम महाभागा तत्र पुण्या सरस्वती ॥ ९.३९.१८ ॥
മഹാരാജാവേ, സത്രയാഗം ചെയ്യുന്ന മുനിമാരാൽ ധ്യാനിക്കപ്പെട്ട്, രാജേന്ദ്രാ, ഒത്തുചേർന്ന മഹാത്മാക്കളെ സഹായിക്കാൻ ആ മഹാഭാഗയായ പുണ്യസരസ്വതി അവിടെ വന്നു.
9.39.19
नैमिषे काञ्चनाक्षी तु मुनीनां सत्रायाजिनाम् ।
आगता सरितां श्रेष्ठा तत्र भारत पूजित ॥ ९.३९.१९ ॥
നൈമിഷ വനത്തിൽ, സത്രയാഗം ചെയ്യുന്ന മുനിമാർക്കിടയിൽ സ്വർണ്ണനേത്രയായ, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ എത്തി. ഭാരതാ, അവിടെ അവൾ പൂജിക്കപ്പെട്ടു.
9.39.20
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
आहूता सरितां श्रेष्ठा गययज्ञे सरस्वती ॥ ९.३९.२० ॥
യജമാനനായ ഗയന്റെ മഹായാഗത്തിനായി, ഗയയിൽ തന്നെ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ സരസ്വതി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു. ഗയന്റെ യാഗത്തിൽ സരസ്വതി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു.
9.39.21
गयस्य यजमानस्य गयेष्वेव महाक्रतुम् ।
विशालां तु गयस्याहुर्ऋषयः संशितव्रता ॥ ९.३९.२१ ॥
യജമാനനായ ഗയന്റെ മഹായാഗത്തിനായി, ഗയയിൽ തന്നെ കഠിനവ്രതരായ ഋഷിമാർ ഗയന്റെ വിശാലയെ വിളിച്ചു.
9.39.22
सरित्सा हिमवत्पार्श्वात्प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ।
औद्दालकेस्तथा यज्ञे यजतस्तस्य भारत ॥ ९.३९.२२ ॥
ആ നദി ഹിമവത്പാർശ്വത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയെത്തി, വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നവൾ. ഭാരതാ, ഔദ്ദാലകിയുടെ യാഗത്തിലും, ആ യജമാനന്റെ യാഗത്തിലും.
9.39.23
समेते सर्वतः स्फीते मुनीनां मण्डले तदा ।
उत्तरे कोसलाभागे पुण्ये राजन्महात्मनः ॥ ९.३९.२३ ॥
അപ്പോൾ മുനിമാരുടെ വിപുലമായ സഭ എല്ലായിടത്തും ഒത്തുകൂടി; കോസലത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തെ പുണ്യദേശത്ത്, രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ യാഗത്തിൽ.
9.39.24
औद्दालकेन यजता पूर्वं ध्याता सरस्वती ।
आजगाम सरिच्छेष्ठा तं देशं मुनिकारणात् ॥ ९.३९.२४ ॥
ഔദ്ദാലകനായ യജമാനൻ മുമ്പ് സരസ്വതിയെ ധ്യാനിച്ചു; നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ മുനിമാരുടെ കാരണത്താൽ ആ ദേശത്തേക്ക് എത്തി.
9.39.25
पूज्यमाना मुनिगणैर्वल्कलाजिनसंवृतैः ।
मनोहरेति विख्याता सा हि तैर्मनसा वृता ॥ ९.३९.२५ ॥
വൽക്കലവും മാൻതോലും ധരിച്ച മുനിഗണങ്ങളാൽ പൂജിതയായവൾ; അവർ മനസ്സിനാൽ വരിച്ചതിനാൽ 'മനോഹര' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി.
9.39.26
सुरणुऋषभे द्वीपे पुण्ये राजर्षिसेविते ।
कुरोश्च यजमानस्य कुरुक्षेत्रे महात्मनः।
आजगाम महाभागा सरिच्छ्रेष्ठा सरस्वती ॥ ९.३९.२६ ॥
പുണ്യദ്വീപിൽ, രാജർഷികൾ സേവിച്ച ആ പ്രദേശത്ത്, യജ്ഞം ചെയ്ത മഹാത്മാവായ കുരുവിന്റെ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ, മഹാഭാഗ്യവതിയായ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ സരസ്വതി വന്നു.
9.39.27
ओघवत्यपि राजेन्द्र वसिष्ठेन महात्मना ।
समाहूता कुरुक्षेत्रे दिव्यतोया सरस्वती ॥ ९.३९.२७ ॥
ഓ രാജേന്ദ്രാ, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനാൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ഓഘവതിയും വിളിക്കപ്പെട്ടു; ദിവ്യജലമുള്ള സരസ്വതിയും വിളിക്കപ്പെട്ടു.
9.39.28
दक्षेण यजता चापि गङ्गाद्वारे सरस्वती ।
सुवेणुरिति विख्याता प्रस्रुता शीघ्रगामिनी ॥ ९.३९.२८ ॥
യജ്ഞം ചെയ്ത ദക്ഷനാൽ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ സരസ്വതിയും വിളിക്കപ്പെട്ടു; 'സുവേണു' എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നവളായി.
9.39.29
विमलोदा भगवती ब्रह्मणा यजता पुनः ।
समाहूता ययौ तत्र पुण्ये हैमवते गिरौ ॥ ९.३९.२९ ॥
വിമലോദ, ഭഗവതി, യജ്ഞം ചെയ്ത ബ്രഹ്മാവിനാൽ വീണ്ടും വിളിക്കപ്പെട്ട് ആ പുണ്യ ഹിമാലയ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
9.39.30
एकीभूतास्ततस्तास्तु तस्मिंस्तीर्थे समागताः ।
सप्तसारस्वतं तीर्थं ततस्तु प्रथितं भुवि ॥ ९.३९.३० ॥
പിന്നെ അവയെല്ലാം ഒന്നായി ആ തീർത്ഥത്തിൽ സംഗമിച്ചു; അതുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ഭൂമിയിൽ 'സപ്തസാരസ്വതം' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായി.
9.39.31
इति सप्तसरस्वत्यो नामतः परिकीर्तिताः ।
सप्तसारस्वतं चैव तीर्थं पुण्यं तथा स्मृतम् ॥ ९.३९.३१ ॥
ഇങ്ങനെ ഏഴ് സരസ്വതികൾ പേരുകൊണ്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സപ്തസാരസ്വത തീർത്ഥവും പുണ്യമായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
9.39.32
शृणु मङ्कणकस्यापि कौमारब्रह्मचारिणः ।
आपगामवगाढस्य राजन्प्रक्रीडितं महत् ॥ ९.३९.३२ ॥
രാജാവേ, ബാല്യം മുതൽ ബ്രഹ്മചാരിയായ മങ്കണകന്റെ മഹത്തായ ലീല കേൾക്കുക; അദ്ദേഹം നദിയിൽ മുങ്ങിയിരുന്നപ്പോൾ നടന്നത്.
9.39.33
दृष्ट्वा यदृच्छया तत्र स्त्रियमम्भसि भारत ।
स्नायन्तीं रुचिरापाङ्गीं दिग्वाससमनिन्दिताम्। ॥ ९.३९.३३ ॥
ഭാരതാ, അവിടെ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീയെ അദ്ദേഹം യാദൃച്ഛികമായി കണ്ടു; മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള, ദിക്കുകളെ വസ്ത്രമാക്കിയ, കുറ്റമറ്റവൾ.
9.39.34
सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि ।
तद्रेतः स तु जग्राह कलशे वै महातपाः। ॥ ९.३९.३४ ॥
മഹാരാജാവേ, സരസ്വതിയുടെ വെള്ളത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീര്യം വീണു. ആ മഹാതപസ്വി ആ രേതസ്സ് ഒരു കലശത്തിൽ എടുത്തു.
9.39.35
ऋषिः परमधर्मात्मा तदा पुरुषसत्तम ।
सप्तधा प्रविभागं तु कलशस्थं जगाम ह। ॥ ९.३९.३५ ॥
പുരുഷോത്തമാ, അപ്പോൾ പരമധർമ്മാത്മാവായ ഋഷി കലശത്തിലുള്ളതിനെ ഏഴായി വിഭജിച്ചു.
9.39.36
तत्रर्षयः सप्त जाता जज्ञिरे मरुतां गणाः ।
वायुवेगो वायुबलो वायुहा वायुमण्डलः। ॥ ९.३९.३६ ॥
അവിടെ ഏഴ് ഋഷിമാർ ജനിച്ചു; മരുത്തുക്കളുടെ ഗണങ്ങൾ ജനിച്ചു. വായുവേഗൻ, വായുബലൻ, വായുഹാ, വായുമണ്ഡലൻ.
9.39.37
वायुज्वालो वायुरेता वायुचक्रश्च वीर्यवान् ।
महर्षेश्चरितं यादृक् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९.३९.३७ ॥
വായുജ്വാലൻ, വായുരേതസ്സ്, വീര്യവാനായ വായുചക്രൻ — മഹർഷിയുടെ ചരിത്രം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.
9.39.38
पुरा मङ्कणकः सिद्भः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् ।
क्षतः किल करे राजंस्तस्य शाकरसोऽस्रवत् ॥ ९.३९.३८ ॥
പണ്ടൊരിക്കൽ സിദ്ധനായ മങ്കണകന്റെ കയ്യിൽ ദർഭപ്പുല്ലിന്റെ അറ്റം കൊണ്ട് മുറിവേറ്റു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്, രാജാവേ; അവന്റെ കയ്യിൽ നിന്ന് ശാകരസം ഒഴുകി.
9.39.39
स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् ॥ ९.३९.३९ ॥
അവൻ ആ ശാകരസം കണ്ട് സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞ് നൃത്തം ചെയ്തു.
9.39.40
ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते वै स्थावरं जङ्गमं च यत् ।
प्रनृत्तमुभयं वीर सेजसा तस्य मोहितम् ॥ ९.३९.४० ॥
അവൻ നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ, വീരാ, സ്ഥാവരവും ജംഗമവുമായതെല്ലാം അവന്റെ ഓജസ്സിനാൽ മോഹിതമായി നൃത്തം ചെയ്തു.
9.39.41
ब्रह्मादिभिः सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः ।
विज्ञप्तो वै महादेव ऋषेरर्थे नराधिप।
नायं नृत्येद्यथा देव तथा त्वं कर्तुमर्हसि ॥ ९.३९.४१ ॥
രാജാവേ, ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും തപോധനരായ ഋഷിമാരും ഋഷിക്കുവേണ്ടി മഹാദേവനോട് അപേക്ഷിച്ചു — നരാധിപാ, ദേവാ, ഇവൻ നൃത്തം ചെയ്യാത്തവിധം അങ്ങ് ചെയ്യണം.
9.39.42
ततो देवो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव ह ।
सुगणां हितकामार्थं महादेवोऽभ्यभाषत ॥ ९.३९.४२ ॥
അപ്പോൾ ദേവൻ മുനി അത്യന്തം സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് കണ്ട്, ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് തന്റെ ഗണങ്ങളോട് മഹാദേവൻ സംസാരിച്ചു.
9.39.43
भोभो ब्राह्मण धर्मज्ञ किमर्थं नृत्यते भवान् ।
हर्षस्थानं किमर्थं च तवेदमधिकं मुने।
तपस्विनो धर्मपथे स्थितस्य द्विजसत्तम ॥ ९.३९.४३ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ധർമ്മജ്ഞാ, അങ്ങ് എന്തിനാണ് നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്? ഹേ മുനേ, അങ്ങയുടെ ഈ അമിതമായ ആനന്ദത്തിന്റെ കാരണം എന്താണ്? ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങ് ധർമ്മപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന തപസ്വിയല്ലേ?
9.39.44
ऋषिरुवाच ।
किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकरसं स्रुतम्।
यं दृष्ट्वा सम्प्रनृत्तो वै हर्षेण महता विभो ॥ ९.३९.४४ ॥
ഋഷി പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രഹ്മൻ, എന്റെ കയ്യിൽനിന്ന് പഞ്ചസാരപോലുള്ള രസം ഒഴുകുന്നത് അങ്ങ് കാണുന്നില്ലേ? ഹേ വിഭോ, അതു കണ്ടാണ് ഞാൻ വലിയ ആനന്ദത്താൽ നൃത്തം ചെയ്തത്.
9.39.45
तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम् ।
अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीति प्रपश्य माम् ॥ ९.३९.४५ ॥
ദേവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട്, രാഗത്താൽ മോഹിതനായ മുനിയോട് പറഞ്ഞു: ഹേ വിപ്രാ, ഞാൻ വിസ്മയിക്കുന്നില്ല; എന്നെ നോക്കൂ.
9.39.46
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं महादेवेन धीमता ।
अङ्गुल्यग्रेण राजेन्द्रस्वाङ्गुष्ठस्ताडितोऽभवत् ॥ ९.३९.४६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ മഹാദേവൻ ശ്രേഷ്ഠനായ മുനിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, തന്റെ വിരൽത്തുമ്പുകൊണ്ട് സ്വന്തം പെരുവിരലിൽ തട്ടി.
9.39.47
ततो भस्म क्षताद्राजन्निर्गतं हिमसन्निभम् ॥ ९.३९.४७ ॥
പിന്നെ, ഹേ രാജാവേ, ആ മുറിവിൽനിന്ന് മഞ്ഞുപോലെ വെളുത്ത ഭസ്മം പുറത്തുവന്നു.
9.39.48
तद्दृष्ट्वा व्रीडितो राजन्स मुनिः पादयोर्गतः ।
मेने देवं महादेवमिदं चोवाच विस्मितः ॥ ९.३९.४८ ॥
അതു കണ്ട്, ഹേ രാജാവേ, ലജ്ജിതനായ ആ മുനി അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു. മഹാദേവനായ ദേവനെ മനസ്സിലാക്കി, വിസ്മയത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
9.39.49
नान्यं देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् ।
सुरासुरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृक् ॥ ९.३९.४९ ॥
രുദ്രനെക്കാൾ ഉന്നതനായ മറ്റൊരു മഹാദേവനെ ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഉൾപ്പെട്ട ലോകത്തിന്റെ ആശ്രയം നീയാണ്, ശൂലധാരീ.
9.39.50
त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्तीह मनीषिणः ।
त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये ॥ ९.३९.५० ॥
ഈ വിശ്വം നിന്നാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഇവിടത്തെ ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. യുഗാന്ത്യത്തിൽ എല്ലാം വീണ്ടും നിന്നിൽത്തന്നെ പ്രവേശിക്കുന്നു.
9.39.51
देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं कुतो मया ।
त्वयि सर्वे स्म दृश्यन्ते भावा ये जगति स्थिताः ॥ ९.३९.५१ ॥
ദേവന്മാർക്കുപോലും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല; എനിക്കെങ്ങനെ കഴിയും? ലോകത്തിലുള്ള സകല ഭാവങ്ങളും നിന്നിൽത്തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
9.39.52
त्वामुपासन्त वरदं देवा ब्रह्मादयोऽनघ ।
सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च ह ॥ ९.३९.५२ ॥
നിഷ്പാപാ, ബ്രഹ്മാവ് മുതലായ ദേവന്മാർ വരദായകനായ നിന്നെത്തന്നെയാണ് ഉപാസിച്ചത്. ദേവന്മാരുടെയെല്ലാം കർത്താവും അവരെക്കൊണ്ട് കർമ്മം ചെയ്യിക്കുന്നവനും നീയാണ്.
9.39.53
त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे मोदन्तीहाकुतोभयाः ।
त्वं प्रभुः परमैश्वर्यादधिकं भासि शङ्करः ॥ ९.३९.५३ ॥
നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ സകല ദേവന്മാരും ഇവിടെ എവിടെനിന്നും ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷിക്കുന്നു. നീ പ്രഭുവാണ്; പരമൈശ്വര്യത്തെക്കാളും അധികമായി പ്രകാശിക്കുന്നു, ശങ്കരാ.
9.39.54
त्वयि ब्रह्मा च विष्णुश्च लोकान्सन्धाय तिष्ठतः ।
त्वन्मूलं च जगत्सर्वं भूतस्थावरजङ्गमम् ॥ ९.३९.५४ ॥
നിന്നിൽത്തന്നെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ലോകങ്ങളെ ധരിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു. സ്ഥാവരജംഗമ ജീവികളോടുകൂടിയ സമസ്ത ജഗത്തും നിന്റെ മൂലത്തെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
9.39.55
स्वर्गं च परमं स्थानं नृणामभ्युदयार्थिनाम् ।
ददासि च प्रसन्नस्त्वं भक्तानां परमेश्वर ॥ ९.३९.५५ ॥
പരമേശ്വരാ, അഭ്യുദയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭക്തർക്കു നീ പ്രസന്നനായി സ്വർഗവും പരമമായ സ്ഥാനവും നൽകുന്നു.
9.39.56
अनावृत्तिपदं नॄणां नित्यं निश्रेयसार्थिनाम् ।
ददासि कर्मिणां कर्म भावयन्ध्यानयोगतः ॥ ९.३९.५६ ॥
നിശ്രേയസം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്കു നീ എന്നും മടങ്ങിവരാത്ത നില നൽകുന്നു; ധ്യാനയോഗത്താൽ ചിന്തിച്ച് കർമം ചെയ്യുന്നവർക്കു അവരുടെ കർമഫലം നൽകുന്നു.
9.39.57
न वृथाऽस्ति महादेव प्रसादस्ते महेश्वर ।
यस्मात्त्वयोपकरणात्करोमि कमलेक्षण ॥ ९.३९.५७ ॥
മഹാദേവാ, മഹേശ്വരാ, നിന്റെ പ്രസാദം വൃഥാവല്ല; താമരക്കണ്ണാ, നീ നൽകിയ സാധനങ്ങളാലാണ് ഞാൻ കർമം ചെയ്യുന്നത്.
9.39.58
प्रपद्ये शरणं शंभुं सर्वदा सर्वतः स्थितम् ।
कर्मणा मनसा वाचा तमेवाभिभजाम्यहम् ॥ ९.३९.५८ ॥
എല്ലായ്പോഴും എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന ശംഭുവിനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; കർമത്താലും മനസ്സാലും വാക്കാലും അവനെയാണ് ഞാൻ ഭജിക്കുന്നത്.
9.39.59
एवं स्तुत्वा महादेवं स ऋषिः प्रणतोऽभवत् ॥ ९.३९.५९ ॥
ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച് ആ ഋഷി പ്രണാമം ചെയ്തവനായി.
9.39.60
यदिदं चापलं देव कृतमेतत्स्मयादिकम् ।
ततः प्रसादयमि त्वां तपो मे न क्षरेदिति ॥ ९.३९.६० ॥
ദേവാ, ഞാൻ ചെയ്ത ഈ ചാപല്യവും അഹങ്കാരാദികളും നിമിത്തം ഞാൻ നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു; എന്റെ തപസ്സ് ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
9.39.61
ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् ।
तपस्ते वर्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा ॥ ९.३९.६१ ॥
അപ്പോൾ ദേവൻ സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ ആ ഋഷിയോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഓ വിപ്രാ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിന്റെ തപസ്സ് ആയിരമിരട്ടിയായി വർധിക്കട്ടെ.
9.39.62
आश्रमे चेह वत्स्यामि त्वया सार्धमहं सदा ।
सप्तसारस्वते चास्मिन्यो मामर्चिष्यते नरः ॥ ९.३९.६२ ॥
ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ആശ്രമത്തിൽ, ഈ സപ്തസാരസ്വതത്തിൽ, നിന്നോടൊപ്പം എപ്പോഴും വസിക്കും; ഇവിടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ...
9.39.63
न तस्य दुर्लभं किञ्चिद्धवितेह परत्र वा ।
सारस्वतं च ते लोकं गमिष्यन्ति न संशयः ॥ ९.३९.६३ ॥
അവനു ഇഹലോകത്തിലോ പരലോകത്തിലോ ദുർലഭമായി ഒന്നുമുണ്ടാകില്ല; അവർ നിന്റെ സാരസ്വതലോകത്തിൽ പോകും, സംശയമില്ല.
9.39.64
एतन्मङ्कणकस्यापि चरितं भूरितेजसः ।
स हि पुत्रः सुकन्यायामुत्पन्नो मातरिश्वना ॥ ९.३९.६४ ॥
ഇതു മഹാതേജസ്വിയായ മങ്കണകന്റെ ചരിതവുമാണ്; അവൻ സുകന്യയിൽ മാതരിശ്വാവിനാൽ ജനിച്ച പുത്രനാണ്.