ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.4.1
एवमुक्तस्ततो राजा गौतमेन तपस्विना ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च तूष्णीमासीद्विशाम्पते ॥ ९.४.१ ॥
ତପସ୍ବୀ ଗୌତମ ଏପରି କହିବା ପରେ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ଓ ଉଷ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ମୌନ ରହିଲେ। ହେ ପ୍ରଜାପତି!
9.4.2
ततो मुहूर्तं स ध्यात्वा तव पुत्रो महामनाः ।
कृपं शारद्वतं वाक्यमित्युवाच परन्तपः ॥ ९.४.२ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରି ଆପଣଙ୍କ ମହାମନା ପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁତାପନ, ଶାରଦ୍ୱତ କୃପଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
9.4.3
यत्किञ्चित्सुहृदा वाच्यं तत्सर्वं श्रावितो ह्यहम् ।
कृतं च भवता सर्वं प्राणान्सन्त्यज्य युध्यता ॥ ९.४.३ ॥
ବନ୍ଧୁ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ୍, ସବୁ ତୁମେ ମୋତେ ଶୁଣାଇଛ। ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରି ତୁମେ ସବୁ କରିଛ।
9.4.4
गाहमानमनीकानि युध्यमानं महारथैः ।
पाण्डवैरतितेजोभिर्लोकस्त्वामनुदृष्टवान् ॥ ९.४.४ ॥
ସେନାଦଳ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମହାରଥୀ ଓ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ଜଗତ ଦେଖିଛି।
9.4.5
सुहृदा यदिदं वाक्यं भवता श्रावितो ह्यहम् ।
न मां प्रीणाति तत्सर्वं मुमूर्षोरिव भेषजम् ॥ ९.४.५ ॥
ବନ୍ଧୁ ରୂପେ ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଇଲ, ସେସବୁ ମରଣୋନ୍ମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଔଷଧ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ ପରି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ ନାହିଁ।
9.4.6
हेतुकारणसंयुक्तं हितं वचनमुत्तमम् ।
उच्यमानं महाबाहो न मे विप्राग्र्य रोचने ॥ ९.४.६ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହେତୁ ଓ କାରଣଯୁକ୍ତ, ହିତକର ଓ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କୁହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାହା ମୋତେ ଭଲ ଲାଗୁନାହିଁ।
9.4.7
राज्याद्विनिकृतोऽस्माभिःकथं सोस्मासु विश्वसेत् ॥ ९.४.७ ॥
ଯାହାକୁ ଆମେ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଛୁ, ସେ କିପରି ଆମ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ?
9.4.8
अक्षद्यूते च नृपतिर्जितोऽस्माभिर्महाधनः ।
स कथं मम वाक्यानि श्रद्दध्याद्भूय एव तु ॥ ९.४.८ ॥
ପାଶା ଖେଳରେ ଆମେ ସେହି ମହାଧନୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲୁ। ସେ ପୁଣି ମୋ ବାକ୍ୟରେ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ କରିବ?
9.4.9
तथा दूत्येन सम्प्राप्तः कृष्णः पार्थहिते रतः ।
प्रलब्धश्च हृषीकेशस्तच्च कर्माविचारितम्।
स च मे वचनं ब्रह्मन्कथमेवाभिमन्यते ॥ ९.४.९ ॥
ସେହିପରି ଦୂତ ଭାବେ କୃଷ୍ଣ ଆସିଥିଲେ; ସେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ହିତରେ ନିରତ। ହୃଷୀକେଶ ପ୍ରତାରିତ ହେଲେ, ସେହି କର୍ମ ବିଚାର ନ କରି କରାଯାଇଥିଲା। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମୋ ବାକ୍ୟ କିପରି ମାନିବ?
9.4.10
विललाप च यत्कृष्णा सभामध्ये समेयुषी ।
न तन्मर्षयते कृष्णो न राज्यहरणं तथा ॥ ९.४.१० ॥
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଆସି କୃଷ୍ଣା ଯାହା ବିଳାପ କରିଥିଲେ, ତାହା କୃଷ୍ଣ ସହିଲେ ନାହିଁ; ସେହିପରି ରାଜ୍ୟ ହରଣ ମଧ୍ୟ ସହିଲେ ନାହିଁ।
9.4.11
एकप्राणावुभौ कृष्णावन्योन्यमभिसंश्रितौ ।
पुरा यच्छ्रुतमेवासीदद्य पश्यामि तत्प्रभो ॥ ९.४.११ ॥
ଏକା ପ୍ରାଣ ଥିବା ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ। ହେ ପ୍ରଭୋ, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ତାହା ଆଜି ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
9.4.12
स्वस्रीयं निहतं दृष्ट्वा दुःखं स्वपिति केशवः ।
कृतागसो व यं तस्य हितं मे स कथं चरेत् ॥ ९.४.१२ ॥
ଭାଗିନାକୁ ହତ ଦେଖି କେଶବ ଦୁଃଖରେ ଶୋଉଛନ୍ତି। ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଛି, ତାହା ପାଇଁ ମୋ ହିତ ସେ କିପରି କରିବ?
9.4.13
अभिमन्योर्विनाशेन न शर्म लभतेऽर्जुनः ।
स कथं मद्धिते यत्नं प्रकरिष्यति याचितः ॥ ९.४.१३ ॥
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବିନାଶରେ ଅର୍ଜୁନ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ହିତ ପାଇଁ କିପରି ଯତ୍ନ କରିବେ?
9.4.14
मध्यमः पाण्डवस्तीक्ष्णो भीमसेनो महाबलः ।
प्रतिज्ञातं च तेनोग्रं भज्येतापि न सन्नमेत् ॥ ९.४.१४ ॥
ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ମହାବଳ। ତାଙ୍କ କଠୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭାଙ୍ଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ନତ ହେବ ନାହିଁ।
9.4.15
उभौ तौ बद्धनिस्त्रिंशावुभौ चाबद्धकङ्कटौ ।
कृतवैरावुभौ वीरौ यमावपि यमोपमौ ॥ ९.४.१५ ॥
ସେ ଦୁଇଜଣ ଖଡ୍ଗ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦୁଇଜଣ କବଚ ପିନ୍ଧି ନାହାନ୍ତି। ଦୁଇ ବୀର ବୈର ଧରିଛନ୍ତି; ଦୁଇଜଣ ଯମ ସଦୃଶ।
9.4.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च कृतवैरौ मया सह ।
तौ कथं मद्विते यत्नं कुर्यातां द्विजसत्तम ॥ ९.४.१६ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ସହିତ ବୈର ଧରିଛନ୍ତି — ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ମୋ ହିତ ପାଇଁ କିପରି ଯତ୍ନ କରିବେ?
9.4.17
दुःशासनेन यत्कृष्णा एकवस्त्रा रजस्वला ।
परिक्लिष्टा सभामध्ये सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ९.४.१७ ॥
ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ଥିବା ରଜସ୍ୱଳା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭା ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାକ୍ଷାତରେ, ଅପମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା।
9.4.18
तथा विवसनां दीनां स्मरन्त्यद्यापि पाण्डवाः ।
न निवारयितुं शक्याः सङ्ग्रामात्ते परन्तपाः ॥ ९.४.१८ ॥
ସେହି ବିବସ୍ତ୍ର ଓ ଦୀନ ଅବସ୍ଥା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଆଜିବି ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ହେ ଶତ୍ରୁ-ତାପକ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବାରଣ କରିହେବ ନାହିଁ।
9.4.19
यदा च द्रौपदी क्लिष्टा मद्विनाशाय दुःखिता ।
उग्रं तेपे तपः कृष्णा भर्तॄणामर्थसिद्धये।
स्थण्डिले नित्यदा शेते यावद्वैरस्य यातनम् ॥ ९.४.१९ ॥
ମୋ ବିନାଶ ପାଇଁ ପୀଡ଼ିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦ୍ରୌପଦୀ, ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ; ବୈରର ପ୍ରତିଶୋଧ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସର୍ବଦା ଖାଲି ଭୂମିରେ ଶୟନ କଲେ।
9.4.20
निक्षिप्य मानं दर्पं च वासुदेवसहोदरा ।
कृष्णायाः प्रेष्यवद्भूत्वा शुश्रूषां कुरुते सदा ॥ ९.४.२० ॥
ମାନ ଓ ଦର୍ପ ତ୍ୟାଗ କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ (ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ) ଦାସୀ ପରି ସର୍ବଦା ତାଙ୍କର ସେବା କରନ୍ତି।
9.4.21
इति सर्वं समुन्नद्धं न निर्वाति कथञ्चन ।
अभिमन्योर्विनाशेन स सन्धेयः कथं मया ॥ ९.४.२१ ॥
ଏହିପରି ସବୁ ଜଳି ଉଠିଛି, କୌଣସି ଉପାୟରେ ଶାନ୍ତ ହେଉନାହିଁ। ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ବିନାଶରୁ ଜାତ ସେହି ଶୋକକୁ ମୁଁ କିପରି ଶାନ୍ତ କରିବି?
9.4.22
कथं च राजा भुक्त्वेमां पृथिवीं सागराम्बराम् ।
पाण्डवानां प्रसादेन भोक्ष्ये राज्यमहं कथम् ॥ ९.४.२२ ॥
ସମୁଦ୍ର ଯାହାର ବସ୍ତ୍ର, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରାଜା ହୋଇ ମୁଁ କିପରି ଭୋଗିବି? ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ରାଜ୍ୟ କିପରି ଭୋଗିବି?
9.4.23
उपर्युपरि राज्ञां वै ज्वलित्वा भास्करो यथा ।
युधिष्ठिरं कथं पञ्चादनुयास्यामि दासवत् ॥ ९.४.२३ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠି ମଧ୍ୟ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପଛରେ ଦାସ ପରି ମୁଁ କିପରି ଯିବି?
9.4.24
कथं भुक्त्वा स्वयं भोगान्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान् ।
कृपणं वर्तयिष्यामि कृपणैः सह जीविकाम् ॥ ९.४.२४ ॥
ନିଜେ ଭୋଗ ଭୋଗି ଓ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଇ, କୃପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୀନ ଜୀବିକା ମୁଁ କିପରି ଚଳାଇବି?
9.4.25
नाभ्यसूयामि ते वाक्यमुक्तं स्निग्धं हितं त्वया ।
न तु सन्धिमहं मन्ये प्राप्तकालं कथञ्चन। ॥ ९.४.२५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ହିତକର ବାକ୍ୟକୁ ମୁଁ ନିନ୍ଦା କରୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସନ୍ଧି ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ ନାହିଁ।
9.4.26
सुनीतमनुपश्यामि सुयुद्धेन परन्तप ॥ ९.४.२६ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହା ଠିକ୍ ନୀତି ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖେ।
9.4.27
नायं क्लीबायितुं कालः संयोद्वुं काल एव नः ॥ ९.४.२७ ॥
ଏହା ଭୀରୁତା ଦେଖାଇବାର ସମୟ ନୁହେଁ; ଆମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ହିଁ ଏହା ସମୟ।
9.4.28
इष्टं मे बहुभिर्जज्ञैर्दत्ता विप्रेषु दक्षिणाः ।
प्राप्ताः कामाः श्रुता वेदाः शत्रूणां मूर्ध्नि च स्थितम् ॥ ९.४.२८ ॥
ମୁଁ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଛି, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ବେଦ ଶୁଣିଛି ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଛି।
9.4.29
भृत्या मे सुभृतास्तात दीनश्चाभ्युद्वृतो जनः ।
नोत्साहेऽद्य द्विजश्रेष्ठ पाण्डवान्वक्तुमीदृशम् ॥ ९.४.२९ ॥
ହେ ପ୍ରିୟ, ମୋର ଭୃତ୍ୟମାନେ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷିତ; ଦୀନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଛନ୍ତି; ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିବାର ଉତ୍ସାହ ମୋର ନାହିଁ।
9.4.30
जितानि परराष्ट्राणि स्वराष्ट्रमनुपालितम् ।
भुक्ताश्च विविधा भोगास्त्रिवर्गः सेवितो मया ॥ ९.४.३० ॥
ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜୟ କରିଛି, ନିଜ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିଛି, ବିବିଧ ଭୋଗ ଭୋଗ କରିଛି ଏବଂ ତ୍ରିବର୍ଗ ସେବନ କରିଛି।
9.4.31
पितॄणां गतमानृण्यं क्षत्रधर्मस्य चोभयोः ।
न ध्रुवं सुखमस्तीह कुतो राष्ट्रं कुतो यशः।
इह कीर्तिर्विचेतव्या सा च युद्वेन नान्यथा ॥ ९.४.३१ ॥
ପିତୃଙ୍କ ଋଣମୁକ୍ତି ଏବଂ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ — ଏ ଦୁଇ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ସୁଖ ନାହିଁ; ରାଜ୍ୟ କୋଥାୟ ଏବଂ ଯଶ କୋଥାୟ? ଏଠାରେ କୀର୍ତ୍ତି ଖୋଜିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତାହା ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମିଳେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
9.4.32
वृथा च यत्क्षत्रियस्य निधनं तद्विगर्हितम् ।
अधर्मः सुमहानेष यच्छय्यामरणं गृहे ॥ ९.४.३२ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବୃଥା ହେଲେ ତାହା ନିନ୍ଦନୀୟ; ଘରେ ଶଯ୍ୟାରେ ମରିବା ଏକ ମହା ଅଧର୍ମ।
9.4.33
अरण्ये यो विमुच्येत सङ्ग्रामे वा तनुं नृपः ।
क्रतूनाहृत्य महतो महिमानं स गच्छति ॥ ९.४.३३ ॥
ଅରଣ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ରାଜା, ମହାଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ଭଳି ସେହି ମହାମହିମା ପାଏ।
9.4.34
कृपणं विलपन्नार्तो जरयाऽभिपरिप्लुतः ।
म्रियते रुदतां मध्ये ज्ञातीनां न स पूरुषः ॥ ९.४.३४ ॥
ଦୀନଭାବେ ବିଳାପ କରି, ପୀଡ଼ିତ ଓ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଘେରା ହୋଇ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ମରେ, ସେ ପୁରୁଷ ନୁହେଁ।
9.4.35
त्यक्त्वा तु विविधान्भोगान्प्राप्तानां परमां गतिम् ।
अपीदानीं सुयुद्धेन गच्छेयं यत्सलोकताम् ॥ ९.४.३५ ॥
ବିବିଧ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ଗତି ପାଇଥିବାଙ୍କ ଲୋକକୁ — ଏବେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧରେ — ମୁଁ ଯାଇ ପାରିବି।
9.4.36
शूराणामार्यवृत्तानां सङ्क्रामेष्वनिवर्तिनाम् ।
धीमतां सत्यसन्धानां सर्वेषां क्रतुयाजिनाम्।
शस्त्रावभृथपूतानां ध्रुवो वासस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३६ ॥
ଶୂରମାନେ, ଆର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ ଥିବାମାନେ, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ନ ହଟୁଥିବାମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରାବଭୃଥ ସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବାମାନେ — ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ବାସ।
9.4.37
मुदा नूनं प्रपश्यन्ति युद्वे ह्यप्सरसां गणाः ॥ ९.४.३७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ଆନନ୍ଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
9.4.38
पश्यन्ति नूनं पितरः पूजितान्सुरसंसदि ।
अप्सरोभिः परिवृतान्मोदमानांस्त्रिविष्टपे ॥ ९.४.३८ ॥
ଦେବସଭାରେ ସମ୍ମାନିତ ପିତୃଗଣ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦିତ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
9.4.39
पन्थानममरैर्यान्तं शूरैश्चैवानिवर्तिभिः ।
अपि तत्सङ्गतं मार्गं वयमध्यारुहेमहि ॥ ९.४.३९ ॥
ଅମରମାନେ ଓ ପଛକୁ ନ ଫେରୁଥିବା ବୀରମାନେ ଯାଇଥିବା ସେହି ପଥରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆରୋହଣ କରିବା।
9.4.40
पितामहेन वृद्वेन तथाऽचार्येण धीमता ।
जयद्रथेन कर्णेन तथा दुःशासनेन च ॥ ९.४.४० ॥
ବୃଦ୍ଧ ପିତାମହ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଜୟଦ୍ରଥ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
9.4.41
घटमाना मदर्थेऽस्मिन्हताः शूरा जनाधिपाः ।
शेरते लोहिताक्ताङ्गाः पृथिव्यां शरविक्षताः ॥ ९.४.४१ ॥
ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଚେଷ୍ଟା କରି ନିହତ ହୋଇଥିବା ଶୂର ରାଜାମାନେ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଶରୀରରେ, ବାଣବିଦ୍ଧ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
9.4.42
उत्तमास्त्रविदः शूरा यथोक्तक्रतुयाजिनः ।
त्यक्त्वा प्राणान्यथान्यायमिन्द्रसद्मसु धिष्ठितः ॥ ९.४.४२ ॥
ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ବିଧି ଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞକାରୀ ବୀରମାନେ ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
9.4.43
तैः स्वयं रचितो मार्गो दुर्गमो हि पुनर्भवेत् ।
सम्पतद्भिर्महावेगैरितो यास्यामि सद्गतिम् ॥ ९.४.४३ ॥
ସେମାନେ ନିଜେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ପଥ ମହାବେଗରେ ଧାବମାନ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ଦୁର୍ଗମ ହେବ। ଏଠାରୁ ମୁଁ ସଦ୍ଗତି ପାଇଁ ଯିବି।
9.4.44
ये मदर्थे हताः शूरास्तेषां कृतमनुस्मरन् ।
ऋणं तत्प्रतियुञ्जानो न राज्ये मन आदधे ॥ ९.४.४४ ॥
ମୋ ପାଇଁ ହତ ହୋଇଥିବା ସେହି ଶୂରମାନଙ୍କ କୃତ ଉପକାର ସ୍ମରଣ କରି, ସେହି ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ରାଜ୍ୟରେ ମନ ଦେଇ ନାହିଁ।
9.4.45
पातयित्वा वयस्यांश्च भ्रातृनथ पितामहान् ।
जीवितं यदि रक्षेयं लोको मां गर्हयेद्व्रुवम् ॥ ९.४.४५ ॥
ମିତ୍ର, ଭ୍ରାତା ଓ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ ପତିତ କରି, ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରେ, ତେବେ ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବେ।
9.4.46
कीदृशं च भवेद्राज्यं मम हीनस्य बन्धुभिः ।
सखिभिश्च विशेषेण प्रणिपत्य च पाण्डवम् ॥ ९.४.४६ ॥
ବନ୍ଧୁ ଓ ସଖାହୀନ ମୋ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ କିପରି ହେବ, ବିଶେଷକରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ?
9.4.47
सोऽहमेतादृशं कृत्वा जगतोऽस्य पराभवम् ।
सुयुद्धेन हतः स्वर्गं प्राप्सामि न तदन्यथा ॥ ९.४.४७ ॥
ମୁଁ ଏହିପରି କରି, ଏହି ଜଗତର ପରାଭବ ଘଟାଇ, ସୁଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇ ସ୍ବର୍ଗ ପାଇବି; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
9.4.48
एं दुर्योधनेनोक्ते सर्वे सम्पूज्य तद्वचः ।
साधुसाध्विति राजानं क्षत्रियाः सम्बभाषिरे ॥ ९.४.४८ ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଏହା କହିବାରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, 'ସାଧୁ! ସାଧୁ!' କହି ରାଜାଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ।
9.4.49
पराजयमशोचन्तः कृतचित्ताश्च विक्रमे ।
सर्वे सुनिश्चिता योद्धुमुदग्रमनसोऽभवन् ॥ ९.४.४९ ॥
ପରାଜୟରେ ଶୋକ ନ କରି, ବିକ୍ରମରେ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଓ ଉତ୍ସାହୀ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ।
9.4.50
ततो वाहान्समाश्वास्य सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।
ऊने द्वियोजने गत्वा प्रत्यतिष्ठन्त कौरवाः ॥ ९.४.५० ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ କୌରବମାନେ ସମସ୍ତେ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ, ଦୁଇ ଯୋଜନରୁ ଟିକେ କମ୍ ଦୂର ଯାଇ ଠିଆ ହେଲେ।
9.4.51
आकाशे विद्रुमे पुण्ये प्रस्थे हिमवतः शुभे ।
अरुणां सरस्वतीं प्राप्य पपुः सस्नुश्च तेजलम् ॥ ९.४.५१ ॥
ହିମାଳୟର ଢାଲରେ, ପ୍ରବାଳ ପରି ରଙ୍ଗର, ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଅରୁଣା ନାମକ ସରସ୍ୱତୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ସେମାନେ ଜଳ ପାନ ଓ ସ୍ନାନ କଲେ।
9.4.52
तव पुत्रकृतोत्साहाः पर्यवर्तन्त ते ततः ।
पर्यवस्थाप्य चात्मानमन्योन्येन पुनस्तदा।
सर्वे राजन्न्यवर्तन्त क्षत्रियाः कालचोदिताः ॥ ९.४.५२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଫେରିଲେ। ତା'ପରେ ପରସ୍ପରକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ହେ ରାଜନ୍, କାଳପ୍ରେରିତ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଫେରି ଆସିଲେ।