Mahābhārata · Adhyāya 9.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.4.1
एवमुक्तस्ततो राजा गौतमेन तपस्विना ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च तूष्णीमासीद्विशाम्पते ॥ ९.४.१ ॥
Así interpelado por el asceta Gautama, el rey exhaló un suspiro largo y ardiente y permaneció en silencio, oh señor de los pueblos.
9.4.2
ततो मुहूर्तं स ध्यात्वा तव पुत्रो महामनाः ।
कृपं शारद्वतं वाक्यमित्युवाच परन्तपः ॥ ९.४.२ ॥
Entonces, tras reflexionar un momento, tu hijo de gran ánimo, abrasador de enemigos, dirigió estas palabras a Kṛpa, hijo de Śāradvata.
9.4.3
यत्किञ्चित्सुहृदा वाच्यं तत्सर्वं श्रावितो ह्यहम् ।
कृतं च भवता सर्वं प्राणान्सन्त्यज्य युध्यता ॥ ९.४.३ ॥
Me has dicho todo lo que un amigo debe decir, y has hecho todo luchando hasta sacrificar tu vida.
9.4.4
गाहमानमनीकानि युध्यमानं महारथैः ।
पाण्डवैरतितेजोभिर्लोकस्त्वामनुदृष्टवान् ॥ ९.४.४ ॥
Adentrándote en los ejércitos, combatiendo con grandes guerreros de carro y con los Pāṇḍavas de ardiente brillo, el mundo te ha visto.
9.4.5
सुहृदा यदिदं वाक्यं भवता श्रावितो ह्यहम् ।
न मां प्रीणाति तत्सर्वं मुमूर्षोरिव भेषजम् ॥ ९.४.५ ॥
Estas palabras que tú, como amigo, me has dicho no me complacen, como la medicina no complace al que está a punto de morir.
9.4.6
हेतुकारणसंयुक्तं हितं वचनमुत्तमम् ।
उच्यमानं महाबाहो न मे विप्राग्र्य रोचने ॥ ९.४.६ ॥
¡Oh tú de brazos poderosos, mejor de los brahmanes! Aun cuando se pronuncian palabras buenas y excelentes, unidas a razón y causa, no me agradan.
9.4.7
राज्याद्विनिकृतोऽस्माभिःकथं सोस्मासु विश्वसेत् ॥ ९.४.७ ॥
¿Cómo podría confiar en nosotros aquel a quien despojamos del reino?
9.4.8
अक्षद्यूते च नृपतिर्जितोऽस्माभिर्महाधनः ।
स कथं मम वाक्यानि श्रद्दध्याद्भूय एव तु ॥ ९.४.८ ॥
En el juego de dados vencimos a aquel rey de gran riqueza. ¿Cómo volvería a creer mis palabras?
9.4.9
तथा दूत्येन सम्प्राप्तः कृष्णः पार्थहिते रतः ।
प्रलब्धश्च हृषीकेशस्तच्च कर्माविचारितम्।
स च मे वचनं ब्रह्मन्कथमेवाभिमन्यते ॥ ९.४.९ ॥
Igualmente vino Kṛṣṇa como mensajero, entregado al bien de los Pārthas. Hṛṣīkeśa fue engañado, y aquel acto no fue considerado. Oh brahmán, ¿cómo atendería él mis palabras?
9.4.10
विललाप च यत्कृष्णा सभामध्ये समेयुषी ।
न तन्मर्षयते कृष्णो न राज्यहरणं तथा ॥ ९.४.१० ॥
Kṛṣṇa no soportó el lamento que Kṛṣṇā profirió al presentarse en medio de la asamblea, ni tampoco el despojo del reino.
9.4.11
एकप्राणावुभौ कृष्णावन्योन्यमभिसंश्रितौ ।
पुरा यच्छ्रुतमेवासीदद्य पश्यामि तत्प्रभो ॥ ९.४.११ ॥
Los dos Kṛṣṇas, de un solo aliento vital, apoyados el uno en el otro: oh señor, lo que antes se oyó, eso veo hoy.
9.4.12
स्वस्रीयं निहतं दृष्ट्वा दुःखं स्वपिति केशवः ।
कृतागसो व यं तस्य हितं मे स कथं चरेत् ॥ ९.४.१२ ॥
Al ver a su sobrino muerto, Keśava duerme en el dolor. ¿Cómo obraría él por mi bien, hacia quienes han cometido ofensas?
9.4.13
अभिमन्योर्विनाशेन न शर्म लभतेऽर्जुनः ।
स कथं मद्धिते यत्नं प्रकरिष्यति याचितः ॥ ९.४.१३ ॥
Arjuna no encuentra paz en la destrucción de Abhimanyu. Aunque se le pida, ¿cómo se esforzará por mi bien?
9.4.14
मध्यमः पाण्डवस्तीक्ष्णो भीमसेनो महाबलः ।
प्रतिज्ञातं च तेनोग्रं भज्येतापि न सन्नमेत् ॥ ९.४.१४ ॥
Bhīmasena, el Pāṇḍava del medio, es feroz y de gran fuerza. El terrible voto que ha hecho puede romperse, pero no doblegarse.
9.4.15
उभौ तौ बद्धनिस्त्रिंशावुभौ चाबद्धकङ्कटौ ।
कृतवैरावुभौ वीरौ यमावपि यमोपमौ ॥ ९.४.१५ ॥
Ambos llevan sus espadas ceñidas y ninguno lleva armadura. Ambos héroes han concebido enemistad; ambos son como Yama.
9.4.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च कृतवैरौ मया सह ।
तौ कथं मद्विते यत्नं कुर्यातां द्विजसत्तम ॥ ९.४.१६ ॥
Dhṛṣṭadyumna y Śikhaṇḍin, que me han jurado enemistad, ¿cómo se esforzarán por mi bien, oh mejor de los dos veces nacidos?
9.4.17
दुःशासनेन यत्कृष्णा एकवस्त्रा रजस्वला ।
परिक्लिष्टा सभामध्ये सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ९.४.१७ ॥
Aquella Kṛṣṇā, con una sola prenda y en su estado menstrual, fue arrastrada por Duḥśāsana en medio de la asamblea, mientras todos miraban.
9.4.18
तथा विवसनां दीनां स्मरन्त्यद्यापि पाण्डवाः ।
न निवारयितुं शक्याः सङ्ग्रामात्ते परन्तपाः ॥ ९.४.१८ ॥
Los Pāṇḍavas aún recuerdan hoy aquel estado de desnudez y miseria. Oh abrasadores de enemigos, no pueden ser contenidos en la batalla.
9.4.19
यदा च द्रौपदी क्लिष्टा मद्विनाशाय दुःखिता ।
उग्रं तेपे तपः कृष्णा भर्तॄणामर्थसिद्धये।
स्थण्डिले नित्यदा शेते यावद्वैरस्य यातनम् ॥ ९.४.१९ ॥
Cuando Draupadī, afligida y dolida por mi destrucción, practicó una austeridad feroz para el cumplimiento del propósito de sus esposos, y dormía siempre sobre el suelo desnudo hasta la venganza de la enemistad.
9.4.20
निक्षिप्य मानं दर्पं च वासुदेवसहोदरा ।
कृष्णायाः प्रेष्यवद्भूत्वा शुश्रूषां कुरुते सदा ॥ ९.४.२० ॥
Habiendo abandonado el honor y el orgullo, la hermana de Vāsudeva, convertida en sierva, siempre atiende a Kṛṣṇā.
9.4.21
इति सर्वं समुन्नद्धं न निर्वाति कथञ्चन ।
अभिमन्योर्विनाशेन स सन्धेयः कथं मया ॥ ९.४.२१ ॥
Así, todo ello está encendido y de ningún modo se apaga. ¿Cómo he de apaciguar yo aquel dolor nacido de la destrucción de Abhimanyu?
9.4.22
कथं च राजा भुक्त्वेमां पृथिवीं सागराम्बराम् ।
पाण्डवानां प्रसादेन भोक्ष्ये राज्यमहं कथम् ॥ ९.४.२२ ॥
¿Y cómo, como rey, disfrutaré de esta tierra vestida por el océano? ¿Por la gracia de los Pāṇḍavas, cómo disfrutaré del reino?
9.4.23
उपर्युपरि राज्ञां वै ज्वलित्वा भास्करो यथा ।
युधिष्ठिरं कथं पञ्चादनुयास्यामि दासवत् ॥ ९.४.२३ ॥
Brillando sobre los reyes como el sol, ¿cómo seguiré a Yudhiṣṭhira por detrás como un esclavo?
9.4.24
कथं भुक्त्वा स्वयं भोगान्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान् ।
कृपणं वर्तयिष्यामि कृपणैः सह जीविकाम् ॥ ९.४.२४ ॥
Habiendo disfrutado yo mismo de los placeres y dado abundantes dones, ¿cómo llevaré una vida miserable junto a los miserables?
9.4.25
नाभ्यसूयामि ते वाक्यमुक्तं स्निग्धं हितं त्वया ।
न तु सन्धिमहं मन्ये प्राप्तकालं कथञ्चन। ॥ ९.४.२५ ॥
No censuro las palabras afectuosas y beneficiosas que has pronunciado; pero no creo que una paz sea apropiada en este momento de ninguna manera.
9.4.26
सुनीतमनुपश्यामि सुयुद्धेन परन्तप ॥ ९.४.२६ ॥
Oh abrasador de enemigos, veo que este es el camino correcto, mediante una buena batalla.
9.4.27
नायं क्लीबायितुं कालः संयोद्वुं काल एव नः ॥ ९.४.२७ ॥
Este no es tiempo de cobardía; para nosotros, es el momento de combatir.
9.4.28
इष्टं मे बहुभिर्जज्ञैर्दत्ता विप्रेषु दक्षिणाः ।
प्राप्ताः कामाः श्रुता वेदाः शत्रूणां मूर्ध्नि च स्थितम् ॥ ९.४.२८ ॥
Realicé muchos sacrificios, di ofrendas a los brahmanes, alcancé mis deseos, escuché los Vedas y he puesto a mis enemigos bajo mi cabeza.
9.4.29
भृत्या मे सुभृतास्तात दीनश्चाभ्युद्वृतो जनः ।
नोत्साहेऽद्य द्विजश्रेष्ठ पाण्डवान्वक्तुमीदृशम् ॥ ९.४.२९ ॥
Querido, mis servidores están bien mantenidos, y aun la gente humilde se ha alzado; mejor de los brahmanes, hoy no tengo ánimo para hablar tales palabras a los Pāṇḍavas.
9.4.30
जितानि परराष्ट्राणि स्वराष्ट्रमनुपालितम् ।
भुक्ताश्च विविधा भोगास्त्रिवर्गः सेवितो मया ॥ ९.४.३० ॥
Conquisté los reinos enemigos, protegí mi propio reino, disfruté de diversos placeres y seguí los tres fines de la vida.
9.4.31
पितॄणां गतमानृण्यं क्षत्रधर्मस्य चोभयोः ।
न ध्रुवं सुखमस्तीह कुतो राष्ट्रं कुतो यशः।
इह कीर्तिर्विचेतव्या सा च युद्वेन नान्यथा ॥ ९.४.३१ ॥
Liberarse de la deuda con los antepasados y cumplir el deber del guerrero: por ninguno de los dos caminos hay aquí una felicidad segura. ¿Dónde está el reino, dónde la fama? Aquí hay que buscar la gloria, y ella se obtiene solo por la batalla, de ningún otro modo.
9.4.32
वृथा च यत्क्षत्रियस्य निधनं तद्विगर्हितम् ।
अधर्मः सुमहानेष यच्छय्यामरणं गृहे ॥ ९.४.३२ ॥
La muerte de un guerrero que resulta vana es censurable; morir en la cama, en casa, es una gran injusticia contra el dharma.
9.4.33
अरण्ये यो विमुच्येत सङ्ग्रामे वा तनुं नृपः ।
क्रतूनाहृत्य महतो महिमानं स गच्छति ॥ ९.४.३३ ॥
El rey que abandona su cuerpo en el bosque o en la batalla alcanza esa gran gloria, como si hubiera celebrado grandes sacrificios.
9.4.34
कृपणं विलपन्नार्तो जरयाऽभिपरिप्लुतः ।
म्रियते रुदतां मध्ये ज्ञातीनां न स पूरुषः ॥ ९.४.३४ ॥
Quien muere lamentándose miserablemente, afligido y abrumado por la vejez, en medio de parientes que lloran, ese no es un verdadero hombre.
9.4.35
त्यक्त्वा तु विविधान्भोगान्प्राप्तानां परमां गतिम् ।
अपीदानीं सुयुद्धेन गच्छेयं यत्सलोकताम् ॥ ९.४.३५ ॥
Habiendo abandonado los diversos placeres, que yo también, aun ahora, mediante una noble batalla, llegue al mundo de quienes alcanzaron la suprema meta.
9.4.36
शूराणामार्यवृत्तानां सङ्क्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
धीमतां सत्यसन्धानां सर्वेषां क्रतुयाजिनाम्।
शस्त्रावभृथपूतानां ध्रुवो वासस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३६ ॥
Para todos los héroes de noble conducta, que no retroceden en los combates, sabios, fieles a sus juramentos, que celebran sacrificios y son purificados por el baño final de las armas, hay una morada segura en el cielo.
9.4.37
मुदा नूनं प्रपश्यन्ति युद्वे ह्यप्सरसां गणाः ॥ ९.४.३७ ॥
Sin duda, las multitudes de apsarás los contemplan con alegría en la batalla.
9.4.38
पश्यन्ति नूनं पितरः पूजितान्सुरसंसदि ।
अप्सरोभिः परिवृतान्मोदमानांस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३८ ॥
Sin duda los antepasados honrados en la asamblea de los dioses los ven, rodeados de apsarás, gozando en el cielo.
9.4.39
पन्थानममरैर्यान्तं शूरैश्चैवानिवर्तिभिः ।
अपि तत्सङ्गतं मार्गं वयमध्यारुहेमहि ॥ ९.४.३९ ॥
Que también nosotros subamos por aquel camino que recorrieron los inmortales y los héroes que nunca retroceden.
9.4.40
पितामहेन वृद्वेन तथाऽचार्येण धीमता ।
जयद्रथेन कर्णेन तथा दुःशासनेन च ॥ ९.४.४० ॥
Por el anciano abuelo, por el sabio maestro, por Jayadratha, por Karṇa y también por Duḥśāsana.
9.4.41
घटमाना मदर्थेऽस्मिन्हताः शूरा जनाधिपाः ।
शेरते लोहिताक्ताङ्गाः पृथिव्यां शरविक्षताः ॥ ९.४.४१ ॥
Los reyes heroicos que lucharon por mí y fueron muertos en esta batalla yacen en la tierra, con los cuerpos manchados de sangre, heridos por flechas.
9.4.42
उत्तमास्त्रविदः शूरा यथोक्तक्रतुयाजिनः ।
त्यक्त्वा प्राणान्यथान्यायमिन्द्रसद्मसु धिष्ठितः ॥ ९.४.४२ ॥
Los héroes, conocedores de las armas supremas, que realizaron sacrificios según lo prescrito, han entregado sus vidas conforme a derecho y se han establecido en las moradas de Indra.
9.4.43
तैः स्वयं रचितो मार्गो दुर्गमो हि पुनर्भवेत् ।
सम्पतद्भिर्महावेगैरितो यास्यामि सद्गतिम् ॥ ९.४.४३ ॥
El camino trazado por ellos mismos se volvería difícil de recorrer de nuevo, por quienes caen con gran velocidad. Desde aquí iré a la buena morada.
9.4.44
ये मदर्थे हताः शूरास्तेषां कृतमनुस्मरन् ।
ऋणं तत्प्रतियुञ्जानो न राज्ये मन आदधे ॥ ९.४.४४ ॥
Recordando la obra de aquellos héroes que fueron muertos por mi causa, y saldando aquella deuda, no puse mi mente en el reino.
9.4.45
पातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातृनथ पितामहान् ।
जीवितं यदि रक्षेयं लोको मां गर्हयेद्व्रुवम् ॥ ९.४.४५ ॥
Si, habiendo hecho caer a mis compañeros, hermanos y abuelos, yo conservara mi vida, el mundo ciertamente me censuraría.
9.4.46
कीदृशं च भवेद्राज्यं मम हीनस्य बन्धुभिः ।
सखिभिश्च विशेषेण प्रणिपत्य च पाण्डवम् ॥ ९.४.४६ ॥
¿Qué clase de reino sería para mí, privado de parientes y sobre todo de amigos, tras postrarme ante el Pāṇḍava?
9.4.47
सोऽहमेतादृशं कृत्वा जगतोऽस्य पराभवम् ।
सुयुद्धेन हतः स्वर्गं प्राप्सामि न तदन्यथा ॥ ९.४.४७ ॥
Habiendo hecho esto y acarreado esta deshonra al mundo, muerto en una buena batalla, obtendré el cielo; no será de otro modo.
9.4.48
एं दुर्योधनेनोक्ते सर्वे सम्पूज्य तद्वचः ।
साधुसाध्विति राजानं क्षत्रियाः सम्बभाषिरे ॥ ९.४.४८ ॥
Cuando Duryodhana hubo hablado así, todos los kṣatriyas, honrando sus palabras, exclamaron «¡Bien dicho, bien dicho!» y se dirigieron al rey.
9.4.49
पराजयमशोचन्तः कृतचित्ताश्च विक्रमे ।
सर्वे सुनिश्चिता योद्धुमुदग्रमनसोऽभवन् ॥ ९.४.४९ ॥
Sin lamentar la derrota, con el ánimo resuelto al valor, todos quedaron firmemente decididos a combatir, con el espíritu elevado.
9.4.50
ततो वाहान्समाश्वास्य सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।
ऊने द्वियोजने गत्वा प्रत्यतिष्ठन्त कौरवाः ॥ ९.४.५० ॥
Entonces todos los Kaurava, deleitándose en la batalla, tras consolar a sus caballos, avanzaron algo menos de dos yojanas y se detuvieron.
9.4.51
आकाशे विद्रुमे पुण्ये प्रस्थे हिमवतः शुभे ।
अरुणां सरस्वतीं प्राप्य पपुः सस्नुश्च तेजलम् ॥ ९.४.५१ ॥
En la ladera del Himālaya, en un lugar abierto, sagrado y propicio de color coral, llegaron al Sarasvatī llamado Aruṇā, bebieron sus aguas y se bañaron.
9.4.52
तव पुत्रकृतोत्साहाः पर्यवर्तन्त ते ततः ।
पर्यवस्थाप्य चात्मानमन्योन्येन पुनस्तदा।
सर्वे राजन्न्यवर्तन्त क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ९.४.५२ ॥
Animados por tu hijo, dieron la vuelta. Luego, sosteniéndose unos a otros, oh rey, todos los guerreros, impulsados por el tiempo, regresaron.